ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഹാ നാഥ പ്രിയ ധര്മജ്ഞ കരുണാനാഥവത്സല । ത്വയാ ഹതേന നിഹതാ വയം തേ സഗൃഹപ്രജാഃ

'ഹായ് നാഥാ, പ്രിയനേ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, കരുണയുള്ള അനാഥവത്സലനേ! നിന്നെ കൊന്നതോടെ ഞങ്ങളും ഞങ്ങളുടെ കുടുംബവും മക്കളും നശിച്ചുപോയി.'

ത്വയാ വിരഹിതാ പത്യാ പുരീയം പുരുഷര്ഷഭ । ന ശോഭതേ വയമിവ നിവൃത്തോത്സവമങ്‌ഗലാ

'നിന്റെ കൂടെ ഇല്ലാതെ, ഭർത്താവേ, ഈ നഗരം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങൾ പോലെ തന്നെ, ഉത്സവങ്ങളോ മംഗളങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, ഭംഗിയില്ലാതെ പോയിരിക്കുന്നു.'

അനാഗസാം ത്വം ഭൂതാനാം കൃതവാന് ദ്രോഹമുല്ബണമ് । തേനേമാം ഭോ ദശാം നീതോ ഭൂതധ്രുക് കോ ലഭേത ശമ്

'നിഷ്പാപികളായ ജീവികളോട് നീ വലിയ ദോഷം ചെയ്തു; അതുകൊണ്ട്, ഭൂതങ്ങളെ കൊല്ലുന്നവനേ, ഞങ്ങളെ ഈ അവസ്ഥയിലാക്കിയത് കൊണ്ട് ആരാണ് മനസ്സിൽ സമാധാനം കണ്ടെത്തുക?'

സര്വേഷാമിഹ ഭൂതാനാം ഏഷ ഹി പ്രഭവാപ്യയഃ । ഗോപ്താ ച തദവധ്യായീ ന ക്വചിത് സുഖമേധതേ

ഇവിടെ ഉള്ള എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഈ ദൈവീകതയാണ് സൃഷ്ടിക്കും നാശത്തിനും കാരണം. എല്ലാം സംരക്ഷിക്കുന്നതും ഇതു തന്നെയാണ്. ഇതിനെ അവഗണിക്കുന്നവർക്ക് എവിടെയും സുഖം ലഭിക്കില്ല.

ശ്രീശുക ഉവാച - രാജയോഷിത ആശ്വാസ്യ ഭഗവാന് ലോകഭാവനഃ । യാമാഹുര്ലൌകികീം സംസ്ഥാം ഹതാനാം സമകാരയത്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഭഗവാൻ രാജകുലത്തിലെ സ്ത്രീകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; കൊല്ലപ്പെട്ടവർക്കായി ലോകത്തിൽ പതിവുള്ള ശവസംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തി.

മാതരം പിതരം ചൈവ മോചയിത്വാഥ ബന്ധനാത് । കൃഷ്ണരാമൌ വവന്ദാതേ ശിരസാ സ്പൃശ്യ പാദയോഃ

അതിനുശേഷം അമ്മയെയും അച്ചനെയും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച ശേഷം കൃഷ്ണനും രാമനും അവരുടെ കാലിൽ തലോടി വന്ദനം ചെയ്തു.

ദേവകീ വസുദേവശ്ച വിജ്ഞായ ജഗദീശ്വരൌ । കൃതസംവന്ദനൌ പുത്രൌ സസ്വജാതേ ന ശങ്‌കിതൌ

ദേവകിയും വസുദേവനും, തങ്ങളുടെ മക്കളാണ് ലോകത്തിന്റെ അധിപതികൾ എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവരുടെ വന്ദനം സ്വീകരിച്ച ശേഷം ഭയമില്ലാതെ അവരെ അണച്ചു പിടിച്ചു.

