ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സിക്തമാര്ഗാ മദച്യുദ്ഭിരാഹൂതപ്രേഷ്ഠഭൂഭുജാമ്। ഗജൈര്ദ്വാഃസു പരാമൃഷ്ട രമ്ഭാപൂഗോപശോഭിതാ

നഗരത്തിലെ വഴികൾ സുഗന്ധമുള്ള മദ്യം ചീറ്റി ശുദ്ധമാക്കിയിരുന്നു. വാതിലുകളിൽ പ്രിയപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ വിളിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന ആനകൾ നില്ക്കുന്നു. വാഴയുടെയും പാകയുടെയും നിരകൾ നഗരത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു.

കുരുസൃഞ്ജയകൈകേയ വിദര്ഭയദുകുന്തയഃ। മിഥോ മുമുദിരേ തസ്മിന്സമ്ഭ്രമാത്പരിധാവതാമ്

കുരുക്കൾ, ശ്രുഞ്ചയന്മാർ, കൈകേയർ, വിദർഭർ, യദുക്കൾ, കുന്തികൾ എന്നിവരൊക്കെയും അവിടെ ആവേശത്തോടെ ഓടിക്കൊണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ ഒന്നിച്ചു കലർന്നിരുന്നു.

രുക്മിണ്യാ ഹരണം ശ്രുത്വാ ഗീയമാനം തതസ്തതഃ। രാജാനോ രാജകന്യാശ്ച ബഭൂവുര്ഭൃശവിസ്മിതാഃ

രുക്മിണിയെ അപഹരിച്ച കഥ എല്ലായിടത്തും പാടപ്പെടുന്നത് കേട്ട്, രാജാക്കന്മാരും രാജകുമാരിമാരും അതിശയത്താൽ നിറഞ്ഞുപോയി.

ദ്വാരകായാമഭൂദ്രാജന്മഹാമോദഃ പുരൌകസാമ്। രുക്മിണ്യാ രമയോപേതം ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണം ശ്രിയഃ പതിമ്

ദ്വാരകയിൽ, രാജാവേ, കൃഷ്ണൻ, ശ്രീയും രുക്മിണിയും രാമയും ഒന്നിച്ച് കാണുമ്പോൾ നഗരവാസികൾക്ക് അതിയായ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു.

പ്രദ്യുമ്നസ്യ ജന്മ, ശമ്ബരാസുരവധശ്ച ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) കാമസ്തു വാസുദേവാംശോ ദഗ്ധഃ പ്രാഗ് രുദ്രമന്യുനാ । ദേഹോപപത്തയേ ഭൂയഃ തമേവ പ്രത്യപദ്യത

ശുകൻ പറഞ്ഞു: കാമൻ വാസുദേവന്റെ അംശമാണ്. മുമ്പ് രുദ്രന്റെ കോപത്തിൽ കത്തിപ്പോയ അവൻ, ശരീരമെടുക്കാനായി വീണ്ടും അതേ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചു.

സ ഏവ ജാതോ വൈദര്ഭ്യാം കൃഷ്ണവീര്യസമുദ്‌ഭവഃ । പ്രദ്യുമ്ന ഇതി വിഖ്യാതഃ സര്വതോഽനവമഃ പിതുഃ

വൈദർഭിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ച, കൃഷ്ണന്റെ ശക്തി നിറഞ്ഞവനായ അവൻ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അച്ഛനേക്കാൾ കുറവില്ലാത്തവനായി, പ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി.

തം ശമ്ബരഃ കാമരൂപീ ഹൃത്വാ തോകമനിര്ദശമ് । സ വിദിത്വാത്മനഃ ശത്രും പ്രാസ്യോദന്വത്യഗാദ് ഗൃഹമ്

കാമരൂപിയായ ശംബരൻ ആ കുഞ്ഞിനെ, ആരും തൊടാൻ കഴിയാത്തവനായി, ശത്രുവാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് കടലിൽ എറിഞ്ഞു വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.

