ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ദിഷ്ട്യാ പുത്രാന്പതീന്ദേഹാന്സ്വജനാന്ഭവനാനി ച। ഹിത്വാവൃണീത യൂയം യത്കൃഷ്ണാഖ്യം പുരുഷം പരമ്

വിദിയുടെ ഇച്ഛയാൽ നിങ്ങള്‍ മക്കളെയും ഭര്‍ത്താക്കളെയും ശരീരത്തെയും ബന്ധുക്കളെയും വീടുകളെയും വിട്ട്, കൃഷ്ണനെന്ന പരമപുരുഷനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.

സര്വാത്മഭാവോഽധികൃതോ ഭവതീനാമധോക്ഷജേ। വിരഹേണ മഹാഭാഗാ മഹാന്മേഽനുഗ്രഹഃ കൃതഃ

നിങ്ങളുടെ മനസാക്ഷിയെ അദൃശ്യനിൽ മുഴുവൻ ലയിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; ഈ വേർപാടിലൂടെ, മഹാഭാഗ്യശാലികളായ നിങ്ങള്‍ എന്നെ വലിയൊരു അനുഗ്രഹം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

ശ്രൂയതാം പ്രിയസന്ദേശോ ഭവതീനാം സുഖാവഹഃ। യമാദായാഗതോ ഭദ്രാ അഹം ഭര്തൂ രഹസ്കരഃ

നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന, ഭർത്താവായ പ്രിയനിൽ നിന്നു രഹസ്യമായി ഞാൻ കൊണ്ടുവന്ന സന്ദേശം ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

ശ്രീഭഗവാനുവാച। ഭവതീനാം വിയോഗോ മേ ന ഹി സര്വാത്മനാ ക്വചിത്। യഥാ ഭൂതാനി ഭൂതേഷു ഖം വായ്വഗ്നിര്ജലം മഹീ । തഥാഹം ച മനഃപ്രാണ ഭൂതേന്ദ്രിയഗുണാശ്രയഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എന്റെ വേർപാട് ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമല്ല, കാരണം ഞാൻ എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു. ആകാശം, വായു, അഗ്‌നി, ജലം, ഭൂമി ഇവയെപ്പോലെ, മനസ്സിന്റെ, പ്രാണന്റെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ, ഗുണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമായും ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

ആത്മന്യേവാത്മനാത്മാനം സൃജേ ഹന്മ്യനുപാലയേ। ആത്മമായാനുഭാവേന ഭൂതേന്ദ്രിയഗുണാത്മനാ

ഞാൻ തന്നെ എന്നിൽ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, എന്റെ സ്വയം ശക്തിയാൽ, ഭൂതങ്ങളുടെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഗുണങ്ങളുടെയും സാരമായിത്തന്നെ.

ആത്മാ ജ്ഞാനമയഃ ശുദ്ധോ വ്യതിരിക്തോഽഗുണാന്വയഃ। സുഷുപ്തിസ്വപ്നജാഗ്രദ്ഭിര്മായാവൃത്തിഭിരീയതേ

ആത്മാവ് ജ്ഞാനരൂപിയാണ്, ശുദ്ധനും വ്യത്യസ്തനും ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രനുമാണ്; എങ്കിലും മായയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾകൊണ്ട്, ആ ആത്മാവ് സുഷുപ്തി, സ്വപ്നം, ജാഗ്രത എന്നീ അവസ്ഥകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.

യേനേന്ദ്രിയാര്ഥാന്ധ്യായേത മൃഷാ സ്വപ്നവദുത്ഥിതഃ। തന്നിരുന്ധ്യാദിന്ദ്രിയാണി വിനിദ്രഃ പ്രത്യപദ്യത

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കുള്ള വസ്തുക്കളെ സ്വപ്നംപോലെ മിഥ്യയായിട്ടാണ് മനസ്സ് ചിന്തിക്കുന്നത്; അതിനാൽ, ഒരാൾ ജാഗ്രതയോടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കണം.

ഏതദന്തഃ സമാമ്നായോ യോഗഃ സാങ്ഖ്യം മനീഷിണാമ്। ത്യാഗസ്തപോ ദമഃ സത്യം സമുദ്രാന്താ ഇവാപഗാഃ

ഇതാണ് ആന്തരിക ഉപദേശം, ജ്ഞാനികളും യോഗികളും പഠിക്കുന്നതും; ത്യാഗം, തപസ്, ദമം, സത്യം — ഇവ നദികൾ സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ ഒന്നാകുന്നു.

