ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം സുതുമുലമുഭയോര്വിജിഗീഷതോഃ। ആയുധാശ്മദ്രുമൈര്ദോര്ഭിഃ ക്രവ്യാര്ഥേ ശ്യേനയോരിവ

രണ്ടുപേരും ജയിക്കാനാഗ്രഹിച്ച് ആയുധങ്ങളും കല്ലുകളും മരങ്ങളും കൈകളും ഉപയോഗിച്ച്, മാംസം പിടിക്കാന്‍ പോരാടുന്ന കഴുകന്മാരെപ്പോലെ, അത്യന്തം കഠിനമായ ഒരു ഏകാന്തയുദ്ധം നടന്നു.

ആസീത്തദഷ്ടാവിംശാഹമിതരേതരമുഷ്ടിഭിഃ। വജ്രനിഷ്പേഷപരുഷൈരവിശ്രമമഹര്നിശമ്

അവരിരുവരും ഇരുപത്തിയെട്ടു ദിവസം, രാത്രിയും പകലും, ഇടവേളയില്ലാതെ, വജ്രംപോലുള്ള മുഷ്ടികളാല്‍ പരസ്പരം അടിച്ചു.

കൃഷ്ണമുഷ്ടിവിനിഷ്പാത നിഷ്പിഷ്ടാങ്ഗോരു ബന്ധനഃ। ക്ഷീണസത്ത്വഃ സ്വിന്നഗാത്രസ്തമാഹാതീവ വിസ്മിതഃ

കൃഷ്ണന്റെ അടികള്‍ കൊണ്ട് ശരീരം തകർന്ന്, കൈകാലുകള്‍ ബന്ധിതമായി, ശക്തി തീര്‍ന്നു, ശരീരം വിയര്‍പ്പില്‍ മുഴുകി, അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ട ജാംബവാന്‍ ഭഗവാനോടു പറഞ്ഞു.

ജാനേ ത്വാം സര്വഭൂതാനാം പ്രാണ ഓജഃ സഹോ ബലമ്। വിഷ്ണും പുരാണപുരുഷം പ്രഭവിഷ്ണുമധീശ്വരമ്

സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും പ്രാണനും ശക്തിയും ബലവും നീയാണെന്ന് ഞാന്‍ അറിയുന്നു; നീയാണു പുരാതനനായ വിഷ്ണു, പരമാധിപതി, സകലത്തിന്റെയും ഉടമ.

ത്വം ഹി വിശ്വസൃജാം സ്രഷ്ടാ സൃഷ്ടാനാമപി യച്ച സത്। കാലഃ കലയതാമീശഃ പര ആത്മാ തഥാത്മനാമ്

സൃഷ്ടാക്കളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവരുടെ സ്രഷ്ടാവും സൃഷ്ടികളില്‍ നിലനില്‍ക്കുന്ന സത്വവും നീയാണു; കാലം എന്ന പേരില്‍ എല്ലാം അളക്കുന്നവനും, പരമാത്മാവും, എല്ലാ ആത്മാക്കളുടെയും ആത്മാവും നീയാണു.

യസ്യേഷദുത്കലിതരോഷകടാക്ഷമോക്ഷൈര്। വര്ത്മാദിശത്ക്ഷുഭിതനക്രതിമിങ്ഗലോഽബ്ധിഃ । സേതുഃ കൃതഃ സ്വയശ ഉജ്ജ്വലിതാ ച ലങ്കാ। രക്ഷഃശിരാംസി ഭുവി പേതുരിഷുക്ഷതാനി

നിന്റെ അല്പം കോപം കലർന്ന കണ്മുട്ടുനോട്ടം കൊണ്ട് തന്നെ സമുദ്രം ചലിച്ചു, വഴി കാണിച്ചു, പാലം പണിതു, ലങ്കയുടെ മഹത്വം തെളിഞ്ഞു, രാക്ഷസന്മാരുടെ തലകള്‍ അമ്പുകള്‍ കൊണ്ട് തകര്‍ന്ന് ഭൂമിയില്‍ വീണു.

