ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പിതര്യുവാഭ്യാം സ്നിഗ്ധാഭ്യാം പോഷിതൌ ലാലിതൌ ഭൃശമ്। പിത്രോരഭ്യധികാ പ്രീതിരാത്മജേഷ്വാത്മനോഽപി ഹി

നമ്മളെ വളർത്തി സ്നേഹത്തോടെ സംരക്ഷിച്ചവൻ നീയാണല്ലോ, അച്ഛാ; പിതാമാതാക്കൾക്ക് സ്വന്തം മക്കളോടുള്ള സ്നേഹം തങ്ങളോടേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.

സ പിതാ സാ ച ജനനീ യൌ പുഷ്ണീതാം സ്വപുത്രവത്। ശിശൂന്ബന്ധുഭിരുത്സൃഷ്ടാനകല്പൈഃ പോഷരക്ഷണേ

ബന്ധുക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ചും തങ്ങളാൽ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയാത്ത കുഞ്ഞുങ്ങളെ, സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ വളർത്തുന്ന അച്ഛനും അമ്മയും മഹാന്മാരാണ്.

യാത യൂയം വ്രജം താത വയം ച സ്നേഹദുഃഖിതാന്। ജ്ഞാതീന്വോ ദ്രഷ്ടുമേഷ്യാമോ വിധായ സുഹൃദാം സുഖമ്

അച്ഛാ, നിങ്ങൾ വൃന്ദാവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങുക; ഞങ്ങൾ ഇവിടെ സുഹൃത്തുക്കളുടെ സന്തോഷം ഉറപ്പാക്കി, സ്നേഹത്തിൽ ദുഃഖിക്കുന്ന ബന്ധുക്കളെ കാണാൻ വരാം.

ഏവം സാന്ത്വയ്യ ഭഗവാന്നന്ദം സവ്രജമച്യുതഃ। വാസോഽലങ്കാരകുപ്യാദ്യൈരര്ഹയാമാസ സാദരമ്

ഇങ്ങനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം അച്യുതൻ നന്ദനെയും വൃന്ദാവനക്കാരെയും വസ്ത്രം, ആഭരണം, പാത്രം തുടങ്ങിയവ നൽകി ആദരപൂർവ്വം ആദരിച്ചു.

ഇത്യുക്തസ്തൌ പരിഷ്വജ്യ നന്ദഃ പ്രണയവിഹ്വലഃ। പൂരയന്നശ്രുഭിര്നേത്രേ സഹ ഗോപൈര്വ്രജം യയൌ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, നന്ദൻ സ്നേഹത്തിൽ ഉണർന്ന മനസ്സോടെ ഇരുവരെയും അണുകെട്ടി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ഗോപുരന്മാരോടൊപ്പം വൃന്ദാവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

അഥ ശൂരസുതോ രാജന്പുത്രയോഃ സമകാരയത്। പുരോധസാ ബ്രാഹ്മണൈശ്ച യഥാവദ്ദ്വിജസംസ്കൃതിമ്

അപ്പോൾ, രാജാവേ, ശൂരന്റെ മകൻ വസുദേവൻ തന്റെ രണ്ടു മക്കൾക്കായി യജ്ഞികന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും വിളിച്ച് യഥാവിധി ഉപനയനം നടത്തി.

തേഭ്യോഽദാദ്ദക്ഷിണാ ഗാവോ രുക്മമാലാഃ സ്വലങ്കൃതാഃ। സ്വലങ്കൃതേഭ്യഃ സമ്പൂജ്യ സവത്സാഃ ക്ഷൌമമാലിനീഃ

അവരെ ആദരിച്ചു, സുവർണ്ണമാലകൾ അണിയിച്ച പശുക്കളെയും, അവയുടെ കിടാവുകളെയും, നല്ല വസ്ത്രം അണിയിച്ചവയെയും, അങ്ങനെ അലങ്കരിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും സമ്മാനമായി നൽകി.

