പതിനാ തത്കൃതം സര്വം പുത്രരക്ഷണഹേതവേ । പുത്രസ്യ ധുന്ധുകാരീതി നാമ മാത്രാ പ്രതിഷ്ഠിതന്
മകനെ രക്ഷിക്കാൻ ഭർത്താവ് ഇതൊക്കെയും ചെയ്തു; അമ്മ ആ കുഞ്ഞിന് ധുന്ധുകാരി എന്ന പേര് നൽകി.
ത്രിമാസേ നിര്ഗതേ ചാഥ സാ ധേനുഃ സുഷുവേഽര്ഭകമ് । സര്വാംഗസുന്ദരം ദിവ്യം നിര്മലം കനകപ്രഭമ്
മൂന്ന് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ പശു ഒരു കിടാവിനെ പ്രസവിച്ചു—സകല അവയവവും മനോഹരമായ, ദിവ്യമായ, കറങ്കളെപ്പോലെ തെളിഞ്ഞ, spotless ആയ ഒരു കിടാവ്.
ദൃഷ്ട്വാ പ്രസന്നോ വിപ്രസ്തു സംസ്കാരാന് സ്വയമാദധേ । മത്വാഽഽശ്ചര്യം ജനാഃ സര്വേ ദിദൃക്ഷാര്ഥം സമാഗതാഃ
ഇത് കണ്ട ബ്രാഹ്മണൻ സന്തോഷത്തോടെ സ്വയം ചടങ്ങുകൾ നടത്തി; അതൊരു അത്ഭുതം എന്നു കരുതി എല്ലാവരും കാണാൻ ഒത്തുചേർന്നു.
ഭാഗ്യോദയോഽധുനാ ജാത ആത്മദേവസ്യ പശ്യത । ധേന്വാ ബാലഃ പ്രസൂതസ്തു ദേവരൂപീതി കൌതുകമ്
ഇപ്പോൾ ആത്മദേവന് നല്ല ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു: പശുവിൽ നിന്നൊരു കുഞ്ഞ് ജനിച്ചു, ദൈവസദൃശമായ രൂപം കൊണ്ടത് അത്ഭുതമായി.
ന ജ്ഞാതം തദ്രഹസ്യം തു കേനാപി വിധിയോഗതഃ । ഗോകര്ണം തം സുതം ദൃഷ്ട്വാ ഗോകര്ണം നാമ ചാകരോത്
വിധിയുടെ ക്രമത്തിൽ ആ രഹസ്യം ആരും അറിഞ്ഞില്ല; ആ കുഞ്ഞിന്റെ കാതുകൾ പശുവിന്റെ കാതുപോലെയാണെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, അവനെ ഗോകർണൻ എന്ന് പേരിട്ടു.
കിയത്കാലേന തൌ ജാതൌ തരുണൌ തനയാവുഭൌ । ഗോകര്ണഃ പണ്ഡിതോ ജ്ഞാനീ ധുന്ധുകാരീ മഹാഖലഃ
അവിടെ ഇരുവരും വളർന്ന് യുവാക്കളായി; ഗോകർണൻ പണ്ഡിതനും ജ്ഞാനിയും ആയി, ധുന്ധുകാരി അത്യന്തം ദുഷ്ടനായി.
സ്നാനശൌചക്രിയാഹീനോ ദുര്ഭക്ഷീ ക്രോധവര്ജിതഃ । ദുഷ്പരിഗ്രഹകര്താ ച ശവഹസ്തേന ഭോജനമ്
അവൻ കുളിയും ശുദ്ധിയും അവഗണിച്ചു, അന്യായമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു, ക്രോധം ഇല്ലാത്തവനായി, തെറ്റായ സമ്പാദ്യത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു, ശവം സ്പർശിച്ച കൈകൊണ്ട് ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
ചൌരഃ സര്വജനദ്വേഷീ പരവേശ്മപ്രദീപകഃ । ലാലനായാര്ഭകാന് ധൃത്വാ സദ്യഃ കൂപേ ന്യപാതയത്
അവൻ കള്ളനായിരുന്നു, എല്ലാവർക്കും വെറുപ്പായവൻ, മറ്റുള്ളവരുടെ വീടുകൾക്ക് തീ വെച്ചു, കളിക്കാൻ കുട്ടികളെ പിടിച്ചു കിണറ്റിൽ തള്ളിയിട്ടു.