വസുദേവദേവകീ സാന്ത്വനമ്; ഉഗ്രസേനസ്യ രാജ്യാഭിഷേകഃ; രാമകൃഷ്ണയോരുപനയനം വിദ്യാധ്യയനം, ഗുരുര്മൃതപുത്രസ്യാനയനം ച - അഥ പഞ്ചചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ। ശ്രീശുക ഉവാച। പിതരാവുപലബ്ധാര്ഥൌ വിദിത്വാ പുരുഷോത്തമഃ। മാ ഭൂദിതി നിജാം മായാം തതാന ജനമോഹിനീമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റപ്പെട്ടുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പരമപുരുഷൻ, 'ദുഃഖപ്പെടേണ്ട' എന്ന് പറഞ്ഞ് തന്റെ മായാവശം വ്യാപിപ്പിച്ചു, എല്ലാവരുടെയും മനസ്സും മയക്കിച്ചു.

ഉവാച പിതരാവേത്യ സാഗ്രജഃ സാത്വര്ഷഭഃ। പ്രശ്രയാവനതഃ പ്രീണന്നമ്ബ താതേതി സാദരമ്

തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനോടൊപ്പം, സാത്വതരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, അച്ഛനും അമ്മയോടു സമീപിച്ചു, വിനയത്തോടെ വന്ദനം ചെയ്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ സ്നേഹപൂർവ്വം 'അമ്മേ, അച്ഛാ' എന്നു വിളിച്ചു.

നാസ്മത്തോ യുവയോസ്താത നിത്യോത്കണ്ഠിതയോരപി। ബാല്യപൌഗണ്ഡകൈശോരാഃ പുത്രാഭ്യാമഭവന്ക്വചിത്

അച്ഛാ, നിങ്ങൾക്കും അമ്മയ്ക്കും എപ്പോഴും ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആഗ്രഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ഞങ്ങൾ കുട്ടിക്കാലവും ബാല്യവും യൗവനവും നിങ്ങളോടൊപ്പം ചെലവിടാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.

ന ലബ്ധോ ദൈവഹതയോര്വാസോ നൌ ഭവദന്തികേ। യാം ബാലാഃ പിതൃഗേഹസ്ഥാ വിന്ദന്തേ ലാലിതാ മുദമ്

ദൈവം തടഞ്ഞതിനാൽ, ഞങ്ങൾക്കു നിങ്ങളുടെ അടുത്ത് താമസിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല; അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ വളർന്നു സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് കിട്ടുന്ന ആനന്ദം ഞങ്ങൾക്കു ലഭിച്ചില്ല.

സര്വാര്ഥസമ്ഭവോ ദേഹോ ജനിതഃ പോഷിതോ യതഃ। ന തയോര്യാതി നിര്വേശം പിത്രോര്മര്ത്യഃ ശതായുഷാ

എത്രയും ആയുസ്സുള്ളവൻ ആയിരുന്നാലും, എല്ലാ നേട്ടങ്ങൾക്കും ആധാരമായ ഈ ശരീരം ജനിപ്പിക്കുകയും പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അച്ഛനും അമ്മയ്ക്കും ഒരിക്കലും കടം തീർക്കാൻ കഴിയില്ല.

യസ്തയോരാത്മജഃ കല്പ ആത്മനാ ച ധനേന ച। വൃത്തിം ന ദദ്യാത്തം പ്രേത്യ സ്വമാംസം ഖാദയന്തി ഹി

ശരീരത്തിലും സമ്പത്തിലും ശേഷിയുള്ളവൻ അച്ഛനും അമ്മയ്ക്കും ഉപജീവനസാധനങ്ങൾ നൽകാതെ ഇരുന്നാൽ, മരിച്ചശേഷം അവൻ തനിക്കു താനെ മാംസം ഭക്ഷിക്കേണ്ടി വരും.

മാതരം പിതരം വൃദ്ധം ഭാര്യാം സാധ്വീം സുതം ശിശുമ്। ഗുരും വിപ്രം പ്രപന്നം ച കല്പോഽബിഭ്രച്ഛ്വസന്മൃതഃ

ശേഷിയുള്ളപ്പോൾ തന്നെ വയസ്സായ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും, സദാചാരമുള്ള ഭാര്യയെയും കുഞ്ഞിനെ, ഗുരുവിനെ, ബ്രാഹ്മണനെ, അഭയം തേടിയവനെ അവഗണിക്കുന്നവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചവനുപോലെയാണ്.

