ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വാലവ്യജനമാദായ രത്നദണ്ഡം സഖീകരാത്। തേന വീജയതീ ദേവീ ഉപാസാംചക്ര ഈശ്വരമ്

സുഹൃത്തിന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വാലവ്യജനവും എടുത്ത്, ദേവി ഭഗവാനെ അതുകൊണ്ട് വീശി, ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.

സോപാച്യുതം ക്വണയതീ മണിനൂപുരാഭ്യാം। രേജേഽങ്ഗുലീയവലയവ്യജനാഗ്രഹസ്താ। വസ്ത്രാന്തഗൂഢകുചകുങ്കുമശോണഹാര। ഭാസാ നിതമ്ബധൃതയാ ച പരാര്ധ്യകാഞ്ച്യാ

മണിനൂപുരങ്ങൾ മണിഞ്ഞു, വിരലുകളിൽ ഉംഗരങ്ങളും വളകളും വീശൽ പിടിച്ച കൈയും, വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ മറഞ്ഞ കുങ്കുമം ചേർന്ന മാലയും, അരയിൽ വിലയേറിയ കാഞ്ചിയും ധരിച്ച്, അച്യുതന്റെ സമീപത്ത് അവൾ പ്രകാശിച്ചു.

താം രൂപിണീം ശ്രീയമനന്യഗതിം നിരീക്ഷ്യ। യാ ലീലയാ ധൃതതനോരനുരൂപരൂപാ। പ്രീതഃ സ്മയന്നലകകുണ്ഡലനിഷ്കകണ്ഠ। വക്ത്രോല്ലസത്സ്മിതസുധാം ഹരിരാബഭാഷേ

രൂപവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ, മറ്റൊരിടത്തും ആശ്രയം ഇല്ലാത്ത, തന്റെ രൂപത്തിന് അനുയോജ്യമായ രൂപം ലീലയായി ധരിച്ച അവളെ കണ്ട്, ഹരി സന്തോഷത്തോടെ, വളഞ്ഞ മുടിയും കുണ്ഡലവും തിളങ്ങുന്ന മാലയും ചിരിയോടെ നിറഞ്ഞ വായുംകൊണ്ട് അവളോട് സംസാരിച്ചു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച। രാജപുത്രീപ്സിതാ ഭൂപൈര്ലോകപാലവിഭൂതിഭിഃ। മഹാനുഭാവൈഃ ശ്രീമദ്ഭീ രൂപൌദാര്യബലോര്ജിതൈഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: രാജകുമാരി, ലോകത്തെ രക്ഷകരായ രാജാക്കന്മാർ, മഹത്തായ ശക്തിയും സമ്പത്തും സൗന്ദര്യവും ഉദാരതയും ബലവുംകൊണ്ടു സമ്പന്നരായവർ, നിന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

താന്പ്രാപ്താനര്ഥിനോ ഹിത്വാ ചൈദ്യാദീന്സ്മരദുര്മദാന്। ദത്താ ഭ്രാത്രാ സ്വപിത്രാ ച കസ്മാന്നോ വവൃഷേഽസമാന്

അവരിൽ പലരും നിന്നെ വിവാഹം ചെയ്യാൻ വന്നപ്പോൾ, ശിശുപാലനും മറ്റു അഭിമാനികളായ രാജാക്കന്മാരെയും നിരസിച്ച്, സഹോദരനും പിതാവും നിന്നെ മറ്റൊരാള്ക്ക് നൽകി; എന്നാൽ നീ തുല്യനായവനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാതിരുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്?

രാജഭ്യോ ബിഭ്യതഃ സുഭ്രു സമുദ്രം ശരണം ഗതാന്। ബലവദ്ഭിഃ കൃതദ്വേഷാന്പ്രായസ്ത്യക്തനൃപാസനാന്

സുന്ദരഭ്രുവിനിയേ, രാജാക്കന്മാരെ ഭയന്ന്, ശക്തരോടു വൈരം വെച്ച്, രാജസിംഹാസനം ഉപേക്ഷിച്ച്, നീ കടലിൽ അഭയം തേടി.

