ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സകൃദധരസുധാം സ്വാം മോഹിനീം പായയിത്വാ। സുമനസ ഇവ സദ്യസ്തത്യജേഽസ്മാന്ഭവാദൃക്। പരിചരതി കഥം തത്പാദപദ്മം നു പദ്മാ। ഹ്യപി ബത ഹൃതചേതാ ഹ്യുത്തമഃശ്ലോകജല്പൈഃ

ഒരു പ്രാവശ്യം മാത്രം അവന്റെ അധരാമൃതം ഞങ്ങൾക്ക് കൊടുത്തു, ഞങ്ങളെ ആകർഷിച്ചു, പിന്നെ പൂവിനെ പോലെ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഉത്തമശ്ലോകന്റെ കീർത്തി കേട്ട് മനസ്സു കവർന്നുപോകുന്നവൻ്റെ പാദപദ്മങ്ങൾ പത്മാവു എങ്ങനെ സേവിക്കുന്നു?

കിമിഹ ബഹു ഷഡങ്ഘ്രേ ഗായസി ത്വം യദൂനാമ്। അധിപതിമഗൃഹാണാമഗ്രതോ നഃ പുരാണമ്। വിജയസഖസഖീനാം ഗീയതാം തത്പ്രസങ്ഗഃ। ക്ഷപിതകുചരുജസ്തേ കല്പയന്തീഷ്ടമിഷ്ടാഃ

ആറ് കാലുള്ളവാ, നീ ഇവിടെ യദുക്കളുടെ നാഥനെ കുറിച്ച് എന്തിന് പാടുന്നു? അവൻ മുമ്പ് നമ്മുടെ വീടുകളുടെ യജമാനനായിരുന്നു. വിജയസഖാക്കളുടെ കൂട്ടത്തിൽ അവന്റെ കഥകൾ അവിടെപോയി പാടൂ; അവൻ അവർക്കു ഇഷ്ടം നൽകിയവൻ, അവരുടെ വേദന മാറ്റിയവൻ.

ദിവി ഭുവി ച രസായാം കാഃ സ്ത്രിയസ്തദ്ദുരാപാഃ। കപടരുചിരഹാസഭ്രൂവിജൃമ്ഭസ്യ യാഃ സ്യുഃ। ചരണരജ ഉപാസ്തേ യസ്യ ഭൂതിര്വയം കാ। അപി ച കൃപണപക്ഷേ ഹ്യുത്തമശ്ലോകശബ്ദഃ

സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും അവന്റെ കപടമായ മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിക്കും കണ്മുനകങ്ങൾക്കും കീഴടങ്ങാത്ത സ്ത്രീകൾ ആരുണ്ട്? അവന്റെ പാദധൂളി ആരാധിക്കാൻ ഭാഗ്യം ലഭിച്ച നാം എത്ര ദയനീയരാണ്! എങ്കിലും, ദുർഭാഗ്യവാന്മാരുടെ ഇടയിൽ പോലും ഉത്തമശ്ലോകന്റെ നാമം കേൾക്കപ്പെടുന്നു.

വിസൃജ ശിരസി പാദം വേദ്മ്യഹം ചാടുകാരൈര്। അനുനയവിദുഷസ്തേഽഭ്യേത്യ ദൌത്യൈര്മുകുന്ദാത്। സ്വകൃത ഇഹ വിസൃഷ്ടാപത്യപത്യന്യലോകാ। വ്യസൃജദകൃതചേതാഃ കിം നു സന്ധേയമസ്മിന്

അവന്റെ പാദം തലയിൽ വെക്കാതിരിക്കുക; അവന്റെ മധുരവാക്കുകൾ എനിക്ക് അറിയാം. നീ അനുനയത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായി ദൂതയായി അയക്കപ്പെട്ടവളാണ്. അവൻ സ്വയം സൃഷ്ടിച്ച ഭാര്യകളും മക്കളും ഇവിടെ ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സില്ലാതെ പോയവൻ. ഇങ്ങനെയവനിൽ എങ്ങനെ വിശ്വാസം വയ്ക്കാം?