യാഃ കൃഷ്ണരാമജന്മര്ക്ഷേ മനോദത്താ മഹാമതിഃ। താശ്ചാദദാദനുസ്മൃത്യ കംസേനാധര്മതോ ഹൃതാഃ

കൃഷ്ണനും രാമനും ജനിച്ചപ്പോൾ മനസ്സിൽ സമർപ്പിച്ച പശുക്കളെ, കംസൻ അന്യായമായി എടുത്തുപോയതെന്ന് ഓർത്ത്, വസുദേവൻ ഇപ്പോൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സമർപ്പിച്ചു.

തതശ്ച ലബ്ധസംസ്കാരൌ ദ്വിജത്വം പ്രാപ്യ സുവ്രതൌ। ഗര്ഗാദ്യദുകുലാചാര്യാദ്ഗായത്രം വ്രതമാസ്ഥിതൌ

ഇങ്ങനെ സംസ്കാരം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ആ രണ്ട് നല്ല മക്കളും ദ്വിജന്മാരായി ഗർഗനും മറ്റു കുടുംബാചാര്യന്മാരും പഠിപ്പിച്ച വ്രതം സ്വീകരിച്ചു.

പ്രഭവൌ സര്വവിദ്യാനാം സര്വജ്ഞൌ ജഗദീശ്വരൌ। നാന്യസിദ്ധാമലം ജ്ഞാനം ഗൂഹമാനൌ നരേഹിതൈഃ

അവർ എല്ലാ വിദ്യകളുടെയും ഉറവിടവും സർവ്വജ്ഞന്മാരും ലോകനാഥന്മാരുമാണെങ്കിലും, മനുഷ്യരുപത്തിൽ അവർ തങ്ങളുടെ നിർമലമായ ജ്ഞാനം മറച്ചു വെച്ചു.

അഥോ ഗുരുകുലേ വാസമിച്ഛന്താവുപജഗ്മതുഃ। കാശ്യം സാന്ദീപനിം നാമ ഹ്യവന്തിപുരവാസിനമ്

അവർക്കു ഗുരുകുലത്തിൽ വാസം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹം തോന്നി, അവൻ അവന്തിപുരത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന കാശിയിലെ സാന്ദീപനിയെ സമീപിച്ചു.

യഥോപസാദ്യ തൌ ദാന്തൌ ഗുരൌ വൃത്തിമനിന്ദിതാമ്। ഗ്രാഹയന്താവുപേതൌ സ്മ ഭക്ത്യാ ദേവമിവാദൃതൌ

അവർ ആത്മസംയമനത്തോടെ ഗുരുവിനെ യഥാവിധി സമീപിച്ച്, ദോഷമില്ലാത്ത സേവനത്തോടെ ഭക്തിപൂർവ്വം ദൈവത്തെപ്പോലെ ആദരിച്ച് പഠിച്ചു.

തയോര്ദ്വിജവരസ്തുഷ്ടഃ ശുദ്ധഭാവാനുവൃത്തിഭിഃ। പ്രോവാച വേദാനഖിലാന് സാങ്ഗോപനിഷദോ ഗുരുഃ

അവരുടെ നിർമലമായ ഭാവവും ഭക്തിപൂർവമായ പെരുമാറ്റവും കണ്ടു സന്തോഷിച്ച ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ഗുരുവായി, ഉപനിഷത്തുകളും സഹിതം മുഴുവൻ വേദങ്ങളും അവർക്കു പഠിപ്പിച്ചു.

സരഹസ്യം ധനുര്വേദം ധര്മാന്ന്യായപഥാംസ്തഥാ। തഥാ ചാന്വീക്ഷികീം വിദ്യാം രാജനീതിം ച ഷഡ്വിധാമ്

അവൻ രഹസ്യമായ ധനുര്‍വേദവും, ധർമ്മത്തിന്റെ മാർഗങ്ങളും നീതിപഥങ്ങളും, കൂടാതെ തർക്കശാസ്ത്രവും ആറുവിധമായ രാജധർമങ്ങളും അവർക്കു പഠിപ്പിച്ചു.