തം നിര്ജഗാര ബലവാന് മീനഃ സോഽപ്യപരൈഃ സഹ । വൃതോ ജാലേന മഹതാ ഗൃഹീതോ മത്സ്യജീവിഭിഃ

ശക്തനായ ഒരു മീൻ ആ കുഞ്ഞിനെ വിഴുങ്ങി; ആ മീനും മറ്റു മീനുകളും വലിയ വലയിൽ കുടുങ്ങി മീൻപിടിത്തക്കാരാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടു.

തം ശമ്ബരായ കൈവര്താ ഉപാജഹ്രുരുപായനമ് । സൂദാ മഹാനസം നീത്വാ വദ്യന് സ്വധിതിനാദ്‌ഭുതമ്

ആ മീൻ മീൻപിടിത്തക്കാർ ശംബരന് സമ്മാനമായി കൊണ്ടുവന്നു; പാചകരും അതിനെ വലിയ അടുക്കളയിൽ കൊണ്ടുപോയി, കത്തി കൊണ്ട് അറിക്കാൻ തയ്യാറായി.

ദൃഷ്ട്വാ തദ് ഉദരേ ബാലം മായാവത്യൈ ന്യവേദയന് । നാരദോഽകഥയത്സര്വം തസ്യാഃ ശങ്‌കിതചേതസഃ । ബാലസ്യ തത്ത്വമുത്പത്തിം മത്സ്യോദരനിവേശനമ്

അവരുടെ വയറ്റിൽ കുഞ്ഞിനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവർ മായാവതിയെ അറിയിച്ചു; ആശങ്കയോടെ ഇരുന്ന മായാവതിക്ക് നാരദൻ ആ കുഞ്ഞിന്റെ യഥാർത്ഥ ജനനവും മീന്റെ വയറ്റിൽ എത്തിയത് എങ്ങനെ എന്നതും എല്ലാം പറഞ്ഞു.

സാ ച കാമസ്യ വൈ പത്‍നീ രതിര്നാമ യശസ്വിനീ । പത്യുര്നിര്ദഗ്ധദേഹസ്യ ദേഹോത്പത്തിം പ്രതീക്ഷതീ

അവൾ കാമന്റെ ഭാര്യയായ പ്രശസ്തയായ രതിയാണ്; ഭർത്താവിന്റെ ശരീരം ചുട്ടുപോയതിന്റെ ശേഷം, അവന്റെ പുനർജനത്തിനായി കാത്തിരുന്നത്.

നിരൂപിതാ ശമ്ബരേണ സാ സൂദൌദനസാധനേ । കാമദേവം ശിശും ബുദ്ധ്വാ ചക്രേ സ്നേഹം തദാര്ഭകേ

ശംബരൻ അടുക്കളയിൽ ജോലി ഏല്പിച്ച മായാവതി, ആ കുഞ്ഞ് കാമൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവനോടു സ്നേഹം തോന്നി.

നാതിദീര്ഘേണ കാലേന സ കാര്ഷ്ണി രൂഢയൌവനഃ । ജനയാമാസ നാരീണാം വീക്ഷന്തീനാം ച വിഭ്രമമ്

കൂടുതൽ സമയം പോകാതെ തന്നെ, കൃഷ്ണപുത്രൻ യൗവനത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, അവനെ നോക്കിയ സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിൽ ആകർഷണം ഉണർത്തി.

( ഇംദ്രവംശാ ) സാ തം പതിം പദ്മദലായതേക്ഷണം പ്രലമ്ബബാഹും നരലോകസുന്ദരമ് । സവ്രീഡഹാസോത്തഭിതഭ്രുവേക്ഷതീ പ്രീത്യോപതസ്ഥേ രതിരങ്ഗ സൌരതൈഃ

അവളായ രതി, കമലദലപോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, നീണ്ട കൈകളുള്ള, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും സുന്ദരനായ ഭർത്താവിനോടു ലജ്ജാപരവശയായി, പുഞ്ചിരിയോടെ, കണികാഴ്ചയോടെ, കാമഭാവത്തോടെ സമീപിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) താമഹ ഭഗവാന് കാര്ഷ്ണിഃ മാതസ്തേ മതിരന്യഥാ । മാതൃഭാവം അതിക്രമ്യ വര്തസേ കാമിനീ യഥാ

കൃഷ്ണപുത്രൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മനസ്സ് അമ്മയുടേതുപോലെയല്ല; നീ അമ്മയെന്നതിനെ മറികടന്ന് കാമിനിയായ പോലെ പെരുമാറുന്നു.'