മൃഗയുരിവ കപീന്ദ്രം വിവ്യധേ ലുബ്ധധര്മാ। സ്ത്രിയമകൃത വിരൂപാം സ്ത്രീജിതഃ കാമയാനാമ്। ബലിമപി ബലിമത്ത്വാവേഷ്ടയദ്ധ്വാങ്ക്ഷവദ്യസ്। തദലമസിതസഖ്യൈര്ദുസ്ത്യജസ്തത്കഥാര്ഥഃ

കുരങ്ങന്മാരുടെ രാജാവിനെ വേട്ടക്കാരൻ പോലെ പിന്തുടർന്നതുപോലെ, കാമത്തിൽ വീണ സ്ത്രീകളെ അവൻ വേദനിപ്പിച്ചു. ശക്തനായ ബലിയെ പോലും പക്ഷിയെപ്പോലെ ബന്ധിച്ചു. കറുത്തവനോടുള്ള സൗഹൃദം മതിയാകട്ടെ; അവന്റെ കഥകൾ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എത്ര ശ്രമിച്ചാലും കഴിയില്ല.

യദനുചരിതലീലാകര്ണപീയൂഷവിപ്രുട്। സകൃദദനവിധൂതദ്വന്ദ്വധര്മാ വിനഷ്ടാഃ। സപദി ഗൃഹകുടുമ്ബം ദീനമുത്സൃജ്യ ദീനാ। ബഹവ ഇഹ വിഹങ്ഗാ ഭിക്ഷുചര്യാം ചരന്തി

അവന്റെ ലീലകൾക്കുള്ളി കേൾക്കുമ്പോൾ ഒരിക്കൽ പോലും ആ അമൃതം രുചിച്ചവർ, എല്ലാ ദ്വന്ദങ്ങളും വിട്ട്, ദരിദ്രരായിട്ടും വീടും കുടുംബവും ഉപേക്ഷിച്ചു. ഇവിടം പലരും പക്ഷികളെപ്പോലെ ഭിക്ഷയെടുത്ത് നടക്കുന്നു.

വയമൃതമിവ ജിഹ്മവ്യാഹൃതം ശ്രദ്ദധാനാഃ। കുലികരുതമിവാജ്ഞാഃ കൃഷ്ണവധ്വോ ഹരിണ്യഃ। ദദൃശുരസകൃദേതത്തന്നഖസ്പര്ശതീവ്ര। സ്മരരുജ ഉപമന്ത്രിന്ഭണ്യതാമന്യവാര്താ

അവന്റെ വഞ്ചനാപരമായ വാക്കുകൾ ഞങ്ങൾ അമൃതംപോലെ വിശ്വസിച്ചു; അമ്മയുടെ വിളി കേൾക്കുന്ന കുഞ്ഞുപക്ഷികളെപ്പോലെ ഞങ്ങൾ അജ്ഞരായിരുന്നു; കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യമാർ, മൃഗങ്ങൾപോലെയാണ്. അവന്റെ നഖസ്പർശത്തിൽ ഉണ്ടായ വേദന വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർക്കുന്നു. ദൂതാ, ഇനി വേറേ കാര്യങ്ങൾ പറയൂ.

പ്രിയസഖ പുനരാഗാഃ പ്രേയസാ പ്രേഷിതഃ കിം। വരയ കിമനുരുന്ധേ മാനനീയോഽസി മേഽങ്ഗ। നയസി കഥമിഹാസ്മാന്ദുസ്ത്യജദ്വന്ദ്വപാര്ശ്വം। സതതമുരസി സൌമ്യ ശ്രീര്വധൂഃ സാകമാസ്തേ

പ്രിയസഖാ, നീ വീണ്ടും വന്നത് പ്രിയൻ അയച്ചതിനാലാണോ? എന്താണ് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? നീ എനിക്ക് ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്, സൌമ്യ. എങ്ങനെ നീ ഞങ്ങളെ, ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയാത്തവന്റെ അടുപ്പത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു, ശ്രീദേവി എപ്പോഴും അവന്റെ നെഞ്ചിൽ വസിക്കുന്നപ്പോൾ?

