ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഗിരിദുര്ഗൈഃ ശസ്ത്രദുര്ഗൈഃ ജലാഗ്ന്യനിലദുര്ഗമമ് । മുരപാശായുതൈര്ഘോരൈഃ ദൃഢൈഃ സര്വത ആവൃതമ്

അവിടം ഭയാനകമായ പർവ്വതകോട്ടകളും ആയുധങ്ങളാൽ കെട്ടിയ കോട്ടകളും, വെള്ളം, അഗ്‌നി, വായു എന്നിവകൊണ്ടുള്ള കാവലുകളും, മുരന്റെ ദൃഢമായ പാശങ്ങൾകൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഗദയാ നിര്ബിഭേദാദ്രീന് ശസ്ത്രദുര്ഗാണി സായകൈഃ । ചക്രേണാഗ്നിം ജലം വായും മുരപാശാംസ്തഥാസിനാ

അവൻ തന്റെ ഗദയാൽ പർവ്വതങ്ങളെ തകർത്തു, അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആയുധക്കോട്ടകൾ തകർത്തു; ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് അഗ്‌നി, വെള്ളം, വായു എന്നിവയെ അതിജീവിച്ചു; വാളുകൊണ്ട് മുരന്റെ പാശങ്ങൾ മുറിച്ചു.

ശങ്ഖനാദേന യന്ത്രാണി ഹൃദയാനി മനസ്വിനാമ് । പ്രാകാരം ഗദയാ ഗുര്വ്യാ നിര്ബിഭേദ ഗദാധരഃ

ശംഖത്തിന്റെ ശബ്ദം ഉയർത്തി, അവൻ യന്ത്രങ്ങളും അഭിമാനമുള്ളവരുടെ മനസ്സുകളും തകർത്തു; ശക്തമായ ഗദയാൽ ഗദാധരൻ കോട്ടയെയും തകർത്തു.

പാഞ്ചജന്യധ്വനിം ശ്രുത്വാ യുഗാന്തശനിഭീഷണമ് । മുരഃ ശയാന ഉത്തസ്ഥൌ ദൈത്യഃ പഞ്ചശിരാ ജലാത്

പാഞ്ചജന്യത്തിന്റെ ശബ്ദം, കാലാന്ത്യത്തിലെ ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായത്, കേട്ടപ്പോൾ അഞ്ചു തലകളുള്ള ദാനവനായ മുരൻ വെള്ളത്തിൽ കിടന്നിരുന്നിടത്ത് നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.

( മിശ്ര ) ത്രിശൂലമുദ്യമ്യ സുദുര്നിരീക്ഷണോ യുഗാന്തസൂര്യാനലരോചിരുല്ബണഃ । ഗ്രസംസ്ത്രിലോകീമിവ പഞ്ചഭിര്മുഖൈഃ അഭ്യദ്രവത്താര്ക്ഷ്യസുതം യഥോരഗഃ

മൂന്നു മൂർച്ചയുള്ള ത്രിശൂലം ഉയർത്തി, കാണാൻ ഭയങ്കരമായും, കാലാന്ത്യത്തിലെ സൂര്യനും അഗ്നിയും പോലുള്ള പ്രകാശത്തിൽ ജ്വലിച്ചും, അഞ്ചു വായിലൂടെ ലോകങ്ങളെ വിഴുങ്ങാൻ പോകുന്ന പാമ്പുപോലെ, അവൻ ഗരുഡന്റെ മകനോട് ചാടിപ്പോയി.

ആവിധ്യ ശൂലം തരസാ ഗരുത്മതേ നിരസ്യ വക്ത്രൈര്വ്യനദത് സ പഞ്ചഭിഃ । സ രോദസീ സര്വദിശോഽന്തരം മഹാന് ആപൂരയന് അണ്ഡകടാഹമാവൃണോത്

ത്രിശൂലം വേഗത്തിൽ ഗരുഡനോട് എറിഞ്ഞ്, മുരൻ തന്റെ അഞ്ചു വായിലൂടെ ഭയങ്കരമായി നിലവിളിച്ചു; ആ മഹത്തായ ശബ്ദം ആകാശവും എല്ലാ ദിശകളും, അണ്ടകടാഹത്തിനുള്ളിലെയും നിറച്ചു.