സര്വം നരവരശ്രേഷ്ഠൌ സര്വവിദ്യാപ്രവര്തകൌ। സകൃന്നിഗദമാത്രേണ തൌ സഞ്ജഗൃഹതുര്നൃപ

സകലവിദ്യകളുടെയും പ്രചാരകരായ ആ മഹാനായ മനുഷ്യരിൽ രണ്ടുപേർ, ഒരിക്കൽ മാത്രം പറഞ്ഞതുകൊണ്ടു തന്നെ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിച്ചു.

അഹോരാത്രൈശ്ചതുഃഷഷ്ട്യാ സംയത്തൌ താവതീഃ കലാഃ*। ഗുരുദക്ഷിണയാചാര്യം ഛന്ദയാമാസതുര്നൃപ

അവർ അറുപത്തിനാലു ദിവസം രാത്രികളിൽ തന്നെ ആ കലകൾ എല്ലാം കൈവരിച്ചു; പിന്നെ ഗുരുദക്ഷിണയായി ഗുരുവിനോട് എന്ത് വേണമെന്ന് ചോദിച്ചു.

ദ്വിജസ്തയോസ്തം മഹിമാനമദ്ഭുതം സംലക്ഷ്യ രാജന്നതിമാനുഷീം മതിമ്। സമ്മന്ത്ര്യ പത്ന്യാ സ മഹാര്ണവേ മൃതം ബാലം പ്രഭാസേ വരയാം ബഭൂവ ഹ

അവരുടെ അത്ഭുതകരമായ അതിമാനുഷബുദ്ധി കണ്ടു, ദ്വിജൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം ആലോചിച്ച്, പ്രഭാസത്തിൽ മഹാസമുദ്രത്തിൽ മരിച്ച തന്റെ മകനെ തിരികെ നൽകണമെന്ന് ഗുരുദക്ഷിണയായി അപേക്ഷിച്ചു.

തഥേത്യഥാരുഹ്യ മഹാരഥൌ രഥം പ്രഭാസമാസാദ്യ ദുരന്തവിക്രമൌ। വേലാമുപവ്രജ്യ നിഷീദതുഃ ക്ഷണം സിന്ധുര്വിദിത്വാര്ഹണമാഹരത്തയോഃ

അവൻമാർ സമ്മതിച്ച് മഹാരഥത്തിൽ കയറി, പ്രഭാസം എത്തി, കടൽത്തീരത്ത് ചെറുകാലം ഇരുന്നു; അവരെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ സമുദ്രം ആദരസൂചകമായ അർപ്പണങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.

തമാഹ ഭഗവാനാശു ഗുരുപുത്രഃ പ്രദീയതാമ്। യോഽസാവിഹ ത്വയാ ഗ്രസ്തോ ബാലകോ മഹതോര്മിണാ

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ നീ വലിയ തിരയിൽ പിടിച്ചെടുത്ത ഗുരുപുത്രനെ ഉടൻ തിരികെ നൽകുക.'

ശ്രീസമുദ്ര ഉവാച। ന ചാഹാര്ഷമഹം ദേവ ദൈത്യഃ പഞ്ചജനോ മഹാന്। അന്തര്ജലചരഃ കൃഷ്ണ ശങ്ഖരൂപധരോഽസുരഃ

ശ്രീസമുദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, ഞാൻ ആ ബാലനെ എടുത്തിട്ടില്ല; ജലത്തിൽ വസിക്കുന്ന വലിയ അസുരനായ പഞ്ചജനൻ, ശംഖരൂപത്തിൽ, അവനെ പിടിച്ചു.'

ആസ്തേ തേനാഹൃതോ നൂനം തച്ഛ്രുത്വാ സത്വരം പ്രഭുഃ। ജലമാവിശ്യ തം ഹത്വാ നാപശ്യദുദരേഽര്ഭകമ്

അത് കേട്ട ഉടൻ തന്നെ പ്രഭു വെള്ളത്തിൽ കയറി, ആ അസുരനെ കൊല്ലുകയും, പക്ഷേ അതിന്റെ വയറ്റിൽ ബാലനെ കണ്ടെത്താനായില്ല.

