ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ആസാദ്യ ദേവീസദനം ധൌതപാദകരാമ്ബുജാ। ഉപസ്പൃശ്യ ശുചിഃ ശാന്താ പ്രവിവേശാമ്ബികാന്തികമ്

ദേവിയുടെ ആലയം എത്തി, കാൽകൈകൾ കഴുകി, ശുദ്ധിയും ശാന്തിയും പുലർത്തി, അവൾ അംബികയുടെ സന്നിധിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

താം വൈ പ്രവയസോ ബാലാം വിധിജ്ഞാ വിപ്രയോഷിതഃ। ഭവാനീം വന്ദയാംചക്രുര്ഭവപത്നീം ഭവാന്വിതാമ്

വയസ്സായും വിധിനിഷ്ഠയായും ആയ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രികൾ, ഭവാനിയോടൊപ്പം, ഭവപത്നിയായ ഐശ്വര്യവതിയായ അവളെ വന്ദിച്ചു.

നമസ്യേ ത്വാമ്ബികേഽഭീക്ഷ്ണം സ്വസന്താനയുതാം ശിവാമ്। ഭൂയാത്പതിര്മേ ഭഗവാന്കൃഷ്ണസ്തദനുമോദതാമ്

അമ്പികേ, ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു; നിന്റെ സ്വന്തം മക്കളോടൊപ്പം ശുഭമായവളായി; എന്റെ ഭർത്താവായി ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ ഉണ്ടാകട്ടെ; നീ ഇതിൽ സന്തോഷിക്കണം.

അദ്ഭിര്ഗന്ധാക്ഷതൈര്ധൂപൈര്വാസഃസ്രങ്മാല്യ ഭൂഷണൈഃ। നാനോപഹാരബലിഭിഃ പ്രദീപാവലിഭിഃ പൃഥക്

സുഗന്ധമുള്ള വസ്തുക്കളും, അക്ഷതയും, ധൂപവും, വസ്ത്രങ്ങളും, പൂമാലകളും, അലങ്കാരങ്ങളും, പലവിധ ഭോജനസാമഗ്രികളും, വേർതിരിച്ചിട്ടുള്ള വിളക്കുകളുടെ നിരകളും കൊണ്ടു അവളെ അർപ്പണങ്ങൾ നൽകി പൂജിച്ചു.

വിപ്രസ്ത്രിയഃ പതിമതീസ്തഥാ തൈഃ സമപൂജയത്। ലവണാപൂപതാമ്ബൂല കണ്ഠസൂത്രഫലേക്ഷുഭിഃ

ബ്രാഹ്മണ സ്ത്രീകളും അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാരുമൊത്ത്, ഉപ്പും, അപ്പം, വെറ്റിലയും, കണികകളും, പഴങ്ങളും, കരിമ്പുംകൊണ്ട് അവളെ ആരാധിച്ചു.

തസ്യൈ സ്ത്രിയസ്താഃ പ്രദദുഃ ശേഷാം യുയുജുരാശിഷഃ। താഭ്യോ ദേവ്യൈ നമശ്ചക്രേ ശേഷാം ച ജഗൃഹേ വധൂഃ

അവ സ്ത്രീകൾ അവളെ ശേഷിച്ച ഭോജനങ്ങൾ നൽകി, അനുഗ്രഹങ്ങൾ ആശംസിച്ചു; അവർക്കു മുന്നിൽ വധു നമസ്കരിച്ചു, ശേഷിച്ചവയൊക്കെ സ്വീകരിച്ചു.

മുനിവ്രതമഥ ത്യക്ത്വാ നിശ്ചക്രാമാമ്ബികാഗൃഹാത്। പ്രഗൃഹ്യ പാണിനാ ഭൃത്യാം രത്നമുദ്രോപശോഭിനാ

മുനിവ്രതം ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ അംബികയുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് അവൾ പുറത്ത് കടന്നു, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കൈകൊണ്ട് ദാസിയെ പിടിച്ചു.