തദാപതദ് വൈ ത്രിശിഖം ഗരുത്മതേ ഹരിഃ ശരാഭ്യാം അഭിനത്ത്രിധൌജസാ । മുഖേഷു തം ചാപി ശരൈരതാഡയത് തസ്മൈ ഗദാം സോഽപി രുഷാ വ്യമുഞ്ചത

അപ്പോൾ ആ ത്രിശൂലം ഗരുഡനിലേക്കു വീണപ്പോൾ, ഹരി മൂന്നിരട്ടി ശക്തിയുള്ള രണ്ട് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അതിനെ തകർത്തു; മുരന്റെ വായുകളിലേക്കും അമ്പുകൾ എറിഞ്ഞു; കോപത്തോടെ മുരൻ തന്റെ ഗദ അവനോട് എറിഞ്ഞു.

താമാപതന്തീം ഗദയാ ഗദാം മൃധേ ഗദാഗ്രജോ നിര്ബിഭിദേ സഹസ്രധാ । ഉദ്യമ്യ ബാഹൂനഭിധാവതോഽജിതഃ ശിരാംസി ചക്രേണ ജഹാര ലീലയാ

യുദ്ധത്തിൽ ആ ഗദ വരുമ്പോൾ, ഗദകളിൽ മുതിർന്നവൻ തന്റെ ഗദകൊണ്ട് അതിനെ ആയിരം തുണ്ടുകളാക്കി തകർത്തു; കൈകൾ ഉയർത്തി, ജയിക്കാനാവാത്തവൻ മുന്നോട്ട് ചാടി, ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് ലീലയായി മുരന്റെ തലകൾ വെട്ടി മാറ്റി.

വ്യസുഃ പപാതാമ്ഭസി കൃത്തശീര്ഷോ നികൃത്തശൃങ്ഗോഽദ്രിരിവേന്ദ്രതേജസാ । തസ്യാത്മജാഃ സപ്ത പിതുര്വധാതുരാഃ പ്രതിക്രിയാമര്ഷജുഷഃ സമുദ്യതാഃ

തല വെട്ടപ്പെട്ട് ജീവൻ വിട്ട്, മുരൻ വെള്ളത്തിലേക്ക് വീണു; അത് ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തിയിൽ കൊമ്പ് മുറിച്ചുപോയ പർവ്വതംപോലെ ആയിരുന്നു. അവന്റെ ഏഴ് പുത്രന്മാർ പിതാവിന്റെ മരണത്തിൽ കോപത്തോടെ പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ എഴുന്നേറ്റു.

താമ്രോഽന്തരിക്ഷഃ ശ്രവണോ വിഭാവസുഃ വസുര്നഭസ്വാനരുണശ്ച സപ്തമഃ । പീഠം പുരസ്കൃത്യ ചമൂപതിം മൃധേ ഭൌമപ്രയുക്താ നിരഗ ധൃതായുധാഃ

താമ്രൻ, അന്തരിക്ഷൻ, ശ്രവണൻ, വിഭാവസു, വസു, നഭസ്വാൻ, ഏഴാമനായ അരുണൻ—ഇവരെല്ലാം പീഠനെ നായകനാക്കി, ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ച്, യുദ്ധത്തിനായി ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവൻ അയച്ചതുപോലെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

പ്രായുഞ്ജതാസാദ്യ ശരാനസീന് ഗദാഃ ശക്ത്യൃഷ്ടിശൂലാന്യജിതേ രുഷോല്ബണാഃ । തച്ഛസ്ത്രകൂടം ഭഗവാന് സ്വമാര്ഗണൈഃ അമോഘവീര്യസ്തിലശശ്ചകര്ത ഹ

അവർ ജയിക്കാനാവാത്തവനെ സമീപിച്ച്, അമ്പുകൾ, വാളുകൾ, ഗദകൾ, ശക്തികൾ, കുന്തങ്ങൾ, ത്രിശൂലങ്ങൾ എന്നിവ കോപത്തോടെ എറിഞ്ഞു; അപ്രതിഭലശാലിയായ ഭഗവാൻ തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ എല്ലാം തകർത്തു.

