ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സ ഏവ വാ ഭവേത് നൂനം യോ മേ ഗര്ഭേ ധൃതോഽര്ഭകഃ । അമുഷ്മിന് പ്രീതിരധികാ വാമഃ സ്ഫുരതി മേ ഭുജഃ

എന്റെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ച കുട്ടി ഇതു തന്നെയാകണം. അവനോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ എന്റെ ഇടതു കൈ വിറയുന്നു, ഹൃദയം കൂടുതൽ ആകർഷിക്കുന്നു.

ഏവം മീമാംസമണായാം വൈദര്ഭ്യാം ദേവകീസുതഃ । ദേവക്യാനകദുന്ദുഭ്യാം ഉത്തമഃശ്ലോക ആഗമത്

ഇങ്ങനെ വൈദർഭി ആലോചിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ദേവകി, വസുദേവൻ എന്നിവരോടൊപ്പം ദേവകിപുത്രനായ ഉത്തമശ്ലോകൻ അങ്ങോട്ട് എത്തി.

വിജ്ഞാതാര്ഥോഽപി ഭഗവാന് തൂഷ്ണീമാസ ജനാര്ദനഃ । നാരദോഽകഥയത് സര്വം ശമ്ബരാഹരണാദികമ്

എല്ലാം അറിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും ഭഗവാൻ ജനാർദ്ദനൻ മൗനത്തിലിരുന്നു; നാരദൻ ശംബരന്റെ വധം മുതൽ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.

തച്ഛ്രുത്വാ മഹദാശ്ചര്യം കൃഷ്ണാന്തഃപുരയോഷിതഃ । അഭ്യനന്ദന് ബ്ബഹൂനബ്ദാന് നഷ്ടം മൃതമിവാഗതമ്

ഈ അത്ഭുതകഥ കേട്ടപ്പോൾ, കൃഷ്ണന്റെ അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ, വർഷങ്ങളായി നഷ്ടമായവനെ, മരിച്ചവൻ തിരികെ വന്നതുപോലെ, സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.

ദേവകീ വസുദേവശ്ച കൃഷ്ണരാമൌ തഥാ സ്ത്രിയഃ । ദമ്പതീ തൌ പരിഷ്വജ്യ രുക്മിണീ ച യയുര്മുദമ്

ദേവകിയും വസുദേവനും കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും അവരുടെ ഭാര്യമാരും ആ ദമ്പതികളെ ചേർത്ത് ആലിംഗനം ചെയ്തു. രുക്മിണിയും അവരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ചേർന്നു.

നഷ്ടം പ്രദ്യുമ്നമായാതം ആകര്ണ്യ ദ്വാരകൌകസഃ । അഹോ മൃത ഇവായാതോ ബാലോ ദിഷ്ട്യേതി ഹാബ്രുവന്

നഷ്ടമായിരുന്ന പ്രദ്യുമ്നൻ തിരികെ വന്നുവെന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, ദ്വാരകയിലെ ജനങ്ങൾ, 'അയ്യോ, ഈ ബാലൻ മരിച്ചവനായി തിരിച്ചുവന്നുവല്ലോ, ദൈവം വലിയ ദയ ചെയ്തിരിക്കുന്നു!' എന്നു പറഞ്ഞു.

( വസംതതിലകാ ) യം വൈ മുഹുഃ പിതൃസരൂപനിജേശഭാവാഃ തന്മാതരോ യദഭജന് രഹരൂഢഭാവാഃ । ചിത്രം ന തത്ഖലു രമാസ്പദബിമ്ബബിമ്ബേ കാമേ സ്മരേഽക്ഷവിഷയേ കിമുതാന്യനാര്യഃ

തങ്ങളുടെ ഭർത്താവിനോടും പിതാവിനോടുമുള്ള സ്നേഹത്തോടെ അമ്മമാർ വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ആരാധിച്ചു; അവരുടെ സ്നേഹം ദിവസേന വർദ്ധിച്ചു. അതിൽ അതിശയിക്കാനൊന്നുമില്ല, ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ പ്രതിഫലനത്തിൽ, കാമത്തിന്റെയും പ്രണയത്തിന്റെയും ലോകത്ത്, സദാചാരമില്ലാത്തവർക്ക്还能 എന്ത് ചെയ്യാനാകും?