അസ്പഷ്ടവര്ത്മനാമ്പുംസാമലോകപഥമീയുഷാമ്। ആസ്ഥിതാഃ പദവീം സുഭ്രു പ്രായഃ സീദന്തി യോഷിതഃ

സുന്ദരഭ്രുവിനിയേ, ലോകമാർഗ്ഗം വിട്ട്, ദിശയറിയാത്ത പുരുഷന്മാരെ പിന്തുടരുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് സാധാരണയായി ദു:ഖം നേരിടേണ്ടി വരും.

നിഷ്കിഞ്ചനാ വയം ശശ്വന്നിഷ്കിഞ്ചനജനപ്രിയാഃ। തസ്മാത്പ്രായേണ ന ഹ്യാഢ്യാ മാം ഭജന്തി സുമധ്യമേ

ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും ദരിദ്രരാണ്, ദരിദ്രർക്കാണ് ഞങ്ങൾ പ്രിയം; അതുകൊണ്ട്, സുന്ദരനടിയുള്ളവളേ, സമ്പന്നരായ സ്ത്രീകൾ എനിക്ക് സാധാരണയായി സമീപിക്കാറില്ല.

യയോരാത്മസമം വിത്തം ജന്മൈശ്വര്യാകൃതിര്ഭവഃ। തയോര്വിവാഹോ മൈത്രീ ച നോത്തമാധമയോഃ ക്വചിത്

സമ്പത്ത്, ജന്മം, ഐശ്വര്യം, സൗന്ദര്യം, സ്ഥാനം എന്നിവ തുല്യമുള്ളവർക്കിടയിലാണ് വിവാഹവും സൗഹൃദവും ഉചിതം; ഏറ്റവും ഉയർന്നവനും താഴ്ന്നവനും ഒരിക്കലും അങ്ങനെ കഴിയില്ല.

വൈദര്ഭ്യേതദവിജ്ഞായ ത്വയാ ദീര്ഘസമീക്ഷയാ। വൃതാ വയം ഗുണൈര്ഹീനാ ഭിക്ഷുഭിഃ ശ്ലാഘിതാ മുധാ

വിദർഭരാജകുമാരിയേ, ഇതറിയാതെ നീ എന്നെ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവനെയും, വ്യർത്ഥമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭിക്ഷുക്കൾ പ്രശംസിക്കുന്നവനെയും, തിരഞ്ഞെടുത്തു.

അഥാത്മനോഽനുരൂപം വൈ ഭജസ്വ ക്ഷത്രിയര്ഷഭമ്। യേന ത്വമാശിഷഃ സത്യാ ഇഹാമുത്ര ച ലപ്സ്യസേ

അതുകൊണ്ട്, നിന്നോട് തുല്യനായ ഒരു ക്ഷത്രിയവീരനുമായി ചേർന്നു ജീവിക്കൂ; അങ്ങനെ നിന്നെ ഈ ലോകത്തും അപ്പുറം ലോകത്തും സത്യമായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ ലഭിക്കും.

ചൈദ്യശാല്വജരാസന്ധ ദന്തവക്ത്രാദയോ നൃപാഃ। മമ ദ്വിഷന്തി വാമോരു രുക്മീ ചാപി തവാഗ്രജഃ

ശിശുപാലൻ, ശാൽവൻ, ജരാസന്ധൻ, ദന്തവക്രൻ തുടങ്ങിയ രാജാക്കന്മാർക്കും, സുന്ദരജഘനയുള്ളവളേ, എനിക്കു വൈരം ഉണ്ട്; നിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ രുക്മിയും അവരുടെ കൂട്ടത്തിലാണ്.

