ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

വയം തു പുരുഷവ്യാഘ്ര ഐക്ഷ്വാകാഃ ക്ഷത്രബന്ധവഃ। മുചുകുന്ദ ഇതി പ്രോക്തോ യൌവനാശ്വാത്മജഃ പ്രഭോ

മനുഷ്യസിംഹനായ പ്രഭോ, ഞങ്ങൾ ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ പെട്ട ക്ഷത്രിയർ ആണ്. ഞാൻ യുവനാശ്വന്റെ മകനായ മുചുകുന്ദൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

ചിരപ്രജാഗരശ്രാന്തോ നിദ്രയാപഹതേന്ദ്രിയഃ। ശയേഽസ്മിന്വിജനേ കാമം കേനാപ്യുത്ഥാപിതോഽധുനാ

നീണ്ട നാളത്തെ ഉണർന്നിരിപ്പിൽ നിന്ന് ക്ഷീണിച്ച്, ഉറക്കത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മങ്ങിയ ഞാൻ, ഈ നിർജനപ്രദേശത്ത് കിടന്നിരുന്നു. അപ്പോൾ ആരോ എന്നെ ഉണർത്തി.

സോഽപി ഭസ്മീകൃതോ നൂനമാത്മീയേനൈവ പാപ്മനാ। അനന്തരം ഭവാന്ശ്രീമാംല്ലക്ഷിതോഽമിത്രശാസനഃ

അവനും തന്റെ തന്നെ പാപം കൊണ്ടാണ് തീയിൽ കത്തിപ്പോയത്. അതിനുശേഷം ഉടനെ, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നതിൽ പ്രശസ്തനായ ഭഗവാൻ, നിങ്ങൾ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

തേജസാ തേഽവിഷഹ്യേണ ഭൂരി ദ്രഷ്ടും ന ശക്നുമഃ। ഹതൌജസാ മഹാഭാഗ മാനനീയോഽസി ദേഹിനാമ്

നിങ്ങളുടെ അതിരില്ലാത്ത തേജസ് കാരണം ഞങ്ങൾ നോക്കാൻ പോലും കഴിയുന്നില്ല. മഹാഭാഗവ, ശരീരധാരികളിൽ നിങ്ങൾ ഏറ്റവും ആദരണീയനാണ്.

ഏവം സമ്ഭാഷിതോ രാജ്ഞാ ഭഗവാന്ഭൂതഭാവനഃ। പ്രത്യാഹ പ്രഹസന്വാണ്യാ മേഘനാദഗഭീരയാ

രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സകലഭൂതങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവായ ഭഗവാൻ, മേഘഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ പുഞ്ചിരിയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച। ജന്മകര്മാഭിധാനാനി സന്തി മേഽങ്ഗ സഹസ്രശഃ। ന ശക്യന്തേഽനുസങ്ഖ്യാതുമനന്തത്വാന്മയാപി ഹി

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ ജനനങ്ങൾ, പ്രവർത്തികൾ, പേരുകൾ എന്നിവ ആയിരക്കണക്കിന് ഉണ്ട്, സ്നേഹിതാ. അവ അനന്തമായതിനാൽ, ഞാൻ പോലും അവയെല്ലാം എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല.

ക്വചിദ്രജാംസി വിമമേ പാര്ഥിവാന്യുരുജന്മഭിഃ। ഗുണകര്മാഭിധാനാനി ന മേ ജന്മാനി കര്ഹിചിത്

എനിക്ക് ചിലപ്പോൾ മഹാത്മാക്കളോടൊപ്പം ഭൂമിയിലെ ജനനങ്ങൾ പരിശോധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, എന്റെ ജനനങ്ങൾ എപ്പോഴും ഗുണം, പ്രവർത്തി, പേര് എന്നിവ കൊണ്ട് നിർവചിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

കാലത്രയോപപന്നാനി ജന്മകര്മാണി മേ നൃപ। അനുക്രമന്തോ നൈവാന്തം ഗച്ഛന്തി പരമര്ഷയഃ

രാജാവേ, എന്റെ ജനനങ്ങളും പ്രവർത്തികളും മൂന്നു കാലങ്ങളിലേക്കുമാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. മഹർഷിമാരും അവയെ ക്രമമായി പിന്തുടർന്നാലും, അതിന്റെ അന്ത്യത്തേക്ക് എത്താൻ കഴിയില്ല.