താന്പീഠമുഖ്യാനനയദ് യമക്ഷയം നികൃത്തശീര്ഷോരുഭുജാങ്ഘ്രിവര്മണഃ । സ്വാനീകപാനച്യുതചക്രസായകൈഃ തഥാ നിരസ്താന് നരകോ ധരാസുതഃ

പീഠനെ മുൻനിർത്തിയ ആ നായകരെ, ചക്രവും അമ്പുകളും കൊണ്ട് തല, കൈ, കാൽ, കവർച്ചയുമൊക്കെ മുറിച്ച്, യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു; അങ്ങനെ ഭൂമിയുടെ മകൻ നരകൻ തോറ്റു.

( വംശസ്ഥാ ) നിരീക്ഷ്യ ദുര്മര്ഷണ ആസ്രവന്മദൈഃ ഗജൈഃ പയോധിപ്രഭവൈര്നിരാക്രമാത് । ദൃഷ്ട്വാ സഭാര്യം ഗരുഡോപരി സ്ഥിതം സൂര്യോപരിഷ്ടാത് സതഡിദ്‌ഘനം യഥാ । കൃഷ്ണം സ തസ്മൈ വ്യസൃജച്ഛതഘ്നീം യോധാശ്ച സര്വേ യുഗപത് ച വിവ്യധുഃ

ഇത് കണ്ടു, ദുർമർഷണൻ അഹങ്കാരത്തിൽ നിറഞ്ഞു, സമുദ്രത്തിൽ ജനിച്ച ആനകളുമായി ആക്രമിച്ചു; ഗരുഡൻമേൽ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇരുന്ന കൃഷ്ണനെ, മേഘത്തിനുമേൽ മിന്നലോടുകൂടിയ സൂര്യനെപ്പോലെ, കണ്ടു. അപ്പോൾ ശതഘ്നി ആയുധം അവനോട് എറിഞ്ഞു, യോദ്ധാക്കൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ആക്രമിച്ചു.

തദ്‌ഭൌമസൈന്യം ഭഗവാന് ഗദാഗ്രജോ വിചിത്രവാജൈര്നിശിതൈഃ ശിലീമുഖൈഃ । നികൃത്തബാഹൂരുശിരോധ്രവിഗ്രഹം ചകാര തര്ഹ്യേവ ഹതാശ്വകുഞ്ജരമ്

ഭഗവാൻ, ഗദകളിൽ മുതിർന്നവൻ, അത്ഭുതകരമായ കുതിരകളും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവന്റെ സൈന്യത്തെ ആക്രമിച്ചു; അവരുടെ കൈ, തോളുകൾ, തല, ശരീരം എന്നിവ വെട്ടി, ആനകളും കുതിരകളും അന്നേരം തന്നെ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

( അനുഷ്ടുപ് ) യാനി യോധൈഃ പ്രയുക്താനി ശസ്ത്രാസ്ത്രാണി കുരൂദ്വഹ । ഹരിസ്താന്യച്ഛിനത് തീക്ഷ്ണൈഃ ശരൈരേകൈക ശസ്ത്രീഭിഃ

കുരുവംശജ, യോദ്ധാക്കൾ എറിഞ്ഞ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും ഹരി ഓരോന്നും മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും വാളുകളും കൊണ്ട് തകർത്തു.

ഉഹ്യമാനഃ സുപര്ണേന പക്ഷാഭ്യാം നിഘ്നതാ ഗജാന് । ഗുരുത്മതാ ഹന്യമാനാഃ തുണ്ഡപക്ഷനഖൈര്ഗജാഃ

സുപർണ്ണനായ ഗരുഡൻ തന്റെ ചിറകുകൾകൊണ്ട് ആനകളെ അടിച്ചു, അവയെ കൊല്ലുമ്പോൾ, അവന്റെ തൂവൽ, ചിറക്, നഖങ്ങൾ, കുരു എന്നിവകൊണ്ടു ആനകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.