ഹിംസകഃ ശസ്ത്രധാരീ ച ദീനാന്ധാനാം പ്രപീഡകഃ । ചാണ്ഡാലാഭിരതോ നിത്യം പാശഹസ്തഃ ശ്വസംഗതഃ
അവൻ ക്രൂരനും ആയുധം കൈവശം വച്ചവനും, ദരിദ്രരെയും കുരുടരെയും പീഡിപ്പിച്ചവനും, ചാണ്ഡാളന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ എപ്പോഴും, കയറും നായ്ക്കളും കൂടെ.
തേന വേശ്യാകുസംഗേന പിത്ര്യം വിത്തം തു നാശിതമ് । ഏകദാ പിതരൌ താഡ്യ പാത്രാണി സ്വയമാഹരത്
വേശ്യകളുമായി കൂട്ടുകൂടി അവൻ പിതാവിന്റെ സമ്പത്ത് നശിപ്പിച്ചു; ഒരിക്കൽ മാതാപിതാക്കളെ അടിച്ചു, പാത്രങ്ങൾ സ്വയം എടുത്തു.
തത്പിതാ കൃപണഃ പ്രോച്ചൈഃ ധനഹീനോ രുരോദ ഹ । വധ്യതവം തു സമീചീനം കുപുത്രോ ദുഃഖദായകഃ
അവന്റെ ദയനീയനായ പിതാവ്, സമ്പത്ത് ഇല്ലാതെ, ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെയുള്ള ദുഷ്ടപുത്രൻ കൊല്ലപ്പെടാൻ യോജ്യം, കാരണം അവൻ ദു:ഖം മാത്രമേ നൽകൂ.'
ക്വ തിഷ്ഠാമി ക്വ ഗച്ഛാമി കോ മേ ദുഃഖം വ്യപോഹയേത് । പ്രാണാന് ത്യജാമി ദുഃഖേന ഹാ കഷ്ടം മമ സംസ്ഥിതമ്
'എവിടെ ഞാൻ താമസിക്കും, എവിടെ പോകും, ആരാണ് എന്റെ ദു:ഖം മാറ്റുക? ഈ ദു:ഖത്തിൽ ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും—ഹാ, എത്ര ദയനീയമാണ് എന്റെ നില!'
തദാനീം തു സമാഗത്യ ഗോകര്ണോ ജ്ഞാനസംയുതഃ । ബോധയാമാസ ജനകം വൈരാഗ്യം പരിദര്ശയന്
അപ്പോൾ ജ്ഞാനമുള്ള ഗോകർണൻ വന്നു, പിതാവിനെ ഉപദേശിച്ചു, വൈരാഗ്യത്തിന്റെ മാർഗം കാണിച്ചു.
അസാരഃ ഖലു സംസാരോ ദുഃഖരൂപീ വിമോഹകഃ । സുതഃ കസ്യ ധനം കസ്യ സ്നേഹവാന് ജ്വലതേഽനിശമ്
ഈ ലോകജീവിതം നിസ്സാരവും ദു:ഖഭരിതവും മായാജാലവുമാണ്; ആരുടെ മകനാണ്, ആരുടെ സമ്പത്താണ്, ആരുടെ സ്നേഹമാണ് എപ്പോഴും കത്തുന്നത്?
ന ചേന്ദ്രസ്യ സുഖം കിംചിത് ന സുഖം ചക്രവര്തിനഃ । സുഖമസ്തി വിരക്തസ്യ മുനേഃ ഏകാന്തജീവിനഃ
ഇന്ദ്രനും ലോകരാജാവിനും പോലും സുഖം ഇല്ല; സുഖം ഉണ്ടാകുന്നത് വൈരാഗ്യമുള്ള ഒരാളും ഏകാന്തമായി ജീവിക്കുന്ന ഒരു മുനിയ്ക്കുമാത്രമാണ്.
മുഞ്ച അജ്ഞാനം പ്രജാരൂപം മോഹതോ നരകേ ഗതിഃ । നിപതിഷ്യതി ദേഹോഽയം സര്വം ത്യക്ത്വാ വനം വ്രജ
അജ്ഞാനം, മക്കളോടുള്ള മോഹം എന്ന രൂപത്തിൽ, ഉപേക്ഷിക്കണം; മോഹം കൊണ്ടാണ് നരകത്തിലേക്കുള്ള വഴി. ഈ ശരീരം ഒടുവിൽ വീഴും, എല്ലാം വിട്ട് കാടിലേക്ക് പോ.
