ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പ്രവേപിതഃ സ രുധിരം ഉദ്‌വമന് മുഖതോഽര്ദിതഃ । വ്യസുഃ പപാതോര്വ്യുപസ്ഥേ വാതാഹത ഇവാങ്‌ഘ്രിപഃ

അവൻ വിറച്ചു, വായിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകി, വേദനയിൽ പെടുന്നു; ജീവൻ വിട്ട്, കാറ്റിൽ വീണു കിടക്കുന്ന വൃക്ഷംപോലെ നിലത്ത് വീണു.

തതഃ കൂടമനുപ്രാപ്തം രാമഃ പ്രഹരതാം വരഃ । അവധീത് ലീലയാ രാജന് സാവജ്ഞം വാമമുഷ്ടിനാ

അതിനുശേഷം, യുദ്ധത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ, കൂഠൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, അവനെ വലതുകൈയുടെ അവജ്ഞാപൂർവമായ ഒരു പ്രഹാരത്തിൽ എളുപ്പത്തിൽ സംഹരിച്ചു, രാജാവേ.

തര്ഹ്യേവ ഹി ശലഃ കൃഷ്ണ പ്രപദാഹതശീര്ഷകഃ । ദ്വിധാ വിദീര്ണസ്തോശലക ഉഭാവപി നിപേതതുഃ

അത് തന്നേ സമയത്ത്, ശലന്റെ തലയ്ക്ക് കൃഷ്ണന്റെ കാലടി വീണു; ശലനും തോഷലകനും ഇരുവരും രണ്ടായി പിളർന്ന് നിലത്ത് വീണു.

ചാണൂരേ മുഷ്ടികേ കൂടേ ശലേ തോശലകേ ഹതേ । ശേഷാഃ പ്രദുദ്രുവുര്മല്ലാഃ സര്വേ പ്രാണപരീപ്സവഃ

ചാണൂരു, മുഷ്ടികൻ, കൂഠൻ, ശലൻ, തോഷലകൻ എന്നിവരെ കൊന്നതോടെ, ശേഷിച്ച എല്ലാ മല്ലന്മാരും ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.

ഗോപാന് വയസ്യാന് ആകൃഷ്യ തൈഃ സംസൃജ്യ വിജഹ്രതുഃ । വാദ്യമാനേഷു തൂര്യേഷു വല്ഗന്തൌ രുതനൂപുരൌ

അവർ ഗോപസുഹൃത്തുക്കളെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർത്ത്, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുഴങ്ങുമ്പോൾ, കാൽക്കിണ്ണങ്ങൾ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു.

ജനാഃ പ്രജഹൃഷുഃ സര്വേ കര്മണാ രാമകൃഷ്ണയോഃ । ഋതേ കംസം വിപ്രമുഖ്യാഃ സാധവഃ സാധു സാധ്വിതി

രാമനും കൃഷ്ണനും ചെയ്ത പ്രവൃത്തിയിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു; കംസനെ ഒഴികെ, പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരും ധാർമ്മികരായവരും 'ശബാശ്! ശബാശ്!' എന്ന് ഉല്ലസിച്ചു.

ഹതേഷു മല്ലവര്യേഷു വിദ്രുതേഷു ച ഭോജരാട് । ന്യവാരയത് സ്വതൂര്യാണി വാക്യം ചേദമുവാച ഹ

മല്ലന്മാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവർ വീണു, ഭൂജരാജാവ് ആശങ്കയിൽ ആയപ്പോൾ, അവൻ തന്റെ തൂറിയങ്ങൾ നിർത്തിച്ചു, പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

നിഃസാരയത ദുര്വൃത്തൌ വസുദേവാത്മജൌ പുരാത് । ധനം ഹരത ഗോപാനാം നന്ദം ബധ്നീത ദുര്മതിമ്

വസുദേവന്റെ ആ രണ്ടു ദുഷ്ടമക്കളെയും നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കൂ; ഗോവാളരുടെ സമ്പത്ത് പിടിച്ചെടുക്കൂ; നന്ദനെ, ആ ദുഷ്ടനെ, കെട്ടിക്കളയൂ.

