ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

നാചലത് തത്പ്രഹാരേണ മാലാഹത ഇവ ദ്വിപഃ । ബാഹ്വോര്നിഗൃഹ്യ ചാണൂരം ബഹുശോ ഭ്രാമയന് ഹരിഃ

ആ പ്രഹാരത്തിൽ ആനയ്ക്ക് പൂവ് വീണതുപോലെ ഭഗവാൻ അശേഷം കറങ്ങുന്നില്ല; ഹരിചന്ദ്രൻ ചാണൂരിന്റെ കൈകൾ പിടിച്ച് പലതവണ ചുറ്റിച്ചു.

ഭൂപൃഷ്ഠേ പോഥയാമാസ തരസാ ക്ഷീണ ജീവിതമ് । വിസ്രസ്താകല്പകേശസ്രഗ് ഇന്ദ്രധ്വജ ഇവാപതത്

ശക്തിയായി ഭൂമിയിൽ ഇടിച്ചുവീഴ്ത്തി, ജീവൻ തീർന്ന അവന്റെ മുടിയും പുഷ്പമാലയും ചിതറിച്ചു, ഇന്ദ്രന്റെ കൊടി വീഴുന്നതുപോലെ അവൻ നിലത്ത് വീണു.

തഥൈവ മുഷ്ടികഃ പൂര്വം സ്വമുഷ്ട്യാഭിഹതേന വൈ । ബലഭദ്രേണ ബലിനാ തലേനാഭിഹതോ ഭൃശമ്

അതുപോലെ തന്നെ, ശക്തനായ ബാലഭദ്രൻ ആദ്യം തന്റെ മുഷ്ടികയാൽ മുഷ്ടികനെ ശക്തിയായി അടിച്ചു, പിന്നെ തലയാൽ കനത്ത ഒരു പ്രഹാരം നൽകി.

പ്രവേപിതഃ സ രുധിരം ഉദ്‌വമന് മുഖതോഽര്ദിതഃ । വ്യസുഃ പപാതോര്വ്യുപസ്ഥേ വാതാഹത ഇവാങ്‌ഘ്രിപഃ

അവൻ വിറച്ചു, വായിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകി, വേദനയിൽ പെടുന്നു; ജീവൻ വിട്ട്, കാറ്റിൽ വീണു കിടക്കുന്ന വൃക്ഷംപോലെ നിലത്ത് വീണു.

തതഃ കൂടമനുപ്രാപ്തം രാമഃ പ്രഹരതാം വരഃ । അവധീത് ലീലയാ രാജന് സാവജ്ഞം വാമമുഷ്ടിനാ

അതിനുശേഷം, യുദ്ധത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ, കൂഠൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, അവനെ വലതുകൈയുടെ അവജ്ഞാപൂർവമായ ഒരു പ്രഹാരത്തിൽ എളുപ്പത്തിൽ സംഹരിച്ചു, രാജാവേ.

തര്ഹ്യേവ ഹി ശലഃ കൃഷ്ണ പ്രപദാഹതശീര്ഷകഃ । ദ്വിധാ വിദീര്ണസ്തോശലക ഉഭാവപി നിപേതതുഃ

അത് തന്നേ സമയത്ത്, ശലന്റെ തലയ്ക്ക് കൃഷ്ണന്റെ കാലടി വീണു; ശലനും തോഷലകനും ഇരുവരും രണ്ടായി പിളർന്ന് നിലത്ത് വീണു.

ചാണൂരേ മുഷ്ടികേ കൂടേ ശലേ തോശലകേ ഹതേ । ശേഷാഃ പ്രദുദ്രുവുര്മല്ലാഃ സര്വേ പ്രാണപരീപ്സവഃ

ചാണൂരു, മുഷ്ടികൻ, കൂഠൻ, ശലൻ, തോഷലകൻ എന്നിവരെ കൊന്നതോടെ, ശേഷിച്ച എല്ലാ മല്ലന്മാരും ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.