ഇതി വിജ്ഞാതവിജ്ഞാനമൃക്ഷരാജാനമച്യുതഃ। വ്യാജഹാര മഹാരാജ ഭഗവാന്ദേവകീസുതഃ

ഇങ്ങനെ ഭഗവാനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, കരടികളുടെ രാജാവായ ജാംബവാന്‍, അച്യുതനായ ദേവകിയുടെ മകന്‍ അവനോടു സംസാരിച്ചു.

അഭിമൃശ്യാരവിന്ദാക്ഷഃ പാണിനാ ശംകരേണ തമ്। കൃപയാ പരയാ ഭക്തം മേഘഗമ്ഭീരയാ ഗിരാ

താമരക്കണ്ണനായ കൃഷ്ണന്‍ തന്റെ കൈകൊണ്ട് അവനെ സ്പര്‍ശിച്ചു; മേഘംപോലുള്ള ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തില്‍ അത്യന്തം കരുണയോടെ ഭക്തനോടു പറഞ്ഞു.

മണിഹേതോരിഹ പ്രാപ്താ വയമൃക്ഷപതേ ബിലമ്। മിഥ്യാഭിശാപം പ്രമൃജന്നാത്മനോ മണിനാമുനാ

രത്നത്തിനുവേണ്ടി, കരടികളുടെ രാജാവേ, ഈ ഗുഹയിലേക്കാണ് ഞാന്‍ വന്നത്; ഈ രത്നം കൊണ്ടു തന്നെ എന്റെ മേല്‍ വന്ന തെറ്റായ കുറ്റാരോപണം നീക്കാനാണ്.

ഇത്യുക്തഃ സ്വാം ദുഹിതരം കന്യാം ജാമ്ബവതീം മുദാ। അര്ഹണാര്ഥം സ മണിനാ കൃഷ്ണായോപജഹാര ഹ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ ജാംബവാന്‍ തന്റെ മകള്‍ ജാംബവതിയെയും രത്നവും കൃഷ്ണനു സമര്‍പ്പിച്ചു.

അദൃഷ്ട്വാ നിര്ഗമം ശൌരേഃ പ്രവിഷ്ടസ്യ ബിലം ജനാഃ। പ്രതീക്ഷ്യ ദ്വാദശാഹാനി ദുഃഖിതാഃ സ്വപുരം യയുഃ

ശൗരിയുടെ പുറത്ത് വരുന്നത് കാണാതിരുന്ന ജനങ്ങൾ, അവൻ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചതിനുശേഷം പന്ത്രണ്ടു ദിവസം ദുഃഖത്തോടെ കാത്തിരുന്നു, പിന്നെ തങ്ങളുടെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

നിശമ്യ ദേവകീ ദേവീ രുക്മിണ്യാനകദുന്ദുഭിഃ। സുഹൃദോ ജ്ഞാതയോഽശോചന്ബിലാത്കൃഷ്ണമനിര്ഗതമ്

കൃഷ്ണൻ ഗുഹയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരാതെ പോയെന്നു കേട്ട ദേവകി രാജ്ഞിയും രുക്മിണിയും അനകദുന്ദുഭിയും സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും എല്ലാവരും ദുഃഖിച്ചു.

സത്രാജിതം ശപന്തസ്തേ ദുഃഖിതാ ദ്വാരകൌകസഃ। ഉപതസ്ഥുശ്ചന്ദ്ര ഭാഗാം ദുര്ഗാം കൃഷ്ണോപലബ്ധയേ

ദ്വാരകയിലെ ദുഃഖിതരായ ജനങ്ങൾ സത്രാജിതിനെ ശപിച്ചു; കൃഷ്ണന്റെ വിവരം അറിയാൻ അവർ ചന്ദ്രഭാഗാ ദുർഗാദേവിയുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.

തേഷാം തു ദേവ്യുപസ്ഥാനാത്പ്രത്യാദിഷ്ടാശിഷാ സ ച। പ്രാദുര്ബഭൂവ സിദ്ധാര്ഥഃ സദാരോ ഹര്ഷയന്ഹരിഃ

അവരുടെ ഭക്തിക്ക് മറുപടിയായി ദേവി അനുഗ്രഹം നൽകി; അതിനുശേഷം ലക്ഷ്യം നേടിയ ഹരിയും ഭാര്യയുമൊപ്പം പ്രത്യക്ഷമായി, എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം നൽകി.