വസുദേവസ്തു ദുര്മേധാ ഹന്യതാമാശ്വസത്തമഃ । ഉഗ്രസേനഃ പിതാ ചാപി സാനുഗഃ പരപക്ഷഗഃ

വസുദേവനെ, ആ ദുഷ്ടചിന്താവാനെ, ഉത്തമകുതിരയോടൊപ്പം കൊല്ലണം; ഉഗ്രസേനനെയും അവന്റെ അനുചരന്മാരെയും, ശത്രുവിന്റെ പക്ഷം പിടിക്കുന്ന എന്റെ പിതാവിനെയും കൊല്ലണം.

ഏവം വികത്ഥമാനേ വൈ കംസേ പ്രകുപിതോഽവ്യയഃ । ലഘിമ്നോത്പത്യ തരസാ മഞ്ചമുത്തുങ്‌ഗമാരുഹത്

ഇങ്ങനെ കംസൻ ധൈര്യത്തോടെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, അക്ഷയനായവൻ കോപത്തോടെ അതിവേഗം ഉയർന്ന് ഉയർന്ന മഞ്ചത്തിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി.

തം ആവിശന്തമാലോക്യ മൃത്യുമാത്മന ആസനാത് । മനസ്വീ സഹസോത്ഥായ ജഗൃഹേ സോഽസിചര്മണീ

തനിക്കു മരണമായി അടുത്തുവരുന്നവനെ കണ്ടു, കംസൻ മനസ്സുറപ്പോടെ അപ്രതീക്ഷിതമായി എഴുന്നേറ്റ് തന്റെ വാൾയും കവചവും പിടിച്ചു.

( മിശ്ര ) തം ഖഡ്ഗപാണിം വിചരന്തമാശു ശ്യേനം യഥാ ദക്ഷിണസവ്യമമ്ബരേ । സമഗ്രഹീദ് ദുര്വിഷഹോഗ്രതേജാ യഥോരഗം താര്ക്ഷ്യസുതഃ പ്രസഹ്യ

വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് കംസൻ ആകാശത്ത് വലതും ഇടതുമായി പറക്കുന്ന പരുന്തുപോലെ ചുറ്റി നടന്നു; പക്ഷേ അതിജയിക്കാനാവാത്ത ശക്തിയുള്ളവൻ അവനെ കരുത്തോടെ പിടിച്ചു, ഗരുഡൻ പാമ്പിനെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ.

പ്രഗൃഹ്യ കേശേഷു ചലത്കിരീതം നിപാത്യ രങ്‌ഗോപരി തുങ്‌ഗമഞ്ചാത് । തസ്യോപരിഷ്ടാത് സ്വത്സ്വയമബ്ജനാഭഃ പപാത വിശ്വാശ്രയ ആത്മതന്ത്രഃ

അവന്റെ മുടിയിൽ പിടിച്ചു, കിരീടം കുലുങ്ങുമ്പോൾ, ഉയർന്ന മഞ്ചത്തിൽ നിന്ന് അരങ്ങിലേക്ക് തള്ളിയിട്ടു; പിന്നെ കമലനാഭനായ സ്വയംഭൂ, ലോകത്തിന്റെ ആശ്രയമായവൻ, മുകളിൽ നിന്ന് അവന്റെ മേൽ വീണു.

തം സമ്പരേതം വിചകര്ഷ ഭൂമൌ ഹരിര്യഥേഭം ജഗതോ വിപശ്യതഃ । ഹാ ഹേതി ശബ്ദഃ സുമഹാന് തദാഭൂദ് ഉദീരിതഃ സര്വജനൈര്നരേന്ദ്ര

ഹരിയ് അവന്റെ ജീവൻ വിട്ട ശരീരം നിലത്തേക്ക് വലിച്ചു, ആനയെ വലിക്കുന്നതുപോലെ, ലോകം മുഴുവൻ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ; അപ്പോൾ എല്ലാവരും 'ഹായ്! ഹായ്!' എന്ന് വലിയ നിലവിളി ഉയർത്തി.

