ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അഷ്ടഭിശ്ചതുരോ വാഹാന്ദ്വാഭ്യാം സൂതം ധ്വജം ത്രിഭിഃ। സ ചാന്യദ്ധനുരാധായ കൃഷ്ണം വിവ്യാധ പഞ്ചഭിഃ

എട്ട് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നാലു കുതിരകളെയും, രണ്ടു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് സാരഥിയെയും, മൂന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പതാകയെയും രുക്മി വെട്ടി; പിന്നെ മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ വെട്ടി.

തൈസ്താദിതഃ ശരൌഘൈസ്തു ചിച്ഛേദ ധനുരച്യുതഃ। പുനരന്യദുപാദത്ത തദപ്യച്ഛിനദവ്യയഃ

അങ്ങിനെ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അച്യുതൻ രുക്മിയുടെ വില്ല് തകർത്തു; രുക്മി മറ്റൊരു വില്ലെടുത്തപ്പോൾ, അതും അക്ഷയനായ കൃഷ്ണൻ തകർത്തു.

പരിഘം പട്ടിശം ശൂലം ചര്മാസീ ശക്തിതോമരൌ। യദ്യദായുധമാദത്ത തത്സര്വം സോഽച്ഛിനദ്ധരിഃ

രുക്മി എടുത്ത മുള്ളങ്കോൽ, കുന്തം, ത്രിശൂലം, കാവചം, വാൾ, ശക്തി, തോമരം എന്നിങ്ങനെ ഏത് ആയുധം എടുത്താലും, ഹരിയാവൻ അവയെല്ലാം തകർത്തു.

തതോ രഥാദവപ്ലുത്യ ഖഡ്ഗപാണിര്ജിഘാംസയാ। കൃഷ്ണമഭ്യദ്രവത്ക്രുദ്ധഃ പതങ്ഗ ഇവ പാവകമ്

അതിനുശേഷം, രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി, വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച്, കൊല്ലാനുള്ള ഉദ്ദേശത്തോടെ, രുക്മി കോപത്തോടെ കൃഷ്ണനെതിരെ ഓടിയെത്തി, അഗ്നിയിലേക്കു പറക്കുന്ന വണ്ടുപോലെ.

തസ്യ ചാപതതഃ ഖഡ്ഗം തിലശശ്ചര്മ ചേഷുഭിഃ। ഛിത്ത്വാസിമാദദേ തിഗ്മം രുക്മിണം ഹന്തുമുദ്യതഃ

അവൻ അങ്ങനെ ചARGE ചെയ്യുമ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ വാൾയും കാവചവും കഷ്ണങ്ങളാക്കി തകർത്തു; പിന്നെ തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള വാൾ എടുത്തു, രുക്മിയെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി.

ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതൃവധോദ്യോഗം രുക്മിണീ ഭയവിഹ്വലാ। പതിത്വാ പാദയോര്ഭര്തുരുവാച കരുണം സതീ

ഭർത്താവ് തന്റെ സഹോദരനെ കൊല്ലാൻ പോകുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, ഭയത്തിൽ വിറയച്ച്, രുക്മിണി ഭർത്താവിന്റെ കാലിൽ വീണു, ദുഃഖത്തോടെ പറഞ്ഞു.

ശ്രീരുക്മിണ്യുവാച। യോഗേശ്വരാപ്രമേയാത്മന്ദേവദേവ ജഗത്പതേ। ഹന്തും നാര്ഹസി കല്യാണ ഭ്രാതരം മേ മഹാഭുജ

ശ്രീ രുക്മിണി പറഞ്ഞു: യോഗേശ്വരനായോ, അളവുകേടില്ലാത്തവനേ, ദേവന്മാരുടെ ദേവനായോ, ലോകത്തിന്റെ നാഥനായോ, മഹാബാഹുവേ, എന്റെ സഹോദരനെ കൊല്ലരുതേ, ദയവായി.

ശ്രീശുക ഉവാച। തയാ പരിത്രാസവികമ്പിതാങ്ഗയാ ശുചാവശുഷ്യന്മുഖരുദ്ധകണ്ഠയാ। കാതര്യവിസ്രംസിതഹേമമാലയാ ഗൃഹീതപാദഃ കരുണോ ന്യവര്തത

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഭയത്തിൽ അവളുടെ ശരീരം വിറച്ചു, ദുഃഖത്തിൽ മുഖം ഉണങ്ങി, കഴുത്ത് അടഞ്ഞു, ഭയത്തിൽ പൊന്നുമാല താഴ്ന്നു, ഭർത്താവിന്റെ കാലിൽ പിടിച്ചു; കൃഷ്ണൻ കരുണയോടെ പിന്മാറി.

