ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പ്രായുഞ്ജതാസാദ്യ ശരാനസീന് ഗദാഃ ശക്ത്യൃഷ്ടിശൂലാന്യജിതേ രുഷോല്ബണാഃ । തച്ഛസ്ത്രകൂടം ഭഗവാന് സ്വമാര്ഗണൈഃ അമോഘവീര്യസ്തിലശശ്ചകര്ത ഹ

അവർ ജയിക്കാനാവാത്തവനെ സമീപിച്ച്, അമ്പുകൾ, വാളുകൾ, ഗദകൾ, ശക്തികൾ, കുന്തങ്ങൾ, ത്രിശൂലങ്ങൾ എന്നിവ കോപത്തോടെ എറിഞ്ഞു; അപ്രതിഭലശാലിയായ ഭഗവാൻ തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ എല്ലാം തകർത്തു.

താന്പീഠമുഖ്യാനനയദ് യമക്ഷയം നികൃത്തശീര്ഷോരുഭുജാങ്ഘ്രിവര്മണഃ । സ്വാനീകപാനച്യുതചക്രസായകൈഃ തഥാ നിരസ്താന് നരകോ ധരാസുതഃ

പീഠനെ മുൻനിർത്തിയ ആ നായകരെ, ചക്രവും അമ്പുകളും കൊണ്ട് തല, കൈ, കാൽ, കവർച്ചയുമൊക്കെ മുറിച്ച്, യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു; അങ്ങനെ ഭൂമിയുടെ മകൻ നരകൻ തോറ്റു.

( വംശസ്ഥാ ) നിരീക്ഷ്യ ദുര്മര്ഷണ ആസ്രവന്മദൈഃ ഗജൈഃ പയോധിപ്രഭവൈര്നിരാക്രമാത് । ദൃഷ്ട്വാ സഭാര്യം ഗരുഡോപരി സ്ഥിതം സൂര്യോപരിഷ്ടാത് സതഡിദ്‌ഘനം യഥാ । കൃഷ്ണം സ തസ്മൈ വ്യസൃജച്ഛതഘ്നീം യോധാശ്ച സര്വേ യുഗപത് ച വിവ്യധുഃ

ഇത് കണ്ടു, ദുർമർഷണൻ അഹങ്കാരത്തിൽ നിറഞ്ഞു, സമുദ്രത്തിൽ ജനിച്ച ആനകളുമായി ആക്രമിച്ചു; ഗരുഡൻമേൽ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇരുന്ന കൃഷ്ണനെ, മേഘത്തിനുമേൽ മിന്നലോടുകൂടിയ സൂര്യനെപ്പോലെ, കണ്ടു. അപ്പോൾ ശതഘ്നി ആയുധം അവനോട് എറിഞ്ഞു, യോദ്ധാക്കൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ആക്രമിച്ചു.

തദ്‌ഭൌമസൈന്യം ഭഗവാന് ഗദാഗ്രജോ വിചിത്രവാജൈര്നിശിതൈഃ ശിലീമുഖൈഃ । നികൃത്തബാഹൂരുശിരോധ്രവിഗ്രഹം ചകാര തര്ഹ്യേവ ഹതാശ്വകുഞ്ജരമ്

ഭഗവാൻ, ഗദകളിൽ മുതിർന്നവൻ, അത്ഭുതകരമായ കുതിരകളും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവന്റെ സൈന്യത്തെ ആക്രമിച്ചു; അവരുടെ കൈ, തോളുകൾ, തല, ശരീരം എന്നിവ വെട്ടി, ആനകളും കുതിരകളും അന്നേരം തന്നെ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

( അനുഷ്ടുപ് ) യാനി യോധൈഃ പ്രയുക്താനി ശസ്ത്രാസ്ത്രാണി കുരൂദ്വഹ । ഹരിസ്താന്യച്ഛിനത് തീക്ഷ്ണൈഃ ശരൈരേകൈക ശസ്ത്രീഭിഃ

കുരുവംശജ, യോദ്ധാക്കൾ എറിഞ്ഞ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും ഹരി ഓരോന്നും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും വാളുകളും കൊണ്ട് തകർത്തു.