തേഷാം വീര്യമദാന്ധാനാം ദൃപ്താനാം സ്മയനുത്തയേ। ആനിതാസി മയാ ഭദ്രേ തേജോപഹരതാ സതാമ്

ഭദ്രയേ, ശക്തിയിൽ മദംകൊണ്ടു അഹങ്കാരമുള്ള ആ രാജാക്കന്മാരുടെ അഭിമാനം തകർക്കാനും, സത്പുരുഷന്മാരുടെ തേജസ് ഉയർത്താനുമാണ് ഞാൻ നിന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്.

ഉദാസീനാ വയം നൂനം ന സ്ത്ര്യപത്യാര്ഥകാമുകാഃ। ആത്മലബ്ധ്യാസ്മഹേ പൂര്ണാ ഗേഹയോര്ജ്യോതിരക്രിയാഃ

ഞാൻ നിർസ്പൃഹനാണ്, ഭാര്യയോ മക്കളോ ആസ്വാദനമോ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; എനിക്ക് സ്വയം തൃപ്തിയാണ്, എന്റെ വീട്ടിൽ യാഗങ്ങൾക്കും പ്രകാശമില്ല.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഏതാവദുക്ത്വാ ഭഗവാനാത്മാനം വല്ലഭാമിവ। മന്യമാനാമവിശ്ലേഷാത്തദ്ദര്പഘ്ന ഉപാരമത്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭഗവാൻ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ സ്വയംപോലെയാണ് കരുതിയത്; അവളിൽ അഹങ്കാരം ഇല്ലാതാക്കിയാണ് അദ്ദേഹം നിശ്ശബ്ദനായത്.

ഇതി ത്രിലോകേശപതേസ്തദാത്മനഃ പ്രിയസ്യ ദേവ്യശ്രുതപൂര്വമപ്രിയമ്। ആശ്രുത്യ ഭീതാ ഹൃദി ജാതവേപഥുശ്ചിന്താം ദുരന്താം രുദതീ ജഗാമ ഹ

മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും നാഥൻ ഇങ്ങനെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ, ആദ്യമായാണ് പ്രിയപ്പെട്ടവനിൽ നിന്ന് കേൾക്കുന്നത്; ഭയത്തിലും ദു:ഖത്തിലും വിറയച്ച ഹൃദയത്തോടെ, അവൾ ആഴത്തിലുള്ള ദു:ഖത്തിൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് മുങ്ങി.

പദാ സുജാതേന നഖാരുണശ്രിയാ ഭുവം ലിഖന്ത്യശ്രുഭിരഞ്ജനാസിതൈഃ। ആസിഞ്ചതീ കുങ്കുമരൂഷിതൌ സ്തനൌ തസ്ഥാവധോമുഖ്യതിദുഃഖരുദ്ധവാക്

നന്നായി രൂപംകൊണ്ട കാലിന്റെ ചുവപ്പുനഖങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുന്നതോടെ, അവൾ നിലത്ത് വരച്ചു; കണ്ണീരു കജലാൽ കറുത്തു, കുങ്കുമം പുരട്ടിയിരുന്ന മുലകൾ കണ്ണീരാൽ നനഞ്ഞു, അവൾ തലകുനിഞ്ഞ്, ദു:ഖത്തിൽ വാക്ക് മുടങ്ങി നിന്നു.

തസ്യാഃ സുദുഃഖഭയശോകവിനഷ്ടബുദ്ധേര്। ഹസ്താച്ഛ്ലഥദ്വലയതോ വ്യജനം പപാത। ദേഹശ്ച വിക്ലവധിയഃ സഹസൈവ മുഹ്യന്। രമ്ഭേവ വായുവിഹതോ പ്രവികീര്യ കേശാന്

അസഹ്യമായ ദു:ഖവും ഭയവും ശോകവും കൊണ്ടു ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ട അവളുടെ കൈയിൽ നിന്ന് വളകൾ ഇടഞ്ഞുവീണു, വീശിക്കൊണ്ടിരുന്ന വീശൽ നിലംതൊട്ടു; മനസ്സു മങ്ങിപ്പോയ അവളുടെ ശരീരം പെട്ടെന്ന് മയങ്ങി, കാറ്റിൽ അടിയേറ്റ വാഴപോലെ, മുടി ചിതറിക്കിടന്നു.