യത്ത്വഹം ഭവതീനാം വൈ ദൂരേ വര്തേ പ്രിയോ ദൃശാമ്। മനസഃ സന്നികര്ഷാര്ഥം മദനുധ്യാനകാമ്യയാ

നിങ്ങളുടെ പ്രിയനായ ഞാൻ ദൂരെയാണെന്നു തോന്നുമ്പോഴും, നിങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ എനിക്ക് കൂടുതൽ അടുക്കാൻ, എന്റെ സ്മരണയിൽ ലയിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് അങ്ങനെ കാണുന്നത്.

യഥാ ദൂരചരേ പ്രേഷ്ഠേ മന ആവിശ്യ വര്തതേ। സ്ത്രീണാം ച ന തഥാ ചേതഃ സന്നികൃഷ്ടേഽക്ഷിഗോചരേ

പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ദൂരെയായാൽ സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സ് അവനിൽ മുഴുവനായി ലയിക്കുന്നു; പക്ഷേ, അവൻ അടുത്തും കണ്ണിന് മുന്നിലുമുണ്ടായാൽ, അങ്ങനെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായി ലയിക്കാറില്ല.

മയ്യാവേശ്യ മനഃ കൃത്സ്നം വിമുക്താശേഷവൃത്തി യത്। അനുസ്മരന്ത്യോ മാം നിത്യമചിരാന്മാമുപൈഷ്യഥ

നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് മുഴുവൻ എന്നിൽ ആകയാൽ, എല്ലാ ആശകളും വിട്ട്, എന്നെ എപ്പോഴും ഓർത്താൽ, ഉടൻ തന്നെ എന്നെ നിങ്ങൾ പ്രാപിക്കും.

യാ മയാ ക്രീഡതാ രാത്ര്യാം വനേഽസ്മിന്വ്രജ ആസ്ഥിതാഃ। അലബ്ധരാസാഃ കല്യാണ്യോ മാപുര്മദ്വീര്യചിന്തയാ

രാത്രിയിൽ ഈ വൃന്ദാവനവനത്തിൽ ഞാൻ കളിച്ചപ്പോൾ, ചിലർ രാസനൃത്തത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, അവർ എന്റെ വീര്യകഥകൾ ഓർത്തുകൊണ്ടിരുന്നതുകൊണ്ട് എന്നെ പ്രാപിച്ചു.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഏവം പ്രിയതമാദിഷ്ടമാകര്ണ്യ വ്രജയോഷിതഃ। താ ഊചുരുദ്ധവം പ്രീതാസ്തത്സന്ദേശാഗതസ്മൃതീഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പ്രിയനിൽ നിന്നുള്ള സന്ദേശം കേട്ടു, വ്രജയുവതികൾ സന്തോഷത്തോടെ ഉദ്‌ധവനോട് ആ സന്ദേശം ഓർമ്മിച്ച് സംസാരിച്ചു.

ഗോപ്യ ഊചുഃ। ദിഷ്ട്യാഹിതോ ഹതഃ കംസോ യദൂനാം സാനുഗോഽഘകൃത്। ദിഷ്ട്യാപ്തൈര്ലബ്ധസര്വാര്ഥൈഃ കുശല്യാസ്തേഽച്യുതോഽധുനാ

ഗോപികൾ പറഞ്ഞു: ഭാഗ്യവശാൽ യദുക്കളുടെ ശത്രുവായ കംസൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഇപ്പോൾ അച്യുതനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടിയ സന്തോഷത്തോടെയാണ്.

കച്ചിദ്ഗദാഗ്രജഃ സൌമ്യ കരോതി പുരയോഷിതാമ്। പ്രീതിം നഃ സ്നിഗ്ധസവ്രീഡ ഹാസോദാരേക്ഷണാര്ചിതഃ

സൗമ്യ, നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ സ്നേഹവും ലജ്ജയും പുഞ്ചിരിയുമുള്ള കാഴ്ചകളാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഗദയുടെ മൂത്തസഹോദരൻ അവർക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നുണ്ടോ?

