ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ശ്രീശുക ഉവാച। തം വിലോക്യ വിനിഷ്ക്രാന്തമുജ്ജിഹാനമിവോഡുപമ്। ദര്ശനീയതമം ശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അവനെ പുറത്തേക്കു വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ഉദയചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, അത്യന്തം മനോഹരമായ കാഴ്ച, ശ്യാമവർണ്ണം, മഞ്ഞപിടിച്ച പിതാംബരം ധരിച്ചവനായിരുന്നു.

ശ്രീവത്സവക്ഷസം ഭ്രാജത്കൌസ്തുഭാമുക്തകന്ധരമ്। പൃഥുദീര്ഘചതുര്ബാഹും നവകഞ്ജാരുണേക്ഷണമ്

ശ്രീവത്സമുദ്രിക ചുണ്ടിൽ, കൗസ്തുഭമണിയാൽ കാന്തിയുള്ള കഴുത്ത്, വിശാലവും ഉയരവും ഉള്ള നാലു കൈകൾ, പുതുമയുള്ള താമരപ്പൂവുപോലുള്ള ചുവന്ന കണ്ണുകൾ.

നിത്യപ്രമുദിതം ശ്രീമത്സുകപോലം ശുചിസ്മിതമ്। മുഖാരവിന്ദം ബിഭ്രാണം സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലമ്

എപ്പോഴും സന്തോഷം നിറഞ്ഞ, ഭംഗിയുള്ള, നിറഞ്ഞ കപോളങ്ങൾ, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരി, താമരപൂവുപോലുള്ള മുഖം, മകരാകൃതിയിലുള്ള കാതുകണ്ടികൾ തിളങ്ങുന്നു.

വാസുദേവോ ഹ്യയമിതി പുമാന്ശ്രീവത്സലാഞ്ഛനഃ। ചതുര്ഭുജോഽരവിന്ദാക്ഷോ വനമാല്യതിസുന്ദരഃ

ഇവൻ തന്നെയാണ് വാസുദേവൻ; ശ്രീവത്സമുദ്രികയാൽ അലങ്കരിച്ച, നാലു കൈകളും താമരക്കണ്ണുകളും വനംമാലയും അണിഞ്ഞ, അത്യന്തം സുന്ദരനായവൻ.

ലക്ഷണൈര്നാരദപ്രോക്തൈര്നാന്യോ ഭവിതുമര്ഹതി। നിരായുധശ്ചലന്പദ്ഭ്യാം യോത്സ്യേഽനേന നിരായുധഃ

നാരദൻ പറഞ്ഞ ലക്ഷണങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, മറ്റാരും ഇങ്ങനെ ആകാൻ കഴിയില്ല; ആയുധമില്ലാതെ കാൽനടയായി പോകുന്നവനോട് ഞാൻ ആയുധമില്ലാതെ തന്നെ പോരാടും.

ഇതി നിശ്ചിത്യ യവനഃ പ്രാദ്രവന്തം പരാങ്മുഖമ്। അന്വധാവജ്ജിഘൃക്ഷുസ്തം ദുരാപമപി യോഗിനാമ്

ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച്, യവനൻ അവനെ പിടികൂടാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഓടിപ്പോയ കൃഷ്ണനെ പിന്തുടർന്നു; യോഗികൾക്കുപോലും ലഭിക്കാനാവാത്തവനെയാണ് പിന്തുടർന്നത്.

ഹസ്തപ്രാപ്തമിവാത്മാനം ഹരിണാ സ പദേ പദേ। നീതോ ദര്ശയതാ ദൂരം യവനേശോഽദ്രികന്ദരമ്

തനിക്കു തന്നെ കൈകൊണ്ട് പിടിക്കാമെന്നു കരുതി, യവനരാജാവ് ഓരോ പടിയും കയറിയപ്പോൾ ഹരി ദൂരത്ത് കാണിച്ചുകൊണ്ട് അവനെ ഒരു പർവ്വതഗുഹയിലേക്ക് നയിച്ചു.