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ പ്രദ്യുമ്നോത്പത്തിനിരൂപണം നാമ പഞ്ചപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിൽ, പരമഹംസന്മാർക്ക് ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള സംഹിതയിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിന്റെ രണ്ടാംഭാഗത്തിൽ, 'പ്രദ്യുമ്നന്റെ ജനനത്തിന്റെ വിവരണം' എന്ന അദ്ധ്യായം അമ്പത്തിയഞ്ചാമതായി സമാപിക്കുന്നു.

അഥ ഷട്പഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ । ശ്രീശുക ഉവാച। സത്രാജിതഃ സ്വതനയാം കൃഷ്ണായ കൃതകില്ബിഷഃ। സ്യമന്തകേന മണിനാ സ്വയമുദ്യമ്യ ദത്തവാന്

ഇനി അമ്പത്തിയാറാം അദ്ധ്യായം തുടങ്ങുന്നു. ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: സത്രാജിത് ഒരു പാപം ചെയ്തതിനാൽ, തന്റെ മകളെ കൃഷ്ണനോട് വിവാഹം കഴിക്കാൻ നൽകി, സ്യാമന്തകമണിയും സ്വന്തം കൈയാൽ സമർപ്പിച്ചു.

ശ്രീരാജോവാച। സത്രാജിതഃ കിമകരോദ്ബ്രഹ്മന്കൃഷ്ണസ്യ കില്ബിഷഃ। സ്യമന്തകഃ കുതസ്തസ്യ കസ്മാദ്ദത്താ സുതാ ഹരേഃ

രാജാവ് ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണനേ, സത്രാജിത് കൃഷ്ണനോട് എന്താണ് തെറ്റ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ. സ്യാമന്തകമണി അവനു എവിടെ നിന്നാണ് കിട്ടിയത്? അവൻ തന്റെ മകളെ ഹരിയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് നൽകി?

ശ്രീശുക ഉവാച। ആസീത്സത്രാജിതഃ സൂര്യോ ഭക്തസ്യ പരമഃ സഖാ। പ്രീതസ്തസ്മൈ മണിം പ്രാദാത്സ ച തുഷ്ടഃ സ്യമന്തകമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: സത്രാജിത് സൂര്യഭഗവാന്റെ വലിയ ഭക്തനും പ്രിയസുഹൃത്തുമായിരുന്നു. അതിനാൽ സന്തുഷ്ടനായ സൂര്യൻ അവനു സ്യാമന്തകമണി നൽകി.

സ തം ബിഭ്രന്മണിം കണ്ഠേ ഭ്രാജമാനോ യഥാ രവിഃ। പ്രവിഷ്ടോ ദ്വാരകാം രാജന്തേജസാ നോപലക്ഷിതഃ

അവൻ ആ മണി കഴുത്തിൽ ധരിച്ച്, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, ദ്വാരകയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അത്രയും തേജസ്സുണ്ടായതിനാൽ അവനെ ആരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

തം വിലോക്യ ജനാ ദൂരാത്തേജസാ മുഷ്ടദൃഷ്ടയഃ। ദീവ്യതേഽക്ഷൈര്ഭഗവതേ ശശംസുഃ സൂര്യശങ്കിതാഃ

അവനെ ദൂരത്ത് നിന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, അതിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ കണ്ണ് മൂടിയ ജനങ്ങൾ, പാശാന കളിക്കുമ്പോൾ ഭഗവാനോടു, 'ഇവൻ സൂര്യദേവനാണോ?' എന്ന് സംശയിച്ച് പറഞ്ഞു.

നാരായണ നമസ്തേഽസ്തു ശങ്ഖചക്രഗദാധര। ദാമോദരാരവിന്ദാക്ഷ ഗോവിന്ദ യദുനന്ദന

നാരായണാ, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ധരിച്ചവാ, ദാമോദരാ, കമലനയനാ, ഗോവിന്ദാ, യദുകുലത്തിൽ ജനിച്ചവാ, നിനക്കു നമസ്കാരം!

