ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തഥാപ്യഹം ന ശോചാമി ന പ്രഹൃഷ്യാമി കര്ഹിചിത്। കാലേന ദൈവയുക്തേന ജാനന്വിദ്രാവിതം ജഗത്

എന്നിരുന്നാലും, ലോകം കാലവും വിധിയും ചേർന്ന് നയിക്കുന്നതാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ഞാൻ ഒരിക്കലും ദു:ഖിക്കുകയോ അതിയായി സന്തോഷിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.

അധുനാപി വയം സര്വേ വീരയൂഥപയൂഥപാഃ। പരാജിതാഃ ഫല്ഗുതന്ത്രൈര്യദുഭിഃ കൃഷ്ണപാലിതൈഃ

ഇപ്പോൾ പോലും, വീരന്മാരുടെ തലവന്മാരായ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കൃഷ്ണൻ രക്ഷിക്കുന്ന യദുക്കളുടെ ചതിയുള്ള തന്ത്രങ്ങൾകൊണ്ട് തോറ്റുപോയിരിക്കുന്നു.

രിപവോ ജിഗ്യുരധുനാ കാല ആത്മാനുസാരിണി। തദാ വയം വിജേഷ്യാമോ യദാ കാലഃ പ്രദക്ഷിണഃ

ഇപ്പോൾ നമ്മുടെ ശത്രുക്കൾ ജയിച്ചു, കാരണം കാലം സ്വന്തം വഴിയിൽ പോകുന്നു; കാലം നമ്മെ അനുകൂലിക്കുമ്പോൾ നാം ജയിക്കും.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഏവം പ്രബോധിതോ മിത്രൈശ്ചൈദ്യോഽഗാത്സാനുഗഃ പുരമ്। ഹതശേഷാഃ പുനസ്തേഽപി യയുഃ സ്വം സ്വം പുരം നൃപാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സുഹൃത്തുക്കൾ ആശ്വസിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, ചേദിരാജാവ് തന്റെ അനുചരന്മാരുമായി നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു. ശേഷിച്ച രാജാക്കന്മാരും തങ്ങളുടേതായ നഗരങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.

രുക്മീ തു രാക്ഷസോദ്വാഹം കൃഷ്ണദ്വിഡസഹന്സ്വസുഃ। പൃഷ്ഠതോഽന്വഗമത്കൃഷ്ണമക്ഷൌഹിണ്യാ വൃതോ ബലീ

പക്ഷേ, തന്റെ സഹോദരിയുടെ രാക്ഷസവിവാഹം സഹിക്കാനാവാതെ, കൃഷ്ണനെ ദ്വേഷിച്ച രുക്മി, ശക്തനും വലിയ സൈന്യത്തോടെ കൃഷ്ണന്റെ പിന്നാലെ പോയി.

രുക്മ്യമര്ഷീ സുസംരബ്ധഃ ശൃണ്വതാം സര്വഭൂഭുജാമ്। പ്രതിജജ്ഞേ മഹാബാഹുര്ദംശിതഃ സശരാസനഃ

രുക്മി അത്യന്തം കോപത്തോടെ, എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും മുന്നിൽ, വലിയ കൈകൾ വിറയച്ച്, വില്ലും അമ്പും പിടിച്ച് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

അഹത്വാ സമരേ കൃഷ്ണമപ്രത്യൂഹ്യ ച രുക്മിണീമ്। കുണ്ഡിനം ന പ്രവേക്ഷ്യാമി സത്യമേതദ്ബ്രവീമി വഃ

യുദ്ധത്തിൽ കൃഷ്ണനെ കൊല്ലാതെ, രുക്മിണിയെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുപോകാതെ ഞാൻ കുണ്ടിനപുരത്തിലേക്ക് കയറുകയില്ല; ഇത് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു.

ഇത്യുക്ത്വാ രഥമാരുഹ്യ സാരഥിം പ്രാഹ സത്വരഃ। ചോദയാശ്വാന്യതഃ കൃഷ്ണഃ തസ്യ മേ സംയുഗം ഭവേത്

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രഥത്തിൽ കയറി, രഥികനോട് വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞു: കുതിരകളെ ഓടിക്കൂ, എനിക്ക് കൃഷ്ണനുമായി യുദ്ധം ചെയ്യണം.