താം ദേവമായാമിവ ധീരമോഹിനീം സുമധ്യമാം കുണ്ഡലമണ്ഡിതാനനാമ്। ശ്യാമാം നിതമ്ബാര്പിതരത്നമേഖലാം വ്യഞ്ജത്സ്തനീം കുന്തലശങ്കിതേക്ഷണാമ്

സുന്ദരമായ നടുവും, കുണ്ഡലവും മാണിക്യവും അണിഞ്ഞ മുഖവും, കറുത്ത നിറവും, അരയിൽ രത്നമാലയും, ഉന്നതമായ വക്ഷസ്സും, മുടിയുടെ മറവിൽ കണ്ണുകൾ ഒളിപ്പിച്ചും, അവൾ ദേവതകളുടെ മായയെപ്പോലെ മനോഹരിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

ശുചിസ്മിതാം ബിമ്ബഫലാധരദ്യുതി ശോണായമാനദ്വിജകുന്ദകുഡ്മലാമ്। പദാ ചലന്തീം കലഹംസഗാമിനീം സിഞ്ജത്കലാനൂപുരധാമശോഭിനാ

ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, ബിംബഫലത്തെപ്പോലെ ചുവന്ന അധരങ്ങളുമായി, മുല്ലപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള പല്ലുകളോടെ, ഹംസയുടെ നടപ്പുപോലെ സുന്ദരമായി നടന്നു, മണിമണികൾ മുഴങ്ങുന്ന നൂപ്പുരകൾ അണിഞ്ഞ് അവൾ പ്രകാശിച്ചു.

വിലോക്യ വീരാ മുമുഹുഃ സമാഗതാ യശസ്വിനസ്തത്കൃതഹൃച്ഛയാര്ദിതാഃ। യാം വീക്ഷ്യ തേ നൃപതയസ്തദുദാരഹാസ വ്രീഡാവലോകഹൃതചേതസ ഉജ്ഝിതാസ്ത്രാഃ

അവളെ കണ്ടു, അവിടെ കൂടിയിരുന്ന വീരന്മാർ അവളോടുള്ള പ്രേമത്തിൽ മനസ്സുതളർന്നു; രാജാക്കന്മാർ അവളുടെ ലജ്ജാഭരിതമായ പുഞ്ചിരിയും കണികണ്ണോട്ടവും കണ്ടു, അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ കൈവിട്ടു.

പേതുഃ ക്ഷിതൌ ഗജരഥാശ്വഗതാ വിമൂഢാ യാത്രാച്ഛലേന ഹരയേഽര്പയതീം സ്വശോഭാമ്। സൈവം ശനൈശ്ചലയതീ ചലപദ്മകോശൌ പ്രാപ്തിം തദാ ഭഗവതഃ പ്രസമീക്ഷമാണാ

ആ പ്രശസ്തരായ രാജാക്കന്മാർ, ആനകളിലും രഥങ്ങളിലും കുതിരകളിലും ഇരുന്ന്, ആശ്ചര്യത്തിൽ നിലംപതിച്ചു; അവൾ, യാത്രയുടെ പേരിൽ, തന്റെ ഭംഗി ഹരിയ്ക്ക് അർപ്പിച്ചു, മന്ദഗതിയിൽ കമലപാദങ്ങൾ നീക്കി, ഭഗവാന്റെ വരവ് നോക്കി.

ഉത്സാര്യ വാമകരജൈരലകാനപങ്ഗൈഃ പ്രാപ്താന്ഹ്രിയൈക്ഷത നൃപാന്ദദൃശേഽച്യുതം ച। താം രാജകന്യാം രഥമാരുരക്ഷതീം ജഹാര കൃഷ്ണോ ദ്വിഷതാം സമീക്ഷതാമ്

വലതുകൈയുടെ വിരലുകൾകൊണ്ട് മുടി മാറ്റി, കണികണ്ണോടെ ലജ്ജയോടെ അവളെത്തന്നെ കണ്ടു, അച്യുതനെയും രാജാക്കന്മാരെയും നോക്കി; ആ രാജകുമാരി രഥത്തിൽ കയറുമ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ ശത്രുക്കളുടെ മുന്നിൽ അവളെ പിടിച്ചു.

രഥം സമാരോപ്യ സുപര്ണലക്ഷണം രാജന്യചക്രം പരിഭൂയ മാധവഃ। തതോ യയൌ രാമപുരോഗമഃ ശനൈഃ ശൃഗാലമധ്യാദിവ ഭാഗഹൃദ്ധരിഃ

ഗരുഡചിഹ്നമുള്ള രഥത്തിൽ അവളെ ഇരുത്തി, മാധവൻ രാജാക്കന്മാരുടെ കൂട്ടത്തെ അവഗണിച്ച്, ബാലരാമൻ മുന്നിൽ നിന്ന്, സിംഹം കാട്ടുമൃഗങ്ങളെപ്പോലെ ഇരയെ കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, മന്ദഗതിയിൽ പുറപ്പെട്ടു.