പലായനം യദുകുലേ ജാതസ്യ തവ നോചിതമ്। ഇതി ക്ഷിപന്നനുഗതോ നൈനം പ്രാപാഹതാശുഭഃ

‘യദുകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനായി ഓടിപ്പോവുന്നത് യോജ്യമല്ല’ എന്ന് പറഞ്ഞ് അവനെ പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് പിന്തുടർന്നെങ്കിലും, ദുഷ്ടഭാഗ്യനായ അവൻ കൃഷ്ണനെ പിടികൂടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

ഏവം ക്ഷിപ്തോഽപി ഭഗവാന്പ്രാവിശദ്ഗിരികന്ദരമ്। സോഽപി പ്രവിഷ്ടസ്തത്രാന്യം ശയാനം ദദൃശേ നരമ്

ഇങ്ങനെ പരിഹസിക്കപ്പെട്ടിട്ടും ഭഗവാൻ പർവ്വതഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു; യവനനും അകത്തേക്ക് ചെന്നപ്പോൾ, അവിടെ മറ്റൊരു മനുഷ്യനെ കിടക്കുന്നതായി കണ്ടു.

നന്വസൌ ദൂരമാനീയ ശേതേ മാമിഹ സാധുവത്। ഇതി മത്വാച്യുതം മൂഢസ്തം പദാ സമതാഡയത്

'ഇവനെ ദൂരത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി ഇവിടെ ഒരു സന്യാസിയെപ്പോലെ കിടക്കുന്നു' എന്ന് വിചാരിച്ച്, ആ മണ്ടനായ യവനൻ അച്യുതനെ കാലുകൊണ്ട് അടിച്ചു.

സ ഉത്ഥായ ചിരം സുപ്തഃ ശനൈരുന്മീല്യ ലോചനേ। ദിശോ വിലോകയന്പാര്ശ്വേ തമദ്രാക്ഷീദവസ്ഥിതമ്

അവൻ ദീർഘനിദ്ര കഴിഞ്ഞ് എഴുന്നേറ്റ്, പതിയെ കണ്ണുകൾ തുറന്നു, ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോൾ, തന്റെ പക്കൽ ആ മനുഷ്യനെ നില്ക്കുന്നത് കണ്ടു.

സ താവത്തസ്യ രുഷ്ടസ്യ ദൃഷ്ടിപാതേന ഭാരത। ദേഹജേനാഗ്നിനാ ദഗ്ധോ ഭസ്മസാദഭവത്ക്ഷണാത്

ഭാരതവംശജാ, ആ മനുഷ്യൻ കോപത്തോടെ നോക്കിയതോടെ, യവനൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള അഗ്നിയിൽ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ചാരമായി.

ശ്രീരാജോവാച। കോ നാമ സ പുമാന്ബ്രഹ്മന്കസ്യ കിം വീര്യ ഏവ ച। കസ്മാദ്ഗുഹാം ഗതഃ ശിഷ്യേ കിം തേജോ യവനാര്ദനഃ

രാജാവ് ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണാ, ആ മനുഷ്യൻ ആരാണ്, ഏത് വംശത്തിൽ നിന്നാണ്, അവനു എത്ര ശക്തിയുണ്ട്? അവൻ എന്തിനാണ് ഗുഹയിൽ ചെന്നു കിടന്നത്? യവനനെ സംഹരിച്ചവന്റെ തേജസ് എങ്ങനെയായിരുന്നു?

ശ്രീശുക ഉവാച। സ ഇക്ഷ്വാകുകുലേ ജാതോ മാന്ധാതൃതനയോ മഹാന്। മുചുകുന്ദ ഇതി ഖ്യാതോ ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യസങ്ഗരഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അവൻ ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ ജനിച്ച, മാഹാത്മ്യശാലിയായ മന്ദാതാവിന്റെ പുത്രൻ, മുചുകുന്ദൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന, ബ്രാഹ്മണഭക്തനും സത്യവ്രതനുമാണ്.