അദ്യാഹം നിശിതൈര്ബാണൈര്ഗോപാലസ്യ സുദുര്മതേഃ। നേഷ്യേ വീര്യമദം യേന സ്വസാ മേ പ്രസഭം ഹൃതാ

ഇന്ന് ഞാൻ മൂർഖനായ ആ ഗോപന്റെ വീര്യഗർവം മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് തകർക്കും; അവൻ എന്റെ സഹോദരിയെ ബലാൽ കൊണ്ടുപോയവനല്ലേ.

വികത്ഥമാനഃ കുമതിരീശ്വരസ്യാപ്രമാണവിത്। രഥേനൈകേന ഗോവിന്ദം തിഷ്ഠ തിഷ്ഠേത്യഥാഹ്വയത്

ഇങ്ങനെ വാഴ്ത്തി, ദൈവത്തിന്റെ മഹത്വം അറിയാതിരുന്ന രുക്മി, ഒരൊറ്റ രഥത്തിൽ കയറി, 'നിർത്തൂ, നിർത്തൂ' എന്ന് വിളിച്ച് ഗോവിന്ദനെ യുദ്ധത്തിന് ക്ഷണിച്ചു.

ധനുര്വികൃഷ്യ സുദൃഢം ജഘ്നേ കൃഷ്ണം ത്രിഭിഃ ശരൈഃ। ആഹ ചാത്ര ക്ഷണം തിഷ്ഠ യദൂനാം കുലപാംസന

ശക്തമായ വില്ല് വലിച്ച്, കൃഷ്ണനെ മൂന്നു അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടി, 'യദുക്കളുടെ അപമാനമേ, ഒരു നിമിഷം കാത്തിരിക്കുക' എന്നു പറഞ്ഞു.

യത്ര യാസി സ്വസാരം മേ മുഷിത്വാ ധ്വാങ്ക്ഷവദ്ധവിഃ। ഹരിഷ്യേഽദ്യ മദം മന്ദ മായിനഃ കൂടയോധിനഃ

യാഗത്തിൽ കാക്ക കവർന്നതുപോലെ എന്റെ സഹോദരിയെ കവർന്നുവെച്ച് എവിടേക്ക് പോകുന്നു? കപടവും കപടയുദ്ധക്കാരനുമായ നിന്നെ ഇന്ന് ഞാൻ ഗർവം തകർക്കും!

യാവന്ന മേ ഹതോ ബാണൈഃ ശയീഥാ മുഞ്ച ദാരികാമ്। സ്മയന്കൃഷ്ണോ ധനുശ്ഛിത്ത്വാ ഷഡ്ഭിര്വിവ്യാധ രുക്മിണമ്

നീ എന്നെ അമ്പുകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി കൊല്ലുന്നതുവരെ, ഈ പെൺകുട്ടിയെ വിട്ട് വിടു! എന്നപോലെ, കൃഷ്ണൻ പുഞ്ചിരിച്ച് അവന്റെ വില്ല് തകർത്തു, ആറു അമ്പുകൊണ്ട് രുക്മിയെ വെട്ടി.

അഷ്ടഭിശ്ചതുരോ വാഹാന്ദ്വാഭ്യാം സൂതം ധ്വജം ത്രിഭിഃ। സ ചാന്യദ്ധനുരാധായ കൃഷ്ണം വിവ്യാധ പഞ്ചഭിഃ

എട്ട് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നാലു കുതിരകളെയും, രണ്ടു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് സാരഥിയെയും, മൂന്നു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പതാകയെയും രുക്മി വെട്ടി; പിന്നെ മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത്, അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ വെട്ടി.

തൈസ്താദിതഃ ശരൌഘൈസ്തു ചിച്ഛേദ ധനുരച്യുതഃ। പുനരന്യദുപാദത്ത തദപ്യച്ഛിനദവ്യയഃ

അങ്ങിനെ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അച്യുതൻ രുക്മിയുടെ വില്ല് തകർത്തു; രുക്മി മറ്റൊരു വില്ലെടുത്തപ്പോൾ, അതും അക്ഷയനായ കൃഷ്ണൻ തകർത്തു.

പരിഘം പട്ടിശം ശൂലം ചര്മാസീ ശക്തിതോമരൌ। യദ്യദായുധമാദത്ത തത്സര്വം സോഽച്ഛിനദ്ധരിഃ

രുക്മി എടുത്ത മുള്ളങ്കോൽ, കുന്തം, ത്രിശൂലം, കാവചം, വാൾ, ശക്തി, തോമരം എന്നിങ്ങനെ ഏത് ആയുധം എടുത്താലും, ഹരിയാവൻ അവയെല്ലാം തകർത്തു.