തഥാപ്യദ്യതനാന്യങ്ഗ ശൃണുഷ്വ ഗദതോ മമ। വിജ്ഞാപിതോ വിരിഞ്ചേന പുരാഹം ധര്മഗുപ്തയേ

എന്നിരുന്നാലും, സ്നേഹിതാ, ഇപ്പോഴത്തെ എന്റെ ജനനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ. ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവു തന്നെ എന്നോട് അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു.

ഭൂമേര്ഭാരായമാണാനാമസുരാണാം ക്ഷയായ ച। അവതീര്ണോ യദുകുലേ ഗൃഹ ആനകദുന്ദുഭേഃ। വദന്തി വാസുദേവേതി വസുദേവസുതം ഹി മാമ്

ഭൂമിയുടെ ഭാരവും അസുരന്മാരുടെ നാശവും വേണ്ടി, ഞാൻ യദു വംശത്തിൽ, ആനകദുണ്ടുഭിയുടെ വീട്ടിൽ ജനിച്ചു. ജനങ്ങൾ എന്നെ വസുദേവൻ്റെ മകനായ വാസുദേവൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

കാലനേമിര്ഹതഃ കംസഃ പ്രലമ്ബാദ്യാശ്ച സദ്ദ്വിഷഃ। അയം ച യവനോ ദഗ്ധോ രാജംസ്തേ തിഗ്മചക്ഷുഷാ

കാലനേമി, കംസൻ, പ്രലമ്പൻ തുടങ്ങിയ ദുഷ്ടന്മാരെ ഞാൻ സംഹരിച്ചു. രാജാവേ, ഈ യവനനും നിങ്ങളുടെ കനിഞ്ഞ കാഴ്ചകൊണ്ട് ദഹിച്ചുപോയി.

സോഽഹം തവാനുഗ്രഹാര്ഥം ഗുഹാമേതാമുപാഗതഃ। പ്രാര്ഥിതഃ പ്രചുരം പൂര്വം ത്വയാഹം ഭക്തവത്സലഃ

നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിനായി ഞാൻ ഈ ഗുഹയിൽ വന്നിരിക്കുന്നു. നീ മുമ്പ് എനിക്ക് ഏറെ പ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്നതുകൊണ്ടാണ്, ഭക്തന്മാരോട് ഞാൻ എപ്പോഴും സ്നേഹമുള്ളവനാണ്.

വരാന്വൃണീഷ്വ രാജര്ഷേ സര്വാന്കാമാന്ദദാമി തേ। മാം പ്രസന്നോ ജനഃ കശ്ചിന്ന ഭൂയോഽര്ഹതി ശോചിതുമ്

രാജർഷിയേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരങ്ങൾ ചോദിക്കൂ. ഞാൻ നിന്റെ എല്ലാ ഇച്ഛകളും നല്കുന്നു. എന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചവൻ ഇനി ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഇത്യുക്തസ്തം പ്രണമ്യാഹ മുചുകുന്ദോ മുദാന്വിതഃ। ജ്ഞാത്വാ നാരായണം ദേവം ഗര്ഗവാക്യമനുസ്മരന്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മുചുകുന്ദൻ സന്തോഷത്തോടെ അവനോട് നമസ്കരിച്ചു. ഗർഗന്റെ വാക്കുകൾ ഓർത്ത്, നാരായണനാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

