ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സര്വതഃ പുഷ്പിതവനം ദ്വിജാലികുലനാദിതമ്। ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണൈഃ പദ്മഷണ്ഡൈശ്ച മണ്ഡിതമ്

എല്ലായിടത്തും പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കാടുകളും, പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പാടുന്ന ശബ്ദവും, ഹംസകളും കുരുവികളും നിറഞ്ഞ താമരക്കുളങ്ങളും അലയുന്നു.

തമാഗതം സമാഗമ്യ കൃഷ്ണസ്യാനുചരം പ്രിയമ്। നന്ദഃ പ്രീതഃ പരിഷ്വജ്യ വാസുദേവധിയാര്ചയത്

അവിടെ എത്തിച്ചേർന്ന ഉദ്ധവനെ കണ്ടപ്പോൾ, കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയസുഹൃത്ത് എന്നറിഞ്ഞ്, നന്ദൻ സന്തോഷത്തോടെ അവനെ അങ്ങേറെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു, വാസുദേവനെ ഓർക്കുന്ന ഭക്തിയോടെ ആദരിച്ചു.

ഭോജിതം പരമാന്നേന സംവിഷ്ടം കശിപൌ സുഖമ്। ഗതശ്രമം പര്യപൃച്ഛത്പാദസംവാഹനാദിഭിഃ

ഉദ്ധവനെ ഏറ്റവും നല്ല ഭക്ഷണം കൊടുത്ത്, മൃദുലമായ കിടക്കയിൽ ഇരുത്തി, അവന്റെ ക്ഷീണം മാറിയതറിഞ്ഞ്, നന്ദൻ പാദസേവനവും മറ്റും ചെയ്തു അവന്റെ സുഖം ചോദിച്ചു.

കച്ചിദങ്ഗ മഹാഭാഗ സഖാ നഃ ശൂരനന്ദനഃ। ആസ്തേ കുശല്യപത്യാദ്യൈര്യുക്തോ മുക്തഃ സുഹൃദ്വ്രതഃ

മഹാഭാഗനേ, ഞങ്ങളുടെ സുഹൃത്തായ ശൂരപുത്രൻ സുഖമായിട്ടുണ്ടോ? കുടുംബവും മക്കളും ചുറ്റിപ്പറ്റി, സ്നേഹത്തിൽ ഉറച്ചവനായി, സുഖമായി ഇരിക്കുമോ?

ദിഷ്ട്യാ കംസോ ഹതഃ പാപഃ സാനുഗഃ സ്വേന പാപ്മനാ। സാധൂനാം ധര്മശീലാനാം യദൂനാം ദ്വേഷ്ടി യഃ സദാ

ഭാഗ്യവശാൽ, സദാ സത്പുരുഷന്മാരെയും യദുക്കളെയും വെറുക്കുന്ന പാപി കംസനും അവന്റെ കൂട്ടരും, തങ്ങളുടെ തന്നെ പാപഫലത്തിൽ നശിച്ചു.

അപി സ്മരതി നഃ കൃഷ്ണോ മാതരം സുഹൃദഃ സഖീന്। ഗോപാന്വ്രജം ചാത്മനാഥം ഗാവോ വൃന്ദാവനം ഗിരിമ്

കൃഷ്ണൻ ഇന്നും ഞങ്ങളെ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? അവന്റെ അമ്മയെ, സുഹൃത്തുക്കളെ, കൂട്ടുകാരെ, ഗോപുരം, സ്വന്തം ജനങ്ങളെ, പശുക്കളെ, വൃന്ദാവനം, ആ മല—allാം അവൻ മറന്നോ എന്നറിയാൻ മനസ്സാക്ഷി വേദനിക്കുന്നു.

അപ്യായാസ്യതി ഗോവിന്ദഃ സ്വജനാന്സകൃദീക്ഷിതുമ്। തര്ഹി ദ്രക്ഷ്യാമ തദ്വക്ത്രം സുനസം സുസ്മിതേക്ഷണമ്

ഗോവിന്ദൻ ഒരിക്കൽക്കൊന്നും തിരിച്ചു വന്ന് സ്വന്തം ജനങ്ങളെ കാണുമോ? അങ്ങനെ വന്നാൽ, അവന്റെ മനോഹരമായ മൂക്കും പുഞ്ചിരിയോടെ കണ്ണുകളും ഉള്ള മുഖം നമ്മൾ വീണ്ടും കാണാൻ കഴിയുമല്ലോ.