അപി ബത മധുപുര്യാമാര്യപുത്രോഽധുനാസ്തേ। സ്മരതി സ പിതൃഗേഹാന്സൌമ്യ ബന്ധൂംശ്ച ഗോപാന്। ക്വചിദപി സ കഥാ നഃ കിങ്കരീണാം ഗൃണീതേ। ഭുജമഗുരുസുഗന്ധം മൂര്ധ്ന്യധാസ്യത്കദാ നു

മധുരയിൽ ഇപ്പോൾ ആ ധർമ്മപുത്രൻ ഉണ്ടോ? അവൻ അച്ഛന്റെ വീടും ബന്ധുക്കളെയും ഗോപന്മാരെയും ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? ഞങ്ങൾ ദാസിമാർ എന്നെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കൽപോലും അവൻ സംസാരിക്കുന്നുണ്ടോ? അവന്റെ ശക്തിയുള്ള സുഗന്ധമുള്ള ഭുജം എപ്പോഴാണ് ഞങ്ങളുടെ തലയിൽ വയ്ക്കുന്നത്?

ശ്രീശുക ഉവാച। അഥോദ്ധവോ നിശമ്യൈവം കൃഷ്ണദര്ശനലാലസാഃ। സാന്ത്വയന്പ്രിയസന്ദേശൈര്ഗോപീരിദമഭാഷത

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ, കൃഷ്ണനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹം കേട്ട്, ഉദ്ധവൻ പ്രിയസന്ദേശങ്ങൾ പറഞ്ഞ് ഗോപികളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.

ശ്രീഉദ്ധവ ഉവാച। അഹോ യൂയം സ്മ പൂര്ണാര്ഥാ ഭവത്യോ ലോകപൂജിതാഃ। വാസുദേവേ ഭഗവതി യാസാമിത്യര്പിതം മനഃ

ശ്രീഉദ്ധവൻ പറഞ്ഞു: അയ്യോ, നിങ്ങൾ സാക്ഷാൽ സമ്പൂർണ്ണമായവർ, ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവർ; കാരണം, നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് മുഴുവനും വാസുദേവനിൽ സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ദാനവ്രതതപോഹോമ ജപസ്വാധ്യായസംയമൈഃ। ശ്രേയോഭിര്വിവിധൈശ്ചാന്യൈഃ കൃഷ്ണേ ഭക്തിര്ഹി സാധ്യതേ

വ്രതം, തപസ്സ്, ഹോമം, ജപം, സ്വാധ്യായം, സംയമനം, ഇങ്ങനെ അനേകം മാർഗ്ഗങ്ങൾകൊണ്ടു കൃഷ്ണനിൽ ഭക്തി നേടാം.

ഭഗവത്യുത്തമഃശ്ലോകേ ഭവതീഭിരനുത്തമാ। ഭക്തിഃ പ്രവര്തിതാ ദിഷ്ട്യാ മുനീനാമപി ദുര്ലഭാ

നന്മകൊണ്ടു നിങ്ങള്‍ ഉത്തമഗുണങ്ങളുള്ള ഭഗവാനോടുള്ള പരമഭക്തി ഉറപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു. മഹർഷിമാർക്കു പോലും അത്ര എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാത്ത ഭക്തിയാണ് അതു.

ദിഷ്ട്യാ പുത്രാന്പതീന്ദേഹാന്സ്വജനാന്ഭവനാനി ച। ഹിത്വാവൃണീത യൂയം യത്കൃഷ്ണാഖ്യം പുരുഷം പരമ്

വിദിയുടെ ഇച്ഛയാൽ നിങ്ങള്‍ മക്കളെയും ഭര്‍ത്താക്കളെയും ശരീരത്തെയും ബന്ധുക്കളെയും വീടുകളെയും വിട്ട്, കൃഷ്ണനെന്ന പരമപുരുഷനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.