ശ്രീമുചുകുന്ദ ഉവാച। വിമോഹിതോഽയം ജന ഈശ മായയാ ത്വദീയയാ ത്വാം ന ഭജത്യനര്ഥദൃക്। സുഖായ ദുഃഖപ്രഭവേഷു സജ്ജതേ ഗൃഹേഷു യോഷിത്പുരുഷശ്ച വഞ്ചിതഃ

ശ്രീമുചുകുന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഈശ്വരനേ, നിന്റെ മായയാൽ ജനങ്ങൾ ഭ്രമിതരായി നിന്നെ ആരാധിക്കാറില്ല. അവർ ദു:ഖം മാത്രം കാണുന്നു. സന്തോഷം തേടി വീട്ടിലും സ്ത്രീകളിലും പുരുഷന്മാരിലും ആസ്വാദനത്തിൽ പതിഞ്ഞ്, വഞ്ചിതരാകുന്നു.

ലബ്ധ്വാ ജനോ ദുര്ലഭമത്ര മാനുഷം। കഥഞ്ചിദവ്യങ്ഗമയത്നതോഽനഘ। പാദാരവിന്ദം ന ഭജത്യസന്മതിര്। ഗൃഹാന്ധകൂപേ പതിതോ യഥാ പശുഃ

പാപരഹിതനായവനേ, മനുഷ്യജന്മം വളരെ അപൂർവമായതാണല്ലോ. എങ്ങിനെയോ, കഷ്ടപ്പാടില്ലാതെ, ശരീരം നന്നായി ലഭിച്ചിട്ടും, തെറ്റായ മനസ്സുകൊണ്ട് ഭഗവാന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ഭജിക്കാതെ, ആൾ വീട്ടെന്ന കുഴിയിലേക്കു വീഴുന്ന പശുവുപോലെ ആകുന്നു.

മമൈഷ കാലോഽജിത നിഷ്ഫലോ ഗതോ രാജ്യശ്രിയോന്നദ്ധമദസ്യ ഭൂപതേഃ। മര്ത്യാത്മബുദ്ധേഃ സുതദാരകോശഭൂഷ്വാസജ്ജമാനസ്യ ദുരന്തചിന്തയാ

ജയിക്കാനാവാത്തവനേ, എന്റെ ഈ കാലം വെറുതെ പോയി. രാജസമ്പത്തുകൊണ്ട് അഹങ്കാരമുള്ള രാജാവായിരുന്ന ഞാൻ, മൃത്യുലോകത്തിലെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി, കുട്ടികളും ഭാര്യമാരും സമ്പത്തും വസ്തുക്കളും എന്നിവയിലൊക്കെയും അകപ്പെട്ടു, അവസാനമില്ലാത്ത ചിന്തകളാൽ പീഡിതനായി.

കലേവരേഽസ്മിന്ഘടകുഡ്യസന്നിഭേ। നിരൂഢമാനോ നരദേവ ഇത്യഹമ്। വൃതോ രഥേഭാശ്വപദാത്യനീകപൈര്। ഗാം പര്യടംസ്ത്വാഗണയന്സുദുര്മദഃ

ഈ മണ്ണ് കുഴിയുടെ ചുമരുപോലെയുള്ള ശരീരത്തിൽ, 'നരദേവൻ' എന്ന പേരിൽ ഞാൻ ഇരുന്നു, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, പടയാളികൾ, അനുചരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഭൂമിയിൽ അഹങ്കാരത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു, മറ്റാരെയും കണക്കാക്കാതെ.

പ്രമത്തമുച്ചൈരിതികൃത്യചിന്തയാ പ്രവൃദ്ധലോഭം വിഷയേഷു ലാലസമ്। ത്വമപ്രമത്തഃ സഹസാഭിപദ്യസേ ക്ഷുല്ലേലിഹാനോഽഹിരിവാഖുമന്തകഃ

എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന വലിയ ചിന്തകളിൽ മുഴുകി, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ആസക്തിയോടെ, അത്യന്തം ലോഭം വളർത്തി, ഞാൻ ഉന്മാദിയായിരിക്കുമ്പോൾ, നീ അപ്രമത്തനായ്, പെട്ടെന്നു, പാമ്പ് എലി കുഴി നക്കുന്നതുപോലെ, മരണമായി എത്തുന്നു.

