ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തം ആവിശന്തമാലോക്യ മൃത്യുമാത്മന ആസനാത് । മനസ്വീ സഹസോത്ഥായ ജഗൃഹേ സോഽസിചര്മണീ

തനിക്കു മരണമായി അടുത്തുവരുന്നവനെ കണ്ടു, കംസൻ മനസ്സുറപ്പോടെ അപ്രതീക്ഷിതമായി എഴുന്നേറ്റ് തന്റെ വാൾയും കവചവും പിടിച്ചു.

( മിശ്ര ) തം ഖഡ്ഗപാണിം വിചരന്തമാശു ശ്യേനം യഥാ ദക്ഷിണസവ്യമമ്ബരേ । സമഗ്രഹീദ് ദുര്വിഷഹോഗ്രതേജാ യഥോരഗം താര്ക്ഷ്യസുതഃ പ്രസഹ്യ

വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് കംസൻ ആകാശത്ത് വലതും ഇടതുമായി പറക്കുന്ന പരുന്തുപോലെ ചുറ്റി നടന്നു; പക്ഷേ അതിജയിക്കാനാവാത്ത ശക്തിയുള്ളവൻ അവനെ കരുത്തോടെ പിടിച്ചു, ഗരുഡൻ പാമ്പിനെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ.

പ്രഗൃഹ്യ കേശേഷു ചലത്കിരീതം നിപാത്യ രങ്‌ഗോപരി തുങ്‌ഗമഞ്ചാത് । തസ്യോപരിഷ്ടാത് സ്വത്സ്വയമബ്ജനാഭഃ പപാത വിശ്വാശ്രയ ആത്മതന്ത്രഃ

അവന്റെ മുടിയിൽ പിടിച്ചു, കിരീടം കുലുങ്ങുമ്പോൾ, ഉയർന്ന മഞ്ചത്തിൽ നിന്ന് അരങ്ങിലേക്ക് തള്ളിയിട്ടു; പിന്നെ കമലനാഭനായ സ്വയംഭൂ, ലോകത്തിന്റെ ആശ്രയമായവൻ, മുകളിൽ നിന്ന് അവന്റെ മേൽ വീണു.

തം സമ്പരേതം വിചകര്ഷ ഭൂമൌ ഹരിര്യഥേഭം ജഗതോ വിപശ്യതഃ । ഹാ ഹേതി ശബ്ദഃ സുമഹാന് തദാഭൂദ് ഉദീരിതഃ സര്വജനൈര്നരേന്ദ്ര

ഹരിയ് അവന്റെ ജീവൻ വിട്ട ശരീരം നിലത്തേക്ക് വലിച്ചു, ആനയെ വലിക്കുന്നതുപോലെ, ലോകം മുഴുവൻ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ; അപ്പോൾ എല്ലാവരും 'ഹായ്! ഹായ്!' എന്ന് വലിയ നിലവിളി ഉയർത്തി.

സ നിത്യദോദ്വിഗ്നധിയാ തമീശ്വരം പിബന് വദന് വാ വിചരന് സ്വപന്ശ്വസന് । ദദര്ശ ചക്രായുധമഗ്രതോ യതഃ തദേവ രൂപം ദുരവാപമാപ

എപ്പോഴും ഭയത്തോടെ, ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും സംസാരിക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും ശ്വസിക്കുമ്പോഴും, അവൻ മുന്നിൽ ചക്രായുധധാരിയായ ഭഗവാനെ കണ്ടു; അതുവഴി ലഭിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായ ആ രൂപം അവൻ പ്രാപിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) തസ്യാനുജാ ഭ്രാതരോഽഷ്ടൌ കംകന്യഗ്രോധകാദയഃ । അഭ്യധാവന് അതിക്രുദ്ധാ ഭ്രാതുര്നിര്വേശകാരിണഃ

കങ്കൻ, ന്യഗ്രോധകൻ തുടങ്ങിയ എട്ട് സഹോദരന്മാർ, സഹോദരന്റെ മരണത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഓടിയെത്തി.

