ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ആനര്താധിപതിഃ ശ്രീമാന്രൈവതോ രൈവതീം സുതാമ്। ബ്രഹ്മണാ ചോദിതഃ പ്രാദാദ്ബലായേതി പുരോദിതമ്

ആനർത്തരാജാവായ ശ്രിമാൻ രൈവതൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രേരണയാൽ, തന്റെ മകൾ രൈവതിയെ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ ബലഭദ്രനു നൽകി.

ഭഗവാനപി ഗോവിന്ദ ഉപയേമേ കുരൂദ്വഹ। വൈദര്ഭീം ഭീഷ്മകസുതാം ശ്രിയോ മാത്രാം സ്വയംവരേ

ഭഗവാൻ ഗോവിന്ദൻ, കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠാ, ഭീഷ്മകന്റെ മകളും ശ്രീയുടെ മാതാവുമായ വൈദർഭിയെ സ്വയംവരത്തിൽ വിവാഹം ചെയ്തു.

പ്രമഥ്യ തരസാ രാജ്ഞഃ ശാല്വാദീംശ്ചൈദ്യപക്ഷഗാന്। പശ്യതാം സര്വലോകാനാം താര്ക്ഷ്യപുത്രഃ സുധാമിവ

ശാൽവനും ചേദിരാജാവിന്റെ കൂട്ടുകാരും ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജാക്കന്മാരെ ശക്തിയാൽ കീഴടക്കി, എല്ലാവരും കാണുമ്പോൾ, ഗരുഡൻ അമൃതം എടുക്കുന്നതുപോലെ അവളെ കൊണ്ടുപോയി.

ശ്രീരാജോവാച। ഭഗവാന്ഭീഷ്മകസുതാം രുക്മിണീം രുചിരാനനാമ്। രാക്ഷസേന വിധാനേന ഉപയേമ ഇതി ശ്രുതമ്

രാജാവ് ചോദിച്ചു: ഭഗവാൻ ഭീഷ്മകന്റെ മകളും മനോഹരമുഖിയായ രുക്മിണിയെയും രാക്ഷസവിവാഹരീതിയിൽ വിവാഹം ചെയ്തു എന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

ഭഗവന്ശ്രോതുമിച്ഛാമി കൃഷ്ണസ്യാമിതതേജസഃ। യഥാ മാഗധശാല്വാദീന്ജിത്വാ കന്യാമുപാഹരത്

പ്രഭോ, അതിവിശാലമായ തേജസ്സുള്ള കൃഷ്ണൻ ജരാസന്ധനും ശാൽവനും മറ്റുള്ളവരെയും ജയിച്ച് എങ്ങനെ ആ കന്യയെ വരനായി കൊണ്ടുവന്നു എന്നത് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ബ്രഹ്മന്കൃഷ്ണകഥാഃ പുണ്യാ മാധ്വീര്ലോകമലാപഹാഃ। കോ നു തൃപ്യേത ശൃണ്വാനഃ ശ്രുതജ്ഞോ നിത്യനൂതനാഃ

ബ്രാഹ്മണനേ, കൃഷ്ണന്റെ കഥകൾ അമൃതംപോലെ മധുരവും ലോകത്തിലെ മലിനതകൾ നീക്കുന്നതും എല്ലായ്പ്പോഴും പുതുമയുള്ളതുമാണ്. അവ കേൾക്കുന്നതിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കും ഒരിക്കലും തൃപ്തി വരുമോ?

ശ്രീബാദരായണിരുവാച। രാജാസീദ്ഭീഷ്മകോ നാമ വിദര്ഭാധിപതിര്മഹാന്। തസ്യ പഞ്ചാഭവന്പുത്രാഃ കന്യൈകാ ച വരാനനാ

ശ്രീബാദരായണൻ പറഞ്ഞു: വിദർഭ ദേശത്തിൽ ഭീഷ്മക എന്ന മഹാരാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അവനു അഞ്ചു പുത്രന്മാരും അത്യന്തം സുന്ദരിയായ ഒരു മകളുമുണ്ടായിരുന്നു.

രുക്മ്യഗ്രജോ രുക്മരഥോ രുക്മബാഹുരനന്തരഃ। രുക്മകേശോ രുക്മമാലീ രുക്മിണ്യേഷാ സ്വസാ സതീ

മുതിർന്നവൻ രുക്മി, പിന്നെ രുക്മരഥൻ, രുക്മബാഹു, രുക്മകേശൻ, രുക്മമാലി എന്നിങ്ങനെ. ഇവരുടെ ധർമ്മപത്നിയായ സഹോദരി രുക്മിണിയാണ്.