ഗോപാന് വയസ്യാന് ആകൃഷ്യ തൈഃ സംസൃജ്യ വിജഹ്രതുഃ । വാദ്യമാനേഷു തൂര്യേഷു വല്ഗന്തൌ രുതനൂപുരൌ

അവർ ഗോപസുഹൃത്തുക്കളെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർത്ത്, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുഴങ്ങുമ്പോൾ, കാൽക്കിണ്ണങ്ങൾ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു.

ജനാഃ പ്രജഹൃഷുഃ സര്വേ കര്മണാ രാമകൃഷ്ണയോഃ । ഋതേ കംസം വിപ്രമുഖ്യാഃ സാധവഃ സാധു സാധ്വിതി

രാമനും കൃഷ്ണനും ചെയ്ത പ്രവൃത്തിയിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു; കംസനെ ഒഴികെ, പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരും ധാർമ്മികരായവരും 'ശബാശ്! ശബാശ്!' എന്ന് ഉല്ലസിച്ചു.

ഹതേഷു മല്ലവര്യേഷു വിദ്രുതേഷു ച ഭോജരാട് । ന്യവാരയത് സ്വതൂര്യാണി വാക്യം ചേദമുവാച ഹ

മല്ലന്മാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവർ വീണു, ഭൂജരാജാവ് ആശങ്കയിൽ ആയപ്പോൾ, അവൻ തന്റെ തൂറിയങ്ങൾ നിർത്തിച്ചു, പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

നിഃസാരയത ദുര്വൃത്തൌ വസുദേവാത്മജൌ പുരാത് । ധനം ഹരത ഗോപാനാം നന്ദം ബധ്നീത ദുര്മതിമ്

വസുദേവന്റെ ആ രണ്ടു ദുഷ്ടമക്കളെയും നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കൂ; ഗോവാളരുടെ സമ്പത്ത് പിടിച്ചെടുക്കൂ; നന്ദനെ, ആ ദുഷ്ടനെ, കെട്ടിക്കളയൂ.

വസുദേവസ്തു ദുര്മേധാ ഹന്യതാമാശ്വസത്തമഃ । ഉഗ്രസേനഃ പിതാ ചാപി സാനുഗഃ പരപക്ഷഗഃ

വസുദേവനെ, ആ ദുഷ്ടചിന്താവാനെ, ഉത്തമകുതിരയോടൊപ്പം കൊല്ലണം; ഉഗ്രസേനനെയും അവന്റെ അനുചരന്മാരെയും, ശത്രുവിന്റെ പക്ഷം പിടിക്കുന്ന എന്റെ പിതാവിനെയും കൊല്ലണം.

ഏവം വികത്ഥമാനേ വൈ കംസേ പ്രകുപിതോഽവ്യയഃ । ലഘിമ്നോത്പത്യ തരസാ മഞ്ചമുത്തുങ്‌ഗമാരുഹത്

ഇങ്ങനെ കംസൻ ധൈര്യത്തോടെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, അക്ഷയനായവൻ കോപത്തോടെ അതിവേഗം ഉയർന്ന് ഉയർന്ന മഞ്ചത്തിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി.

തം ആവിശന്തമാലോക്യ മൃത്യുമാത്മന ആസനാത് । മനസ്വീ സഹസോത്ഥായ ജഗൃഹേ സോഽസിചര്മണീ

തനിക്കു മരണമായി അടുത്തുവരുന്നവനെ കണ്ടു, കംസൻ മനസ്സുറപ്പോടെ അപ്രതീക്ഷിതമായി എഴുന്നേറ്റ് തന്റെ വാൾയും കവചവും പിടിച്ചു.

( മിശ്ര ) തം ഖഡ്ഗപാണിം വിചരന്തമാശു ശ്യേനം യഥാ ദക്ഷിണസവ്യമമ്ബരേ । സമഗ്രഹീദ് ദുര്വിഷഹോഗ്രതേജാ യഥോരഗം താര്ക്ഷ്യസുതഃ പ്രസഹ്യ

വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് കംസൻ ആകാശത്ത് വലതും ഇടതുമായി പറക്കുന്ന പരുന്തുപോലെ ചുറ്റി നടന്നു; പക്ഷേ അതിജയിക്കാനാവാത്ത ശക്തിയുള്ളവൻ അവനെ കരുത്തോടെ പിടിച്ചു, ഗരുഡൻ പാമ്പിനെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ.

