ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ജന്മാദയസ്തു ദേഹസ്യ വിക്രിയാ നാത്മനഃ ക്വചിത്। കലാനാമിവ നൈവേന്ദോര്മൃതിര്ഹ്യസ്യ കുഹൂരിവ

ജനനം മുതലായ മാറ്റങ്ങൾ ശരീരത്തിനാണ്, ആത്മാവിന് ഒരിക്കലും ഇല്ല. ചന്ദ്രന്റെ കലകൾക്ക് ചന്ദ്രനിൽ യാതൊരു മാറ്റവും വരുത്താത്തതുപോലെയും, ഗ്രഹണം ചന്ദ്രനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ബാധിക്കാത്തതുപോലെയും.

യഥാ ശയാന ആത്മാനം വിഷയാന്ഫലമേവ ച। അനുഭുങ്ക്തേഽപ്യസത്യര്ഥേ തഥാപ്നോത്യബുധോ ഭവമ്

സ്വപ്നത്തിൽ നമ്മൾ സ്വയം അനുഭവിക്കുന്നതും, അവിടെയുള്ള വസ്തുക്കളും, അവയുടെ ഫലങ്ങളും യഥാർത്ഥമല്ലെങ്കിലും അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെ, അജ്ഞാനികൾ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതിനെ യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു കരുതി ലോകചക്രത്തിൽ അകപ്പെടുന്നു.

തസ്മാദജ്ഞാനജം ശോകമാത്മശോഷവിമോഹനമ്। തത്ത്വജ്ഞാനേന നിര്ഹൃത്യ സ്വസ്ഥാ ഭവ ശുചിസ്മിതേ

അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന, ആത്മാവിനെ ഉണക്കുകയും ഭ്രമിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദുഃഖം നീക്കുക. സത്യജ്ഞാനത്തിലൂടെ അതു അകറ്റി, നീ സ്വഭാവത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവളാകൂ, ശുദ്ധഹാസമുള്ളവളേ.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഏവം ഭഗവതാ തന്വീ രാമേണ പ്രതിബോധിതാ। വൈമനസ്യം പരിത്യജ്യ മനോ ബുദ്ധ്യാ സമാദധേ

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതോടെ, സുന്ദരിയായ രാമാ തന്റെ മനസ്സിലുള്ള വിഷമം വിട്ടു, ബുദ്ധിയോടെ മനസ്സിനെ സമാധാനപ്പെടുത്തി.

പ്രാണാവശേഷ ഉത്സൃഷ്ടോ ദ്വിഡ്ഭിര്ഹതബലപ്രഭഃ। സ്മരന്വിരൂപകരണം വിതഥാത്മമനോരഥഃ

ജീവശക്തി മാത്രം ശേഷിച്ച അവൻ, ഇരുവരാലും ശക്തിയും തേജസ്സും നഷ്ടപ്പെട്ട്, തൻറെ ഭംഗിയില്ലാത്ത രൂപവും വ്യർത്ഥമായ ആഗ്രഹങ്ങളും ഓർത്തു.

ചക്രേ ഭോജകടം നാമ നിവാസായ മഹത്പുരമ്। അഹത്വാ ദുര്മതിം കൃഷ്ണമപ്രത്യൂഹ്യ യവീയസീമ്

കൃഷ്ണനെ ആക്രമിക്കാതെയും, അവന്റെ ഇളയ സഹോദരിയെ തടയാതെയും, തന്റെ താമസത്തിനായി ഭോജകട്ട എന്ന വലിയ നഗരം അവൻ സ്ഥാപിച്ചു.

കുണ്ഡിനം ന പ്രവേക്ഷ്യാമീത്യുക്ത്വാ തത്രാവസദ്രുഷാ। ഭഗവാന്ഭീഷ്മകസുതാമേവം നിര്ജിത്യ ഭൂമിപാന്

'ഞാൻ കുണ്ടിനയിൽ കയറില്ല' എന്നു പറഞ്ഞ്, കോപത്തോടെ അവൻ അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു. ഭഗവാനും ഭീഷ്മകന്റെ മകളുമാണ് അവനെ മറ്റു രാജാക്കളോടൊപ്പം ജയിച്ചത്.