തഥാതിരഭസാംസ്താംസ്തു സംയത്താത് രോഹിണീസുതഃ । അഹന് പരിഘമുദ്യമ്യ പശൂനിവ മൃഗാധിപഃ

അപ്പോൾ രോഹിണിയുടെ മകൻ അതിവേഗം തന്റെ ഗദ ഉയർത്തി അവരെ മൃഗങ്ങളുടെ രാജാവായ സിംഹം മൃഗങ്ങളെ അടിക്കുന്നതുപോലെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.

നേദുര്ദുന്ദുഭയോ വ്യോമ്നി ബ്രഹ്മേശാദ്യാ വിഭൂതയഃ । പുഷ്പൈഃ കിരന്തസ്തം പ്രീതാഃ ശശംസുര്നനൃതുഃ സ്ത്രിയഃ

ആകാശത്ത് ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും തുടങ്ങിയ ദേവതകൾ സന്തോഷത്തോടെ പൂക്കൾ ചൊരിഞ്ഞു, അവനെ സ്തുതിച്ചു, സ്ത്രീകൾ നൃത്തം ചെയ്തു.

തേഷാം സ്ത്രിയോ മഹാരാജ സുഹൃന്മരണദുഃഖിതാഃ । തത്രാഭീയുര്വിനിഘ്നന്ത്യഃ ശീര്ഷാണ്യശ്രുവിലോചനാഃ

മഹാരാജാവേ, അവരുടെ ഭാര്യമാർ പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിതരായി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ തല തല്ലി അവരോടു സമീപിച്ചു.

ശയാനാന് ന്വീരശയ്യായാം പതീന് ആലിങ്‌ഗ്യ ശോചതീഃ । വിലേപുഃ സുസ്വരം നാര്യോ വിസൃജന്ത്യോ മുഹുഃ ശുചഃ

വീരശയ്യയിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താക്കളെ അണുകെട്ടി, സ്ത്രീകൾ സുന്ദരമായ ശബ്ദത്തിൽ വിലപിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖം പുറത്തുവിട്ടു.

ഹാ നാഥ പ്രിയ ധര്മജ്ഞ കരുണാനാഥവത്സല । ത്വയാ ഹതേന നിഹതാ വയം തേ സഗൃഹപ്രജാഃ

'ഹായ് നാഥാ, പ്രിയനേ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, കരുണയുള്ള അനാഥവത്സലനേ! നിന്നെ കൊന്നതോടെ ഞങ്ങളും ഞങ്ങളുടെ കുടുംബവും മക്കളും നശിച്ചുപോയി.'

ത്വയാ വിരഹിതാ പത്യാ പുരീയം പുരുഷര്ഷഭ । ന ശോഭതേ വയമിവ നിവൃത്തോത്സവമങ്‌ഗലാ

'നിന്റെ കൂടെ ഇല്ലാതെ, ഭർത്താവേ, ഈ നഗരം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങൾ പോലെ തന്നെ, ഉത്സവങ്ങളോ മംഗളങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, ഭംഗിയില്ലാതെ പോയിരിക്കുന്നു.'

അനാഗസാം ത്വം ഭൂതാനാം കൃതവാന് ദ്രോഹമുല്ബണമ് । തേനേമാം ഭോ ദശാം നീതോ ഭൂതധ്രുക് കോ ലഭേത ശമ്

'നിഷ്പാപികളായ ജീവികളോട് നീ വലിയ ദോഷം ചെയ്തു; അതുകൊണ്ട്, ഭൂതങ്ങളെ കൊല്ലുന്നവനേ, ഞങ്ങളെ ഈ അവസ്ഥയിലാക്കിയത് കൊണ്ട് ആരാണ് മനസ്സിൽ സമാധാനം കണ്ടെത്തുക?'

സര്വേഷാമിഹ ഭൂതാനാം ഏഷ ഹി പ്രഭവാപ്യയഃ । ഗോപ്താ ച തദവധ്യായീ ന ക്വചിത് സുഖമേധതേ

ഇവിടെ ഉള്ള എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഈ ദൈവീകതയാണ് സൃഷ്ടിക്കും നാശത്തിനും കാരണം. എല്ലാം സംരക്ഷിക്കുന്നതും ഇതു തന്നെയാണ്. ഇതിനെ അവഗണിക്കുന്നവർക്ക് എവിടെയും സുഖം ലഭിക്കില്ല.