തം മാനിനഃ സ്വാഭിഭവം യശഃക്ഷയം। പരേ ജരാസന്ധമുഖാ ന സേഹിരേ। അഹോ ധിഗസ്മാന്യശ ആത്തധന്വനാം। ഗോപൈര്ഹൃതം കേശരിണാം മൃഗൈരിവ

ആ മഹത്തായ രാജാക്കന്മാർ, പ്രത്യേകിച്ച് ജരാസന്ധനും കൂട്ടരും, തോൽവിയും അപമാനവും സഹിക്കാനാവാതെ, 'അയ്യോ, നമുക്ക് ലജ്ജയാണ്! ആയുധധാരികളായ നമുക്ക്, കൃഷ്ണനും കൂട്ടരും കാട്ടുപോലെയുള്ളവരെപ്പോലെ ഇരയെ കവർന്നുപോയി' എന്ന് പറഞ്ഞു.

അഥ ചതുഃപഞ്ചാശത്തമോഽധ്യായഃ 10.54 ശ്രീശുക ഉവാച। ഇതി സര്വേ സുസംരബ്ധാ വാഹാനാരുഹ്യ ദംശിതാഃ। സ്വൈഃ സ്വൈര്ബലൈഃ പരിക്രാന്താ അന്വീയുര്ധൃതകാര്മുകാഃ

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇതു കേട്ട രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും അത്യന്തം കോപത്തോടെ, തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി, ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ച്, സ്വന്തം സൈന്യങ്ങളുമായി ചുറ്റപ്പെട്ട്, വില്ലുകൾ പിടിച്ച് പിന്തുടർന്നു.

താനാപതത ആലോക്യ യാദവാനീകയൂഥപാഃ। തസ്ഥുസ്തത്സമ്മുഖാ രാജന്വിസ്ഫൂര്ജ്യ സ്വധനൂംഷി തേ

അവർ മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ട യാദവസേനാനായകർ, രാജാവേ, അവരുടെ വില്ലുകൾ കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, അവരെ നേരിട്ട് നേരിട്ടു നിന്നു.

അശ്വപൃഷ്ഠേ ഗജസ്കന്ധേ രഥോപസ്ഥേഽസ്ത്ര കോവിദാഃ। മുമുചുഃ ശരവര്ഷാണി മേഘാ അദ്രിഷ്വപോ യഥാ

കുതിരപ്പുറത്തും ആനപ്പുറത്തും രഥത്തിൽ ഇരുന്നും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, മലകളിൽ മഴപെയ്യുന്ന മേഘങ്ങളെപ്പോലെ അമ്പുകളുടെ മഴയൊഴിച്ചു.

പത്യുര്ബലം ശരാസാരൈശ്ഛന്നം വീക്ഷ്യ സുമധ്യമാ। സവ്രീഡമൈക്ഷത്തദ്വക്ത്രം ഭയവിഹ്വലലോചനാ

ഭർത്താവിന്റെ സൈന്യം അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ മറഞ്ഞുപോകുന്നത് കണ്ടു, സുന്ദരനായ നടുവുള്ള വധു ഭയത്താൽ കണ്ണുകൾ വിറച്ച്, ലജ്ജയോടെ ഭർത്താവിന്റെ മുഖം നോക്കി.

പ്രഹസ്യ ഭഗവാനാഹ മാ സ്മ ഭൈര്വാമലോചനേ। വിനങ്ക്ഷ്യത്യധുനൈവൈതത്താവകൈഃ ശാത്രവം ബലമ്

ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു: 'കണ്ണേ, ഭയപ്പെടേണ്ട; ഈ ശത്രുസൈന്യം ഇപ്പോൾ നിന്റെ സ്വന്തം ബന്ധുക്കൾകൊണ്ടു നശിപ്പിക്കും.'

തേഷാം തദ്വിക്രമം വീരാ ഗദസങ്കര്ഷണാദയഃ। അമൃഷ്യമാണാ നാരാചൈര്ജഘ്നുര്ഹയഗജാന്രഥാന്

അവരുടെ വീര്യം സഹിക്കാനാവാതെ, ഗദനും സങ്കർഷണനും മറ്റു വീരന്മാരും ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് കുതിരകളെയും ആനകളെയും രഥങ്ങളെയും തകർത്തു.