ദാവാഗ്നേര്വാതവര്ഷാച്ച വൃഷസര്പാച്ച രക്ഷിതാഃ। ദുരത്യയേഭ്യോ മൃത്യുഭ്യഃ കൃഷ്ണേന സുമഹാത്മനാ

കാട്ടുതീയിൽ നിന്നും കാറ്റിലും മഴയിലും, കാട്ടുപോത്തുകളിൽ നിന്നും പാമ്പുകളിൽ നിന്നും, കടക്കാൻ കഴിയാത്ത ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും, മരണത്തിൽ നിന്നും പോലും കൃഷ്ണൻ എന്ന മഹാനായവൻ നമ്മെ രക്ഷിച്ചിരുന്നു.

സ്മരതാം കൃഷ്ണവീര്യാണി ലീലാപാങ്ഗനിരീക്ഷിതമ്। ഹസിതം ഭാഷിതം ചാങ്ഗ സര്വാ നഃ ശിഥിലാഃ ക്രിയാഃ

കൃഷ്ണന്റെ വീര്യങ്ങൾ, കളിയുള്ള കണ്ണോട്ടങ്ങൾ, ചിരി, സംസാരങ്ങൾ—ഇവയെ ഓർക്കുമ്പോൾ, പ്രിയനായവാ, നമ്മുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും മന്ദമാകുന്നു.

സരിച്ഛൈലവനോദ്ദേശാന്മുകുന്ദപദഭൂഷിതാന്। ആക്രീഡാനീക്ഷ്യമാണാനാം മനോ യാതി തദാത്മതാമ്

മുകുന്ദന്റെ പാദങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച നദികൾ, പർവതങ്ങൾ, കാടുകൾ—അവിടങ്ങളിൽ അവനെ കളിക്കുന്നതും കാണുമ്പോൾ നമ്മുടെ മനസ്സ് അതിലൊന്നാകുന്നു.

മന്യേ കൃഷ്ണം ച രാമം ച പ്രാപ്താവിഹ സുരോത്തമൌ। സുരാണാം മഹദര്ഥായ ഗര്ഗസ്യ വചനം യഥാ

കൃഷ്ണനും രാമനും ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, ദേവന്മാരുടെ വലിയൊരു കാര്യമെന്നു ഗർഗ്ഗൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.

കംസം നാഗായുതപ്രാണം മല്ലൌ ഗജപതിം യഥാ। അവധിഷ്ടാം ലീലയൈവ പശൂനിവ മൃഗാധിപഃ

പതിനായിരം ആനകളുടെ ശക്തിയുള്ള കംസനും, മല്ലന്മാരും, ആനകളുടെ രാജാവും—ഇവരെല്ലാം കൃഷ്ണൻ ഒരു സിംഹം മൃഗങ്ങളെ പോലെ എളുപ്പത്തിൽ സംഹരിച്ചു.

താലത്രയം മഹാസാരം ധനുര്യഷ്ടിമിവേഭരാട്। ബഭഞ്ജൈകേന ഹസ്തേന സപ്താഹമദധാദ്ഗിരിമ്

വലിയ വില്ലുപോലെയുള്ള മൂന്നു വലിയ താളമരങ്ങൾ അവൻ ഒരു കൈകൊണ്ട് ഒടിച്ചു; ഏഴു ദിവസം മുഴുവൻ ആ മല ഉയർത്തി പിടിച്ചു.

പ്രലമ്ബോ ധേനുകോഽരിഷ്ടസ്തൃണാവര്തോ ബകാദയഃ। ദൈത്യാഃ സുരാസുരജിതോ ഹതാ യേനേഹ ലീലയാ

പ്രലമ്പൻ, ധേനുകൻ, അരിഷ്ടൻ, തൃണാവർത്തൻ, ബകനു മുതലായ ദാനവന്മാർ—ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ജയിച്ചവരെ—കൃഷ്ണൻ ഇവിടെ കളിച്ചു കൊണ്ടു തന്നെ സംഹരിച്ചു.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഇതി സംസ്മൃത്യ സംസ്മൃത്യ നന്ദഃ കൃഷ്ണാനുരക്തധീഃ। അത്യുത്കണ്ഠോഽഭവത്തൂഷ്ണീം പ്രേമപ്രസരവിഹ്വലഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, കൃഷ്ണനിൽ അനുരാഗം നിറഞ്ഞ മനസ്സുള്ള നന്ദൻ അതിയായ ആഗ്രഹത്തിൽ, പ്രേമം നിറഞ്ഞ്, മൗനമായി ഇരുന്നു.