കഥം രതിവിശേഷജ്ഞഃ പ്രിയശ്ച പുരയോഷിതാമ്। നാനുബധ്യേത തദ്വാക്യൈര്വിഭ്രമൈശ്ചാനുഭാജിതഃ

പ്രേമത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ അറിയുന്നവനും നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്കു പ്രിയനുമായ അവൻ, അവരുടെ വാക്കുകളും കളികളും അവനെ ആകർഷിക്കാതെ ഇരിക്കുമോ?

അപി സ്മരതി നഃ സാധോ ഗോവിന്ദഃ പ്രസ്തുതേ ക്വചിത്। ഗോഷ്ഠിമധ്യേ പുരസ്ത്രീണാമ്ഗ്രാമ്യാഃ സ്വൈരകഥാന്തരേ

സാധുവേ, നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ സ്നേഹസംഭാഷണങ്ങൾക്കിടയിൽ, ഗോവിന്ദൻ ഒരിക്കലെങ്കിലും ഞങ്ങളെ, ഗ്രാമത്തിലെ സ്ത്രീകളെ, ഓർക്കുന്നുണ്ടോ?

താഃ കിം നിശാഃ സ്മരതി യാസു തദാ പ്രിയാഭിര്। വൃന്ദാവനേ കുമുദകുന്ദശശാങ്കരമ്യേ। രേമേ ക്വണച്ചരണനൂപുരരാസഗോഷ്ഠ്യാമ്। അസ്മാഭിരീഡിതമനോജ്ഞകഥഃ കദാചിത്

നിനക്ക് ഓർമ്മയുണ്ടോ, അന്നത്തെ രാത്രികൾ, വൃന്ദാവനത്തിലെ കമലം, കുണ്ടം, ചന്ദ്രപ്രകാശം എന്നിവയുടെ സൌന്ദര്യത്തിൽ, പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം രാസനൃത്തം ആടിക്കൊണ്ടു, കാൽക്കിണ്ണികളുടെ മണിയൊലി മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ഇടയ്ക്കിടെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം മനോഹരമായ കഥകൾ പറഞ്ഞ് ഞങ്ങളെ ആനന്ദിപ്പിച്ചിരുന്ന അവൻ?

അപ്യേഷ്യതീഹ ദാശാര്ഹസ്തപ്താഃ സ്വകൃതയാ ശുചാ। സഞ്ജീവയന്നു നോ ഗാത്രൈര്യഥേന്ദ്രോ വനമമ്ബുദൈഃ

ദാശാർഹവംശത്തിൽ പെട്ടവൻ, തനിക്കു തന്നെ ഉണ്ടാക്കിയ ദു:ഖത്തിൽ കത്തുന്നവൻ, വീണ്ടും ഇവിടെ വരുമോ? ഇന്ദ്രൻ മഴപെയ്യിച്ച് കാടിനെ പുതുക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ തന്റെ സ്പർശംകൊണ്ട് ഞങ്ങളെ ജീവിപ്പിക്കുമോ?

കസ്മാത്കൃഷ്ണ ഇഹായാതി പ്രാപ്തരാജ്യോ ഹതാഹിതഃ। നരേന്ദ്ര കന്യാ ഉദ്വാഹ്യ പ്രീതഃ സര്വസുഹൃദ്വൃതഃ

രാജാവേ, കൃഷ്ണൻ രാജ്യം നേടിയതും ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിച്ചതും, രാജകുമാരികളെ വിവാഹം കഴിച്ചതും, പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും—all ഇതെല്ലാം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഇങ്ങോട്ട് വരാൻ എന്തിനാണ്?

കിമസ്മാഭിര്വനൌകോഭിരന്യാഭിര്വാ മഹാത്മനഃ। ശ്രീപതേരാപ്തകാമസ്യ ക്രിയേതാര്ഥഃ കൃതാത്മനഃ

വനവാസികളായ ഞങ്ങൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ മഹാത്മാവിനും, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റിയവനും, ആത്മാർത്ഥനിലയിലിരിക്കുന്നവനും, എന്ത് ഉപകാരമാണ് ചെയ്യാൻ കഴിയുക?

