ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അസാധ്വിദം ത്വയാ കൃഷ്ണ കൃതമസ്മജ്ജുഗുപ്സിതമ്। വപനം ശ്മശ്രുകേശാനാം വൈരൂപ്യം സുഹൃദോ വധഃ

കൃഷ്ണാ, നീ ചെയ്തത് ശരിയല്ല, ഞങ്ങൾക്ക് ലജ്ജാജനകമാണ്; മുടിയും താടിയും മുറിക്കുക, അപമാനപ്പെടുത്തുക, സുഹൃത്ത് കൊല്ലുക — ഇവയൊക്കെ ദോഷമാണ്.

മൈവാസ്മാന്സാധ്വ്യസൂയേഥാ ഭ്രാതുര്വൈരൂപ്യചിന്തയാ। സുഖദുഃഖദോ ന ചാന്യോഽസ്തി യതഃ സ്വകൃതഭുക്പുമാന്

ഈ സദ്ഗുണവതിയായ സ്ത്രീ തന്റെ സഹോദരന്റെ അപമാനം കൊണ്ടു നമ്മെ കുറ്റപ്പെടുത്തരുത്; സുഖവും ദുഃഖവും മറ്റാരും നൽകുന്നില്ല — ഓരോരുത്തനും തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം തന്നെയാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്.

ബന്ധുര്വധാര്ഹദോഷോഽപി ന ബന്ധോര്വധമര്ഹതി। ത്യാജ്യഃ സ്വേനൈവ ദോഷേണ ഹതഃ കിം ഹന്യതേ പുനഃ

ബന്ധുവിനെ കൊല്ലുന്നത് വലിയ പാപമാണെങ്കിലും, ബന്ധുവിനെ കൊല്ലേണ്ടതല്ല; അവൻ തന്റെ തെറ്റുകൊണ്ട് തന്നെ നശിച്ചാൽ, വീണ്ടും കൊല്ലുന്നതിൽ എന്ത് ഉദ്ദേശം?

ക്ഷത്രിയാണാമയം ധര്മഃ പ്രജാപതിവിനിര്മിതഃ। ഭ്രാതാപി ഭ്രാതരം ഹന്യാദ്യേന ഘോരതമസ്തതഃ

ക്ഷത്രിയന്മാർക്കുള്ള ഈ നിയമം പ്രജാപതി സൃഷ്ടിച്ചതാണ്; സഹോദരൻ പോലും സഹോദരനെ കൊല്ലാം, അതിൽക്കാൾ ഭയങ്കരമായത് ഇല്ല.

രാജ്യസ്യ ഭൂമേര്വിത്തസ്യ സ്ത്രിയോ മാനസ്യ തേജസഃ। മാനിനോഽന്യസ്യ വാ ഹേതോഃ ശ്രീമദാന്ധാഃ ക്ഷിപന്തി ഹി

രാജ്യം, ഭൂമി, ധനം, സ്ത്രീകൾ, മാനം, ശക്തി, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ കാര്യം — ഇവയ്ക്കായി, അഹങ്കാരത്തിൽ കണ്ണടഞ്ഞ്, അവർ സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

തവേയം വിഷമാ ബുദ്ധിഃ സര്വഭൂതേഷു ദുര്ഹൃദാമ്। യന്മന്യസേ സദാഭദ്രം സുഹൃദാം ഭദ്രമജ്ഞവത്

കൃഷ്ണാ, ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരോട് നീ കഠിനമായ മനസ്സാണ് കാണിക്കുന്നത്; സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് നല്ലത് എന്നതിനെ എല്ലാം നല്ലതാണെന്നപോലെ നീ എപ്പോഴും കരുതുന്നു, അജ്ഞന്മാരെപ്പോലെ.

ആത്മമോഹോ നൃണാമേവ കല്പതേ ദേവമായയാ। സുഹൃദ്ദുര്ഹൃദുദാസീന ഇതി ദേഹാത്മമാനിനാമ്

ദൈവമായയുടെ ശക്തിയിൽ മനുഷ്യർക്കു ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നു; ശരീരത്തെ തന്നെ ഞാൻ എന്ന് കരുതുന്നവർക്ക്, ചിലർ സുഹൃത്തുക്കളായി, ചിലർ ശത്രുക്കളായി, ചിലർ അന്യരായി തോന്നുന്നു.