യശോദാ വര്ണ്യമാനാനി പുത്രസ്യ ചരിതാനി ച। ശൃണ്വന്ത്യശ്രൂണ്യവാസ്രാക്ഷീത്സ്നേഹസ്നുതപയോധരാ

യശോദാ മകനായ കൃഷ്ണന്റെ കഥകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ, കണ്ണുകളിൽ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു, സ്നേഹത്തിൽ തുളുമ്പി, അവളുടെ മുലകൾ പകരം ചോർന്നു.

തയോരിത്ഥം ഭഗവതി കൃഷ്ണേ നന്ദയശോദയോഃ। വീക്ഷ്യാനുരാഗം പരമം നന്ദമാഹോദ്ധവോ മുദാ

നന്ദനും യശോദയും കൃഷ്ണനോടുള്ള അതിയായ പ്രേമം കാണുമ്പോൾ, ഉദ്ധവൻ സന്തോഷത്തോടെ നന്ദനോടു പറഞ്ഞു.

ശ്രീഉദ്ധവ ഉവാച। യുവാം ശ്ലാഘ്യതമൌ നൂനം ദേഹിനാമിഹ മാനദ। നാരായണേഽഖിലഗുരൌ യത്കൃതാ മതിരീദൃശീ

ശ്രീഉദ്ധവൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ ജീവികളിലും നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ഏറ്റവും പ്രശംസനീയരാണ്, മാനദായകരേ, കാരണം നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് അങ്ങനെയൊരു ഭാവത്തിൽ സർവ്വഗുരുവായ നാരായണനിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ഏതൌ ഹി വിശ്വസ്യ ച ബീജയോനീ രാമോ മുകുന്ദഃ പുരുഷഃ പ്രധാനമ്। അന്വീയ ഭൂതേഷു വിലക്ഷണസ്യ ജ്ഞാനസ്യ ചേശാത ഇമൌ പുരാണൌ

രാമനും മുകുന്ദനും ഈ ലോകത്തിന്റെ വിത്തും ഗർഭവും ആണു; പുരുഷനും പ്രകൃതിയും. എല്ലാ ജീവികളിലും, അവരാണ് ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും പുരാതനാധിപതികൾ, മറ്റൊന്നുമില്ലാത്തവരും.

യസ്മിന്ജനഃ പ്രാണവിയോഗകാലേ ക്ഷണം സമാവേശ്യ മനോഽവിശുദ്ധമ്। നിര്ഹൃത്യ കര്മാശയമാശു യാതി പരാം ഗതിം ബ്രഹ്മമയോഽര്കവര്ണഃ

മരണം അടുത്ത് വരുമ്പോൾ, ഒരാൾ അൽപസമയത്തെങ്കിലും മനസ്സിനെ—even അശുദ്ധമായാലും—അവനിൽ ഏകാഗ്രമാക്കുമ്പോൾ, അവൻ കർമ്മഫലങ്ങൾ ഉടൻ നീക്കി, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായി, പരമഗതിയിലേക്കു നയിക്കുന്നു.

തസ്മിന്ഭവന്താവഖിലാത്മഹേതൌ നാരായണേ കാരണമര്ത്യമൂര്തൌ। ഭാവം വിധത്താം നിതരാം മഹാത്മന്കിം വാവശിഷ്ടം യുവയോഃ സുകൃത്യമ്

സകലത്തിന്റെയും കാരണമായ, എല്ലാ ആത്മാക്കൾക്കും വേണ്ടി മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച നാരായണനിൽ ഇങ്ങനെ മനസ്സു നിർത്തിയിരിക്കുന്ന നിങ്ങൾക്ക്, മഹാത്മാക്കളേ, ഇനി എന്ത് വലിയ പുണ്യം വേണം?