തന്നാവകല്പയോഃ കംസാന്നിത്യമുദ്വിഗ്നചേതസോഃ। മോഘമേതേ വ്യതിക്രാന്താ ദിവസാ വാമനര്ചതോഃ

കംസന്റെ ഭീഷണിയിൽ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉത്കണ്ഠയിലായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ കാലുകൾ പൂജിക്കാതെ പോയ ദിവസങ്ങൾ വെറുതെയായി.

തത്ക്ഷന്തുമര്ഹഥസ്താത മാതര്നൌ പരതന്ത്രയോഃ। അകുര്വതോര്വാം ശുശ്രൂഷാം ക്ലിഷ്ടയോര്ദുര്ഹൃദാ ഭൃശമ്

അച്ഛാ, അമ്മേ, ഞങ്ങൾ മറ്റൊരാളുടെ അധികാരത്തിൽ പെട്ട് വളരെ കഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ, നിങ്ങൾക്ക് സേവനം ചെയ്യാൻ കഴിയാതിരുന്നതിന് ഞങ്ങളെ ക്ഷമിക്കണം.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഇതി മായാമനുഷ്യസ്യ ഹരേര്വിശ്വാത്മനോ ഗിരാ। മോഹിതാവങ്കമാരോപ്യ പരിഷ്വജ്യാപതുര്മുദമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച വിശ്വാത്മാവായ ഹരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവർ മയക്കപ്പെട്ടു; അവനെ മടിയിൽ ഇരുത്തി അണച്ചു പിടിച്ച് ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു.

സിഞ്ചന്താവശ്രുധാരാഭിഃ സ്നേഹപാശേന ചാവൃതൌ। ന കിഞ്ചിദൂചതൂ രാജന്ബാഷ്പകണ്ഠൌ വിമോഹിതൌ

സ്നേഹബന്ധത്തിൽ കെട്ടപ്പെട്ട് കണ്ണുനീർ ഒഴുക്കി, അവർക്കു ഒന്നും പറയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; കണ്ണീരാൽ കഴുത്ത് മുറുകി, മനസ്സ് മയങ്ങി നിന്നു.

ഏവമാശ്വാസ്യ പിതരൌ ഭഗവാന്ദേവകീസുതഃ। മാതാമഹം തൂഗ്രസേനം യദൂനാമകരോന്നൃപമ്

ഇങ്ങനെ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം ദേവകിയുടെ മകൻ ഭഗവാൻ, യദുക്കളുടെ രാജാവായി ഉഗ്രസേനനെ സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു.

ആഹ ചാസ്മാന്മഹാരാജ പ്രജാശ്ചാജ്ഞപ്തുമര്ഹസി। യയാതിശാപാദ്യദുഭിര്നാസിതവ്യം നൃപാസനേ

അവൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ഞങ്ങളെയും ജനങ്ങളെയും നിങ്ങൾ ആജ്ഞാപിക്കണം; യയാതിയുടെ ശാപം കാരണം യദുക്കൾക്ക് രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കാൻ പാടില്ല.

മയി ഭൃത്യ ഉപാസീനേ ഭവതോ വിബുധാദയഃ। ബലിം ഹരന്ത്യവനതാഃ കിമുതാന്യേ നരാധിപാഃ

ഞാൻ ഭൃത്യനായി ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാരും മറ്റുള്ളവരും വരെ വന്ദിച്ച് ബലി അർപ്പിക്കുന്നു; പിന്നെ മനുഷ്യരാജാക്കന്മാരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ?