ഉപലഭ്യ ഹൃഷീകേശം മൃതം പുനരിവാഗതമ്। സഹ പത്ന്യാ മണിഗ്രീവം സര്വേ ജാതമഹോത്സവാഃ

ഹൃഷീകേശൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം മാണിക്യവുമായി മടങ്ങിവന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, മരിച്ചവൻ വീണ്ടും വന്നതുപോലെ എല്ലാവരും വലിയ ഉത്സവത്തിൽ ആഹ്ലാദിച്ചു.

സത്രാജിതം സമാഹൂയ സഭായാം രാജസന്നിധൌ। പ്രാപ്തിം ചാഖ്യായ ഭഗവാന്മണിം തസ്മൈ ന്യവേദയത്

സത്രാജിതിനെ സഭയിൽ രാജാവിന്റെ സാന്നിധിയിൽ വിളിച്ചു വരുത്തി, ഭഗവാൻ മാണിക്യത്തിന്റെ വീണ്ടെടുപ്പ് വിവരിച്ച് അതു അവനു സമർപ്പിച്ചു.

സ ചാതിവ്രീഡിതോ രത്നം ഗൃഹീത്വാവാങ്മുഖസ്തതഃ। അനുതപ്യമാനോ ഭവനമഗമത്സ്വേന പാപ്മനാ

വളരെ ലജ്ജിച്ച സത്രാജിത് മാണിക്യം എടുത്ത് തലകുനിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ പാപം ഓർത്ത് വിഷമിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.

സോഽനുധ്യായംസ്തദേവാഘം ബലവദ്വിഗ്രഹാകുലഃ। കഥം മൃജാമ്യാത്മരജഃ പ്രസീദേദ്വാച്യുതഃ കഥമ്

ശക്തമായ പാപബോധത്തിലും മനസ്സിലെ കലഹത്തിലും കുഴഞ്ഞ്, 'എങ്ങനെ ഞാൻ ഈ പാപം കഴുകി അച്യുതനെ പ്രസന്നനാക്കാം?' എന്ന് സത്രാജിത് ആലോചിച്ചു.

കിം കൃത്വാ സാധു മഹ്യം സ്യാന്ന ശപേദ്വാ ജനോ യഥാ। അദീര്ഘദര്ശനം ക്ഷുദ്രം മൂഢം ദ്രവിണലോലുപമ്

'എന്ത് ചെയ്താൽ ജനങ്ങൾ എന്നെ നല്ലവനായി കാണും? എനിക്ക് കുറുവീക്ഷണൻ, ചെറിയവൻ, മൂഢൻ, സ്വാർത്ഥൻ എന്നൊക്കെ ശപിക്കേണ്ടി വരില്ല?'

ദാസ്യേ ദുഹിതരം തസ്മൈ സ്ത്രീരത്നം രത്നമേവ ച। ഉപായോഽയം സമീചീനസ്തസ്യ ശാന്തിര്ന ചാന്യഥാ

'ഞാൻ എന്റെ മകളെയും, സ്ത്രീകളിൽ മുത്തായവളെയും, മാണിക്യത്തെയും കൃഷ്ണനു നൽകാം. ഇതാണ് അവനെ സംതോഷിപ്പിക്കാൻ ശരിയായ മാർഗം; വേറൊന്നുമില്ല.'

ഏവം വ്യവസിതോ ബുദ്ധ്യാ സത്രാജിത്സ്വസുതാം ശുഭാമ്। മണിം ച സ്വയമുദ്യമ്യ കൃഷ്ണായോപജഹാര ഹ

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ച്, സത്രാജിത് തന്റെ ഗുണവതിയായ മകളെയും മാണിക്യത്തെയും എടുത്ത് കൃഷ്ണനു നേരിട്ട് സമർപ്പിച്ചു.

താം സത്യഭാമാം ഭഗവാനുപയേമേ യഥാവിധി। ബഹുഭിര്യാചിതാം ശീല രൂപൌദാര്യഗുണാന്വിതാമ്

അനേകം പേർ ഗുണം, സൗന്ദര്യം, ഉദാരത എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർത്ഥിച്ച സത്യഭാമയെ ഭഗവാൻ യഥാവിധി വിവാഹം ചെയ്തു.