തതോ രഥാദവപ്ലുത്യ ഖഡ്ഗപാണിര്ജിഘാംസയാ। കൃഷ്ണമഭ്യദ്രവത്ക്രുദ്ധഃ പതങ്ഗ ഇവ പാവകമ്

അതിനുശേഷം, രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയിറങ്ങി, വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച്, കൊല്ലാനുള്ള ഉദ്ദേശത്തോടെ, രുക്മി കോപത്തോടെ കൃഷ്ണനെതിരെ ഓടിയെത്തി, അഗ്നിയിലേക്കു പറക്കുന്ന വണ്ടുപോലെ.

തസ്യ ചാപതതഃ ഖഡ്ഗം തിലശശ്ചര്മ ചേഷുഭിഃ। ഛിത്ത്വാസിമാദദേ തിഗ്മം രുക്മിണം ഹന്തുമുദ്യതഃ

അവൻ അങ്ങനെ ചARGE ചെയ്യുമ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ വാൾയും കാവചവും കഷ്ണങ്ങളാക്കി തകർത്തു; പിന്നെ തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള വാൾ എടുത്തു, രുക്മിയെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി.

ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതൃവധോദ്യോഗം രുക്മിണീ ഭയവിഹ്വലാ। പതിത്വാ പാദയോര്ഭര്തുരുവാച കരുണം സതീ

ഭർത്താവ് തന്റെ സഹോദരനെ കൊല്ലാൻ പോകുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, ഭയത്തിൽ വിറയച്ച്, രുക്മിണി ഭർത്താവിന്റെ കാലിൽ വീണു, ദുഃഖത്തോടെ പറഞ്ഞു.

ശ്രീരുക്മിണ്യുവാച। യോഗേശ്വരാപ്രമേയാത്മന്ദേവദേവ ജഗത്പതേ। ഹന്തും നാര്ഹസി കല്യാണ ഭ്രാതരം മേ മഹാഭുജ

ശ്രീ രുക്മിണി പറഞ്ഞു: യോഗേശ്വരനായോ, അളവുകേടില്ലാത്തവനേ, ദേവന്മാരുടെ ദേവനായോ, ലോകത്തിന്റെ നാഥനായോ, മഹാബാഹുവേ, എന്റെ സഹോദരനെ കൊല്ലരുതേ, ദയവായി.

ശ്രീശുക ഉവാച। തയാ പരിത്രാസവികമ്പിതാങ്ഗയാ ശുചാവശുഷ്യന്മുഖരുദ്ധകണ്ഠയാ। കാതര്യവിസ്രംസിതഹേമമാലയാ ഗൃഹീതപാദഃ കരുണോ ന്യവര്തത

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഭയത്തിൽ അവളുടെ ശരീരം വിറച്ചു, ദുഃഖത്തിൽ മുഖം ഉണങ്ങി, കഴുത്ത് അടഞ്ഞു, ഭയത്തിൽ പൊന്നുമാല താഴ്ന്നു, ഭർത്താവിന്റെ കാലിൽ പിടിച്ചു; കൃഷ്ണൻ കരുണയോടെ പിന്മാറി.

ചൈലേന ബദ്ധ്വാ തമസാധുകാരിണം സശ്മശ്രുകേശം പ്രവപന്വ്യരൂപയത്। താവന്മമര്ദുഃ പരസൈന്യമദ്ഭുതം യദുപ്രവീരാ നലിനീം യഥാ ഗജാഃ

അവനെ ഒരു വസ്ത്രം കൊണ്ട് കെട്ടി, മുടിയും താടിയും മുറിച്ച്, രുക്മിയെ കൃഷ്ണൻ അപമാനപ്പെടുത്തി; അതിനിടയിൽ, യദുകുലവീരന്മാർ ശത്രുസൈന്യത്തെ കമലവനത്തിൽ കയറിയ ആനകളെപ്പോലെ തകർത്തു.