ചൈലേന ബദ്ധ്വാ തമസാധുകാരിണം സശ്മശ്രുകേശം പ്രവപന്വ്യരൂപയത്। താവന്മമര്ദുഃ പരസൈന്യമദ്ഭുതം യദുപ്രവീരാ നലിനീം യഥാ ഗജാഃ

അവനെ ഒരു വസ്ത്രം കൊണ്ട് കെട്ടി, മുടിയും താടിയും മുറിച്ച്, രുക്മിയെ കൃഷ്ണൻ അപമാനപ്പെടുത്തി; അതിനിടയിൽ, യദുകുലവീരന്മാർ ശത്രുസൈന്യത്തെ കമലവനത്തിൽ കയറിയ ആനകളെപ്പോലെ തകർത്തു.

കൃഷ്ണാന്തികമുപവ്രജ്യ ദദൃശുസ്തത്ര രുക്മിണമ്। തഥാഭൂതം ഹതപ്രായം ദൃഷ്ട്വാ സങ്കര്ഷണോ വിഭുഃ। വിമുച്യ ബദ്ധം കരുണോ ഭഗവാന്കൃഷ്ണമബ്രവീത്

കൃഷ്ണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നപ്പോൾ, അവർ രുക്മിയെ അങ്ങിനെയൊരു അവസ്ഥയിൽ, മരണമാസന്നനായി കണ്ടു; ബന്ധിച്ചിരുന്നതു കണ്ട ശങ്കർഷണൻ കരുണയോടെ അവനെ വിട്ടു, കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു.

അസാധ്വിദം ത്വയാ കൃഷ്ണ കൃതമസ്മജ്ജുഗുപ്സിതമ്। വപനം ശ്മശ്രുകേശാനാം വൈരൂപ്യം സുഹൃദോ വധഃ

കൃഷ്ണാ, നീ ചെയ്തത് ശരിയല്ല, ഞങ്ങൾക്ക് ലജ്ജാജനകമാണ്; മുടിയും താടിയും മുറിക്കുക, അപമാനപ്പെടുത്തുക, സുഹൃത്ത് കൊല്ലുക — ഇവയൊക്കെ ദോഷമാണ്.

മൈവാസ്മാന്സാധ്വ്യസൂയേഥാ ഭ്രാതുര്വൈരൂപ്യചിന്തയാ। സുഖദുഃഖദോ ന ചാന്യോഽസ്തി യതഃ സ്വകൃതഭുക്പുമാന്

ഈ സദ്ഗുണവതിയായ സ്ത്രീ തന്റെ സഹോദരന്റെ അപമാനം കൊണ്ടു നമ്മെ കുറ്റപ്പെടുത്തരുത്; സുഖവും ദുഃഖവും മറ്റാരും നൽകുന്നില്ല — ഓരോരുത്തനും തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം തന്നെയാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്.

ബന്ധുര്വധാര്ഹദോഷോഽപി ന ബന്ധോര്വധമര്ഹതി। ത്യാജ്യഃ സ്വേനൈവ ദോഷേണ ഹതഃ കിം ഹന്യതേ പുനഃ

ബന്ധുവിനെ കൊല്ലുന്നത് വലിയ പാപമാണെങ്കിലും, ബന്ധുവിനെ കൊല്ലേണ്ടതല്ല; അവൻ തന്റെ തെറ്റുകൊണ്ട് തന്നെ നശിച്ചാൽ, വീണ്ടും കൊല്ലുന്നതിൽ എന്ത് ഉദ്ദേശം?

ക്ഷത്രിയാണാമയം ധര്മഃ പ്രജാപതിവിനിര്മിതഃ। ഭ്രാതാപി ഭ്രാതരം ഹന്യാദ്യേന ഘോരതമസ്തതഃ

ക്ഷത്രിയന്മാർക്കുള്ള ഈ നിയമം പ്രജാപതി സൃഷ്ടിച്ചതാണ്; സഹോദരൻ പോലും സഹോദരനെ കൊല്ലാം, അതിൽക്കാൾ ഭയങ്കരമായത് ഇല്ല.