സ നിത്യദോദ്വിഗ്നധിയാ തമീശ്വരം പിബന് വദന് വാ വിചരന് സ്വപന്ശ്വസന് । ദദര്ശ ചക്രായുധമഗ്രതോ യതഃ തദേവ രൂപം ദുരവാപമാപ

എപ്പോഴും ഭയത്തോടെ, ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും സംസാരിക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും ശ്വസിക്കുമ്പോഴും, അവൻ മുന്നിൽ ചക്രായുധധാരിയായ ഭഗവാനെ കണ്ടു; അതുവഴി ലഭിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായ ആ രൂപം അവൻ പ്രാപിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) തസ്യാനുജാ ഭ്രാതരോഽഷ്ടൌ കംകന്യഗ്രോധകാദയഃ । അഭ്യധാവന് അതിക്രുദ്ധാ ഭ്രാതുര്നിര്വേശകാരിണഃ

കങ്കൻ, ന്യഗ്രോധകൻ തുടങ്ങിയ എട്ട് സഹോദരന്മാർ, സഹോദരന്റെ മരണത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഓടിയെത്തി.

തഥാതിരഭസാംസ്താംസ്തു സംയത്താത് രോഹിണീസുതഃ । അഹന് പരിഘമുദ്യമ്യ പശൂനിവ മൃഗാധിപഃ

അപ്പോൾ രോഹിണിയുടെ മകൻ അതിവേഗം തന്റെ ഗദ ഉയർത്തി അവരെ മൃഗങ്ങളുടെ രാജാവായ സിംഹം മൃഗങ്ങളെ അടിക്കുന്നതുപോലെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.

നേദുര്ദുന്ദുഭയോ വ്യോമ്നി ബ്രഹ്മേശാദ്യാ വിഭൂതയഃ । പുഷ്പൈഃ കിരന്തസ്തം പ്രീതാഃ ശശംസുര്നനൃതുഃ സ്ത്രിയഃ

ആകാശത്ത് ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും തുടങ്ങിയ ദേവതകൾ സന്തോഷത്തോടെ പൂക്കൾ ചൊരിഞ്ഞു, അവനെ സ്തുതിച്ചു, സ്ത്രീകൾ നൃത്തം ചെയ്തു.

തേഷാം സ്ത്രിയോ മഹാരാജ സുഹൃന്മരണദുഃഖിതാഃ । തത്രാഭീയുര്വിനിഘ്നന്ത്യഃ ശീര്ഷാണ്യശ്രുവിലോചനാഃ

മഹാരാജാവേ, അവരുടെ ഭാര്യമാർ പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിതരായി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ തല തല്ലി അവരോടു സമീപിച്ചു.

ശയാനാന് ന്വീരശയ്യായാം പതീന് ആലിങ്‌ഗ്യ ശോചതീഃ । വിലേപുഃ സുസ്വരം നാര്യോ വിസൃജന്ത്യോ മുഹുഃ ശുചഃ

വീരശയ്യയിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താക്കളെ അണുകെട്ടി, സ്ത്രീകൾ സുന്ദരമായ ശബ്ദത്തിൽ വിലപിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖം പുറത്തുവിട്ടു.

ഹാ നാഥ പ്രിയ ധര്മജ്ഞ കരുണാനാഥവത്സല । ത്വയാ ഹതേന നിഹതാ വയം തേ സഗൃഹപ്രജാഃ

'ഹായ് നാഥാ, പ്രിയനേ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, കരുണയുള്ള അനാഥവത്സലനേ! നിന്നെ കൊന്നതോടെ ഞങ്ങളും ഞങ്ങളുടെ കുടുംബവും മക്കളും നശിച്ചുപോയി.'

ത്വയാ വിരഹിതാ പത്യാ പുരീയം പുരുഷര്ഷഭ । ന ശോഭതേ വയമിവ നിവൃത്തോത്സവമങ്‌ഗലാ

'നിന്റെ കൂടെ ഇല്ലാതെ, ഭർത്താവേ, ഈ നഗരം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങൾ പോലെ തന്നെ, ഉത്സവങ്ങളോ മംഗളങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, ഭംഗിയില്ലാതെ പോയിരിക്കുന്നു.'