പുരാ രഥൈര്ഹേമപരിഷ്കൃതൈശ്ചരന്। മതംഗജൈര്വാ നരദേവസംജ്ഞിതഃ। സ ഏവ കാലേന ദുരത്യയേന തേ। കലേവരോ വിട്കൃമിഭസ്മസംജ്ഞിതഃ

പണ്ടു ഞാൻ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച രഥങ്ങളിലും, വലിയ ആനകളിലും കയറി, 'നരദേവൻ' എന്ന പേരിൽ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്, അതേ ശരീരം, മറികടക്കാനാവാത്ത കാലത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഒടുവിൽ മലവും, പുഴുക്കളും, ചാരവും എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.

നിര്ജിത്യ ദിക്ചക്രമഭൂതവിഗ്രഹോ വരാസനസ്ഥഃ സമരാജവന്ദിതഃ। ഗൃഹേഷു മൈഥുന്യസുഖേഷു യോഷിതാം ക്രീഡാമൃഗഃ പൂരുഷ ഈശ നീയതേ

ദിശകളെ ജയിച്ച്, ഭൂമിപോലെയുള്ള രൂപം ധരിച്ചു, ഉത്തമാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, മറ്റു രാജാക്കന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട്, പുരുഷൻ വീട്ടിലെ സ്ത്രീകളുടെ കായികസുഖങ്ങളിൽ കളിപ്പാട്ടമായ്, അവരുടെ വിനോദത്തിനായി ആടുപോലെ നയിക്കപ്പെടുന്നു.

കരോതി കര്മാണി തപഃസുനിഷ്ഠിതോ നിവൃത്തഭോഗസ്തദപേക്ഷയാദദത്। പുനശ്ച ഭൂയാസമഹം സ്വരാഡിതി പ്രവൃദ്ധതര്ഷോ ന സുഖായ കല്പതേ

വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനും, ഭോഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവനും, ആവശ്യമായ ദാനം ചെയ്യുന്നവനും, വീണ്ടും 'ഞാൻ സ്വയംഭൂ രാജാവാകണം' എന്ന ആഗ്രഹം വളർത്തുന്നു. ഈ വർദ്ധിച്ച താക്കോലാൽ ഒരിക്കലും സന്തോഷം ലഭിക്കാറില്ല.

ഭവാപവര്ഗോ ഭ്രമതോ യദാ ഭവേജ്ജനസ്യ തര്ഹ്യച്യുത സത്സമാഗമഃ। സത്സങ്ഗമോ യര്ഹി തദൈവ സദ്ഗതൌ പരാവരേശേ ത്വയി ജായതേ മതിഃ

ഭ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജീവൻ മോക്ഷം നേടുമ്പോൾ, അച്യുതാ, അപ്പോൾ സന്മാർഗ്ഗികളുടെ സാന്നിധ്യം ലഭിക്കുന്നു. അത്തരം സന്മാർഗ്ഗം ലഭിച്ചപ്പോൾ, അതേ സമയത്ത്, പരമേശ്വരനായ നിനക്കുള്ള ഭക്തി ജനിക്കുന്നു.

മന്യേ മമാനുഗ്രഹ ഈശ തേ കൃതോ രാജ്യാനുബന്ധാപഗമോ യദൃച്ഛയാ। യഃ പ്രാര്ഥ്യതേ സാധുഭിരേകചര്യയാ വനം വിവിക്ഷദ്ഭിരഖണ്ഡഭൂമിപൈഃ

പ്രഭോ, രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് അകലംപിടിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചത്, അതു തന്നെ നിന്റെ അനുഗ്രഹം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. അക്ഷയമായ ഭൂമി ഉപേക്ഷിച്ച്, കാടിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സന്മാർഗ്ഗികൾ ഒരിക്കലും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതാണത്.