തദ്ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന്കൃഷ്ണഃ പ്രിയായാഃ പ്രേമബന്ധനമ്। ഹാസ്യപ്രൌഢിമജാനന്ത്യാഃ കരുണഃ സോഽന്വകമ്പത

ഇത് കണ്ട ശ്രീകൃഷ്ണൻ, പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ പ്രണയബന്ധത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, അവളുടെ ആഴത്തിലുള്ള സ്നേഹം മനസ്സിലാക്കാതെ, കരുണയോടെ സമീപിച്ചു.

പര്യങ്കാദവരുഹ്യാശു താമുത്ഥാപ്യ ചതുര്ഭുജഃ। കേശാന്സമുഹ്യ തദ്വക്ത്രം പ്രാമൃജത്പദ്മപാണിനാ

പട്ടിൽ നിന്ന് വേഗം ഇറങ്ങി, നാലു കൈകളുള്ള ഭഗവാൻ അവളെ ഉയർത്തി, മുടി ഒത്തുചേർത്ത്, കമലപോലുള്ള കൈകൊണ്ട് മുഖം തുടച്ചു.

പ്രമൃജ്യാശ്രുകലേ നേത്രേ സ്തനൌ ചോപഹതൌ ശുചാ। ആശ്ലിഷ്യ ബാഹുനാ രാജനനന്യവിഷയാം സതീമ്

കണ്ണീരും ദു:ഖത്തിൽ നനഞ്ഞ മുലകളും തുടച്ചു, രാജാവേ, അവളെ തന്റെ ഭുജത്തിൽ ചേർത്തു; അവൾക്ക് അവനല്ലാതെ മറ്റൊരാളിൽ ഭാവം ഇല്ലായിരുന്നു.

സാന്ത്വയാമാസ സാന്ത്വജ്ഞഃ കൃപയാ കൃപണാം പ്രഭുഃ। ഹാസ്യപ്രൌഢിഭ്രമച്ചിത്താമതദര്ഹാം സതാം ഗതിഃ

സന്ത്വനത്തിന്റെ അർത്ഥം അറിയുന്ന ആ പ്രഭു, ദയയോടെ ദു:ഖിതയായ അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പരിഹാസവും അഭിമാനവും കൊണ്ടു മനസ്സ് മയങ്ങിപ്പോയ അവൾക്ക് അത്തരം ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടതല്ലായിരുന്നു. സത്പുരുഷന്മാരുടെ ആശ്രയമായ ഭഗവാൻ അവളെ സ്നേഹത്തോടെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച। മാ മാ വൈദര്ഭ്യസൂയേഥാ ജാനേ ത്വാം മത്പരായണാമ്। ത്വദ്വചഃ ശ്രോതുകാമേന ക്ഷ്വേല്യാചരിതമങ്ഗനേ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: വൈദർഭ്യേ, നീ ദയവായി കോപിക്കരുത്. നീ എനിക്ക് അർപ്പിതയാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. നിന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടാണ് ഞാൻ കളിയായി അങ്ങനെയൊക്കെ പെരുമാറിയത്, സുന്ദരിയായവളേ.

