ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തമിമം ജഹി ദുര്ധര്ഷം ദുര്ജയം ശത്രുമാത്മനഃ । മായാശതവിദം തം ച മായാഭിര്മോഹനാദിഭിഃ

'നിന്റെ ശത്രുവായ ഈ ഭയങ്കരനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ആയ ശംബരനെ, അനേകം മായാജാലങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനെ, നീ തന്നെ മായാജാലം ഉപയോഗിച്ച് ജയിക്കണം.'

പരീശോചതി തേ മാതാ കുരരീവ ഗതപ്രജാ । പുത്രസ്നേഹാകുലാ ദീനാ വിവത്സാ ഗൌരിവാതുരാ

'നിന്റെ അമ്മ, കുഞ്ഞിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട കുരരിപക്ഷിയെപ്പോലെ, മകന്റെ സ്നേഹത്തിൽ ആകുലയായി, ദു:ഖിതയായി, കിടാവില്ലാത്ത പശുവിനെപ്പോലെ വേദനയോടെ വിലപിക്കുന്നു.'

പ്രഭാഷ്യൈവം ദദൌ വിദ്യാം പ്രദ്യുമ്നായ മഹാത്മനേ । മായാവതീ മഹാമായാം സര്വമായാവിനാശിനീമ്

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മായാവതിയായ മഹാമായാവതി, മഹാത്മാവായ പ്രദ്യുമ്നന് എല്ലാ മായാജാലങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന മഹാവിദ്യ നൽകി.

സ ച ശമ്ബരമഭ്യേത്യ സംയുഗായ സമാഹ്വയത് । അവിഷഹ്യൈസ്തമാക്ഷേപൈഃ ക്ഷിപന് സഞ്ജനയന് കലിമ്

പ്രദ്യുമ്നൻ ശംബരനെ സമീപിച്ച് യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു, സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവനെ ഉന്തിച്ചു, കലഹം ഉണർത്തി.

സോഽധിക്ഷിപ്തോ ദുര്വാചോഭിഃ പദാഹത ഇവോരഗഃ । നിശ്ചക്രാമ ഗദാപാണിഃ അമര്ഷാത് താമ്രലോചനഃ

കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ശംബരൻ, കാലിൽ അടിയേറ്റ പാമ്പുപോലെ, കോപത്തിൽ കണ്ണ് ചുവപ്പിച്ച്, കൈയിൽ ഗദയുമായി പുറത്തേക്കു പാഞ്ഞു.

ഗദാമാവിധ്യ തരസാ പ്രദ്യുമ്നായ മഹാത്മനേ । പ്രക്ഷിപ്യ വ്യനദദ് നാദം വജ്രനിഷ്പേഷനിഷ്ഠുരമ്

ശംബരൻ ശക്തിയായി ഗദ ചുറ്റി മഹാത്മാവായ പ്രദ്യുമ്നനോടു എറിഞ്ഞു, ഇടിച്ചിടുന്ന ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെയുള്ള ഒരു ഭയങ്കര ശബ്ദം പുറത്ത് വിട്ടു.

താമാപതന്തീം ഭഗവാനന് പ്രദ്യുമ്നോ ഗദയാ ഗദാമ് । അപാസ്യ ശത്രവേ ക്രുദ്ധഃ പ്രാഹിണോര് സ്വഗദാം നൃപ

അവളെ താഴേക്ക് വീഴുന്നതു കണ്ടു, ഭഗവാൻ പ്രദ്യുമ്നൻ, ശത്രുവിന്റെ ദീഷയോടെ, അവൻ എറിയുന്ന ഗദയെ അകറ്റി, തന്റെ സ്വന്തം ഗദ ശക്തിയായി എറിഞ്ഞു.

സ ച മായാം സമാശ്രിത്യ ദൈതേയീം മയദര്ശിതമ് । മുമുചേഽസ്ത്രമയം വര്ഷം കാര്ഷ്ണൌ വൈഹായസോഽസുരഃ

അസുരൻ, മായയുടെ സഹായത്തോടെ, മായയുടെ മായാവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച്, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണപുത്രനു നേരെ മായായുധങ്ങളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.