ഭഗവാനാഹ ന മണിം പ്രതീച്ഛാമോ വയം നൃപ। തവാസ്താം ദേവഭക്തസ്യ വയം ച ഫലഭാഗിനഃ

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഞങ്ങൾ മാണിക്യം സ്വീകരിക്കില്ല. അതു ദേവഭക്തനായ നിനക്കു തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ; അതിന്റെ ഫലം ഞങ്ങൾക്കും ലഭിക്കും.'

കാലിന്ദീമിത്രവിന്ദാസത്യാഭദ്രാലക്ഷ്മണാദീനാം പാണിഗ്രഹണമ്। അഥാഷ്ടപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ 10.58 ശ്രീശുക ഉവാച। ഏകദാ പാണ്ഡവാന്ദ്രഷ്ടും പ്രതീതാന്പുരുഷോത്തമഃ। ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം ഗതഃ ശ്രീമാന്യുയുധാനാദിഭിര്വൃതഃ

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഒരു ദിവസം, യുയുധാനാദി അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ഉത്തമപുരുഷനായ കൃഷ്ണൻ പാണ്ഡവരെ കാണാൻ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിലേക്ക് പോയി.

ദൃഷ്ട്വാ തമാഗതം പാര്ഥാ മുകുന്ദമഖിലേശ്വരമ്। ഉത്തസ്ഥുര്യുഗപദ്വീരാഃ പ്രാണാ മുഖ്യമിവാഗതമ്

മുകുന്ദൻ, സകലലോകാധിപൻ, അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ പാണ്ഡവ വീരന്മാർ ഒരുമിച്ച് എഴുന്നേറ്റ്, ജീവൻ തന്നെ തിരിച്ചുവന്നതുപോലെ ആനന്ദിച്ചു.

പരിഷ്വജ്യാച്യുതം വീരാ അങ്ഗസങ്ഗഹതൈനസഃ। സാനുരാഗസ്മിതം വക്ത്രം വീക്ഷ്യ തസ്യ മുദം യയുഃ

അച്യുതനെ അണിയറയോടെ അങ്ങേലം ചേർത്ത്, അവന്റെ സ്‌നേഹപൂർവമായ പുഞ്ചിരിയോടെ ഉള്ള മുഖം കണ്ടു, അവർ സകല ദുഃഖവും മറന്ന് സന്തോഷിച്ചു.

യുധിഷ്ഠിരസ്യ ഭീമസ്യ കൃത്വാ പാദാഭിവന്ദനമ്। ഫാല്ഗുനം പരിരഭ്യാഥ യമാഭ്യാം ചാഭിവന്ദിതഃ

യുധിഷ്ഠിരനും ഭീമനും കൃഷ്ണൻ പാദപ്രണാമം ചെയ്തു; അർജുനനെ അണിയറയോടെ ചേർത്ത്, ഇരട്ടന്മാരിൽ നിന്ന് ആദരം സ്വീകരിച്ചു.

പരമാസന ആസീനം കൃഷ്ണാ കൃഷ്ണമനിന്ദിതാ। നവോഢാ വ്രീഡിതാ കിഞ്ചിച്ഛനൈരേത്യാഭ്യവന്ദത

പ്രധാനാസനത്തിൽ ഇരുന്ന കൃഷ്ണനെ, പുതുതായി വിവാഹിതയാകയാൽ അല്പം ലജ്ജയോടെ കൃഷ്ണാ ശാന്തമായി സമീപിച്ച് വിനയത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.

തഥൈവ സാത്യകിഃ പാര്ഥൈഃ പൂജിതശ്ചാഭിവന്ദിതഃ। നിഷസാദാസനേഽന്യേ ച പൂജിതാഃ പര്യുപാസത

അതു പോലെ തന്നെ സാത്യകിയും പാണ്ഡവന്മാരുടെ ആദരവും സ്നേഹവും ഏറ്റു വാങ്ങി, അവിടെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു. മറ്റുള്ളവരും ആദരിക്കപ്പെട്ട് അടുത്ത് ഇരുന്നു.