പേതുഃ ശിരാംസി രഥിനാമശ്വിനാം ഗജിനാം ഭുവി। സകുണ്ഡലകിരീടാനി സോഷ്ണീഷാണി ച കോടിശഃ

ചക്രവാളക്കാരുടെയും കുതിരപ്പുറത്തുള്ളവരുടെയും ആനപ്പുറത്തുള്ളവരുടെയും കുണ്ഡലവും കിരീടവും തലയണിയും അണിഞ്ഞ തലകൾ ആയിരക്കണക്കിന് നിലത്തുവീണു.

ഹസ്താഃ സാസിഗദേഷ്വാസാഃ കരഭാ ഊരവോഽങ്ഘ്രയഃ। അശ്വാശ്വതരനാഗോഷ്ട്ര ഖരമര്ത്യശിരാംസി ച

വാളുകളും ഗദകളും വില്ലുകളും പിടിച്ച കൈകളും, ആനകളും തണ്ടുകളും കാലുകളും, കുതിരകളും കഴുതകളും ഒട്ടകങ്ങളും കാളകളും കഴുതകളും മനുഷ്യരുടെ തലകളും—

ഹന്യമാനബലാനീകാ വൃഷ്ണിഭിര്ജയകാങ്ക്ഷിഭിഃ। രാജാനോ വിമുഖാ ജഗ്മുര്ജരാസന്ധപുരഃസരാഃ

വിജയം ആഗ്രഹിച്ച വൃഷ്ണിമാരാൽ അവരുടെ സൈന്യങ്ങൾ നശിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ജരാസന്ധൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ മുഖം തിരിച്ച് പിന്മാറി പോയി.

ശിശുപാലം സമഭ്യേത്യ ഹൃതദാരമിവാതുരമ്। നഷ്ടത്വിഷം ഗതോത്സാഹം ശുഷ്യദ്വദനമബ്രുവന്

ഭാര്യയെ നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ പോലെ ദുഃഖിതനായ ശിശുപാലന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, അവന്റെ തേജസ് കെടുത്തി, ഉത്സാഹം ഇല്ലാതായി, വായ് ഉണങ്ങി, അവനോട് അവർ പറഞ്ഞു.

ഭോ ഭോഃ പുരുഷശാര്ദൂല ദൌര്മനസ്യമിദം ത്യജ। ന പ്രിയാപ്രിയയോ രാജന്നിഷ്ഠാ ദേഹിഷു ദൃശ്യതേ

നല്ല മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, ഈ ദു:ഖം വിട്ടുകളയണം. ശരീരമുള്ള ജീവികളിൽ ആരെയും സ്ഥിരമായ സന്തോഷവും ദു:ഖവും കാണാറില്ല.

യഥാ ദാരുമയീ യോഷിത്നൃത്യതേ കുഹകേച്ഛയാ। ഏവമീശ്വരതന്ത്രോഽയമീഹതേ സുഖദുഃഖയോഃ

മരക്കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഒരു പെൺകുഞ്ഞിനെ കപടവാദി ഇഷ്ടംപോലെ നൃത്തം ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകത്തുള്ളവരും ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം സന്തോഷത്തിലും ദു:ഖത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ശൌരേഃ സപ്തദശാഹം വൈ സംയുഗാനി പരാജിതഃ। ത്രയോവിംശതിഭിഃ സൈന്യൈര്ജിഗ്യേ ഏകമഹം പരമ്

ശൗരിയെ ഞാൻ പതിനേഴു ദിവസം യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റുപോയി; പതിനെട്ടാം ദിവസം ഇരുപത്തിമൂന്ന് സൈന്യങ്ങളുമായി ഞാൻ അവനെ ജയിച്ചു.

തഥാപ്യഹം ന ശോചാമി ന പ്രഹൃഷ്യാമി കര്ഹിചിത്। കാലേന ദൈവയുക്തേന ജാനന്വിദ്രാവിതം ജഗത്

എന്നിരുന്നാലും, ലോകം കാലവും വിധിയും ചേർന്ന് നയിക്കുന്നതാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ഞാൻ ഒരിക്കലും ദു:ഖിക്കുകയോ അതിയായി സന്തോഷിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.

അധുനാപി വയം സര്വേ വീരയൂഥപയൂഥപാഃ। പരാജിതാഃ ഫല്ഗുതന്ത്രൈര്യദുഭിഃ കൃഷ്ണപാലിതൈഃ

ഇപ്പോൾ പോലും, വീരന്മാരുടെ തലവന്മാരായ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കൃഷ്ണൻ രക്ഷിക്കുന്ന യദുക്കളുടെ ചതിയുള്ള തന്ത്രങ്ങൾകൊണ്ട് തോറ്റുപോയിരിക്കുന്നു.