പുരമേവാവിശന്നാര്താ നരകോ യുധ്യയുധ്യത । ദൃഷ്ട്വാ വിദ്രാവിതം സൈന്യം ഗരുഡേനാര്ദിതം സ്വകം

നരകൻ വിഷമത്തിൽ, തന്റെ സൈന്യം ഗരുഡൻ ഭയപ്പെടുത്തി തകർത്തതും ഓടിച്ചതും കണ്ടു, യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ തന്നെ നഗരത്തിനകത്ത് കയറി.

തം ഭൌമഃ പ്രാഹരച്ഛക്ത്യാ വജ്രഃ പ്രതിഹതോ യതഃ । നാകമ്പത തയാ വിദ്ധോ മാലാഹത ഇവ ദ്വിപഃ

ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവൻ തന്റെ ആയുധം കൊണ്ട് അവനെ ആക്രമിച്ചു. പക്ഷേ, ആ ആയുധം വജ്രം പോലെ തിരിച്ചടിക്കപ്പെട്ടു. അതിൽ കുത്തേറ്റിട്ടും, ആനയ്ക്ക് പൂമാലയാൽ അടിയേറ്റതുപോലെ, അവൻ ഒറ്റയടിക്ക് പോലും വിറകിയില്ല.

ശൂലം ഭൌമോഽച്യുതം ഹന്തും ആദദേ വിതഥോദ്യമഃ । തദ്വിസര്ഗാത് പൂര്വമേവ നരകസ്യ ശിരോ ഹരിഃ । അപാഹരദ് ഗജസ്ഥസ്യ ചക്രേണ ക്ഷുരനേമിനാ

ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചവൻ അച്യുതനെ കൊല്ലാൻ വൃഥായാസമായി കുന്തം എടുത്തു. എന്നാൽ, അതു എറിയുന്നതിന് മുമ്പേ, ഹരി ഗജത്തിന്റെ മേൽ ഇരുന്ന അവന്റെ തലക്ഷുരംപോലുള്ള ചക്രം കൊണ്ട് വെട്ടി മാറ്റി.

( മിശ്ര ) സകുണ്ഡലം ചാരുകിരീടഭൂഷണം ബഭൌ പൃഥിവ്യാം പതിതം സമുജ്ജ്വലമ് । ഹാ ഹേതി സാധ്വിത്യൃഷയഃ സുരേശ്വരാ മാല്യൈര്മുകുന്ദം വികിരന്ത ഈഡിരേ

കുണ്ഡലവും മനോഹരമായ കിരീടവും അണിഞ്ഞ അവന്റെ തല ഭൂമിയിൽ വീണപ്പോൾ അതി പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങി. 'ഹാ! ഹേതി! സാദ്ധു!' എന്നു മഹർഷികളും ദേവേന്ദ്രന്മാരും വിളിച്ചു, മുകുന്ദനെ പൂമാലകൾകൊണ്ട് പുകഴ്ത്തി.

തതശ്ച ഭൂഃ കൃഷ്ണമുപേത്യ കുണ്ഡലേ । പ്രതപ്തജാമ്ബൂനദരത്‍നഭാസ്വരേ । സവൈജയന്ത്യാ വനമാലയാര്പയത് പ്രാചേതസം ഛത്രമഥോ മഹാമണിമ്

അതിനുശേഷം ഭൂമി കൃഷ്ണന്റെ അടുത്തെത്തി, ഉജ്ജ്വലമായ പൊന്നും രത്നങ്ങളും ചേർത്ത കുണ്ഡലങ്ങൾ, വൈജയന്തി മാലയും വലിയ മാണിക്യവും, രാജകീയ കുടയും പ്രചേതസന്റെ മകനായ കൃഷ്ണനു സമർപ്പിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അസ്തൌഷീദഥ വിശ്വേശം ദേവീ ദേവവരാര്ചിതമ് । പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതാ രാജന് ഭക്തിപ്രവണയാ ധിയാ

അപ്പോൾ ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ ആരാധിച്ച ദേവി, കൈകൂപ്പി ഭക്തിപൂർവ്വം മനസ്സോടെ സർവ്വലോകനാഥനെ സ്തുതിച്ചു.