അനാഗസാം ത്വം ഭൂതാനാം കൃതവാന് ദ്രോഹമുല്ബണമ് । തേനേമാം ഭോ ദശാം നീതോ ഭൂതധ്രുക് കോ ലഭേത ശമ്

'നിഷ്പാപികളായ ജീവികളോട് നീ വലിയ ദോഷം ചെയ്തു; അതുകൊണ്ട്, ഭൂതങ്ങളെ കൊല്ലുന്നവനേ, ഞങ്ങളെ ഈ അവസ്ഥയിലാക്കിയത് കൊണ്ട് ആരാണ് മനസ്സിൽ സമാധാനം കണ്ടെത്തുക?'

സര്വേഷാമിഹ ഭൂതാനാം ഏഷ ഹി പ്രഭവാപ്യയഃ । ഗോപ്താ ച തദവധ്യായീ ന ക്വചിത് സുഖമേധതേ

ഇവിടെ ഉള്ള എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഈ ദൈവീകതയാണ് സൃഷ്ടിക്കും നാശത്തിനും കാരണം. എല്ലാം സംരക്ഷിക്കുന്നതും ഇതു തന്നെയാണ്. ഇതിനെ അവഗണിക്കുന്നവർക്ക് എവിടെയും സുഖം ലഭിക്കില്ല.

ശ്രീശുക ഉവാച - രാജയോഷിത ആശ്വാസ്യ ഭഗവാന് ലോകഭാവനഃ । യാമാഹുര്ലൌകികീം സംസ്ഥാം ഹതാനാം സമകാരയത്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഭഗവാൻ രാജകുലത്തിലെ സ്ത്രീകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; കൊല്ലപ്പെട്ടവർക്കായി ലോകത്തിൽ പതിവുള്ള ശവസംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തി.

മാതരം പിതരം ചൈവ മോചയിത്വാഥ ബന്ധനാത് । കൃഷ്ണരാമൌ വവന്ദാതേ ശിരസാ സ്പൃശ്യ പാദയോഃ

അതിനുശേഷം അമ്മയെയും അച്ചനെയും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച ശേഷം കൃഷ്ണനും രാമനും അവരുടെ കാലിൽ തലോടി വന്ദനം ചെയ്തു.

ദേവകീ വസുദേവശ്ച വിജ്ഞായ ജഗദീശ്വരൌ । കൃതസംവന്ദനൌ പുത്രൌ സസ്വജാതേ ന ശങ്‌കിതൌ

ദേവകിയും വസുദേവനും, തങ്ങളുടെ മക്കളാണ് ലോകത്തിന്റെ അധിപതികൾ എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവരുടെ വന്ദനം സ്വീകരിച്ച ശേഷം ഭയമില്ലാതെ അവരെ അണച്ചു പിടിച്ചു.

വസുദേവദേവകീ സാന്ത്വനമ്; ഉഗ്രസേനസ്യ രാജ്യാഭിഷേകഃ; രാമകൃഷ്ണയോരുപനയനം വിദ്യാധ്യയനം, ഗുരുര്മൃതപുത്രസ്യാനയനം ച - അഥ പഞ്ചചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ। ശ്രീശുക ഉവാച। പിതരാവുപലബ്ധാര്ഥൌ വിദിത്വാ പുരുഷോത്തമഃ। മാ ഭൂദിതി നിജാം മായാം തതാന ജനമോഹിനീമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റപ്പെട്ടുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പരമപുരുഷൻ, 'ദുഃഖപ്പെടേണ്ട' എന്ന് പറഞ്ഞ് തന്റെ മായാവശം വ്യാപിപ്പിച്ചു, എല്ലാവരുടെയും മനസ്സും മയക്കിച്ചു.

ഉവാച പിതരാവേത്യ സാഗ്രജഃ സാത്വര്ഷഭഃ। പ്രശ്രയാവനതഃ പ്രീണന്നമ്ബ താതേതി സാദരമ്

തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനോടൊപ്പം, സാത്വതരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, അച്ഛനും അമ്മയോടു സമീപിച്ചു, വിനയത്തോടെ വന്ദനം ചെയ്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ സ്നേഹപൂർവ്വം 'അമ്മേ, അച്ഛാ' എന്നു വിളിച്ചു.