സോപശ്രുത്യ മുകുന്ദസ്യ രൂപവീര്യഗുണശ്രിയഃ। ഗൃഹാഗതൈര്ഗീയമാനാസ്തം മേനേ സദൃശം പതിമ്

മുകുന്ദന്റെ സൗന്ദര്യവും വീര്യവും ഗുണങ്ങളും മഹത്വവും വീട്ടിൽ വന്നവർ പാടുന്നത് കേട്ട് അവൾ കൃഷ്ണനെ തന്നെ തനിക്കു യോജിച്ച ഭർത്താവാണെന്ന് മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചു.

താം ബുദ്ധിലക്ഷണൌദാര്യ രൂപശീലഗുണാശ്രയാമ്। കൃഷ്ണശ്ച സദൃശീം ഭാര്യാം സമുദ്വോഢും മനോ ദധേ

അവളുടെ ബുദ്ധി, മനസ്സിന്റെ മഹത്വം, സൗന്ദര്യം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവ കണ്ടു കൃഷ്ണനും അവളെ തനിക്കു യോജിച്ച ഭാര്യയെന്നു മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു.

ബന്ധൂനാമിച്ഛതാം ദാതും കൃഷ്ണായ ഭഗിനീം നൃപ। തതോ നിവാര്യ കൃഷ്ണദ്വിഡ്രുക്മീ ചൈദ്യമമന്യത

അവളുടെ ബന്ധുക്കൾ സഹോദരിയെ കൃഷ്ണനു നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കൃഷ്ണനെ ദ്വേഷിച്ചിരുന്ന രുക്മി അതു തടഞ്ഞു, ശിശുപാലനെ വരനായി തീരുമാനിച്ചു.

തദവേത്യാസിതാപാങ്ഗീ വൈദര്ഭീ ദുര്മനാ ഭൃശമ്। വിചിന്ത്യാപ്തം ദ്വിജം കഞ്ചിത്കൃഷ്ണായ പ്രാഹിണോദ്ദ്രുതമ്

ഇത് അറിഞ്ഞ് കറുത്ത കണ്ണുള്ള വിദർഭരാജകുമാരി വളരെ ദുഃഖിതയായി. ആലോചിച്ചശേഷം വിശ്വസനീയനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ വേഗത്തിൽ കൃഷ്ണന്റെ അടുക്കൽ അയച്ചു.

ദ്വാരകാം സ സമഭ്യേത്യ പ്രതീഹാരൈഃ പ്രവേശിതഃ। അപശ്യദാദ്യം പുരുഷമാസീനം കാഞ്ചനാസനേ

അവൻ ദ്വാരകയിൽ എത്തി, വാതിൽപ്പടക്കാർക്കു വഴി കാണിച്ച് അകത്തു കടന്നു, സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന പരമപുരുഷനെയാണു കണ്ടത്.

ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മണ്യദേവസ്തമവരുഹ്യ നിജാസനാത്। ഉപവേശ്യാര്ഹയാം ചക്രേ യഥാത്മാനം ദിവൌകസഃ

ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു ഭക്തജനങ്ങളുടെ ദൈവം തന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്നു എഴുന്നേറ്റു, അവനെ ഇരുത്തി, ദേവതകൾ സ്വയം ആദരിക്കുന്നതുപോലെ ആദരിച്ചു.

തം ഭുക്തവന്തം വിശ്രാന്തമുപഗമ്യ സതാം ഗതിഃ। പാണിനാഭിമൃശന്പാദാവവ്യഗ്രസ്തമപൃച്ഛത

അവൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് വിശ്രമിച്ചശേഷം, സന്മാർഗ്ഗികളുടെ ആശ്രയമായ കൃഷ്ണൻ സമീപിച്ചു, കൈകൊണ്ട് അവന്റെ കാലുകൾ തൊട്ട്, സ്നേഹപൂർവ്വം അവനെ ചോദ്യം ചെയ്തു.

കച്ചിദ്ദ്വിജവരശ്രേഷ്ഠ ധര്മസ്തേ വൃദ്ധസമ്മതഃ। വര്തതേ നാതികൃച്ഛ്രേണ സന്തുഷ്ടമനസഃ സദാ

ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, മൂപ്പന്മാർ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്ന നിന്റെ ധർമ്മം വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടില്ലാതെ നടന്നു വരികയാണോ? മനസ്സ് എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടമാണോ?

സന്തുഷ്ടോ യര്ഹി വര്തേത ബ്രാഹ്മണോ യേന കേനചിത്। അഹീയമാനഃ സ്വദ്ധര്മാത്സ ഹ്യസ്യാഖിലകാമധുക്

ബ്രാഹ്മണൻ എന്തു കിട്ടിയാലും സന്തോഷത്തോടെ സ്വന്തം ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുമ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നവനാകുന്നു.