ഭൂമിരുവാച നമസ്തേ ദേവദേവേശ ശങ്ഖചക്രഗദാധര । ഭക്തേച്ഛോപാത്തരൂപായ പരമാത്മന്നമോഽസ്തു തേ

ഭൂമി പറഞ്ഞു: ദേവതകളുടെ ദൈവമേ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ളവനേ, ഭക്തരുടെ ഇച്ഛാനുസരണം രൂപം സ്വീകരിക്കുന്ന പരമാത്മാവേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

നമഃ പങ്കജനാഭായ നമഃ പങ്കജമാലിനേ । നമഃ പങ്കജനേത്രായ നമസ്തേ പങ്കജാങ്ഘ്രയേ

പദ്മനാഭനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. പദ്മമാല അണിഞ്ഞവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. പദ്മനേത്രനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. പദ്മപാദനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

നമോ ഭഗവതേ തുഭ്യം വാസുദേവായ വിഷ്ണവേ । പുരുഷായാദിബീജായ പൂര്ണബോധായ തേ നമഃ

ഭഗവാനേ, വാസുദേവനേ, വിഷ്ണുവേ, ആദിപുരുഷനേ, പൂർണ്ണജ്ഞാനനേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

അജായ ജനയിത്രേഽസ്യ ബ്രഹ്മണേഽനന്തശക്തയേ । പരാവരാത്മന് ഭൂതാത്മന് പരമാത്മന് നമോഽസ്തു തേ

ജനനമില്ലാത്തവനേ, ഈ ലോകത്തിന് സ്രഷ്ടാവേ, അനന്തശക്തിയുള്ളവനേ, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവേ, പരമാത്മാവേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

( മിശ്ര ) ത്വം വൈ സിസൃക്ഷുരജ ഉത്കടം പ്രഭോ തമോ നിരോധായ ബിഭര്ഷ്യസംവൃതഃ । സ്ഥാനായ സത്ത്വം ജഗതോ ജഗത്പതേ കാലഃ പ്രധാനം പുരുഷോ ഭവാന് പരഃ

സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ജനനമില്ലാത്ത പ്രഭുവേ, സംഹാരത്തിനായി ഭയാനകമായ രൂപം ധരിക്കുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ നിലനില്പിനായി സത്വഗുണമായി, കാലമായി, പ്രകൃതിയായി, പരപുരുഷനായി നീ തന്നെയാണ്.

അഹം പയോ ജ്യോതിരഥാനിലോ നഭോ മാത്രാണി ദേവാ മന ഇന്ദ്രിയാണി । കര്താ മഹാനിത്യഖിലം ചരാചരം ത്വയ്യദ്വിതീയേ ഭഗവന്നയം ഭ്രമഃ

ഭൂമി, ജലം, അഗ്‌നി, വായു, ആകാശം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ദേവന്മാർ, മനസ്സ്, മഹത്ത്വം, ചലനവും അചലവും എല്ലാം, ഭഗവാനേ, ഇരട്ടത്വമില്ലാത്ത നിനക്കകത്ത് ഈ മായയില്ല.

തസ്യാത്മജോഽയം തവ പാദപങ്കജം ഭീതഃ പ്രപന്നാര്തിഹരോപസാദിതഃ । തത് പാലയൈനം കുരു ഹസ്തപങ്കജം ശിരസ്യമുഷ്യാഖിലകല്മഷാപഹമ്

നിന്റെ ഈ മകൻ ഭയത്താൽ നിന്റെ പദ്മപാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടിയിരിക്കുന്നു. ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ വന്നിരിക്കുന്ന അവനെ കാത്തുകൊൾക. പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന നിന്റെ പദ്മഹസ്തം അവന്റെ തലയിൽ വെക്കണമേ.