ഏക ഏവ പരോ ഹ്യാത്മാ സര്വേഷാമപി ദേഹിനാമ്। നാനേവ ഗൃഹ്യതേ മൂഢൈര്യഥാ ജ്യോതിര്യഥാ നഭഃ

എല്ലാ ജീവികളുടെയും ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഒരേ ഒരു പരമാത്മാവാണ് സത്യത്തിൽ ഉള്ളത്. ഭ്രമിച്ചവർക്കു അതു പലതായാണെന്നു തോന്നും, വെളിച്ചം അല്ലെങ്കിൽ ആകാശം വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.

ദേഹ ആദ്യന്തവാനേഷ ദ്രവ്യപ്രാണഗുണാത്മകഃ। ആത്മന്യവിദ്യയാ കൢപ്തഃ സംസാരയതി ദേഹിനമ്

ഈ ശരീരം തുടങ്ങലും അവസാനവും ഉള്ളതും, വസ്തുക്കളാൽ, ജീവശക്തിയാൽ, ഗുണങ്ങളാൽ ചേർന്നതുമാണ്. ആത്മാവിൽ അജ്ഞാനത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഇതാണ് ജീവിയെ ജനനമരണചക്രത്തിൽ അലയ്ക്കുന്നത്.

നാത്മനോഽന്യേന സംയോഗോ വിയോഗശ്ച സതഃ സതി। തദ്ധേതുത്വാത്തത്പ്രസിദ്ധേര്ദൃഗ്രൂപാഭ്യാം യഥാ രവേഃ

സത്യമായ ആത്മാവിന് മറ്റൊന്നുമായി യോജനം അല്ലെങ്കിൽ വേർപാട് എന്നതൊന്നുമില്ല. അവയുടെ ബന്ധം കാണുന്നതു പോലെ തോന്നുന്നത് സൂര്യനും അതു പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന രൂപങ്ങൾക്കും ഇടയിലെ ബന്ധം പോലെ മാത്രമാണ്.

ജന്മാദയസ്തു ദേഹസ്യ വിക്രിയാ നാത്മനഃ ക്വചിത്। കലാനാമിവ നൈവേന്ദോര്മൃതിര്ഹ്യസ്യ കുഹൂരിവ

ജനനം മുതലായ മാറ്റങ്ങൾ ശരീരത്തിനാണ്, ആത്മാവിന് ഒരിക്കലും ഇല്ല. ചന്ദ്രന്റെ കലകൾക്ക് ചന്ദ്രനിൽ യാതൊരു മാറ്റവും വരുത്താത്തതുപോലെയും, ഗ്രഹണം ചന്ദ്രനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ബാധിക്കാത്തതുപോലെയും.

യഥാ ശയാന ആത്മാനം വിഷയാന്ഫലമേവ ച। അനുഭുങ്ക്തേഽപ്യസത്യര്ഥേ തഥാപ്നോത്യബുധോ ഭവമ്

സ്വപ്നത്തിൽ നമ്മൾ സ്വയം അനുഭവിക്കുന്നതും, അവിടെയുള്ള വസ്തുക്കളും, അവയുടെ ഫലങ്ങളും യഥാർത്ഥമല്ലെങ്കിലും അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെ, അജ്ഞാനികൾ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതിനെ യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു കരുതി ലോകചക്രത്തിൽ അകപ്പെടുന്നു.

തസ്മാദജ്ഞാനജം ശോകമാത്മശോഷവിമോഹനമ്। തത്ത്വജ്ഞാനേന നിര്ഹൃത്യ സ്വസ്ഥാ ഭവ ശുചിസ്മിതേ

അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന, ആത്മാവിനെ ഉണക്കുകയും ഭ്രമിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദുഃഖം നീക്കുക. സത്യജ്ഞാനത്തിലൂടെ അതു അകറ്റി, നീ സ്വഭാവത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവളാകൂ, ശുദ്ധഹാസമുള്ളവളേ.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഏവം ഭഗവതാ തന്വീ രാമേണ പ്രതിബോധിതാ। വൈമനസ്യം പരിത്യജ്യ മനോ ബുദ്ധ്യാ സമാദധേ

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതോടെ, സുന്ദരിയായ രാമാ തന്റെ മനസ്സിലുള്ള വിഷമം വിട്ടു, ബുദ്ധിയോടെ മനസ്സിനെ സമാധാനപ്പെടുത്തി.