പരം സൌഖ്യം ഹി നൈരാശ്യം സ്വൈരിണ്യപ്യാഹ പിങ്ഗലാ। തജ്ജാനതീനാം നഃ കൃഷ്ണേ തഥാപ്യാശാ ദുരത്യയാ

പ്രതീക്ഷകളില്ലാത്ത ജീവിതത്തിലാണ് പരമാനന്ദം എന്ന് പിംഗള എന്ന വേശ്യ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതറിയാമെങ്കിലും, കൃഷ്ണനിൽ ഉള്ള ഞങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?

ക ഉത്സഹേത സന്ത്യക്തുമുത്തമഃശ്ലോകസംവിദമ്। അനിച്ഛതോഽപി യസ്യ ശ്രീരങ്ഗാന്ന ച്യവതേ ക്വചിത്

ഉത്തമശ്ലോകനായ കൃഷ്ണനുമായി സാന്നിധ്യം ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയും? അവന്റെ ശരീരത്തിൽ ഭാഗ്യം ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ലല്ലോ.

സരിച്ഛൈലവനോദ്ദേശാ ഗാവോ വേണുരവാ ഇമേ। സങ്കര്ഷണസഹായേന കൃഷ്ണേനാചരിതാഃ പ്രഭോ

ഈ നദികൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, കാടുകൾ, പശുക്കൾ, വംശിയുടെ ശബ്ദം—ഇവയെല്ലാം സങ്കർഷണനോടൊപ്പം കൃഷ്ണൻ സഞ്ചരിച്ച സ്ഥലങ്ങളാണ്, പ്രഭോ.

പുനഃ പുനഃ സ്മാരയന്തി നന്ദഗോപസുതം ബത। ശ്രീനികേതൈസ്തത്പദകൈര്വിസ്മര്തും നൈവ ശക്നുമഃ

ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും നന്ദഗോപന്റെ മകനെ ഞങ്ങൾക്കു ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു; അവന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ കണ്ടാൽ, ഞങ്ങൾ അവനെ മറക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.

ഗത്യാ ലലിതയോദാര ഹാസലീലാവലോകനൈഃ। മാധ്വ്യാ ഗിരാ ഹൃതധിയഃ കഥം തം വിസ്മരാമ ഹേ

അവന്റെ സുന്ദരമായ നടപ്പും, ഉജ്ജ്വലമായ ചിരിയും, കളിയുള്ള കാഴ്ചകളും, മധുരമായ വാക്കുകളും, ഇതൊക്കെയാൽ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് കവർന്നിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെയുള്ളവനെ എങ്ങനെ മറക്കാൻ കഴിയും?

ഹേ നാഥ ഹേ രമാനാഥ വ്രജനാഥാര്തിനാശന। മഗ്നമുദ്ധര ഗോവിന്ദ ഗോകുലം വൃജിനാര്ണവാത്

നാഥാ, രമയുടെ ഭർത്താവേ, വ്രജത്തിന്റെ രക്ഷകനേ, ദു:ഖം അകറ്റുന്നവനേ, ഗോവിന്ദാ, വൃജിനത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഗോക്കുലത്തെ നീ ഉയർത്തണമേ.

ശ്രീശുക ഉവാച। തതസ്താഃ കൃഷ്ണസന്ദേശൈര്വ്യപേതവിരഹജ്വരാഃ। ഉദ്ധവം പൂജയാംചക്രുര്ജ്ഞാത്വാത്മാനമധോക്ഷജമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണന്റെ സന്ദേശങ്ങൾ കേട്ട്, വേർപാടിന്റെ ജ്വരം മാറിയ അവർ, ഉദ്ധവനെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; അവനെ ഭഗവാന്റെ പ്രതിനിധിയായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

ഉവാസ കതിചിന്മാസാന്ഗോപീനാം വിനുദന്ശുചഃ। കൃഷ്ണലീലാകഥാം ഗായന്രമയാമാസ ഗോകുലമ്

ഉദ്ധവൻ കുറേ മാസങ്ങൾ അവിടെ താമസിച്ചു, ഗോപികളുടെ ദു:ഖം അകറ്റി, കൃഷ്ണന്റെ ലീലകൾ പാടിക്കൊണ്ട് ഗോക്കുലത്തെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.