പ്രഗൃഹ്യ കേശേഷു ചലത്കിരീതം നിപാത്യ രങ്‌ഗോപരി തുങ്‌ഗമഞ്ചാത് । തസ്യോപരിഷ്ടാത് സ്വത്സ്വയമബ്ജനാഭഃ പപാത വിശ്വാശ്രയ ആത്മതന്ത്രഃ

അവന്റെ മുടിയിൽ പിടിച്ചു, കിരീടം കുലുങ്ങുമ്പോൾ, ഉയർന്ന മഞ്ചത്തിൽ നിന്ന് അരങ്ങിലേക്ക് തള്ളിയിട്ടു; പിന്നെ കമലനാഭനായ സ്വയംഭൂ, ലോകത്തിന്റെ ആശ്രയമായവൻ, മുകളിൽ നിന്ന് അവന്റെ മേൽ വീണു.

തം സമ്പരേതം വിചകര്ഷ ഭൂമൌ ഹരിര്യഥേഭം ജഗതോ വിപശ്യതഃ । ഹാ ഹേതി ശബ്ദഃ സുമഹാന് തദാഭൂദ് ഉദീരിതഃ സര്വജനൈര്നരേന്ദ്ര

ഹരിയ് അവന്റെ ജീവൻ വിട്ട ശരീരം നിലത്തേക്ക് വലിച്ചു, ആനയെ വലിക്കുന്നതുപോലെ, ലോകം മുഴുവൻ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ; അപ്പോൾ എല്ലാവരും 'ഹായ്! ഹായ്!' എന്ന് വലിയ നിലവിളി ഉയർത്തി.

സ നിത്യദോദ്വിഗ്നധിയാ തമീശ്വരം പിബന് വദന് വാ വിചരന് സ്വപന്ശ്വസന് । ദദര്ശ ചക്രായുധമഗ്രതോ യതഃ തദേവ രൂപം ദുരവാപമാപ

എപ്പോഴും ഭയത്തോടെ, ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും സംസാരിക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും ശ്വസിക്കുമ്പോഴും, അവൻ മുന്നിൽ ചക്രായുധധാരിയായ ഭഗവാനെ കണ്ടു; അതുവഴി ലഭിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായ ആ രൂപം അവൻ പ്രാപിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) തസ്യാനുജാ ഭ്രാതരോഽഷ്ടൌ കംകന്യഗ്രോധകാദയഃ । അഭ്യധാവന് അതിക്രുദ്ധാ ഭ്രാതുര്നിര്വേശകാരിണഃ

കങ്കൻ, ന്യഗ്രോധകൻ തുടങ്ങിയ എട്ട് സഹോദരന്മാർ, സഹോദരന്റെ മരണത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ഓടിയെത്തി.

തഥാതിരഭസാംസ്താംസ്തു സംയത്താത് രോഹിണീസുതഃ । അഹന് പരിഘമുദ്യമ്യ പശൂനിവ മൃഗാധിപഃ

അപ്പോൾ രോഹിണിയുടെ മകൻ അതിവേഗം തന്റെ ഗദ ഉയർത്തി അവരെ മൃഗങ്ങളുടെ രാജാവായ സിംഹം മൃഗങ്ങളെ അടിക്കുന്നതുപോലെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.

നേദുര്ദുന്ദുഭയോ വ്യോമ്നി ബ്രഹ്മേശാദ്യാ വിഭൂതയഃ । പുഷ്പൈഃ കിരന്തസ്തം പ്രീതാഃ ശശംസുര്നനൃതുഃ സ്ത്രിയഃ

ആകാശത്ത് ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, ബ്രഹ്മാവും ശിവനും തുടങ്ങിയ ദേവതകൾ സന്തോഷത്തോടെ പൂക്കൾ ചൊരിഞ്ഞു, അവനെ സ്തുതിച്ചു, സ്ത്രീകൾ നൃത്തം ചെയ്തു.