ബാധ്യമാനോഽസ്ത്രവര്ഷേണ രൌക്മിണേയോ മഹാരഥഃ । സത്ത്വാത്മികാം മഹാവിദ്യാം സര്വമായോപമര്ദിനീമ്

ആ ആയുധമഴയിൽ പീഡിതനായ രുക്മിണിയുടെ മകൻ, മഹാരഥി, എല്ലാ മായകളും തകർക്കുന്ന, ശുദ്ധമായ മഹാവിദ്യയെ ഓർത്തെടുത്തു.

തതോ ഗൌഹ്യകഗാന്ധര്വ പൈശാചോരഗരാക്ഷസീഃ । പ്രായുങ്ക്ത ശതശോ ദൈത്യഃ കാര്ഷ്ണിര്വ്യധമയത്സ താഃ

അതിനുശേഷം, ദൈത്യൻ നൂറുകണക്കിന് ഗന്ധർവ, ഭൂത, പാമ്പ്, രാക്ഷസി മായകൾ ഉപയോഗിച്ചു, പക്ഷേ കൃഷ്ണപുത്രൻ അവയെ എല്ലാം അകറ്റി.

നിശാതമസിമുദ്യമ്യ സകിരീടം സകുണ്ഡലമ് । ശമ്ബരസ്യ ശിരഃ കായാത് താമ്രശ്മശ്ര്വോജസാഹരത്

മുന്തിരിയും കുന്ദലവും അണിഞ്ഞ, മൂർച്ചയുള്ള വാൾ ഉയർത്തി, ചെമ്പ് നിറമുള്ള താടിയോടെ ശക്തിയായി, ശംബരന്റെ തല അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി.

ആകീര്യമാണോ ദിവിജൈഃ സ്തുവദ്‌ഭിഃ കുസുമോത്കരൈഃ । ഭാര്യയാമ്ബരചാരിണ്യാ പുരം നീതോ വിഹായസാ

ദേവതകൾ പുഷ്പവൃഷ്ടിയോടെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട്, ആകാശത്തിൽ വച്ച് ഭാര്യയോടൊപ്പം, അവൻ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

അന്തഃപുരവരം രാജന് ലലനാശതസങ്കുലമ് । വിവേശ പത്‍ന്യാ ഗഗനാദ് വിദ്യുതേവ ബലാഹകഃ

നൂറുകണക്കിന് സ്ത്രീകൾ നിറഞ്ഞ, അതിമനോഹരമായ അന്തഃപുരത്തിൽ, ഭാര്യയോടൊപ്പം, മേഘത്തിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് അവൻ പ്രവേശിച്ചു.

തം ദൃഷ്ട്വാ ജലദശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ് । പ്രലമ്ബബാഹും താമ്രാക്ഷം സുസ്മിതം രുചിരാനനമ്

മഴമേഘംപോലെ കറുത്ത, മഞ്ഞപട്ടുടുപ്പും, നീണ്ട കൈകളും, ചെമ്പ് നിറമുള്ള കണ്ണുകളും, മനോഹരമായ മുഖവും, സുന്ദരമായ പുഞ്ചിരിയും ഉള്ള അവനെ കണ്ടു,

സ്വലങ്കൃതമുഖാമ്ഭോജം നീലവക്രാലകാലിഭിഃ । കൃഷ്ണം മത്വാ സ്ത്രിയോ ഹ്രീതാ നിലില്യുസ്തത്ര തത്ര ഹ

നീല നിറത്തിലുള്ള വളഞ്ഞ മുടിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കമലപോലെയുള്ള മുഖം, സ്ത്രീകൾ അവനെ കൃഷ്ണനെന്ന് കരുതി, ലജ്ജയോടെ ഇവിടെ അവിടെ ഒളിച്ചു.