സ യാചിതഃ സുരഗണൈരിന്ദ്രാദ്യൈരാത്മരക്ഷണേ। അസുരേഭ്യഃ പരിത്രസ്തൈസ്തദ്രക്ഷാം സോഽകരോച്ചിരമ്

ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും അസുരന്മാരിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ഭയപ്പെട്ട ദേവന്മാരെ ദീർഘകാലം സംരക്ഷിച്ചു.

ലബ്ധ്വാ ഗുഹം തേ സ്വഃപാലം മുചുകുന്ദമഥാബ്രുവന്। രാജന്വിരമതാം കൃച്ഛ്രാദ്ഭവാന്നഃ പരിപാലനാത്

അവരുടെ രക്ഷകനായ മുചുകുന്ദനെ ഗുഹയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഈ കഷ്ടതകൾ ഇനി ഉപേക്ഷിക്കൂ.

നരലോകം പരിത്യജ്യ രാജ്യം നിഹതകണ്ടകമ്। അസ്മാന്പാലയതോ വീര കാമാസ്തേ സര്വ ഉജ്ഝിതാഃ

വീരാ, മനുഷ്യലോകവും ശത്രുക്കളില്ലാത്ത രാജ്യവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.

സുതാ മഹിഷ്യോ ഭവതോ ജ്ഞാതയോഽമാത്യമന്ത്രിണഃ। പ്രജാശ്ച തുല്യകാലീനാ നാധുനാ സന്തി കാലിതാഃ

നിന്റെ പുത്രന്മാർ, ഭാര്യമാർ, ബന്ധുക്കൾ, മന്ത്രിമാർ, ഉപദേശകർ, ഒരേ കാലഘട്ടത്തിൽ ജനിച്ച رعാജ്യവാസികൾ — ഇവരാരും ഇനി ജീവിച്ചിട്ടില്ല.

കാലോ ബലീയാന്ബലിനാം ഭഗവാനീശ്വരോഽവ്യയഃ। പ്രജാഃ കാലയതേ ക്രീഡന്പശുപാലോ യഥാ പശൂന്

ശക്തന്മാരിൽ പോലും ശക്തനായ, നശിക്കാത്ത ഭഗവാൻ ആയ കാലം, കളിച്ചുകൊണ്ട്, പശുപാലൻ പശുക്കളെപ്പോലെ, എല്ലാ ജീവികളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

വരം വൃണീഷ്വ ഭദ്രം തേ ഋതേ കൈവല്യമദ്യ നഃ। ഏക ഏവേശ്വരസ്തസ്യ ഭഗവാന്വിഷ്ണുരവ്യയഃ

നിനക്ക് ആശംസകൾ, മോക്ഷം ഒഴികെ വേണമെങ്കിൽ ഏതൊരു വരവും തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; അതു ഞങ്ങൾക്ക് ഇന്ന് നൽകാൻ കഴിയില്ല. ഒരുവൻ മാത്രമാണ് ഈശ്വരൻ, അവൻ അവിനാശിയായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവാണ്.

ഏവമുക്തഃ സ വൈ ദേവാനഭിവന്ദ്യ മഹായശാഃ। അശയിഷ്ട ഗുഹാവിഷ്ടോ നിദ്രയാ ദേവദത്തയാ

ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാശക്തനായ മുചുകുന്ദൻ അവരെ വന്ദിച്ചു, ഗുഹയിൽ കയറി ദൈവികനിദ്രയിൽ ആകൃഷ്ടനായി കിടന്നു.

യവനേ ഭസ്മസാന്നീതേ ഭഗവാന്സാത്വതര്ഷഭഃ। ആത്മാനം ദര്ശയാമാസ മുചുകുന്ദായ ധീമതേ

യവനൻ ചാരമായപ്പോൾ, സാത്വതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാൻ, ധീരനായ മുചുകുന്ദനു താനെ കാണിച്ചു.