തേഷാം സ്ത്രിയോ മഹാരാജ സുഹൃന്മരണദുഃഖിതാഃ । തത്രാഭീയുര്വിനിഘ്നന്ത്യഃ ശീര്ഷാണ്യശ്രുവിലോചനാഃ

മഹാരാജാവേ, അവരുടെ ഭാര്യമാർ പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിതരായി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ തല തല്ലി അവരോടു സമീപിച്ചു.

ശയാനാന് ന്വീരശയ്യായാം പതീന് ആലിങ്‌ഗ്യ ശോചതീഃ । വിലേപുഃ സുസ്വരം നാര്യോ വിസൃജന്ത്യോ മുഹുഃ ശുചഃ

വീരശയ്യയിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താക്കളെ അണുകെട്ടി, സ്ത്രീകൾ സുന്ദരമായ ശബ്ദത്തിൽ വിലപിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖം പുറത്തുവിട്ടു.

ഹാ നാഥ പ്രിയ ധര്മജ്ഞ കരുണാനാഥവത്സല । ത്വയാ ഹതേന നിഹതാ വയം തേ സഗൃഹപ്രജാഃ

'ഹായ് നാഥാ, പ്രിയനേ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, കരുണയുള്ള അനാഥവത്സലനേ! നിന്നെ കൊന്നതോടെ ഞങ്ങളും ഞങ്ങളുടെ കുടുംബവും മക്കളും നശിച്ചുപോയി.'

ത്വയാ വിരഹിതാ പത്യാ പുരീയം പുരുഷര്ഷഭ । ന ശോഭതേ വയമിവ നിവൃത്തോത്സവമങ്‌ഗലാ

'നിന്റെ കൂടെ ഇല്ലാതെ, ഭർത്താവേ, ഈ നഗരം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങൾ പോലെ തന്നെ, ഉത്സവങ്ങളോ മംഗളങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, ഭംഗിയില്ലാതെ പോയിരിക്കുന്നു.'

അനാഗസാം ത്വം ഭൂതാനാം കൃതവാന് ദ്രോഹമുല്ബണമ് । തേനേമാം ഭോ ദശാം നീതോ ഭൂതധ്രുക് കോ ലഭേത ശമ്

'നിഷ്പാപികളായ ജീവികളോട് നീ വലിയ ദോഷം ചെയ്തു; അതുകൊണ്ട്, ഭൂതങ്ങളെ കൊല്ലുന്നവനേ, ഞങ്ങളെ ഈ അവസ്ഥയിലാക്കിയത് കൊണ്ട് ആരാണ് മനസ്സിൽ സമാധാനം കണ്ടെത്തുക?'

സര്വേഷാമിഹ ഭൂതാനാം ഏഷ ഹി പ്രഭവാപ്യയഃ । ഗോപ്താ ച തദവധ്യായീ ന ക്വചിത് സുഖമേധതേ

ഇവിടെ ഉള്ള എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഈ ദൈവീകതയാണ് സൃഷ്ടിക്കും നാശത്തിനും കാരണം. എല്ലാം സംരക്ഷിക്കുന്നതും ഇതു തന്നെയാണ്. ഇതിനെ അവഗണിക്കുന്നവർക്ക് എവിടെയും സുഖം ലഭിക്കില്ല.

ശ്രീശുക ഉവാച - രാജയോഷിത ആശ്വാസ്യ ഭഗവാന് ലോകഭാവനഃ । യാമാഹുര്ലൌകികീം സംസ്ഥാം ഹതാനാം സമകാരയത്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഭഗവാൻ രാജകുലത്തിലെ സ്ത്രീകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു; കൊല്ലപ്പെട്ടവർക്കായി ലോകത്തിൽ പതിവുള്ള ശവസംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തി.

മാതരം പിതരം ചൈവ മോചയിത്വാഥ ബന്ധനാത് । കൃഷ്ണരാമൌ വവന്ദാതേ ശിരസാ സ്പൃശ്യ പാദയോഃ

അതിനുശേഷം അമ്മയെയും അച്ചനെയും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച ശേഷം കൃഷ്ണനും രാമനും അവരുടെ കാലിൽ തലോടി വന്ദനം ചെയ്തു.