ആഗമിഷ്യത്യദീര്ഘേണ കാലേന വ്രജമച്യുതഃ। പ്രിയം വിധാസ്യതേ പിത്രോര്ഭഗവാന്സാത്വതാം പതിഃ

വളരെ വൈകാതെ, സാത്വതന്മാരുടെ നാഥനായ അച്യുതൻ വ്രജത്തിലേക്ക് വരും; അവൻ മാതാപിതാക്കൾക്ക് സന്തോഷം നൽകും.

ഹത്വാ കംസം രങ്ഗമധ്യേ പ്രതീപം സര്വസാത്വതാമ്। യദാഹ വഃ സമാഗത്യ കൃഷ്ണഃ സത്യം കരോതി തത്

സകല സാത്വതന്മാരുടെയും ശത്രുവായ കംസനെ അരങ്ങിൽ തന്നെ സംഹരിച്ച ശേഷം, കൃഷ്ണൻ നിങ്ങളെ കണ്ടു വാഗ്ദാനം ചെയ്തതെല്ലാം നിർവഹിക്കും.

മാ ഖിദ്യതം മഹാഭാഗൌ ദ്രക്ഷ്യഥഃ കൃഷ്ണമന്തികേ। അന്തര്ഹൃദി സ ഭൂതാനാമാസ്തേ ജ്യോതിരിവൈധസി

നിങ്ങൾ വലിയ ഭാഗ്യശാലികളാണല്ലോ, ദുഃഖിക്കേണ്ട. നിങ്ങൾക്ക് കൃഷ്ണനെ അടുത്ത് കാണാൻ സാധിക്കും. അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ, ആകാശത്ത് പ്രകാശം പോലെ, നിലകൊള്ളുന്നു.

ന ഹ്യസ്യാസ്തി പ്രിയഃ കശ്ചിന്നാപ്രിയോ വാസ്ത്യമാനിനഃ। നോത്തമോ നാധമോ വാപി സമാനസ്യാസമോഽപി വാ

സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനു ആരും പ്രിയനോ അപ്രീയനോ ഇല്ല; അവനു ഉന്നതനോ അധമനോ തുല്യനോ തുല്യമല്ലാത്തവനോ ഇല്ല. അവൻ എല്ലാവരോടും ഒരുപോലെയാണ്.

ന മാതാ ന പിതാ തസ്യ ന ഭാര്യാ ന സുതാദയഃ। നാത്മീയോ ന പരശ്ചാപി ന ദേഹോ ജന്മ ഏവ ച

അവനു അമ്മയോ അച്ഛനോ ഭാര്യയോ മക്കളോ മറ്റാരുമോ ഇല്ല; അവനു സ്വന്തവനോ അന്യനോ ഇല്ല, ശരീരമോ ജന്മമോ ഇല്ല.

ന ചാസ്യ കര്മ വാ ലോകേ സദസന്മിശ്രയോനിഷു। ക്രീഡാര്ഥം സോഽപി സാധൂനാം പരിത്രാണായ കല്പതേ

ലോകത്തിൽ നല്ലതും ചീത്തയും കലർന്ന ജന്മങ്ങളിൽ അവനു യാതൊരു കര്‍മ്മവുമില്ല. എങ്കിലും, കളിക്കാനായി, നല്ലവരെ രക്ഷിക്കാനായി അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ഭജതേ നിര്ഗുണോ ഗുണാന്। ക്രീഡന്നതീതോഽപി ഗുണൈഃ സൃജത്യവന്ഹന്ത്യജഃ

സത്ത്വം, രാജസ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെ ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവൻ തന്നെ ഈ ഗുണങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു; അവയുമായി കളിച്ചുകൊണ്ട്, ജനിപ്പിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ തന്നെ.

യഥാ ഭ്രമരികാദൃഷ്ട്യാ ഭ്രാമ്യതീവ മഹീയതേ। ചിത്തേ കര്തരി തത്രാത്മാ കര്തേവാഹംധിയാ സ്മൃതഃ

തേനീച്ചയുടെ കാഴ്ചയിൽ എന്തോ ഭ്രമിച്ചുപോകുന്നതുപോലെയും അതിയായി ചലിക്കുന്നതുപോലെയും തോന്നുന്നതുപോലെ, മനസ്സിൽ അഹംഭാവം കൊണ്ടു ആത്മാവിനെ കര്‍ത്താവായി ഓർക്കുന്നു.