പുരമാനീയ വിധിവദുപയേമേ കുരൂദ്വഹ। തദാ മഹോത്സവോ നൄണാം യദുപുര്യാം ഗൃഹേ ഗൃഹേ। അഭൂദനന്യഭാവാനാം കൃഷ്ണേ യദുപതൌ നൃപ

കുറുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, അവളെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് എല്ലാ ആചാരപ്രകാരം വിവാഹം കഴിച്ചു. അപ്പോൾ യദുനഗരത്തിലെ ഓരോ വീടുകളിലും കൃഷ്ണനിൽ മാത്രം ഭക്തിയുള്ളവർക്കിടയിൽ വലിയ ഉത്സവം നടന്നു.

നരാ നാര്യശ്ച മുദിതാഃ പ്രമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലാഃ। പാരിബര്ഹമുപാജഹ്രുര്വരയോശ്ചിത്രവാസസോഃ

ആനന്ദത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും, മിനുക്കിയ രത്നകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച്, മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച ദമ്പതികൾക്കായി സമ്മാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.

സാ വൃഷ്ണിപുര്യുത്തമ്ഭിതേന്ദ്ര കേതുഭിര്। വിചിത്രമാല്യാമ്ബരരത്നതോരണൈഃ। ബഭൌ പ്രതിദ്വാര്യുപകൢപ്തമങ്ഗലൈര്। ആപൂര്ണകുമ്ഭാഗുരുധൂപദീപകൈഃ

വൃഷ്ണികളുടെ നഗരം, ഇന്ദ്രന്റെ പതാകകൾ കൊണ്ടും, മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും രത്നതോരണങ്ങളും കൊണ്ടും, ഓരോ വാതിലിലും നിറഞ്ഞ കുമ്പങ്ങൾ, സുഗന്ധധൂപം, വിളക്കുകൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് പ്രകാശിച്ചു.

സിക്തമാര്ഗാ മദച്യുദ്ഭിരാഹൂതപ്രേഷ്ഠഭൂഭുജാമ്। ഗജൈര്ദ്വാഃസു പരാമൃഷ്ട രമ്ഭാപൂഗോപശോഭിതാ

നഗരത്തിലെ വഴികൾ സുഗന്ധമുള്ള മദ്യം ചീറ്റി ശുദ്ധമാക്കിയിരുന്നു. വാതിലുകളിൽ പ്രിയപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ വിളിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന ആനകൾ നില്ക്കുന്നു. വാഴയുടെയും പാകയുടെയും നിരകൾ നഗരത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു.

കുരുസൃഞ്ജയകൈകേയ വിദര്ഭയദുകുന്തയഃ। മിഥോ മുമുദിരേ തസ്മിന്സമ്ഭ്രമാത്പരിധാവതാമ്

കുരുക്കൾ, ശ്രുഞ്ചയന്മാർ, കൈകേയർ, വിദർഭർ, യദുക്കൾ, കുന്തികൾ എന്നിവരൊക്കെയും അവിടെ ആവേശത്തോടെ ഓടിക്കൊണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ ഒന്നിച്ചു കലർന്നിരുന്നു.

രുക്മിണ്യാ ഹരണം ശ്രുത്വാ ഗീയമാനം തതസ്തതഃ। രാജാനോ രാജകന്യാശ്ച ബഭൂവുര്ഭൃശവിസ്മിതാഃ

രുക്മിണിയെ അപഹരിച്ച കഥ എല്ലായിടത്തും പാടപ്പെടുന്നത് കേട്ട്, രാജാക്കന്മാരും രാജകുമാരിമാരും അതിശയത്താൽ നിറഞ്ഞുപോയി.

ദ്വാരകായാമഭൂദ്രാജന്മഹാമോദഃ പുരൌകസാമ്। രുക്മിണ്യാ രമയോപേതം ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണം ശ്രിയഃ പതിമ്

ദ്വാരകയിൽ, രാജാവേ, കൃഷ്ണൻ, ശ്രീയും രുക്മിണിയും രാമയും ഒന്നിച്ച് കാണുമ്പോൾ നഗരവാസികൾക്ക് അതിയായ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു.