പ്രാണാവശേഷ ഉത്സൃഷ്ടോ ദ്വിഡ്ഭിര്ഹതബലപ്രഭഃ। സ്മരന്വിരൂപകരണം വിതഥാത്മമനോരഥഃ

ജീവശക്തി മാത്രം ശേഷിച്ച അവൻ, ഇരുവരാലും ശക്തിയും തേജസ്സും നഷ്ടപ്പെട്ട്, തൻറെ ഭംഗിയില്ലാത്ത രൂപവും വ്യർത്ഥമായ ആഗ്രഹങ്ങളും ഓർത്തു.

ചക്രേ ഭോജകടം നാമ നിവാസായ മഹത്പുരമ്। അഹത്വാ ദുര്മതിം കൃഷ്ണമപ്രത്യൂഹ്യ യവീയസീമ്

കൃഷ്ണനെ ആക്രമിക്കാതെയും, അവന്റെ ഇളയ സഹോദരിയെ തടയാതെയും, തന്റെ താമസത്തിനായി ഭോജകട്ട എന്ന വലിയ നഗരം അവൻ സ്ഥാപിച്ചു.

കുണ്ഡിനം ന പ്രവേക്ഷ്യാമീത്യുക്ത്വാ തത്രാവസദ്രുഷാ। ഭഗവാന്ഭീഷ്മകസുതാമേവം നിര്ജിത്യ ഭൂമിപാന്

'ഞാൻ കുണ്ടിനയിൽ കയറില്ല' എന്നു പറഞ്ഞ്, കോപത്തോടെ അവൻ അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു. ഭഗവാനും ഭീഷ്മകന്റെ മകളുമാണ് അവനെ മറ്റു രാജാക്കളോടൊപ്പം ജയിച്ചത്.

പുരമാനീയ വിധിവദുപയേമേ കുരൂദ്വഹ। തദാ മഹോത്സവോ നൄണാം യദുപുര്യാം ഗൃഹേ ഗൃഹേ। അഭൂദനന്യഭാവാനാം കൃഷ്ണേ യദുപതൌ നൃപ

കുറുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, അവളെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് എല്ലാ ആചാരപ്രകാരം വിവാഹം കഴിച്ചു. അപ്പോൾ യദുനഗരത്തിലെ ഓരോ വീടുകളിലും കൃഷ്ണനിൽ മാത്രം ഭക്തിയുള്ളവർക്കിടയിൽ വലിയ ഉത്സവം നടന്നു.

നരാ നാര്യശ്ച മുദിതാഃ പ്രമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലാഃ। പാരിബര്ഹമുപാജഹ്രുര്വരയോശ്ചിത്രവാസസോഃ

ആനന്ദത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും, മിനുക്കിയ രത്നകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച്, മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച ദമ്പതികൾക്കായി സമ്മാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.

സാ വൃഷ്ണിപുര്യുത്തമ്ഭിതേന്ദ്ര കേതുഭിര്। വിചിത്രമാല്യാമ്ബരരത്നതോരണൈഃ। ബഭൌ പ്രതിദ്വാര്യുപകൢപ്തമങ്ഗലൈര്। ആപൂര്ണകുമ്ഭാഗുരുധൂപദീപകൈഃ

വൃഷ്ണികളുടെ നഗരം, ഇന്ദ്രന്റെ പതാകകൾ കൊണ്ടും, മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും രത്നതോരണങ്ങളും കൊണ്ടും, ഓരോ വാതിലിലും നിറഞ്ഞ കുമ്പങ്ങൾ, സുഗന്ധധൂപം, വിളക്കുകൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് പ്രകാശിച്ചു.

സിക്തമാര്ഗാ മദച്യുദ്ഭിരാഹൂതപ്രേഷ്ഠഭൂഭുജാമ്। ഗജൈര്ദ്വാഃസു പരാമൃഷ്ട രമ്ഭാപൂഗോപശോഭിതാ

നഗരത്തിലെ വഴികൾ സുഗന്ധമുള്ള മദ്യം ചീറ്റി ശുദ്ധമാക്കിയിരുന്നു. വാതിലുകളിൽ പ്രിയപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാർ വിളിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന ആനകൾ നില്ക്കുന്നു. വാഴയുടെയും പാകയുടെയും നിരകൾ നഗരത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു.