സര്വാന്സ്വാന്ജ്ഞാതിസമ്ബന്ധാന്ദിഗ്ഭ്യഃ കംസഭയാകുലാന്। യദുവൃഷ്ണ്യന്ധകമധു ദാശാര്ഹകുകുരാദികാന്

കംസന്റെ ഭയത്തിൽ എല്ലായിടത്തും വിഷമിച്ചിരുന്ന യാദവരും വൃശ്യികളും അന്ധകരും മധുക്കളും ദാശാർഹരും കുകുരന്മാരും മറ്റു ബന്ധുക്കളും എല്ലാവരെയും,

സഭാജിതാന്സമാശ്വാസ്യ വിദേശാവാസകര്ശിതാന്। ന്യവാസയത്സ്വഗേഹേഷു വിത്തൈഃ സന്തര്പ്യ വിശ്വകൃത്

അവരെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച്, വിദേശങ്ങളിൽ താമസിച്ച് ക്ഷീണിച്ചവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, സ്വഗൃഹങ്ങളിൽ വസിക്കാൻ സൗകര്യവും ധനസമ്പത്തും നൽകി സന്തോഷിപ്പിച്ചു.

കൃഷ്ണസങ്കര്ഷണഭുജൈര്ഗുപ്താ ലബ്ധമനോരഥാഃ। ഗൃഹേഷു രേമിരേ സിദ്ധാഃ കൃഷ്ണരാമഗതജ്വരാഃ

കൃഷ്ണനും സങ്കർഷണനും കൈകൊണ്ട് സംരക്ഷിച്ചപ്പോൾ, അവർക്കു മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചതൊക്കെയും ലഭിച്ചു; കൃഷ്ണനും രാമനും എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും നീക്കി, അവർ സ്വഗൃഹങ്ങളിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.

വീക്ഷന്തോഽഹരഹഃ പ്രീതാ മുകുന്ദവദനാമ്ബുജമ്। നിത്യം പ്രമുദിതം ശ്രീമത്സദയസ്മിതവീക്ഷണമ്

അവർ ദിവസേന സന്തോഷത്തോടെ മുകുന്ദന്റെ കമലസദൃശമായ മുഖം നോക്കി, അതിലെ ദയാപൂർണ്ണമായ പുഞ്ചിരിയോടെ പ്രകാശമുള്ള സൗന്ദര്യത്തിൽ ആനന്ദിച്ചു.

തത്ര പ്രവയസോഽപ്യാസന്യുവാനോഽതിബലൌജസഃ। പിബന്തോഽക്ഷൈര്മുകുന്ദസ്യ മുഖാമ്ബുജസുധാം മുഹുഃ

അവിടെ മുതിർന്നവരും യുവാക്കളെപ്പോലെ ഉജ്ജ്വലമായ ഉത്സാഹത്തോടെ, മുകുന്ദന്റെ കമലമുഖത്തിലെ അമൃതം കണ്ണുകളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ആസ്വദിച്ചു.

അഥ നന്ദം സമസാദ്യ ഭഗവാന്ദേവകീസുതഃ। സങ്കര്ഷണശ്ച രാജേന്ദ്ര പരിഷ്വജ്യേദമൂചതുഃ

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ദേവകിയുടെ മകനും സങ്കർഷണനും നന്ദനെ സമീപിച്ച്, സ്നേഹത്തോടെ അണുകെട്ടി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

പിതര്യുവാഭ്യാം സ്നിഗ്ധാഭ്യാം പോഷിതൌ ലാലിതൌ ഭൃശമ്। പിത്രോരഭ്യധികാ പ്രീതിരാത്മജേഷ്വാത്മനോഽപി ഹി

നമ്മളെ വളർത്തി സ്നേഹത്തോടെ സംരക്ഷിച്ചവൻ നീയാണല്ലോ, അച്ഛാ; പിതാമാതാക്കൾക്ക് സ്വന്തം മക്കളോടുള്ള സ്നേഹം തങ്ങളോടേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.

സ പിതാ സാ ച ജനനീ യൌ പുഷ്ണീതാം സ്വപുത്രവത്। ശിശൂന്ബന്ധുഭിരുത്സൃഷ്ടാനകല്പൈഃ പോഷരക്ഷണേ

ബന്ധുക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ചും തങ്ങളാൽ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയാത്ത കുഞ്ഞുങ്ങളെ, സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ വളർത്തുന്ന അച്ഛനും അമ്മയും മഹാന്മാരാണ്.