രാജ്യസ്യ ഭൂമേര്വിത്തസ്യ സ്ത്രിയോ മാനസ്യ തേജസഃ। മാനിനോഽന്യസ്യ വാ ഹേതോഃ ശ്രീമദാന്ധാഃ ക്ഷിപന്തി ഹി

രാജ്യം, ഭൂമി, ധനം, സ്ത്രീകൾ, മാനം, ശക്തി, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ കാര്യം — ഇവയ്ക്കായി, അഹങ്കാരത്തിൽ കണ്ണടഞ്ഞ്, അവർ സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

തവേയം വിഷമാ ബുദ്ധിഃ സര്വഭൂതേഷു ദുര്ഹൃദാമ്। യന്മന്യസേ സദാഭദ്രം സുഹൃദാം ഭദ്രമജ്ഞവത്

കൃഷ്ണാ, ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരോട് നീ കഠിനമായ മനസ്സാണ് കാണിക്കുന്നത്; സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് നല്ലത് എന്നതിനെ എല്ലാം നല്ലതാണെന്നപോലെ നീ എപ്പോഴും കരുതുന്നു, അജ്ഞന്മാരെപ്പോലെ.

ആത്മമോഹോ നൃണാമേവ കല്പതേ ദേവമായയാ। സുഹൃദ്ദുര്ഹൃദുദാസീന ഇതി ദേഹാത്മമാനിനാമ്

ദൈവമായയുടെ ശക്തിയിൽ മനുഷ്യർക്കു ഭ്രമം ഉണ്ടാകുന്നു; ശരീരത്തെ തന്നെ ഞാൻ എന്ന് കരുതുന്നവർക്ക്, ചിലർ സുഹൃത്തുക്കളായി, ചിലർ ശത്രുക്കളായി, ചിലർ അന്യരായി തോന്നുന്നു.

ഏക ഏവ പരോ ഹ്യാത്മാ സര്വേഷാമപി ദേഹിനാമ്। നാനേവ ഗൃഹ്യതേ മൂഢൈര്യഥാ ജ്യോതിര്യഥാ നഭഃ

എല്ലാ ജീവികളുടെയും ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഒരേ ഒരു പരമാത്മാവാണ് സത്യത്തിൽ ഉള്ളത്. ഭ്രമിച്ചവർക്കു അതു പലതായാണെന്നു തോന്നും, വെളിച്ചം അല്ലെങ്കിൽ ആകാശം വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.

ദേഹ ആദ്യന്തവാനേഷ ദ്രവ്യപ്രാണഗുണാത്മകഃ। ആത്മന്യവിദ്യയാ കൢപ്തഃ സംസാരയതി ദേഹിനമ്

ഈ ശരീരം തുടങ്ങലും അവസാനവും ഉള്ളതും, വസ്തുക്കളാൽ, ജീവശക്തിയാൽ, ഗുണങ്ങളാൽ ചേർന്നതുമാണ്. ആത്മാവിൽ അജ്ഞാനത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഇതാണ് ജീവിയെ ജനനമരണചക്രത്തിൽ അലയ്ക്കുന്നത്.

നാത്മനോഽന്യേന സംയോഗോ വിയോഗശ്ച സതഃ സതി। തദ്ധേതുത്വാത്തത്പ്രസിദ്ധേര്ദൃഗ്രൂപാഭ്യാം യഥാ രവേഃ

സത്യമായ ആത്മാവിന് മറ്റൊന്നുമായി യോജനം അല്ലെങ്കിൽ വേർപാട് എന്നതൊന്നുമില്ല. അവയുടെ ബന്ധം കാണുന്നതു പോലെ തോന്നുന്നത് സൂര്യനും അതു പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന രൂപങ്ങൾക്കും ഇടയിലെ ബന്ധം പോലെ മാത്രമാണ്.

ജന്മാദയസ്തു ദേഹസ്യ വിക്രിയാ നാത്മനഃ ക്വചിത്। കലാനാമിവ നൈവേന്ദോര്മൃതിര്ഹ്യസ്യ കുഹൂരിവ

ജനനം മുതലായ മാറ്റങ്ങൾ ശരീരത്തിനാണ്, ആത്മാവിന് ഒരിക്കലും ഇല്ല. ചന്ദ്രന്റെ കലകൾക്ക് ചന്ദ്രനിൽ യാതൊരു മാറ്റവും വരുത്താത്തതുപോലെയും, ഗ്രഹണം ചന്ദ്രനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ബാധിക്കാത്തതുപോലെയും.