സര്വാത്മഭാവോഽധികൃതോ ഭവതീനാമധോക്ഷജേ। വിരഹേണ മഹാഭാഗാ മഹാന്മേഽനുഗ്രഹഃ കൃതഃ

നിങ്ങളുടെ മനസാക്ഷിയെ അദൃശ്യനിൽ മുഴുവൻ ലയിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; ഈ വേർപാടിലൂടെ, മഹാഭാഗ്യശാലികളായ നിങ്ങള്‍ എന്നെ വലിയൊരു അനുഗ്രഹം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

ശ്രൂയതാം പ്രിയസന്ദേശോ ഭവതീനാം സുഖാവഹഃ। യമാദായാഗതോ ഭദ്രാ അഹം ഭര്തൂ രഹസ്കരഃ

നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന, ഭർത്താവായ പ്രിയനിൽ നിന്നു രഹസ്യമായി ഞാൻ കൊണ്ടുവന്ന സന്ദേശം ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

ശ്രീഭഗവാനുവാച। ഭവതീനാം വിയോഗോ മേ ന ഹി സര്വാത്മനാ ക്വചിത്। യഥാ ഭൂതാനി ഭൂതേഷു ഖം വായ്വഗ്നിര്ജലം മഹീ । തഥാഹം ച മനഃപ്രാണ ഭൂതേന്ദ്രിയഗുണാശ്രയഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള എന്റെ വേർപാട് ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമല്ല, കാരണം ഞാൻ എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു. ആകാശം, വായു, അഗ്‌നി, ജലം, ഭൂമി ഇവയെപ്പോലെ, മനസ്സിന്റെ, പ്രാണന്റെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ, ഗുണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമായും ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

ആത്മന്യേവാത്മനാത്മാനം സൃജേ ഹന്മ്യനുപാലയേ। ആത്മമായാനുഭാവേന ഭൂതേന്ദ്രിയഗുണാത്മനാ

ഞാൻ തന്നെ എന്നിൽ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, എന്റെ സ്വയം ശക്തിയാൽ, ഭൂതങ്ങളുടെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഗുണങ്ങളുടെയും സാരമായിത്തന്നെ.

ആത്മാ ജ്ഞാനമയഃ ശുദ്ധോ വ്യതിരിക്തോഽഗുണാന്വയഃ। സുഷുപ്തിസ്വപ്നജാഗ്രദ്ഭിര്മായാവൃത്തിഭിരീയതേ

ആത്മാവ് ജ്ഞാനരൂപിയാണ്, ശുദ്ധനും വ്യത്യസ്തനും ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രനുമാണ്; എങ്കിലും മായയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾകൊണ്ട്, ആ ആത്മാവ് സുഷുപ്തി, സ്വപ്നം, ജാഗ്രത എന്നീ അവസ്ഥകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.

യേനേന്ദ്രിയാര്ഥാന്ധ്യായേത മൃഷാ സ്വപ്നവദുത്ഥിതഃ। തന്നിരുന്ധ്യാദിന്ദ്രിയാണി വിനിദ്രഃ പ്രത്യപദ്യത

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കുള്ള വസ്തുക്കളെ സ്വപ്നംപോലെ മിഥ്യയായിട്ടാണ് മനസ്സ് ചിന്തിക്കുന്നത്; അതിനാൽ, ഒരാൾ ജാഗ്രതയോടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കണം.

ഏതദന്തഃ സമാമ്നായോ യോഗഃ സാങ്ഖ്യം മനീഷിണാമ്। ത്യാഗസ്തപോ ദമഃ സത്യം സമുദ്രാന്താ ഇവാപഗാഃ

ഇതാണ് ആന്തരിക ഉപദേശം, ജ്ഞാനികളും യോഗികളും പഠിക്കുന്നതും; ത്യാഗം, തപസ്, ദമം, സത്യം — ഇവ നദികൾ സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ ഒന്നാകുന്നു.

യത്ത്വഹം ഭവതീനാം വൈ ദൂരേ വര്തേ പ്രിയോ ദൃശാമ്। മനസഃ സന്നികര്ഷാര്ഥം മദനുധ്യാനകാമ്യയാ

നിങ്ങളുടെ പ്രിയനായ ഞാൻ ദൂരെയാണെന്നു തോന്നുമ്പോഴും, നിങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ എനിക്ക് കൂടുതൽ അടുക്കാൻ, എന്റെ സ്മരണയിൽ ലയിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് അങ്ങനെ കാണുന്നത്.