ശ്രീശുക ഉവാച - രാജയോഷിത ആശ്വാസ്യ ഭഗവാന് ലോകഭാവനഃ । യാമാഹുര്ലൌകികീം സംസ്ഥാം ഹതാനാം സമകാരയത്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഭഗവാൻ രാജകുലത്തിലെ സ്ത്രീകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; കൊല്ലപ്പെട്ടവർക്കായി ലോകത്തിൽ പതിവുള്ള ശവസംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തി.

മാതരം പിതരം ചൈവ മോചയിത്വാഥ ബന്ധനാത് । കൃഷ്ണരാമൌ വവന്ദാതേ ശിരസാ സ്പൃശ്യ പാദയോഃ

അതിനുശേഷം അമ്മയെയും അച്ചനെയും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച ശേഷം കൃഷ്ണനും രാമനും അവരുടെ കാലിൽ തലോടി വന്ദനം ചെയ്തു.

ദേവകീ വസുദേവശ്ച വിജ്ഞായ ജഗദീശ്വരൌ । കൃതസംവന്ദനൌ പുത്രൌ സസ്വജാതേ ന ശങ്‌കിതൌ

ദേവകിയും വസുദേവനും, തങ്ങളുടെ മക്കളാണ് ലോകത്തിന്റെ അധിപതികൾ എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവരുടെ വന്ദനം സ്വീകരിച്ച ശേഷം ഭയമില്ലാതെ അവരെ അണച്ചു പിടിച്ചു.

വസുദേവദേവകീ സാന്ത്വനമ്; ഉഗ്രസേനസ്യ രാജ്യാഭിഷേകഃ; രാമകൃഷ്ണയോരുപനയനം വിദ്യാധ്യയനം, ഗുരുര്മൃതപുത്രസ്യാനയനം ച - അഥ പഞ്ചചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ। ശ്രീശുക ഉവാച। പിതരാവുപലബ്ധാര്ഥൌ വിദിത്വാ പുരുഷോത്തമഃ। മാ ഭൂദിതി നിജാം മായാം തതാന ജനമോഹിനീമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റപ്പെട്ടുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പരമപുരുഷൻ, 'ദുഃഖപ്പെടേണ്ട' എന്ന് പറഞ്ഞ് തന്റെ മായാവശം വ്യാപിപ്പിച്ചു, എല്ലാവരുടെയും മനസ്സും മയക്കിച്ചു.

ഉവാച പിതരാവേത്യ സാഗ്രജഃ സാത്വര്ഷഭഃ। പ്രശ്രയാവനതഃ പ്രീണന്നമ്ബ താതേതി സാദരമ്

തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനോടൊപ്പം, സാത്വതരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, അച്ഛനും അമ്മയോടു സമീപിച്ചു, വിനയത്തോടെ വന്ദനം ചെയ്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ സ്നേഹപൂർവ്വം 'അമ്മേ, അച്ഛാ' എന്നു വിളിച്ചു.

നാസ്മത്തോ യുവയോസ്താത നിത്യോത്കണ്ഠിതയോരപി। ബാല്യപൌഗണ്ഡകൈശോരാഃ പുത്രാഭ്യാമഭവന്ക്വചിത്

അച്ഛാ, നിങ്ങൾക്കും അമ്മയ്ക്കും എപ്പോഴും ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആഗ്രഹം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ഞങ്ങൾ കുട്ടിക്കാലവും ബാല്യവും യൗവനവും നിങ്ങളോടൊപ്പം ചെലവിടാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.

ന ലബ്ധോ ദൈവഹതയോര്വാസോ നൌ ഭവദന്തികേ। യാം ബാലാഃ പിതൃഗേഹസ്ഥാ വിന്ദന്തേ ലാലിതാ മുദമ്

ദൈവം തടഞ്ഞതിനാൽ, ഞങ്ങൾക്കു നിങ്ങളുടെ അടുത്ത് താമസിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല; അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ വളർന്നു സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് കിട്ടുന്ന ആനന്ദം ഞങ്ങൾക്കു ലഭിച്ചില്ല.