ഏഷ ആയാതി സവിതാ ത്വാം ദിദൃക്ഷുര്ജഗത്പതേ। മുഷ്ണന്ഗഭസ്തിചക്രേണ നൃണാം ചക്ഷൂംഷി തിഗ്മഗുഃ

ഭഗവാനേ, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനേ, സൂര്യൻ നിന്നെ കാണാൻ വരുന്നു. അവൻ തന്റെ കഠിനമായ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് മനുഷ്യരുടെ കാഴ്ച മോഷ്ടിക്കുന്നു.

നന്വന്വിച്ഛന്തി തേ മാര്ഗം ത്രിലോക്യാം വിബുധര്ഷഭാഃ। ജ്ഞാത്വാദ്യ ഗൂഢം യദുഷു ദ്രഷ്ടും ത്വാം യാത്യജഃ പ്രഭോ

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ നിന്റെ വഴി അന്വേഷിക്കുന്നു. നീ യദുക്കളിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞ്, അജൻ ഇന്നത്തെ ദിവസം നിന്നെ കാണാൻ വരുന്നു.

ശ്രീശുക ഉവാച। നിശമ്യ ബാലവചനം പ്രഹസ്യാമ്ബുജലോചനഃ। പ്രാഹ നാസൌ രവിര്ദേവഃ സത്രാജിന്മണിനാ ജ്വലന്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ബാലന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കമലനയനൻ ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു: 'അവൻ സൂര്യദേവൻ അല്ല, സത്രാജിതാണ്, സ്യാമന്തകമണിയുടെ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്നത്.'

സത്രാജിത്സ്വഗൃഹം ശ്രീമത്കൃതകൌതുകമങ്ഗലമ്। പ്രവിശ്യ ദേവസദനേ മണിം വിപ്രൈര്ന്യവേശയത്

സത്രാജിത് ഉത്സവത്തിനും മംഗളത്തിനും അലങ്കരിച്ച തന്റെ മനോഹരമായ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാർ പൂജിച്ച ദേവാലയത്തിൽ മണി വച്ചു.

ദിനേ ദിനേ സ്വര്ണഭാരാനഷ്ടൌ സ സൃജതി പ്രഭോ। ദുര്ഭിക്ഷമാര്യരിഷ്ടാനി സര്പാധിവ്യാധയോഽശുഭാഃ। ന സന്തി മായിനസ്തത്ര യത്രാസ്തേഽഭ്യര്ചിതോ മണിഃ

പ്രഭുവേ, ആ മണി ദിവസേന എട്ടു തൂക്കം പൊന്നുണ്ടാക്കുന്നു. ദുർഭിക്ഷം, ദുരന്തങ്ങൾ, പാമ്പ് കടിയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങൾ, മറ്റു ദോഷങ്ങൾ എന്നിവ അവിടെയില്ല, ആ മണി ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത്.

സ യാചിതോ മണിം ക്വാപി യദുരാജായ ശൌരിണാ। നൈവാര്ഥകാമുകഃ പ്രാദാദ്യാച്ഞാഭങ്ഗമതര്കയന്

യദുരാജാവായ ശൗരി ആ മണി ചോദിച്ചപ്പോൾ, സത്രാജിത് സ്വർണ്ണത്തിൽ ആസക്തിയില്ലാതെ, ആ അഭ്യർത്ഥന അവഗണിച്ച്, മണി കൊടുത്തില്ല.

തമേകദാ മണിം കണ്ഠേ പ്രതിമുച്യ മഹാപ്രഭമ്। പ്രസേനോ ഹയമാരുഹ്യ മൃഗായാം വ്യചരദ്വനേ

ഒരു ദിവസം, പ്രസേനൻ ആ പ്രകാശമുള്ള മണി കഴുത്തിൽ ധരിച്ച്, കുതിര കയറി, കാടിൽ വേട്ടയാടാൻ പോയി.

പ്രസേനം സഹയം ഹത്വാ മണിമാച്ഛിദ്യ കേശരീ। ഗിരിം വിശന്ജാമ്ബവതാ നിഹതോ മണിമിച്ഛതാ

പ്രസേനനെയും അവന്റെ കുതിരയെയും ഒരു സിംഹം കൊന്നു, മണി പിടിച്ചു, ഒരു പർവ്വതഗുഹയിലേക്ക് കടന്നു. അവിടെ, ആ മണി നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച ജാംബവാൻ സിംഹത്തെ കൊല്ലുന്നു.