പ്രദ്യുമ്നസ്യ ജന്മ, ശമ്ബരാസുരവധശ്ച ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) കാമസ്തു വാസുദേവാംശോ ദഗ്ധഃ പ്രാഗ് രുദ്രമന്യുനാ । ദേഹോപപത്തയേ ഭൂയഃ തമേവ പ്രത്യപദ്യത

ശുകൻ പറഞ്ഞു: കാമൻ വാസുദേവന്റെ അംശമാണ്. മുമ്പ് രുദ്രന്റെ കോപത്തിൽ കത്തിപ്പോയ അവൻ, ശരീരമെടുക്കാനായി വീണ്ടും അതേ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചു.

സ ഏവ ജാതോ വൈദര്ഭ്യാം കൃഷ്ണവീര്യസമുദ്‌ഭവഃ । പ്രദ്യുമ്ന ഇതി വിഖ്യാതഃ സര്വതോഽനവമഃ പിതുഃ

വൈദർഭിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ച, കൃഷ്ണന്റെ ശക്തി നിറഞ്ഞവനായ അവൻ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അച്ഛനേക്കാൾ കുറവില്ലാത്തവനായി, പ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി.

തം ശമ്ബരഃ കാമരൂപീ ഹൃത്വാ തോകമനിര്ദശമ് । സ വിദിത്വാത്മനഃ ശത്രും പ്രാസ്യോദന്വത്യഗാദ് ഗൃഹമ്

കാമരൂപിയായ ശംബരൻ ആ കുഞ്ഞിനെ, ആരും തൊടാൻ കഴിയാത്തവനായി, ശത്രുവാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് കടലിൽ എറിഞ്ഞു വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.

തം നിര്ജഗാര ബലവാന് മീനഃ സോഽപ്യപരൈഃ സഹ । വൃതോ ജാലേന മഹതാ ഗൃഹീതോ മത്സ്യജീവിഭിഃ

ശക്തനായ ഒരു മീൻ ആ കുഞ്ഞിനെ വിഴുങ്ങി; ആ മീനും മറ്റു മീനുകളും വലിയ വലയിൽ കുടുങ്ങി മീൻപിടിത്തക്കാരാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടു.

തം ശമ്ബരായ കൈവര്താ ഉപാജഹ്രുരുപായനമ് । സൂദാ മഹാനസം നീത്വാ വദ്യന് സ്വധിതിനാദ്‌ഭുതമ്

ആ മീൻ മീൻപിടിത്തക്കാർ ശംബരന് സമ്മാനമായി കൊണ്ടുവന്നു; പാചകരും അതിനെ വലിയ അടുക്കളയിൽ കൊണ്ടുപോയി, കത്തി കൊണ്ട് അറിക്കാൻ തയ്യാറായി.

ദൃഷ്ട്വാ തദ് ഉദരേ ബാലം മായാവത്യൈ ന്യവേദയന് । നാരദോഽകഥയത്സര്വം തസ്യാഃ ശങ്‌കിതചേതസഃ । ബാലസ്യ തത്ത്വമുത്പത്തിം മത്സ്യോദരനിവേശനമ്

അവരുടെ വയറ്റിൽ കുഞ്ഞിനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവർ മായാവതിയെ അറിയിച്ചു; ആശങ്കയോടെ ഇരുന്ന മായാവതിക്ക് നാരദൻ ആ കുഞ്ഞിന്റെ യഥാർത്ഥ ജനനവും മീന്റെ വയറ്റിൽ എത്തിയത് എങ്ങനെ എന്നതും എല്ലാം പറഞ്ഞു.

സാ ച കാമസ്യ വൈ പത്‍നീ രതിര്നാമ യശസ്വിനീ । പത്യുര്നിര്ദഗ്ധദേഹസ്യ ദേഹോത്പത്തിം പ്രതീക്ഷതീ

അവൾ കാമന്റെ ഭാര്യയായ പ്രശസ്തയായ രതിയാണ്; ഭർത്താവിന്റെ ശരീരം ചുട്ടുപോയതിന്റെ ശേഷം, അവന്റെ പുനർജനത്തിനായി കാത്തിരുന്നത്.