തമാലോക്യ ഘനശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ്। ശ്രീവത്സവക്ഷസം ഭ്രാജത്കൌസ്തുഭേന വിരാജിതമ്

അവനെ കാണുമ്പോൾ, കറുത്ത മേഘംപോലെയുള്ള വർണ്ണം, മഞ്ഞപ്രാവ് ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, വക്ഷസ്സിൽ ശ്രീവത്സചിഹ്നവും, കൗസ്തുഭമണിയുടെ പ്രകാശവും തെളിഞ്ഞു.

ചതുര്ഭുജം രോചമാനം വൈജയന്ത്യാ ച മാലയാ। ചാരുപ്രസന്നവദനം സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലമ്

നാലു പ്രകാശമുള്ള കൈകൾ, വൈജയന്തിമാല ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, മനോഹരവും ദയാപൂർണ്ണവുമായ മുഖം, മകരകുണ്ദലങ്ങൾ തിളങ്ങുന്നു.

പ്രേക്ഷണീയം നൃലോകസ്യ സാനുരാഗസ്മിതേക്ഷണമ്। അപീച്യവയസം മത്തമൃഗേന്ദ്രോദാരവിക്രമമ്

മനുഷ്യലോകം മുഴുവൻ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, സ്നേഹപൂർവ്വം ചിരിച്ച കണ്ണുകൾ, എപ്പോഴും യുവാവായി, ഗർവ്വമുള്ള സിംഹംപോലെയും മഹത്വമുള്ള വീര്യവും.

പര്യപൃച്ഛന്മഹാബുദ്ധിസ്തേജസാ തസ്യ ധര്ഷിതഃ। ശങ്കിതഃ ശനകൈ രാജാ ദുര്ധര്ഷമിവ തേജസാ

അവന്റെ തേജസ്സിൽ വിറെച്ചു, മഹാബുദ്ധിയുള്ള രാജാവ് സംശയത്തോടെയും ഭയത്തോടെയും, പതിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശക്തിയെ നേരിടുന്നവനെപ്പോലെ.

ശ്രീമുചുകുന്ദ ഉവാച। കോ ഭവാനിഹ സമ്പ്രാപ്തോ വിപിനേ ഗിരിഗഹ്വരേ। പദ്ഭ്യാം പദ്മപലാശാഭ്യാം വിചരസ്യുരുകണ്ടകേ

ശ്രീമുചുകുന്ദൻ ചോദിച്ചു: ആരാണ് നീ, ഈ കാട്ടിലും പർവതഗുഹയിലും വന്നിരിക്കുന്നു? കുരുവച്ചിലുകളിൽ, താമരയിലുപമമായ കാലുകളോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ?

കിം സ്വിത്തേജസ്വിനാം തേജോ ഭഗവാന്വാ വിഭാവസുഃ। സൂര്യഃ സോമോ മഹേന്ദ്രോ വാ ലോകപാലോ പരോഽപി വാ

ഭഗവാന്റെ, അഗ്നിയുടെ, സൂര്യന്റെ, ചന്ദ്രന്റെ, ഇന്ദ്രന്റെ, ലോകപാലകരുടെ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റാരുടെയായാലും, അവരുടെ പ്രകാശം നിങ്ങളുടെ തേജസ്സിനോട് താരതമ്യപ്പെടുത്താനാകുമോ?

മന്യേ ത്വാം ദേവദേവാനാം ത്രയാണാം പുരുഷര്ഷഭമ്। യദ്ബാധസേ ഗുഹാധ്വാന്തം പ്രദീപഃ പ്രഭയാ യഥാ

ദേവന്മാരിൽ ദേവന്മാരുടെ മുകളിൽ നിൽക്കുന്നവനാണ് നിങ്ങൾ എന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഒരു വിളക്ക് എങ്ങനെ കുഹരത്തിലെ ഇരുണ്ടിയെ അതിന്റെ പ്രകാശത്തോടെ അകറ്റുന്നു, അതുപോലെ നിങ്ങൾ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടിയെ അകറ്റുന്നു.