രതിരുവാച - ഭവാന് നാരായണസുതഃ ശമ്ബരേണാഹൃതോ ഗൃഹാത് । അഹം തേഽധികൃതാ പത്‍നീ രതിഃ കാമോ ഭവാന് പ്രഭോ

രതി പറഞ്ഞു: 'നീ നാരായണന്റെ പുത്രൻ, ശംബരൻ വീട്ടിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയവൻ; ഞാൻ നിന്റെ യഥാർത്ഥ ഭാര്യയായ രതിയാണ്, നീ കാമൻ തന്നെയാണ്, പ്രഭോ.'

ഏഷ ത്വാനിര്ദശം സിന്ധൌ അക്ഷിപത് ശംബരോഽസുരഃ । മത്സ്യോഽഗ്രസീത് തത് ഉദരാദ് ഇതഃ പ്രാപ്തോ ഭവാന് പ്രഭോ

'ആ അസുരനായ ശംബരൻ നിന്നെ കുഞ്ഞായിരിക്കെ കടലിൽ എറിഞ്ഞു; ഒരു മീൻ നിന്നെ വിഴുങ്ങി, അതിന്റെ വയറ്റിൽ നിന്ന് നീ ഇവിടെ എത്തി, പ്രഭോ.'

തമിമം ജഹി ദുര്ധര്ഷം ദുര്ജയം ശത്രുമാത്മനഃ । മായാശതവിദം തം ച മായാഭിര്മോഹനാദിഭിഃ

'നിന്റെ ശത്രുവായ ഈ ഭയങ്കരനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ആയ ശംബരനെ, അനേകം മായാജാലങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനെ, നീ തന്നെ മായാജാലം ഉപയോഗിച്ച് ജയിക്കണം.'

പരീശോചതി തേ മാതാ കുരരീവ ഗതപ്രജാ । പുത്രസ്നേഹാകുലാ ദീനാ വിവത്സാ ഗൌരിവാതുരാ

'നിന്റെ അമ്മ, കുഞ്ഞിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട കുരരിപക്ഷിയെപ്പോലെ, മകന്റെ സ്നേഹത്തിൽ ആകുലയായി, ദു:ഖിതയായി, കിടാവില്ലാത്ത പശുവിനെപ്പോലെ വേദനയോടെ വിലപിക്കുന്നു.'

പ്രഭാഷ്യൈവം ദദൌ വിദ്യാം പ്രദ്യുമ്നായ മഹാത്മനേ । മായാവതീ മഹാമായാം സര്വമായാവിനാശിനീമ്

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മായാവതിയായ മഹാമായാവതി, മഹാത്മാവായ പ്രദ്യുമ്നന് എല്ലാ മായാജാലങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന മഹാവിദ്യ നൽകി.

സ ച ശമ്ബരമഭ്യേത്യ സംയുഗായ സമാഹ്വയത് । അവിഷഹ്യൈസ്തമാക്ഷേപൈഃ ക്ഷിപന് സഞ്ജനയന് കലിമ്

പ്രദ്യുമ്നൻ ശംബരനെ സമീപിച്ച് യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു, സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവനെ ഉന്തിച്ചു, കലഹം ഉണർത്തി.

സോഽധിക്ഷിപ്തോ ദുര്വാചോഭിഃ പദാഹത ഇവോരഗഃ । നിശ്ചക്രാമ ഗദാപാണിഃ അമര്ഷാത് താമ്രലോചനഃ

കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ശംബരൻ, കാലിൽ അടിയേറ്റ പാമ്പുപോലെ, കോപത്തിൽ കണ്ണ് ചുവപ്പിച്ച്, കൈയിൽ ഗദയുമായി പുറത്തേക്കു പാഞ്ഞു.