അവധാര്യ ശനൈരീഷദ് വൈലക്ഷണ്യേന യോഷിതഃ । ഉപജഗ്മുഃ പ്രമുദിതാഃ സസ്ത്രീ രത്‍നം സുവിസ്മിതാഃ

അവളുകൾ അല്പം ലജ്ജയോടെ, ശ്രദ്ധയോടെ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, വലിയ സന്തോഷത്തോടെ, അത്ഭുതത്തോടെ, അവിടെയുള്ള രത്നംപോലെയുള്ളയാളെ സമീപിച്ചു.

അഥ തത്രാസിതാപാങ്ഗീ വൈദര്ഭീ വല്ഗുഭാഷിണീ । അസ്മരത് സ്വസുതം നഷ്ടം സ്നേഹസ്നുതപയോധരാ

അപ്പോൾ കറുത്ത കണ്ണുകളുള്ള, മധുരഭാഷിണിയായ വൈദർഭി, സ്നേഹത്തിൽ തൂമഞ്ഞ് നിറഞ്ഞ മുലകളോടെ, നഷ്ടമായ തന്റെ മകനെ ഓർത്തു.

കോ ന്വയം നരവൈദൂര്യഃ കസ്യ വാ കമലേക്ഷണഃ । ധൃതഃ കയാ വാ ജഠരേ കേയം ലബ്ധാ ത്വനേന വാ

ഇവൻ ആരാണ്, പുരുഷരിൽ വജ്രംപോലുള്ളവൻ, കമലക്കണ്ണൻ? ആരുടെ മകനാണ്? ആരാണ് ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചത്? ഈ സ്ത്രീ ആരാണ്, ഇവനെ എങ്ങനെ നേടി?

മമ ചാപ്യാത്മജോ നഷ്ടോ നീതോ യഃ സൂതികാഗൃഹാത് । ഏതത്തുല്യവയോരൂപോ യദി ജീവതി കുത്രചിത്

എന്റെ സ്വന്തം മകനും പ്രസവമുറിയിൽ നിന്ന് എടുത്ത് പോയി നഷ്ടമായി. ഈ കുട്ടി വയസ്സിലും രൂപത്തിലും അതുപോലെയാണ്. എവിടെയെങ്കിലും ജീവിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, എവിടെയായിരിക്കും?

കഥം ത്വനേന സംപ്രാപ്തം സാരൂപ്യം ശാര്ങ്ഗധന്വനഃ । ആകൃത്യാവയവൈര്ഗത്യാ സ്വരഹാസാവലോകനൈഃ

ശാരംഗധന്വാവിന്റെ രൂപത്തിലും, അവയവങ്ങളിലും, നടപ്പിലും, ശബ്ദത്തിലും, പുഞ്ചിരിയിലും, കാഴ്ചയിലും ഇങ്ങനെ സാമ്യം ഇവൻ എങ്ങനെ നേടി?

സ ഏവ വാ ഭവേത് നൂനം യോ മേ ഗര്ഭേ ധൃതോഽര്ഭകഃ । അമുഷ്മിന് പ്രീതിരധികാ വാമഃ സ്ഫുരതി മേ ഭുജഃ

എന്റെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ച കുട്ടി ഇതു തന്നെയാകണം. അവനോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ എന്റെ ഇടതു കൈ വിറയുന്നു, ഹൃദയം കൂടുതൽ ആകർഷിക്കുന്നു.

ഏവം മീമാംസമണായാം വൈദര്ഭ്യാം ദേവകീസുതഃ । ദേവക്യാനകദുന്ദുഭ്യാം ഉത്തമഃശ്ലോക ആഗമത്

ഇങ്ങനെ വൈദർഭി ആലോചിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ദേവകി, വസുദേവൻ എന്നിവരോടൊപ്പം ദേവകിപുത്രനായ ഉത്തമശ്ലോകൻ അങ്ങോട്ട് എത്തി.

വിജ്ഞാതാര്ഥോഽപി ഭഗവാന് തൂഷ്ണീമാസ ജനാര്ദനഃ । നാരദോഽകഥയത് സര്വം ശമ്ബരാഹരണാദികമ്

എല്ലാം അറിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും ഭഗവാൻ ജനാർദ്ദനൻ മൗനത്തിലിരുന്നു; നാരദൻ ശംബരന്റെ വധം മുതൽ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.