യഥാ ശയാന ആത്മാനം വിഷയാന്ഫലമേവ ച। അനുഭുങ്ക്തേഽപ്യസത്യര്ഥേ തഥാപ്നോത്യബുധോ ഭവമ്

സ്വപ്നത്തിൽ നമ്മൾ സ്വയം അനുഭവിക്കുന്നതും, അവിടെയുള്ള വസ്തുക്കളും, അവയുടെ ഫലങ്ങളും യഥാർത്ഥമല്ലെങ്കിലും അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെ, അജ്ഞാനികൾ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതിനെ യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു കരുതി ലോകചക്രത്തിൽ അകപ്പെടുന്നു.

തസ്മാദജ്ഞാനജം ശോകമാത്മശോഷവിമോഹനമ്। തത്ത്വജ്ഞാനേന നിര്ഹൃത്യ സ്വസ്ഥാ ഭവ ശുചിസ്മിതേ

അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന, ആത്മാവിനെ ഉണക്കുകയും ഭ്രമിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദുഃഖം നീക്കുക. സത്യജ്ഞാനത്തിലൂടെ അതു അകറ്റി, നീ സ്വഭാവത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവളാകൂ, ശുദ്ധഹാസമുള്ളവളേ.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഏവം ഭഗവതാ തന്വീ രാമേണ പ്രതിബോധിതാ। വൈമനസ്യം പരിത്യജ്യ മനോ ബുദ്ധ്യാ സമാദധേ

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതോടെ, സുന്ദരിയായ രാമാ തന്റെ മനസ്സിലുള്ള വിഷമം വിട്ടു, ബുദ്ധിയോടെ മനസ്സിനെ സമാധാനപ്പെടുത്തി.

പ്രാണാവശേഷ ഉത്സൃഷ്ടോ ദ്വിഡ്ഭിര്ഹതബലപ്രഭഃ। സ്മരന്വിരൂപകരണം വിതഥാത്മമനോരഥഃ

ജീവശക്തി മാത്രം ശേഷിച്ച അവൻ, ഇരുവരാലും ശക്തിയും തേജസ്സും നഷ്ടപ്പെട്ട്, തൻറെ ഭംഗിയില്ലാത്ത രൂപവും വ്യർത്ഥമായ ആഗ്രഹങ്ങളും ഓർത്തു.

ചക്രേ ഭോജകടം നാമ നിവാസായ മഹത്പുരമ്। അഹത്വാ ദുര്മതിം കൃഷ്ണമപ്രത്യൂഹ്യ യവീയസീമ്

കൃഷ്ണനെ ആക്രമിക്കാതെയും, അവന്റെ ഇളയ സഹോദരിയെ തടയാതെയും, തന്റെ താമസത്തിനായി ഭോജകട്ട എന്ന വലിയ നഗരം അവൻ സ്ഥാപിച്ചു.

കുണ്ഡിനം ന പ്രവേക്ഷ്യാമീത്യുക്ത്വാ തത്രാവസദ്രുഷാ। ഭഗവാന്ഭീഷ്മകസുതാമേവം നിര്ജിത്യ ഭൂമിപാന്

'ഞാൻ കുണ്ടിനയിൽ കയറില്ല' എന്നു പറഞ്ഞ്, കോപത്തോടെ അവൻ അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു. ഭഗവാനും ഭീഷ്മകന്റെ മകളുമാണ് അവനെ മറ്റു രാജാക്കളോടൊപ്പം ജയിച്ചത്.

പുരമാനീയ വിധിവദുപയേമേ കുരൂദ്വഹ। തദാ മഹോത്സവോ നൄണാം യദുപുര്യാം ഗൃഹേ ഗൃഹേ। അഭൂദനന്യഭാവാനാം കൃഷ്ണേ യദുപതൌ നൃപ

കുറുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, അവളെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് എല്ലാ ആചാരപ്രകാരം വിവാഹം കഴിച്ചു. അപ്പോൾ യദുനഗരത്തിലെ ഓരോ വീടുകളിലും കൃഷ്ണനിൽ മാത്രം ഭക്തിയുള്ളവർക്കിടയിൽ വലിയ ഉത്സവം നടന്നു.

നരാ നാര്യശ്ച മുദിതാഃ പ്രമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലാഃ। പാരിബര്ഹമുപാജഹ്രുര്വരയോശ്ചിത്രവാസസോഃ

ആനന്ദത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും, മിനുക്കിയ രത്നകുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച്, മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച ദമ്പതികൾക്കായി സമ്മാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.