അസന്തുഷ്ടോഽസകൃല്ലോകാനാപ്നോത്യപി സുരേശ്വരഃ। അകിഞ്ചനോഽപി സന്തുഷ്ടഃ ശേതേ സര്വാങ്ഗവിജ്വരഃ

സന്തോഷം ഇല്ലാത്തവൻ, ദേവേന്ദ്രനാണെങ്കിലും, വീണ്ടും വീണ്ടും ലോകങ്ങളിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു; എന്നാൽ ഒന്നും ഇല്ലാത്തവനും സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ, അവൻ എല്ലാ വേദനകളും ഇല്ലാതെ നന്നായി ഉറങ്ങുന്നു.

വിപ്രാന്സ്വലാഭസന്തുഷ്ടാന്സാധൂന്ഭൂതസുഹൃത്തമാന്। നിരഹങ്കാരിണഃ ശാന്താന്നമസ്യേ ശിരസാ സകൃത്

സ്വയം ലഭിക്കുന്നതിൽ തൃപ്തരായ, സദാചാരമുള്ള, സകലഭൂതങ്ങൾക്കും നല്ല സുഹൃത്തായ, അഹങ്കാരമില്ലാത്ത, ശാന്തരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഞാൻ ഒരു പ്രാവശ്യം തലകുനിച്ച് നമസ്കരിക്കുന്നു.

കച്ചിദ്വഃ കുശലം ബ്രഹ്മന്രാജതോ യസ്യ ഹി പ്രജാഃ। സുഖം വസന്തി വിഷയേ പാല്യമാനാഃ സ മേ പ്രിയഃ

ബ്രാഹ്മണനേ, നിങ്ങൾക്ക് സുഖമാണോ? ഒരു രാജാവിന്റെ പ്രജകൾ അവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുമ്പോൾ, ആ രാജാവാണ് എനിക്ക് പ്രിയൻ.

യതസ്ത്വമാഗതോ ദുര്ഗം നിസ്തീര്യേഹ യദിച്ഛയാ। സര്വം നോ ബ്രൂഹ്യഗുഹ്യം ചേത്കിം കാര്യം കരവാമ തേ

നീ ഇങ്ങനെ കഷ്ടങ്ങൾ അതിജീവിച്ച് സ്വമേധയാ ഇവിടെ വന്നതുകൊണ്ട്, എല്ലാം തുറന്നു പറയണം. രഹസ്യമൊന്നുണ്ടെങ്കിൽ അതും പറയണം; ഞാൻ നിനക്കു എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ.

ഏവം സമ്പൃഷ്ടസമ്പ്രശ്നോ ബ്രാഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനാ। ലീലാഗൃഹീതദേഹേന തസ്മൈ സര്വമവര്ണയത്

ഇങ്ങനെ പരമേശ്വരൻ ആദരവോടെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ലീലാവതാരമായ രൂപം ധരിച്ച കൃഷ്ണനോട് ബ്രാഹ്മണൻ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.

ശ്രീരുക്മിണ്യുവാച। ശ്രുത്വാ ഗുണാന്ഭുവനസുന്ദര ശൃണ്വതാം തേ। നിര്വിശ്യ കര്ണവിവരൈര്ഹരതോഽങ്ഗതാപമ്। രൂപം ദൃശാം ദൃശിമതാമഖിലാര്ഥലാഭം। ത്വയ്യച്യുതാവിശതി ചിത്തമപത്രപം മേ

കാ ത്വാ മുകുന്ദ മഹതീ കുലശീലരൂപ। വിദ്യാവയോദ്രവിണധാമഭിരാത്മതുല്യമ്। ധീരാ പതിം കുലവതീ ന വൃണീത കന്യാ। കാലേ നൃസിംഹ നരലോകമനോഽഭിരാമമ്

മുകുന്ദാ, ഉത്തമകുലത്തിൽ ജനിച്ച, നല്ല സ്വഭാവവും സൌന്ദര്യവും വിജ്ഞാനവും ധനവും യശസ്സും എല്ലാം സമ്പന്നനായ അങ്ങയെ പോലൊരു ഭർത്താവിനെ, നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു വിവേകമുള്ള പെൺകുട്ടി എങ്ങനെ തിരഞ്ഞെടുത്തില്ലെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല. മനുഷ്യരിൽ സിംഹനായ അങ്ങ് എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.