കുരുസൃഞ്ജയകൈകേയ വിദര്ഭയദുകുന്തയഃ। മിഥോ മുമുദിരേ തസ്മിന്സമ്ഭ്രമാത്പരിധാവതാമ്

കുരുക്കൾ, ശ്രുഞ്ചയന്മാർ, കൈകേയർ, വിദർഭർ, യദുക്കൾ, കുന്തികൾ എന്നിവരൊക്കെയും അവിടെ ആവേശത്തോടെ ഓടിക്കൊണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ ഒന്നിച്ചു കലർന്നിരുന്നു.

രുക്മിണ്യാ ഹരണം ശ്രുത്വാ ഗീയമാനം തതസ്തതഃ। രാജാനോ രാജകന്യാശ്ച ബഭൂവുര്ഭൃശവിസ്മിതാഃ

രുക്മിണിയെ അപഹരിച്ച കഥ എല്ലായിടത്തും പാടപ്പെടുന്നത് കേട്ട്, രാജാക്കന്മാരും രാജകുമാരിമാരും അതിശയത്താൽ നിറഞ്ഞുപോയി.

ദ്വാരകായാമഭൂദ്രാജന്മഹാമോദഃ പുരൌകസാമ്। രുക്മിണ്യാ രമയോപേതം ദൃഷ്ട്വാ കൃഷ്ണം ശ്രിയഃ പതിമ്

ദ്വാരകയിൽ, രാജാവേ, കൃഷ്ണൻ, ശ്രീയും രുക്മിണിയും രാമയും ഒന്നിച്ച് കാണുമ്പോൾ നഗരവാസികൾക്ക് അതിയായ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു.

പ്രദ്യുമ്നസ്യ ജന്മ, ശമ്ബരാസുരവധശ്ച ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) കാമസ്തു വാസുദേവാംശോ ദഗ്ധഃ പ്രാഗ് രുദ്രമന്യുനാ । ദേഹോപപത്തയേ ഭൂയഃ തമേവ പ്രത്യപദ്യത

ശുകൻ പറഞ്ഞു: കാമൻ വാസുദേവന്റെ അംശമാണ്. മുമ്പ് രുദ്രന്റെ കോപത്തിൽ കത്തിപ്പോയ അവൻ, ശരീരമെടുക്കാനായി വീണ്ടും അതേ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചു.

സ ഏവ ജാതോ വൈദര്ഭ്യാം കൃഷ്ണവീര്യസമുദ്‌ഭവഃ । പ്രദ്യുമ്ന ഇതി വിഖ്യാതഃ സര്വതോഽനവമഃ പിതുഃ

വൈദർഭിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ച, കൃഷ്ണന്റെ ശക്തി നിറഞ്ഞവനായ അവൻ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അച്ഛനേക്കാൾ കുറവില്ലാത്തവനായി, പ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി.

തം ശമ്ബരഃ കാമരൂപീ ഹൃത്വാ തോകമനിര്ദശമ് । സ വിദിത്വാത്മനഃ ശത്രും പ്രാസ്യോദന്വത്യഗാദ് ഗൃഹമ്

കാമരൂപിയായ ശംബരൻ ആ കുഞ്ഞിനെ, ആരും തൊടാൻ കഴിയാത്തവനായി, ശത്രുവാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് കടലിൽ എറിഞ്ഞു വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.

തം നിര്ജഗാര ബലവാന് മീനഃ സോഽപ്യപരൈഃ സഹ । വൃതോ ജാലേന മഹതാ ഗൃഹീതോ മത്സ്യജീവിഭിഃ

ശക്തനായ ഒരു മീൻ ആ കുഞ്ഞിനെ വിഴുങ്ങി; ആ മീനും മറ്റു മീനുകളും വലിയ വലയിൽ കുടുങ്ങി മീൻപിടിത്തക്കാരാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടു.

തം ശമ്ബരായ കൈവര്താ ഉപാജഹ്രുരുപായനമ് । സൂദാ മഹാനസം നീത്വാ വദ്യന് സ്വധിതിനാദ്‌ഭുതമ്

ആ മീൻ മീൻപിടിത്തക്കാർ ശംബരന് സമ്മാനമായി കൊണ്ടുവന്നു; പാചകരും അതിനെ വലിയ അടുക്കളയിൽ കൊണ്ടുപോയി, കത്തി കൊണ്ട് അറിക്കാൻ തയ്യാറായി.