സോഽപി ചക്രേ കുമാരസ്യ മണിം ക്രീഡനകം ബിലേ। അപശ്യന്ഭ്രാതരം ഭ്രാതാ സത്രാജിത്പര്യതപ്യത

അവനും ആ രത്നം തന്റെ മകനു കളിപ്പാട്ടമായി ഗുഹയില്‍ വച്ചു; എന്നാല്‍ സഹോദരനെ കാണാതിരുന്ന സത്രാജിത് അത്യന്തം ദുഃഖത്തിലായി.

പ്രായഃ കൃഷ്ണേന നിഹതോ മണിഗ്രീവോ വനം ഗതഃ। ഭ്രാതാ മമേതി തച്ഛ്രുത്വാ കര്ണേ കര്ണേഽജപന്ജനാഃ

‘രത്നം ധരിച്ചവന്‍ കൃഷ്ണന്‍ കൊന്നു കാട്ടിലേക്ക് പോയി; സഹോദരന്‍ എനിക്ക് സ്വന്തമാണ്’ എന്നായിരുന്നു ആളുകള്‍ തമ്മില്‍ ചെവിയില്‍ ചെവിയിലായി ചൊല്ലിക്കൊണ്ടിരുന്നത്.

ഭഗവാംസ്തദുപശ്രുത്യ ദുര്യശോ ലിപ്തമാത്മനി। മാര്ഷ്ടും പ്രസേനപദവീമന്വപദ്യത നാഗരൈഃ

സ്വന്തം പേരില്‍ അപകീര്‍ത്തി വന്നതായി ഭഗവാന്‍ അറിഞ്ഞ്, പ്രസേനന്റെ പാത പിന്തുടര്‍ന്ന് നഗരവാസികളോടൊപ്പം തന്റെ നിരപരാധിത്വം തെളിയാന്‍ പുറപ്പെട്ടു.

ഹതം പ്രസേനം അശ്വം ച വീക്ഷ്യ കേശരിണാ വനേ। തം ചാദ്രി പൃഷ്ഠേ നിഹതമൃക്ഷേണ ദദൃശുര്ജനാഃ

വനത്തില്‍ സിംഹം കൊന്ന പ്രസേനനെയും അവന്റെ കുതിരയെയും കണ്ടു; പിന്നെ മലയുടെ ചായിലില്‍ കരടി കൊന്ന സിംഹത്തെയും ജനങ്ങള്‍ കണ്ടു.

ഋക്ഷരാജബിലം ഭീമമന്ധേന തമസാവൃതമ്। ഏകോ വിവേശ ഭഗവാനവസ്ഥാപ്യ ബഹിഃ പ്രജാഃ

ഭയാനകമായ, കനത്ത ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞ കരടികളുടെ രാജാവിന്റെ ഗുഹയിലേക്കു ഭഗവാന്‍ ഒരുത്തന്‍ മാത്രം കടന്നു; ജനങ്ങളെ പുറത്തു നിര്‍ത്തി.

തത്ര ദൃഷ്ട്വാ മണിപ്രേഷ്ഠം ബാലക്രീഡനകം കൃതമ്। ഹര്തും കൃതമതിസ്തസ്മിന്നവതസ്ഥേഽര്ഭകാന്തികേ

അവിടെ അതി വിലപ്പെട്ട രത്നം കുട്ടിയുടെ കളിപ്പാട്ടമായി കണ്ടു; അതു എടുക്കാന്‍ തീരുമാനിച്ച് കുട്ടിയുടെ അടുത്ത് കാത്തുനിന്നു.

തമപൂര്വം നരം ദൃഷ്ട്വാ ധാത്രീ ചുക്രോശ ഭീതവത്। തച്ഛ്രുത്വാഭ്യദ്രവത്ക്രുദ്ധോ ജാമ്ബവാന്ബലിനാം വരഃ

അപരിചിതനായ ആ മനുഷ്യനെ കണ്ടു ധാത്രി ഭയത്തോടെ നിലവിളിച്ചു; അതു കേട്ട ജാംബവാന്‍ കോപത്തോടെ ഓടിയെത്തി.