ഉഹ്യമാനഃ സുപര്ണേന പക്ഷാഭ്യാം നിഘ്നതാ ഗജാന് । ഗുരുത്മതാ ഹന്യമാനാഃ തുണ്ഡപക്ഷനഖൈര്ഗജാഃ

സുപർണ്ണനായ ഗരുഡൻ തന്റെ ചിറകുകൾകൊണ്ട് ആനകളെ അടിച്ചു, അവയെ കൊല്ലുമ്പോൾ, അവന്റെ തൂവൽ, ചിറക്, നഖങ്ങൾ, കുരു എന്നിവകൊണ്ടു ആനകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

പുരമേവാവിശന്നാര്താ നരകോ യുധ്യയുധ്യത । ദൃഷ്ട്വാ വിദ്രാവിതം സൈന്യം ഗരുഡേനാര്ദിതം സ്വകം

നരകൻ വിഷമത്തിൽ, തന്റെ സൈന്യം ഗരുഡൻ ഭയപ്പെടുത്തി തകർത്തതും ഓടിച്ചതും കണ്ടു, യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ തന്നെ നഗരത്തിനകത്ത് കയറി.

തം ഭൌമഃ പ്രാഹരച്ഛക്ത്യാ വജ്രഃ പ്രതിഹതോ യതഃ । നാകമ്പത തയാ വിദ്ധോ മാലാഹത ഇവ ദ്വിപഃ

ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവൻ തന്റെ ആയുധം കൊണ്ട് അവനെ ആക്രമിച്ചു. പക്ഷേ, ആ ആയുധം വജ്രം പോലെ തിരിച്ചടിക്കപ്പെട്ടു. അതിൽ കുത്തേറ്റിട്ടും, ആനയ്ക്ക് പൂമാലയാൽ അടിയേറ്റതുപോലെ, അവൻ ഒറ്റയടിക്ക് പോലും വിറകിയില്ല.

ശൂലം ഭൌമോഽച്യുതം ഹന്തും ആദദേ വിതഥോദ്യമഃ । തദ്വിസര്ഗാത് പൂര്വമേവ നരകസ്യ ശിരോ ഹരിഃ । അപാഹരദ് ഗജസ്ഥസ്യ ചക്രേണ ക്ഷുരനേമിനാ

ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവൻ അച്യുതനെ കൊല്ലാൻ വൃഥായാസമായി കുന്തം എടുത്തു. എന്നാൽ, അതു എറിയുന്നതിന് മുമ്പേ, ഹരി ഗജത്തിന്റെ മേൽ ഇരുന്ന അവന്റെ തലക്ഷുരംപോലുള്ള ചക്രം കൊണ്ട് വെട്ടി മാറ്റി.

( മിശ്ര ) സകുണ്ഡലം ചാരുകിരീടഭൂഷണം ബഭൌ പൃഥിവ്യാം പതിതം സമുജ്ജ്വലമ് । ഹാ ഹേതി സാധ്വിത്യൃഷയഃ സുരേശ്വരാ മാല്യൈര്മുകുന്ദം വികിരന്ത ഈഡിരേ

കുണ്ഡലവും മനോഹരമായ കിരീടവും അണിഞ്ഞ അവന്റെ തല ഭൂമിയിൽ വീണപ്പോൾ അതി പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങി. 'ഹാ! ഹേതി! സാദ്ധു!' എന്നു മഹർഷികളും ദേവേന്ദ്രന്മാരും വിളിച്ചു, മുകുന്ദനെ പൂമാലകൾകൊണ്ട് പുകഴ്ത്തി.

തതശ്ച ഭൂഃ കൃഷ്ണമുപേത്യ കുണ്ഡലേ । പ്രതപ്തജാമ്ബൂനദരത്‍നഭാസ്വരേ । സവൈജയന്ത്യാ വനമാലയാര്പയത് പ്രാചേതസം ഛത്രമഥോ മഹാമണിമ്

അതിനുശേഷം ഭൂമി കൃഷ്ണന്റെ അടുത്തെത്തി, ഉജ്ജ്വലമായ പൊന്നും രത്നങ്ങളും ചേർത്ത കുണ്ഡലങ്ങൾ, വൈജയന്തി മാലയും വലിയ മാണിക്യവും, രാജകീയ കുടയും പ്രചേതസന്റെ മകനായ കൃഷ്ണനു സമർപ്പിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അസ്തൌഷീദഥ വിശ്വേശം ദേവീ ദേവവരാര്ചിതമ് । പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതാ രാജന് ഭക്തിപ്രവണയാ ധിയാ

അപ്പോൾ ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ ആരാധിച്ച ദേവി, കൈകൂപ്പി ഭക്തിപൂർവ്വം മനസ്സോടെ സർവ്വലോകനാഥനെ സ്തുതിച്ചു.