യഥാ ദൂരചരേ പ്രേഷ്ഠേ മന ആവിശ്യ വര്തതേ। സ്ത്രീണാം ച ന തഥാ ചേതഃ സന്നികൃഷ്ടേഽക്ഷിഗോചരേ

പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ദൂരെയായാൽ സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സ് അവനിൽ മുഴുവനായി ലയിക്കുന്നു; പക്ഷേ, അവൻ അടുത്തും കണ്ണിന് മുന്നിലുമുണ്ടായാൽ, അങ്ങനെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായി ലയിക്കാറില്ല.

മയ്യാവേശ്യ മനഃ കൃത്സ്നം വിമുക്താശേഷവൃത്തി യത്। അനുസ്മരന്ത്യോ മാം നിത്യമചിരാന്മാമുപൈഷ്യഥ

നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് മുഴുവൻ എന്നിൽ ആകയാൽ, എല്ലാ ആശകളും വിട്ട്, എന്നെ എപ്പോഴും ഓർത്താൽ, ഉടൻ തന്നെ എന്നെ നിങ്ങൾ പ്രാപിക്കും.

യാ മയാ ക്രീഡതാ രാത്ര്യാം വനേഽസ്മിന്വ്രജ ആസ്ഥിതാഃ। അലബ്ധരാസാഃ കല്യാണ്യോ മാപുര്മദ്വീര്യചിന്തയാ

രാത്രിയിൽ ഈ വൃന്ദാവനവനത്തിൽ ഞാൻ കളിച്ചപ്പോൾ, ചിലർ രാസനൃത്തത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, അവർ എന്റെ വീര്യകഥകൾ ഓർത്തുകൊണ്ടിരുന്നതുകൊണ്ട് എന്നെ പ്രാപിച്ചു.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഏവം പ്രിയതമാദിഷ്ടമാകര്ണ്യ വ്രജയോഷിതഃ। താ ഊചുരുദ്ധവം പ്രീതാസ്തത്സന്ദേശാഗതസ്മൃതീഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പ്രിയനിൽ നിന്നുള്ള സന്ദേശം കേട്ടു, വ്രജയുവതികൾ സന്തോഷത്തോടെ ഉദ്‌ധവനോട് ആ സന്ദേശം ഓർമ്മിച്ച് സംസാരിച്ചു.

ഗോപ്യ ഊചുഃ। ദിഷ്ട്യാഹിതോ ഹതഃ കംസോ യദൂനാം സാനുഗോഽഘകൃത്। ദിഷ്ട്യാപ്തൈര്ലബ്ധസര്വാര്ഥൈഃ കുശല്യാസ്തേഽച്യുതോഽധുനാ

ഗോപികൾ പറഞ്ഞു: ഭാഗ്യവശാൽ യദുക്കളുടെ ശത്രുവായ കംസൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഇപ്പോൾ അച്യുതനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടിയ സന്തോഷത്തോടെയാണ്.

കച്ചിദ്ഗദാഗ്രജഃ സൌമ്യ കരോതി പുരയോഷിതാമ്। പ്രീതിം നഃ സ്നിഗ്ധസവ്രീഡ ഹാസോദാരേക്ഷണാര്ചിതഃ

സൗമ്യ, നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ സ്നേഹവും ലജ്ജയും പുഞ്ചിരിയുമുള്ള കാഴ്ചകളാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഗദയുടെ മൂത്തസഹോദരൻ അവർക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നുണ്ടോ?

കഥം രതിവിശേഷജ്ഞഃ പ്രിയശ്ച പുരയോഷിതാമ്। നാനുബധ്യേത തദ്വാക്യൈര്വിഭ്രമൈശ്ചാനുഭാജിതഃ

പ്രേമത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ അറിയുന്നവനും നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്കു പ്രിയനുമായ അവൻ, അവരുടെ വാക്കുകളും കളികളും അവനെ ആകർഷിക്കാതെ ഇരിക്കുമോ?