നിരൂപിതാ ശമ്ബരേണ സാ സൂദൌദനസാധനേ । കാമദേവം ശിശും ബുദ്ധ്വാ ചക്രേ സ്നേഹം തദാര്ഭകേ

ശംബരൻ അടുക്കളയിൽ ജോലി ഏല്പിച്ച മായാവതി, ആ കുഞ്ഞ് കാമൻ തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവനോടു സ്നേഹം തോന്നി.

നാതിദീര്ഘേണ കാലേന സ കാര്ഷ്ണി രൂഢയൌവനഃ । ജനയാമാസ നാരീണാം വീക്ഷന്തീനാം ച വിഭ്രമമ്

കൂടുതൽ സമയം പോകാതെ തന്നെ, കൃഷ്ണപുത്രൻ യൗവനത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, അവനെ നോക്കിയ സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിൽ ആകർഷണം ഉണർത്തി.

( ഇംദ്രവംശാ ) സാ തം പതിം പദ്മദലായതേക്ഷണം പ്രലമ്ബബാഹും നരലോകസുന്ദരമ് । സവ്രീഡഹാസോത്തഭിതഭ്രുവേക്ഷതീ പ്രീത്യോപതസ്ഥേ രതിരങ്ഗ സൌരതൈഃ

അവളായ രതി, കമലദലപോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, നീണ്ട കൈകളുള്ള, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും സുന്ദരനായ ഭർത്താവിനോടു ലജ്ജാപരവശയായി, പുഞ്ചിരിയോടെ, കണികാഴ്ചയോടെ, കാമഭാവത്തോടെ സമീപിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) താമഹ ഭഗവാന് കാര്ഷ്ണിഃ മാതസ്തേ മതിരന്യഥാ । മാതൃഭാവം അതിക്രമ്യ വര്തസേ കാമിനീ യഥാ

കൃഷ്ണപുത്രൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മനസ്സ് അമ്മയുടേതുപോലെയല്ല; നീ അമ്മയെന്നതിനെ മറികടന്ന് കാമിനിയായ പോലെ പെരുമാറുന്നു.'

രതിരുവാച - ഭവാന് നാരായണസുതഃ ശമ്ബരേണാഹൃതോ ഗൃഹാത് । അഹം തേഽധികൃതാ പത്‍നീ രതിഃ കാമോ ഭവാന് പ്രഭോ

രതി പറഞ്ഞു: 'നീ നാരായണന്റെ പുത്രൻ, ശംബരൻ വീട്ടിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയവൻ; ഞാൻ നിന്റെ യഥാർത്ഥ ഭാര്യയായ രതിയാണ്, നീ കാമൻ തന്നെയാണ്, പ്രഭോ.'

ഏഷ ത്വാനിര്ദശം സിന്ധൌ അക്ഷിപത് ശംബരോഽസുരഃ । മത്സ്യോഽഗ്രസീത് തത് ഉദരാദ് ഇതഃ പ്രാപ്തോ ഭവാന് പ്രഭോ

'ആ അസുരനായ ശംബരൻ നിന്നെ കുഞ്ഞായിരിക്കെ കടലിൽ എറിഞ്ഞു; ഒരു മീൻ നിന്നെ വിഴുങ്ങി, അതിന്റെ വയറ്റിൽ നിന്ന് നീ ഇവിടെ എത്തി, പ്രഭോ.'

തമിമം ജഹി ദുര്ധര്ഷം ദുര്ജയം ശത്രുമാത്മനഃ । മായാശതവിദം തം ച മായാഭിര്മോഹനാദിഭിഃ

'നിന്റെ ശത്രുവായ ഈ ഭയങ്കരനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും ആയ ശംബരനെ, അനേകം മായാജാലങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനെ, നീ തന്നെ മായാജാലം ഉപയോഗിച്ച് ജയിക്കണം.'

പരീശോചതി തേ മാതാ കുരരീവ ഗതപ്രജാ । പുത്രസ്നേഹാകുലാ ദീനാ വിവത്സാ ഗൌരിവാതുരാ

'നിന്റെ അമ്മ, കുഞ്ഞിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട കുരരിപക്ഷിയെപ്പോലെ, മകന്റെ സ്നേഹത്തിൽ ആകുലയായി, ദു:ഖിതയായി, കിടാവില്ലാത്ത പശുവിനെപ്പോലെ വേദനയോടെ വിലപിക്കുന്നു.'