ഭൂമിരുവാച നമസ്തേ ദേവദേവേശ ശങ്ഖചക്രഗദാധര । ഭക്തേച്ഛോപാത്തരൂപായ പരമാത്മന്നമോഽസ്തു തേ

ഭൂമി പറഞ്ഞു: ദേവതകളുടെ ദൈവമേ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ളവനേ, ഭക്തരുടെ ഇച്ഛാനുസരണം രൂപം സ്വീകരിക്കുന്ന പരമാത്മാവേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

നമഃ പങ്കജനാഭായ നമഃ പങ്കജമാലിനേ । നമഃ പങ്കജനേത്രായ നമസ്തേ പങ്കജാങ്ഘ്രയേ

പദ്മനാഭനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. പദ്മമാല അണിഞ്ഞവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. പദ്മനേത്രനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. പദ്മപാദനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

നമോ ഭഗവതേ തുഭ്യം വാസുദേവായ വിഷ്ണവേ । പുരുഷായാദിബീജായ പൂര്ണബോധായ തേ നമഃ

ഭഗവാനേ, വാസുദേവനേ, വിഷ്ണുവേ, ആദിപുരുഷനേ, പൂർണ്ണജ്ഞാനനേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

അജായ ജനയിത്രേഽസ്യ ബ്രഹ്മണേഽനന്തശക്തയേ । പരാവരാത്മന് ഭൂതാത്മന് പരമാത്മന് നമോഽസ്തു തേ

ജനനമില്ലാത്തവനേ, ഈ ലോകത്തിന് സ്രഷ്ടാവേ, അനന്തശക്തിയുള്ളവനേ, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവേ, പരമാത്മാവേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

( മിശ്ര ) ത്വം വൈ സിസൃക്ഷുരജ ഉത്കടം പ്രഭോ തമോ നിരോധായ ബിഭര്ഷ്യസംവൃതഃ । സ്ഥാനായ സത്ത്വം ജഗതോ ജഗത്പതേ കാലഃ പ്രധാനം പുരുഷോ ഭവാന് പരഃ

സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ജനനമില്ലാത്ത പ്രഭുവേ, സംഹാരത്തിനായി ഭയാനകമായ രൂപം ധരിക്കുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ നിലനില്പിനായി സത്വഗുണമായി, കാലമായി, പ്രകൃതിയായി, പരപുരുഷനായി നീ തന്നെയാണ്.

അഹം പയോ ജ്യോതിരഥാനിലോ നഭോ മാത്രാണി ദേവാ മന ഇന്ദ്രിയാണി । കര്താ മഹാനിത്യഖിലം ചരാചരം ത്വയ്യദ്വിതീയേ ഭഗവന്നയം ഭ്രമഃ

ഭൂമി, ജലം, അഗ്‌നി, വായു, ആകാശം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ദേവന്മാർ, മനസ്സ്, മഹത്ത്വം, ചലനവും അചലവും എല്ലാം, ഭഗവാനേ, ഇരട്ടത്വമില്ലാത്ത നിനക്കകത്ത് ഈ മായയില്ല.

തസ്യാത്മജോഽയം തവ പാദപങ്കജം ഭീതഃ പ്രപന്നാര്തിഹരോപസാദിതഃ । തത് പാലയൈനം കുരു ഹസ്തപങ്കജം ശിരസ്യമുഷ്യാഖിലകല്മഷാപഹമ്

നിന്റെ ഈ മകൻ ഭയത്താൽ നിന്റെ പദ്മപാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു. ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ വന്നിരിക്കുന്ന അവനെ കാത്തുകൊൾക. പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന നിന്റെ പദ്മഹസ്തം അവന്റെ തലയിൽ വെക്കണമേ.

ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഇതി ഭൂമ്യര്ഥിതോ വാഗ്ഭിഃ ഭഗവാന് ഭക്തിനമ്രയാ । ദത്ത്വാഭയം ഭൌമഗൃഹം പ്രാവിശത് സകലര്ദ്ധിമത്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭക്തിയോടും വിനയത്തോടും കൂടിയ വാക്കുകളിൽ ഭൂമി അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ഭഗവാൻ അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവന്റെ സമ്പന്നമായ ഭവനത്തിലേക്ക് കടന്നു.

തത്ര രാജന്യകന്യാനാം ഷട്സഹസ്രാധികായുതമ് । ഭൌമാഹൃതാനാം വിക്രമ്യ രാജഭ്യോ ദദൃശേ ഹരിഃ

അവിടെ ഹരി രാജകുമാരിമാരിൽ പതിനാറായിരത്തിരുപതിനായിരം പേരെ കണ്ടു. അവരെ ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവൻ രാജാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തവരായിരുന്നു.