കൃഷ്ണാന്തികമുപവ്രജ്യ ദദൃശുസ്തത്ര രുക്മിണമ്। തഥാഭൂതം ഹതപ്രായം ദൃഷ്ട്വാ സങ്കര്ഷണോ വിഭുഃ। വിമുച്യ ബദ്ധം കരുണോ ഭഗവാന്കൃഷ്ണമബ്രവീത്

കൃഷ്ണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നപ്പോൾ, അവർ രുക്മിയെ അങ്ങിനെയൊരു അവസ്ഥയിൽ, മരണമാസന്നനായി കണ്ടു; ബന്ധിച്ചിരുന്നതു കണ്ട ശങ്കർഷണൻ കരുണയോടെ അവനെ വിട്ടു, കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു.

അസാധ്വിദം ത്വയാ കൃഷ്ണ കൃതമസ്മജ്ജുഗുപ്സിതമ്। വപനം ശ്മശ്രുകേശാനാം വൈരൂപ്യം സുഹൃദോ വധഃ

കൃഷ്ണാ, നീ ചെയ്തത് ശരിയല്ല, ഞങ്ങൾക്ക് ലജ്ജാജനകമാണ്; മുടിയും താടിയും മുറിക്കുക, അപമാനപ്പെടുത്തുക, സുഹൃത്ത് കൊല്ലുക — ഇവയൊക്കെ ദോഷമാണ്.

മൈവാസ്മാന്സാധ്വ്യസൂയേഥാ ഭ്രാതുര്വൈരൂപ്യചിന്തയാ। സുഖദുഃഖദോ ന ചാന്യോഽസ്തി യതഃ സ്വകൃതഭുക്പുമാന്

ഈ സദ്ഗുണവതിയായ സ്ത്രീ തന്റെ സഹോദരന്റെ അപമാനം കൊണ്ടു നമ്മെ കുറ്റപ്പെടുത്തരുത്; സുഖവും ദുഃഖവും മറ്റാരും നൽകുന്നില്ല — ഓരോരുത്തനും തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം തന്നെയാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്.

ബന്ധുര്വധാര്ഹദോഷോഽപി ന ബന്ധോര്വധമര്ഹതി। ത്യാജ്യഃ സ്വേനൈവ ദോഷേണ ഹതഃ കിം ഹന്യതേ പുനഃ

ബന്ധുവിനെ കൊല്ലുന്നത് വലിയ പാപമാണെങ്കിലും, ബന്ധുവിനെ കൊല്ലേണ്ടതല്ല; അവൻ തന്റെ തെറ്റുകൊണ്ട് തന്നെ നശിച്ചാൽ, വീണ്ടും കൊല്ലുന്നതിൽ എന്ത് ഉദ്ദേശം?

ക്ഷത്രിയാണാമയം ധര്മഃ പ്രജാപതിവിനിര്മിതഃ। ഭ്രാതാപി ഭ്രാതരം ഹന്യാദ്യേന ഘോരതമസ്തതഃ

ക്ഷത്രിയന്മാർക്കുള്ള ഈ നിയമം പ്രജാപതി സൃഷ്ടിച്ചതാണ്; സഹോദരൻ പോലും സഹോദരനെ കൊല്ലാം, അതിൽക്കാൾ ഭയങ്കരമായത് ഇല്ല.

രാജ്യസ്യ ഭൂമേര്വിത്തസ്യ സ്ത്രിയോ മാനസ്യ തേജസഃ। മാനിനോഽന്യസ്യ വാ ഹേതോഃ ശ്രീമദാന്ധാഃ ക്ഷിപന്തി ഹി

രാജ്യം, ഭൂമി, ധനം, സ്ത്രീകൾ, മാനം, ശക്തി, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ കാര്യം — ഇവയ്ക്കായി, അഹങ്കാരത്തിൽ കണ്ണടഞ്ഞ്, അവർ സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

തവേയം വിഷമാ ബുദ്ധിഃ സര്വഭൂതേഷു ദുര്ഹൃദാമ്। യന്മന്യസേ സദാഭദ്രം സുഹൃദാം ഭദ്രമജ്ഞവത്

കൃഷ്ണാ, ദുഷ്ടഹൃദയമുള്ളവരോട് നീ കഠിനമായ മനസ്സാണ് കാണിക്കുന്നത്; സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് നല്ലത് എന്നതിനെ എല്ലാം നല്ലതാണെന്നപോലെ നീ എപ്പോഴും കരുതുന്നു, അജ്ഞന്മാരെപ്പോലെ.