തദ്വാക്യം തു സമാകര്ണ്യ ഗന്തുകാമഃ പിതാബ്രവീത് । കിംകര്തവ്യം വനേ താത തത്ത്വം വദ സവിസ്തരമ്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, പോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ച പിതാവ് പറഞ്ഞു: "മകനേ, കാട്ടിൽ ചെയ്യേണ്ടതെന്താണെന്ന് വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ."
അന്ധകൂപേ സ്നേഹപാശേ ബദ്ധഃ പംഗുരഹം ശഠഃ । കര്മണാ പതിതോ നൂനം മാമുദ്ധര ദയാനിധേ
സ്നേഹത്തിന്റെ കെട്ടിൽ കുരുങ്ങി ഇരുണ്ട കുഴിയിൽ കുടുങ്ങിയ ഞാൻ, ചതിയനും അശക്തനും കർമ്മഫലത്തിൽ വീണവനുമാണ്. കരുണാസാഗരനായവനേ, എന്നെ ഉയർത്തിക്കൊൾക.
(വസംതതിലകാ) ദേഹേഽസ്ഥിമാംസരുധിരേഽഭിമതിം ത്യജ ത്വം ജായാസുതാദിഷു സദാ മമതാം വിമുഞ്ച । പശ്യാനിശം ജഗദിദം ക്ഷണഭംഗനിഷ്ഠം വൈരാഗ്യരാഗരസികോ ഭവ ഭക്തിനിഷ്ഠഃ
എല്ലാം അസ്ഥിയും മാംസവും രക്തവുമാണ് ഈ ശരീരം എന്ന് മനസ്സിലാക്കി അതിലേക്കുള്ള മമതയും, ഭാര്യയിലേക്കും മക്കളിലേക്കുമുള്ള ആശയും എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കണം. ഈ ലോകം എപ്പോഴും നശ്വരമാണെന്ന് നിരന്തരം കാണുക. വൈരാഗ്യത്തിലും ഭക്തിയിലും ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നവനായി ജീവിക്കുക.
ധര്മ ഭജസ്വ സതതം ത്യജ ലോകധര്മാന് സേവസ്വ സാധുപുരുഷാന് ജഹി കാമതൃഷ്ണാമ് । അന്യസ്യ ദോഷഗുണചിന്തനമാശു മുക്ത്വാ സേവാകഥാരസമഹോ നിതരാം പിബ ത്വമ്
സത്യം മാത്രമായ ധർമ്മം എപ്പോഴും അനുഷ്ഠിക്കണം; ലോകത്തിലെ കൃത്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കണം; സന്മാർഗ്ഗികളെയും സന്മഹാത്മാക്കളെയും സേവിക്കണം; കാമവും തൃഷ്ണയും വിട്ടുകളയണം. മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷവും ഗുണവും ചിന്തിക്കുന്നത് വേഗത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ച്, സേവയുടെയും പുണ്യകഥകളുടെയും അമൃതം ആഴത്തിൽ ആസ്വദിക്കണം.
ഏവം സുതോക്തിവശതോഽപി ഗൃഹം വിഹായ യാതോ വനം സ്ഥിരമതിര്ഗതഷഷ്ടിവര്ഷഃ । യുക്തോ ഹരേരനുദിനം പരിചര്യയാസൌ ശ്രീകൃഷ്ണമാപ നിയതം ദശമസ്യ പാഠാത്
മകന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, അറുപത് വയസ്സായപ്പോൾ, അവൻ വീട്ടുവിടച്ച് ഉറച്ച മനസ്സോടെ കാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ, ഹരിയെ പ്രതിദിനം ഭക്തിയോടെ സേവിച്ച്, പതിനൊന്നാം സ്കന്ധം പാരായണം ചെയ്ത് ശ്രീകൃഷ്ണനെ പ്രാപിച്ചു.
ദേവോദ്യാനശ്രിയാ ജുഷ്ടം അധ്യാസ്തേ സ്മ ത്രിപിഷ്ടപമ് । മഹേന്ദ്രഭവനം സാക്ഷാത് നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ । ത്രൈലോക്യലക്ഷ്മ്യായതനം അധ്യുവാസാഖിലര്ദ്ധിമത്
ദേവതകളുടെ തോട്ടങ്ങളുടെ ഭംഗിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്വർഗ്ഗനഗരത്തിൽ, വിസ്വകർമ്മൻ നേരിട്ട് പണിത മഹേന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിൽ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും സമ്പത്തിന്റെയും ആസ്ഥാനമായ സ്ഥലത്ത്, സമ്പൂർണ്ണ ഐശ്വര്യത്തോടെ അവൻ വാസം ചെയ്തു.