തം പ്രവിഷ്ടം സ്ത്രിയോ വീക്ഷ്യ നരവര്യം വിമോഹിതാഃ । മനസാ വവ്രിരേഽഭീഷ്ടം പതിം ദൈവോപസാദിതമ്

ആ മഹാപുരുഷൻ അകത്തു കടന്നപ്പോൾ, സ്ത്രീകൾ അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി, മനസ്സിൽ അവനെയാണ് ഭർത്താവായി ആഗ്രഹിച്ചു. ദൈവം തന്നെയാണ് അവനെ അവർക്കായി എത്തിച്ചതെന്ന് അവർ കരുതി.

ഭൂയാത് പതിരയം മഹ്യം ധാതാ തദനുമോദതാമ് । ഇതി സര്വാഃ പൃഥക് കൃഷ്ണേ ഭാവേന ഹൃദയം ദധുഃ

'ഈയാൾ എനിക്ക് ഭർത്താവാകട്ടെ; സ്രഷ്ടാവ് അതിന് സമ്മതിക്കട്ടെ' എന്നിങ്ങനെ ഓരോരുത്തിയും കൃഷ്ണനോടു പ്രത്യേകം ഭാവത്തോടെ ഹൃദയം സമർപ്പിച്ചു.

താഃ പ്രാഹിണോദ് ദ്വാരവതീം സുമൃഷ്ടവിരജോഽമ്ബരാഃ । നരയാനൈര്മഹാകോശാന് രഥാശ്വാന് ദ്രവിണം മഹത്

അവരെ ഭഗവാൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് അയച്ചു. അവർ വൃത്തിയുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നതും, സേവകരും, വലിയ ധനസമ്പത്തും, രഥങ്ങളും കുതിരകളും ഒപ്പം അയച്ചു.

ഐരാവതകുലേഭാംശ്ച ചതുര്ദന്താംസ്തരസ്വിനഃ । പാണ്ഡുരാംശ്ച ചതുഃഷഷ്ടിം പ്രേരയാമാസ കേശവഃ

കേശവൻ എയരാവത വംശത്തിൽപ്പെട്ട, നാലു ദന്തമുള്ള, വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള, വേഗമുള്ള ആനകളിൽ അറുപത്തിനാലെണ്ണം കൂടി അയച്ചു.

ഗത്വാ സുരേന്ദ്രഭവനം ദത്ത്വാദിത്യൈ ച കുണ്ഡലേ । പൂജിതസ്ത്രിദശേന്ദ്രേണ സഹേന്ദ്ര്യാണ്യാ ച സപ്രിയഃ

ദേവേന്ദ്രന്റെ ആലയം ചെന്നു, കുണ്ഡലങ്ങൾ ആദിതിക്ക് നൽകി, ഇന്ദ്രനും ഇന്ദ്രാണിയും ചേർന്ന് പ്രിയപൂർവ്വം ആദരപൂർവ്വം അവനെ സ്നേഹത്തോടെ ആദരിച്ചു.

ചോദിതോ ഭാര്യയോത്പാട്യ പാരീജാതം ഗരുത്മതി । ആരോപ്യ സേന്ദ്രാന് വിബുധാന് നിര്ജിത്യോപാനയത് പുരമ്

ഭാര്യയുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം, അവൻ പാരിജാതമരം വേരോടെ പിഴുതെടുത്തു, അതിനെ ഗരുഡന്റെ മേൽ ഇരുത്തി, ഇന്ദ്രനെയും ദേവന്മാരെയും ജയിച്ച്, അതിനെ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.

സ്ഥാപിതഃ സത്യഭാമായാ ഗൃഹോദ്യാനോപശോഭനഃ । അന്വഗുര്ഭ്രമരാഃ സ്വര്ഗാത് തദ് ഗന്ധാസവലമ്പടാഃ

അത് സത്യഭാമയ്ക്ക് വേണ്ടി വീട്ടുതോട്ടത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു; അതിന്റെ സുഗന്ധം തേടി സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വണ്ടുകൾ അതിനെ പിന്തുടർന്നു.

( മിശ്ര ) യയാച ആനമ്യ കിരീടകോടിഭിഃ പാദൌ സ്പൃശന് അച്യുതമര്ഥസാധനമ് । സിദ്ധാര്ഥ ഏതേന വിഗൃഹ്യതേ മഹാന് അഹോ സുരാണാം ച തമോ ധിഗാഢ്യതാമ്

അവൾ കിരീടത്തിന്റെ അറ്റം കൊണ്ട് അച്യുതന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ച് നമസ്കരിച്ചു, തന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറാൻ അപേക്ഷിച്ചു; ഇതുകൊണ്ട് മഹാനായവൻ സഫലനായി എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ദേവന്മാരിൽ അഭിമാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത എത്ര വലുതാണെന്നു വിചാരിക്കുക!