തന്മേ ഭവാന്ഖലു വൃതഃ പതിരങ്ഗ ജായാമ്। ആത്മാര്പിതശ്ച ഭവതോഽത്ര വിഭോ വിധേഹി। മാ വീരഭാഗമഭിമര്ശതു ചൈദ്യ ആരാദ്। ഗോമായുവന്മൃഗപതേര്ബലിമമ്ബുജാക്ഷ

അതുകൊണ്ട്, പ്രഭോ, ഞാൻ അങ്ങയെ തന്നെ എന്റെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നു. ഞാൻ എന്റെ മനസ്സും ശരീരം മുഴുവൻ അങ്ങയിലേക്ക് സമർപ്പിച്ചു. കേദിയുടെ രാജാവായ ചേദി, സിംഹത്തിനായി നല്കുന്ന ബലിയെ കുറിച്ച് ശല്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു നരി പോലെ, എന്റെ ഭാഗം തൊടരുതേ, കമലനയനാ.

പൂര്തേഷ്ടദത്തനിയമവ്രതദേവവിപ്ര। ഗുര്വര്ചനാദിഭിരലം ഭഗവാന്പരേശഃ। ആരാധിതോ യദി ഗദാഗ്രജ ഏത്യ പാണിം। ഗൃഹ്ണാതു മേ ന ദമഘോഷസുതാദയോഽന്യേ

എനിക്കു വേണ്ടി ഞാൻ ദാനം, യജ്ഞം, വ്രതം, ദേവതാരാധന, ബ്രാഹ്മണ സേവനം, ഗുരുവിന് അർപ്പണം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ ഭഗവാനായ പരമേശ്വരനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഗദയുടെ മൂത്തസഹോദരനായ അങ്ങ് തന്നെ വരികയും എന്റെ കൈ പിടികയും ചെയ്യട്ടെ. ദമഘോഷന്റെ മകനോ മറ്റാരോ അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.

ശ്വോ ഭാവിനി ത്വമജിതോദ്വഹനേ വിദര്ഭാന്। ഗുപ്തഃ സമേത്യ പൃതനാപതിഭിഃ പരീതഃ। നിര്മഥ്യ ചൈദ്യമഗധേന്ദ്ര ബലം പ്രസഹ്യ। മാം രാക്ഷസേന വിധിനോദ്വഹ വീര്യശുല്കാമ്

അജിതാ, നാളെ അങ്ങ് രഹസ്യമായി അങ്ങയുടെ സൈന്യാധിപന്മാരോടൊപ്പം വിഡർഭ നഗരത്തിലെ വിവാഹത്തിന് വരുമ്പോൾ, ചേദി, മഗധരാജാക്കന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങളെ തോൽപ്പിച്ച്, വീര്യശൂല്കമായി എന്നെ രാക്ഷസവിവാഹരീതിയിൽ ജയിച്ച് കൊണ്ടുപോകണം.

അന്തഃപുരാന്തരചരീമനിഹത്യ ബന്ധൂന്। ത്വാമുദ്വഹേ കഥമിതി പ്രവദാമ്യുപായമ്। പൂര്വേദ്യുരസ്തി മഹതീ കുലദേവയാത്രാ। യസ്യാം ബഹിര്നവവധൂര്ഗിരിജാമുപേയാത്

എനിക്ക് അകത്തുള്ള അന്തഃപുരത്തിൽ ബന്ധുക്കൾ കാത്തിരിക്കുന്നുവല്ലോ, അങ്ങ് എങ്ങനെ എന്നെ വിവാഹം കഴിക്കും എന്ന് സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ വഴി പറയുന്നു: വിവാഹത്തിന് മുൻപുള്ള ദിവസം വലിയൊരു കുടുംബദേവീയാത്രയുണ്ട്. അപ്പോൾ പുതിയ വധു ഗിരിജയെ പൂജിക്കാൻ പുറത്തേക്ക് പോകും.

യസ്യാങ്ഘ്രിപങ്കജരജഃസ്നപനം മഹാന്തോ। വാഞ്ഛന്ത്യുമാപതിരിവാത്മതമോഽപഹത്യൈ। യര്ഹ്യമ്ബുജാക്ഷ ന ലഭേയ ഭവത്പ്രസാദം। ജഹ്യാമസൂന്വ്രതകൃശാന്ശതജന്മഭിഃ സ്യാത്

കമലനയനാ, മഹാത്മാക്കൾ അങ്ങയുടെ കമലപാദധൂളിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഉമാപതിയെപ്പോലെ തന്നെ, അകത്തുള്ള അജ്ഞാനമൊക്കെ അകറ്റാൻ. അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹം എനിക്ക് ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, ഞാൻ ഈ ജീവൻ വ്രതങ്ങൾകൊണ്ട് ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ട്, നൂറുകാലം ജനിച്ചാലും ഉപേക്ഷിക്കും.