തദങ്ഗപ്രഭവം ശങ്ഖമാദായ രഥമാഗമത്। തതഃ സംയമനീം നാമ യമസ്യ ദയിതാം പുരീമ്

അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ശംഖം എടുത്തു, രഥത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, പിന്നെ യമന്റെ പ്രിയപട്ടണമായ സംയമനിപുരിയിലേക്ക് പോയി.

ഗത്വാ ജനാര്ദനഃ ശങ്ഖം പ്രദധ്മൌ സഹലായുധഃ। ശങ്ഖനിര്ഹ്രാദമാകര്ണ്യ പ്രജാസംയമനോ യമഃ

അവിടെ എത്തി ജനാർദ്ദനൻ ആയുധങ്ങളോടുകൂടി ശംഖം മുഴക്കി; അതിന്റെ മഹാശബ്ദം കേട്ട് ജീവജാലങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന യമൻ ശ്രദ്ധിച്ചു.

തയോഃ സപര്യാം മഹതീം ചക്രേ ഭക്ത്യുപബൃംഹിതാമ്। ഉവാചാവനതഃ കൃഷ്ണം സര്വഭൂതാശയാലയമ് । ലീലാമനുഷ്യയോര്വിഷ്ണോ യുവയോഃ കരവാമ കിമ്

അവർക്കു ഭക്തിപൂർവമായ വലിയ പൂജ നടത്തി, കൃഷ്ണനെ, എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവനെ വണങ്ങി പറഞ്ഞു: 'മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ലീലകൾ ചെയ്യുന്ന വിഷ്ണുവേ, നിങ്ങൾക്ക് ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം?'

ശ്രീഭഗവാനുവാച। ഗുരുപുത്രമിഹാനീതം നിജകര്മനിബന്ധനമ്। ആനയസ്വ മഹാരാജ മച്ഛാസനപുരസ്കൃതഃ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'നമ്മുടെ ഗുരുവിന്റെ മകൻ തന്റെ കർമ്മഫലത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു; മഹാരാജാവേ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവനെ കൊണ്ടുവരിക.'

തഥേതി തേനോപാനീതം ഗുരുപുത്രം യദൂത്തമൌ। ദത്ത്വാ സ്വഗുരവേ ഭൂയോ വൃണീഷ്വേതി തമൂചതുഃ

അങ്ങനെ യമൻ സമ്മതിച്ച് ഗുരുപുത്രനെ യദുകുലശ്രേഷ്ഠന്മാർക്ക് കൊണ്ടുവന്നു; അവൻ ഗുരുവിന് അവനെ സമർപ്പിച്ചു, പിന്നെയും ഒരു വരം ആവശ്യപ്പെടാൻ പറഞ്ഞു.

ശ്രീഗുരുരുവാച। സമ്യക്സമ്പാദിതോ വത്സ ഭവദ്ഭ്യാം ഗുരുനിഷ്ക്രയഃ। കോ നു യുഷ്മദ്വിധഗുരോഃ കാമാനാമവശിഷ്യതേ

ശ്രീഗുരു പറഞ്ഞു: 'മക്കളേ, നിങ്ങൾ ഗുരുദക്ഷിണ പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചു; നിങ്ങളുടെ പോലുള്ള ശിഷ്യന്മാർക്കുള്ള ഗുരുവിന് ഇനി എന്ത് ആഗ്രഹിക്കാനുണ്ട്?'

ഗച്ഛതം സ്വഗൃഹം വീരൌ കീര്തിര്വാമസ്തു പാവനീ। ഛന്ദാംസ്യയാതയാമാനി ഭവന്ത്വിഹ പരത്ര ച

'വീരന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങൂ; നിങ്ങളുടെ കീർത്തി ശുദ്ധമായിരിക്കട്ടെ; നിങ്ങൾ പഠിച്ച വേദങ്ങൾ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും നിങ്ങളോടൊപ്പം നിലനില്ക്കട്ടെ.'

ഗുരുണൈവമനുജ്ഞാതൌ രഥേനാനിലരംഹസാ। ആയാതൌ സ്വപുരം താത പര്ജന്യനിനദേന വൈ

ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ അവർ രഥത്തിൽ കയറി, കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ, മേഘഗർജ്ജനശബ്ദത്തോടെ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.