ന കാമയേഽന്യം തവ പാദസേവനാദകിഞ്ചനപ്രാര്ഥ്യതമാദ്വരം വിഭോ। ആരാധ്യ കസ്ത്വാം ഹ്യപവര്ഗദം ഹരേ വൃണീത ആര്യോ വരമാത്മബന്ധനമ്

പ്രഭോ, നിന്റെ പാദസേവനത്തേക്കാൾ വേറേന്തെങ്കിലും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഒന്നുമില്ലാത്തവർക്കുപോലും അതാണ് ഏറ്റവും അഭിലഷണീയം. മോക്ഷം നൽകുന്ന നിന്നെ ആരാധിച്ചിട്ടും, ആത്മബന്ധനമായ വേറൊരു വരം ആരാണ് ചോദിക്കുക?

തസ്മാദ്വിസൃജ്യാശിഷ ഈശ സര്വതോ രജസ്തമഃസത്ത്വഗുണാനുബന്ധനാഃ। നിരഞ്ജനം നിര്ഗുണമദ്വയം പരം ത്വാം ജ്ഞാപ്തിമാത്രം പുരുഷം വ്രജാമ്യഹമ്

അതുകൊണ്ട്, പ്രഭോ, എല്ലാ ദിശകളിലുമുള്ള, രജസ്സും തമസ്സും സത്ത്വവും ചേർന്ന ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, നിർമലനും, ഗുണരഹിതനും, അദ്വിതീയനും, പരമനുമായ, ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ നിന്നെ ഞാൻ പ്രാപിക്കുന്നു.

ചിരമിഹ വൃജിനാര്തസ്തപ്യമാനോഽനുതാപൈര്। അവിതൃഷഷഡമിത്രോഽലബ്ധശാന്തിഃ കഥഞ്ചിത്। ശരണദ സമുപേതസ്ത്വത്പദാബ്ജം പരാത്മന്। അഭയമൃതമശോകം പാഹി മാപന്നമീശ

ഇവിടെ ദീർഘകാലം ദു:ഖത്തിലും, പാശ്ചാത്താപത്തിലും കിടന്ന ഞാൻ, ദാഹം പോലുള്ള ശത്രുക്കളാൽ പീഡിതനായി, ഒരിക്കലും സമാധാനം ലഭിക്കാതെ, എങ്ങിനെയോ നിന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടി എത്തിയിരിക്കുന്നു. പരമാത്മാവേ, അഭയം, അമൃതം, ദു:ഖരഹിതം എന്നിങ്ങനെയുള്ള സംരക്ഷണം എന്നെക്കൊടുക്കണം, പ്രഭോ.

ശ്രീഭഗവാനുവാച। സാര്വഭൌമ മഹാരാജ മതിസ്തേ വിമലോര്ജിതാ। വരൈഃ പ്രലോഭിതസ്യാപി ന കാമൈര്വിഹതാ യതഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഭൂപാലനേ, നീയൊരു സർവ്വഭൗമൻ എന്ന നിലയിൽ, നിന്റെ മനസ്സ് നിർമലവും ദൃഢവുമാണ്. പല തരത്തിലുള്ള വരങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രലോഭിപ്പിച്ചിട്ടും, ആഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ട് അത് കുലുങ്ങിയിട്ടില്ല.

പ്രലോഭിതോ വരൈര്യത്ത്വമപ്രമാദായ വിദ്ധി തത്। ന ധീരേകാന്തഭക്താനാമാശീര്ഭിര്ഭിദ്യതേ ക്വചിത്

നിനക്ക് വരങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്തത്, നിന്റെ ജാഗ്രത പരിശോധിക്കാനാണ്. ഏകഭക്തിയുള്ളവരുടെ മനസ്സ്, വരങ്ങൾകൊണ്ടോ അനുഗ്രഹങ്ങളാലോ ഒരിക്കലും കുലുങ്ങാറില്ല.