മുഖം ച പ്രേമസംരമ്ഭ സ്ഫുരിതാധരമീക്ഷിതുമ്। കടാക്ഷേപാരുണാപാങ്ഗം സുന്ദരഭ്രുകുടീതടമ്

നിന്റെ പ്രേമഭാവത്തിൽ വിറയുന്ന അധരങ്ങൾ, ചുവപ്പിച്ച കണ്മുട്ടുകൾ, മനോഹരമായ കുരുകിയ ക眉കൾ—ഇവയൊക്കെ കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

അയം ഹി പരമോ ലാഭോ ഗൃഹേഷു ഗൃഹമേധിനാമ്। യന്നര്മൈരീയതേ യാമഃ പ്രിയയാ ഭീരു ഭാമിനി

ഭയക്കരമായ സുന്ദരിയായവളേ, ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്കു കുടുംബജീവിതത്തിൽ ലഭിക്കാവുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ആനന്ദം പ്രിയപ്പെട്ടവളോടൊപ്പം ഇങ്ങനെ സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ച് സമയം ചെലവിടുന്നതാണ്.

ശ്രീശുക ഉവാച। സൈവം ഭഗവതാ രാജന്വൈദര്ഭീ പരിസാന്ത്വിതാ। ജ്ഞാത്വാ തത്പരിഹാസോക്തിം പ്രിയത്യാഗഭയം ജഹൌ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഭഗവാന്റെ ഈ ആശ്വസിപ്പിക്കൽ കേട്ട വൈദർഭി മനസ്സിലാക്കി അവന്റെ വാക്കുകൾ പരിഹാസമായിരുന്നെന്ന്. പ്രിയനു വിട്ടുപോകുമോ എന്ന ഭയം അവൾ വിട്ടുകളഞ്ഞു.

ബഭാഷ ഋഷഭം പുംസാം വീക്ഷന്തീ ഭഗവന്മുഖമ്। സവ്രീഡഹാസരുചിര സ്നിഗ്ധാപാങ്ഗേന ഭാരത

ഭാരതവംശജനായവളേ, ഭഗവാന്റെ മുഖം നോക്കി, ലജ്ജയും സ്നേഹവും നിറഞ്ഞ സ്നിഗ്ധമായ കണ്മുട്ടുകളോടെ മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ അവൾ പുരുഷോത്തമനോടു സംസാരിച്ചു.

ശ്രീരുക്മിണ്യുവാച। നന്വേവമേതദരവിന്ദവിലോചനാഹ യദ്വൈ ഭവാന്ഭഗവതോഽസദൃശീ വിഭൂമ്നഃ। ക്വ സ്വേ മഹിമ്ന്യഭിരതോ ഭഗവാംസ്ത്ര്യധീശഃ ക്വാഹം ഗുണപ്രകൃതിരജ്ഞഗൃഹീതപാദാ

ശ്രീരുക്മിണി പറഞ്ഞു: കമലനയനനായവനേ, നീ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്. നീ മഹത്വത്തിൽ തനിക്കു താനേ തൃപ്തനായ, ഭഗവാൻ, സർവ്വസമ്പത്തിൻറെ ഉടമ. അങ്ങനെയുള്ള നിന്നെപ്പോലെയുള്ളവനോടു ഞാൻ പോലെയുള്ള ഗുണരഹിതയും അജ്ഞയുമായവൾ എങ്ങനെ യോജിക്കും?

സത്യം ഭയാദിവ ഗുണേഭ്യ ഉരുക്രമാന്തഃ। ശേതേ സമുദ്ര ഉപലമ്ഭനമാത്ര ആത്മാ। നിത്യം കദിന്ദ്രിയഗണൈഃ കൃതവിഗ്രഹസ്ത്വം। ത്വത്സേവകൈര്നൃപപദം വിധുതം തമോഽന്ധമ്

മഹാബാഹുവായവനേ, നീ സകല ഗുണങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു എങ്കിലും അവയൊന്നും നിന്നെ ബാധിക്കുന്നില്ല, സമുദ്രം തിരകളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ. ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്നും സ്വതന്ത്രനായ നീ, ഭക്തന്മാർക്കായി രൂപം ധരിച്ച്, രാജാക്കന്മാരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ഉള്ള അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം നീക്കം ചെയ്യുന്നു.