തച്ഛ്രുത്വാ മഹദാശ്ചര്യം കൃഷ്ണാന്തഃപുരയോഷിതഃ । അഭ്യനന്ദന് ബ്ബഹൂനബ്ദാന് നഷ്ടം മൃതമിവാഗതമ്

ഈ അത്ഭുതകഥ കേട്ടപ്പോൾ, കൃഷ്ണന്റെ അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ, വർഷങ്ങളായി നഷ്ടമായവനെ, മരിച്ചവൻ തിരികെ വന്നതുപോലെ, സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.

ദേവകീ വസുദേവശ്ച കൃഷ്ണരാമൌ തഥാ സ്ത്രിയഃ । ദമ്പതീ തൌ പരിഷ്വജ്യ രുക്മിണീ ച യയുര്മുദമ്

ദേവകിയും വസുദേവനും കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും അവരുടെ ഭാര്യമാരും ആ ദമ്പതികളെ ചേർത്ത് ആലിംഗനം ചെയ്തു. രുക്മിണിയും അവരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ചേർന്നു.

നഷ്ടം പ്രദ്യുമ്നമായാതം ആകര്ണ്യ ദ്വാരകൌകസഃ । അഹോ മൃത ഇവായാതോ ബാലോ ദിഷ്ട്യേതി ഹാബ്രുവന്

നഷ്ടമായിരുന്ന പ്രദ്യുമ്നൻ തിരികെ വന്നുവെന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, ദ്വാരകയിലെ ജനങ്ങൾ, 'അയ്യോ, ഈ ബാലൻ മരിച്ചവനായി തിരിച്ചുവന്നുവല്ലോ, ദൈവം വലിയ ദയ ചെയ്തിരിക്കുന്നു!' എന്നു പറഞ്ഞു.

( വസംതതിലകാ ) യം വൈ മുഹുഃ പിതൃസരൂപനിജേശഭാവാഃ തന്മാതരോ യദഭജന് രഹരൂഢഭാവാഃ । ചിത്രം ന തത്ഖലു രമാസ്പദബിമ്ബബിമ്ബേ കാമേ സ്മരേഽക്ഷവിഷയേ കിമുതാന്യനാര്യഃ

തങ്ങളുടെ ഭർത്താവിനോടും പിതാവിനോടുമുള്ള സ്നേഹത്തോടെ അമ്മമാർ വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ആരാധിച്ചു; അവരുടെ സ്നേഹം ദിവസേന വർദ്ധിച്ചു. അതിൽ അതിശയിക്കാനൊന്നുമില്ല, ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ പ്രതിഫലനത്തിൽ, കാമത്തിന്റെയും പ്രണയത്തിന്റെയും ലോകത്ത്, സദാചാരമില്ലാത്തവർക്ക്还能 എന്ത് ചെയ്യാനാകും?

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ ഉത്തരാര്ധേ പ്രദ്യുമ്നോത്പത്തിനിരൂപണം നാമ പഞ്ചപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിൽ, പരമഹംസന്മാർക്ക് ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള സംഹിതയിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിന്റെ രണ്ടാംഭാഗത്തിൽ, 'പ്രദ്യുമ്നന്റെ ജനനത്തിന്റെ വിവരണം' എന്ന അദ്ധ്യായം അമ്പത്തിയഞ്ചാമതായി സമാപിക്കുന്നു.

അഥ ഷട്പഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ । ശ്രീശുക ഉവാച। സത്രാജിതഃ സ്വതനയാം കൃഷ്ണായ കൃതകില്ബിഷഃ। സ്യമന്തകേന മണിനാ സ്വയമുദ്യമ്യ ദത്തവാന്

ഇനി അമ്പത്തിയാറാം അദ്ധ്യായം തുടങ്ങുന്നു. ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: സത്രാജിത് ഒരു പാപം ചെയ്തതിനാൽ, തന്റെ മകളെ കൃഷ്ണനോട് വിവാഹം കഴിക്കാൻ നൽകി, സ്യാമന്തകമണിയും സ്വന്തം കൈയാൽ സമർപ്പിച്ചു.