സര്വാര്ഥസമ്ഭവോ ദേഹോ ജനിതഃ പോഷിതോ യതഃ। ന തയോര്യാതി നിര്വേശം പിത്രോര്മര്ത്യഃ ശതായുഷാ

എത്രയും ആയുസ്സുള്ളവൻ ആയിരുന്നാലും, എല്ലാ നേട്ടങ്ങൾക്കും ആധാരമായ ഈ ശരീരം ജനിപ്പിക്കുകയും പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അച്ഛനും അമ്മയ്ക്കും ഒരിക്കലും കടം തീർക്കാൻ കഴിയില്ല.

യസ്തയോരാത്മജഃ കല്പ ആത്മനാ ച ധനേന ച। വൃത്തിം ന ദദ്യാത്തം പ്രേത്യ സ്വമാംസം ഖാദയന്തി ഹി

ശരീരത്തിലും സമ്പത്തിലും ശേഷിയുള്ളവൻ അച്ഛനും അമ്മയ്ക്കും ഉപജീവനസാധനങ്ങൾ നൽകാതെ ഇരുന്നാൽ, മരിച്ചശേഷം അവൻ തനിക്കു താനെ മാംസം ഭക്ഷിക്കേണ്ടി വരും.

മാതരം പിതരം വൃദ്ധം ഭാര്യാം സാധ്വീം സുതം ശിശുമ്। ഗുരും വിപ്രം പ്രപന്നം ച കല്പോഽബിഭ്രച്ഛ്വസന്മൃതഃ

ശേഷിയുള്ളപ്പോൾ തന്നെ വയസ്സായ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും, സദാചാരമുള്ള ഭാര്യയെയും കുഞ്ഞിനെ, ഗുരുവിനെ, ബ്രാഹ്മണനെ, അഭയം തേടിയവനെ അവഗണിക്കുന്നവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചവനുപോലെയാണ്.

തന്നാവകല്പയോഃ കംസാന്നിത്യമുദ്വിഗ്നചേതസോഃ। മോഘമേതേ വ്യതിക്രാന്താ ദിവസാ വാമനര്ചതോഃ

കംസന്റെ ഭീഷണിയിൽ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉത്കണ്ഠയിലായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ കാലുകൾ പൂജിക്കാതെ പോയ ദിവസങ്ങൾ വെറുതെയായി.

തത്ക്ഷന്തുമര്ഹഥസ്താത മാതര്നൌ പരതന്ത്രയോഃ। അകുര്വതോര്വാം ശുശ്രൂഷാം ക്ലിഷ്ടയോര്ദുര്ഹൃദാ ഭൃശമ്

അച്ഛാ, അമ്മേ, ഞങ്ങൾ മറ്റൊരാളുടെ അധികാരത്തിൽ പെട്ട് വളരെ കഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ, നിങ്ങൾക്ക് സേവനം ചെയ്യാൻ കഴിയാതിരുന്നതിന് ഞങ്ങളെ ക്ഷമിക്കണം.

ശ്രീശുക ഉവാച। ഇതി മായാമനുഷ്യസ്യ ഹരേര്വിശ്വാത്മനോ ഗിരാ। മോഹിതാവങ്കമാരോപ്യ പരിഷ്വജ്യാപതുര്മുദമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച വിശ്വാത്മാവായ ഹരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവർ മയക്കപ്പെട്ടു; അവനെ മടിയിൽ ഇരുത്തി അണച്ചു പിടിച്ച് ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു.

സിഞ്ചന്താവശ്രുധാരാഭിഃ സ്നേഹപാശേന ചാവൃതൌ। ന കിഞ്ചിദൂചതൂ രാജന്ബാഷ്പകണ്ഠൌ വിമോഹിതൌ

സ്നേഹബന്ധത്തിൽ കെട്ടപ്പെട്ട് കണ്ണുനീർ ഒഴുക്കി, അവർക്കു ഒന്നും പറയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; കണ്ണീരാൽ കഴുത്ത് മുറുകി, മനസ്സ് മയങ്ങി നിന്നു.

ഏവമാശ്വാസ്യ പിതരൌ ഭഗവാന്ദേവകീസുതഃ। മാതാമഹം തൂഗ്രസേനം യദൂനാമകരോന്നൃപമ്

ഇങ്ങനെ അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം ദേവകിയുടെ മകൻ ഭഗവാൻ, യദുക്കളുടെ രാജാവായി ഉഗ്രസേനനെ സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്തു.