ഗദാമാവിധ്യ തരസാ പ്രദ്യുമ്നായ മഹാത്മനേ । പ്രക്ഷിപ്യ വ്യനദദ് നാദം വജ്രനിഷ്പേഷനിഷ്ഠുരമ്

ശംബരൻ ശക്തിയായി ഗദ ചുറ്റി മഹാത്മാവായ പ്രദ്യുമ്നനോടു എറിഞ്ഞു, ഇടിച്ചിടുന്ന ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെയുള്ള ഒരു ഭയങ്കര ശബ്ദം പുറത്ത് വിട്ടു.

താമാപതന്തീം ഭഗവാനന് പ്രദ്യുമ്നോ ഗദയാ ഗദാമ് । അപാസ്യ ശത്രവേ ക്രുദ്ധഃ പ്രാഹിണോര് സ്വഗദാം നൃപ

അവളെ താഴേക്ക് വീഴുന്നതു കണ്ടു, ഭഗവാൻ പ്രദ്യുമ്നൻ, ശത്രുവിന്റെ ദീഷയോടെ, അവൻ എറിയുന്ന ഗദയെ അകറ്റി, തന്റെ സ്വന്തം ഗദ ശക്തിയായി എറിഞ്ഞു.

സ ച മായാം സമാശ്രിത്യ ദൈതേയീം മയദര്ശിതമ് । മുമുചേഽസ്ത്രമയം വര്ഷം കാര്ഷ്ണൌ വൈഹായസോഽസുരഃ

അസുരൻ, മായയുടെ സഹായത്തോടെ, മായയുടെ മായാവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച്, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണപുത്രനു നേരെ മായായുധങ്ങളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.

ബാധ്യമാനോഽസ്ത്രവര്ഷേണ രൌക്മിണേയോ മഹാരഥഃ । സത്ത്വാത്മികാം മഹാവിദ്യാം സര്വമായോപമര്ദിനീമ്

ആ ആയുധമഴയിൽ പീഡിതനായ രുക്മിണിയുടെ മകൻ, മഹാരഥി, എല്ലാ മായകളും തകർക്കുന്ന, ശുദ്ധമായ മഹാവിദ്യയെ ഓർത്തെടുത്തു.

തതോ ഗൌഹ്യകഗാന്ധര്വ പൈശാചോരഗരാക്ഷസീഃ । പ്രായുങ്ക്ത ശതശോ ദൈത്യഃ കാര്ഷ്ണിര്വ്യധമയത്സ താഃ

അതിനുശേഷം, ദൈത്യൻ നൂറുകണക്കിന് ഗന്ധർവ, ഭൂത, പാമ്പ്, രാക്ഷസി മായകൾ ഉപയോഗിച്ചു, പക്ഷേ കൃഷ്ണപുത്രൻ അവയെ എല്ലാം അകറ്റി.

നിശാതമസിമുദ്യമ്യ സകിരീടം സകുണ്ഡലമ് । ശമ്ബരസ്യ ശിരഃ കായാത് താമ്രശ്മശ്ര്വോജസാഹരത്

മുന്തിരിയും കുന്ദലവും അണിഞ്ഞ, മൂർച്ചയുള്ള വാൾ ഉയർത്തി, ചെമ്പ് നിറമുള്ള താടിയോടെ ശക്തിയായി, ശംബരന്റെ തല അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി.

ആകീര്യമാണോ ദിവിജൈഃ സ്തുവദ്‌ഭിഃ കുസുമോത്കരൈഃ । ഭാര്യയാമ്ബരചാരിണ്യാ പുരം നീതോ വിഹായസാ

ദേവതകൾ പുഷ്പവൃഷ്ടിയോടെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട്, ആകാശത്തിൽ വച്ച് ഭാര്യയോടൊപ്പം, അവൻ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.