വിദ്യാര്ഥരൂപജന്മാഢ്യോ മാനസ്തമ്ഭവിവര്ജിതഃ
വിദ്യയിലും സമ്പത്തിലും ഉന്നതമായ ജന്മത്തിലും സമ്പന്നനും, അഹങ്കാരമോ അഭിമാനമോ ഇല്ലാത്തവനുമായിരുന്നു.
ശ്രീമദ്ഭാഗവതമാഹാത്മ്യമ് - പംചമോഽധ്യായഃ ധുന്ധുകാരിണോ ദുര്മൃത്യുനിമിത്തക പ്രേതത്വപ്രാപ്തിവര്ണനം തതോ ഗോകര്ണാനുഗ്രഹേണോദ്ധാരശ്ച സൂത ഉവാച - (അനുഷ്ടുപ്) പിതരി ഉപരതേ തേന ജനനീ താഡിതാ ഭൃശമ് । ക്വ വിത്തം തിഷ്ഠതി ബ്രൂഹി ഹനിഷ്യേ ലത്തയാ ന ചേത്
അച്ഛൻ മരിച്ച ശേഷം, അമ്മയെ അവൻ കഠിനമായി അടിച്ചു: "സമ്പത്ത് എവിടെയാണ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്ന് പറയ,否则 ഈ ദണ്ഡത്തോടെ നിന്നെ കൊല്ലും."
ഇതി തദ്വാക്യ സംത്രാസാത് ജനന്യാ പുത്രദുഃഖതഃ । കൂപേ പാതഃ കൃതോ രാത്രൌ തേന സാ നിധനം ഗതാ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭയപ്പെട്ട അമ്മ, മകന്റെ ദുഃഖത്തിൽ രാത്രിയിൽ കിണറ്റിൽ ചാടി മരണം തേടി.
ഗോകര്ണഃ തീര്ഥയാത്രാര്ഥം നിര്ഗതോ യോഗസംസ്ഥിതഃ । ന ദുഃഖം ന സുഖം തസ്യ ന വൈരീ നാപി ബാന്ധവഃ
ഗോകർണ്ണൻ യോഗത്തിൽ സ്ഥിരനായി തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കായി പുറപ്പെട്ടു. അവനു ദുഃഖമോ സന്തോഷമോ ഇല്ല; ശത്രുവോ സ്നേഹിതനോ ഇല്ല.
ധുന്ധുകാരീ ഗൃഹേഽതിഷ്ഠത് പംചപണ്യവധൂവൃതഃ । അത്യുഗ്രകര്മകര്താ ച തത് പോഷണവിമൂഢധീഃ
ധുന്ധുകാരി വീട്ടിൽ തന്നെ തുടരുകയും, അഞ്ചു വേശ്യകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും, അത്യന്തം ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തും, അവരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതിൽ മനസ്സു മയങ്ങിയും ഇരുന്നു.
ഏകദാ കുലടാസ്താസ്തു ഭൂഷണാന്യഭിലിപ്സവഃ । തദര്ഥം നിര്ഗതോ ഗേഹാത് കാമാന്ധോ മൃത്യുമസ്മരന്
ഒരു ദിവസം ആ വേശ്യകൾ ആഭരണങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചു. ആ മോഹത്തിൽ കുരുങ്ങി, മരണത്തെ മറന്ന്, അവൻ അവ ലഭിക്കാൻ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
യതസ്തതശ്ച സംഹൃത്യ വിത്തം വേശ്മ പുനര്ഗതഃ । താഭ്യോഽയച്ഛത് സുവസ്ത്രാണി ഭൂഷണാനി കിയന്തി ച
ഇങ്ങും അങ്ങും നിന്ന് ധനം ശേഖരിച്ച്, വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി, ആ സ്ത്രീകൾക്ക് നല്ല വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും പലതും നൽകി.
ബഹുവിത്തചയം ദൃഷ്ട്വാ രാത്രൌ നാര്യോ വ്യചാരയന് । ചൌര്യം കരോത്യസൌ നിത്യം അതോ രാജാ ഗ്രഹീഷ്യതി
വളരെ ധനം കൂടി കിടക്കുന്നത് കണ്ട സ്ത്രീകൾ രാത്രിയിൽ പറഞ്ഞു: "ഇവൻ ദിവസേന മോഷണം ചെയ്യുന്നു; അതുകൊണ്ട് രാജാവ് അവനെ പിടിക്കും."