ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഹസ്താഭ്യാം ഹസ്തയോര്ബദ്ധ്വാ പദ്‍ഭ്യാമേവ ച പാദയോഃ । വിചകര്ഷതുരന്യോന്യം പ്രസഹ്യ വിജിഗീഷയാ

കൈകളാൽ കൈകളും കാലുകളാൽ കാലുകളും പിടിച്ച്, അവർ തമ്മിൽ ശക്തിയായി വലിച്ചു, ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ഒരുമിച്ച് പോരാടിച്ചു.

അരത്‍നീ ദ്വേ അരത്‍നിഭ്യാം ജാനുഭ്യാം ചൈവ ജാനുനീ । ശിരഃ ശീര്ഷ്ണോരസോരസ്തൌ അന്യോന്യം അഭിജഘ്നതുഃ

അവർ തമ്മിൽ മുഷ്ടികകൊണ്ടും മുട്ടുകൊണ്ടും തലകൊണ്ടും, നെഞ്ചും ഭുജങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് പരസ്പരം അടിച്ചു.

പരിഭ്രാമണവിക്ഷേപ പരിരമ്ഭാവപാതനൈഃ । ഉത്സര്പണാപസര്പണൈഃ ചാന്യോന്യം പ്രത്യരുന്ധതാമ്

ചുറ്റിപ്പറക്കൽ, കപടനടപ്പ്, അണിയറ, വീഴ്‌ച്ച, മുന്നേറൽ, പിൻവാങ്ങൽ എന്നിവകൊണ്ട് അവർ തമ്മിൽ എപ്പോഴും മറുപടി നൽകി പോരാടുകയായിരുന്നു.

ഉത്ഥാപനൈരുന്നയനൈഃ ചാലനൈഃ സ്ഥാപനൈരപി । പരസ്പരം ജിഗീഷന്തൌ അപചക്രതുരാത്മനഃ

ഉയർത്തൽ, ഉയര്‍ത്തൽ, കുലുക്കൽ, പിടിച്ചിരുത്തൽ എന്നിവകൊണ്ട് ഇരുവരും പരസ്പരം ജയിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

തദ്‍ബലാബലവദ് യുദ്ധം സമേതാഃ സര്വയോഷിതഃ । ഊചുഃ പരസ്പരം രാജന് സാനുകമ്പാ വരൂഥശഃ

അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ത്രീകൾ ഈ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും നിറഞ്ഞ പോരാട്ടം കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, അവർ കൂട്ടങ്ങളായി അനുകമ്പയോടെ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.

മഹാനയം ബതാധര്മ ഏഷാം രാജസഭാസദാമ് । യേ ബലാബലവദ് യുദ്ധം രാജ്ഞോഽന്വിച്ഛന്തി പശ്യതഃ

അയ്യോ, രാജസഭയിലെവരുടെ ഇടയിൽ എത്ര വലിയ അന്യായം! രാജാവിന്റെ മുന്നിൽ, ശക്തിയും ദൗർബല്യവും തമ്മിലുള്ള ഇങ്ങനെയൊരു പോരാട്ടം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ക്വ വജ്രസാരസര്വാങ്‌ഗൌ മല്ലൌ ശൈലേന്ദ്രസന്നിഭൌ । ക്വ ചാതിസുകുമാരാങ്‌ഗൌ കിശോരൌ നാപ്തയൌവനൌ

വജ്രംപോലുള്ള ശരീരവും പർവതശൃംഗംപോലുള്ള രൂപവും ഉള്ള മല്ലന്മാർക്കു എങ്ങനെ ഇത്ര സുന്ദരവും യൗവനം പ്രാപിക്കാത്ത രണ്ടു ബാലന്മാരോടൊപ്പം പോരാട്ടം നടത്താൻ കഴിയുമെന്നു ചോദിക്കാം.

ധര്മവ്യതിക്രമോ ഹ്യസ്യ സമാജസ്യ ധ്രുവം ഭവേത് । യത്രാധര്മഃ സമുത്തിഷ്ഠേത് ന സ്ഥേയം തത്ര കര്ഹിചിത്

നിസ്സംശയം, ഈ സഭയിൽ ധർമ്മം ലംഘിക്കപ്പെടും; അകൃത്യം ഉയരുന്നിടത്ത് ഒരിക്കലും നിൽക്കരുത്.

ന സഭാം പ്രവിശേത് പ്രാജ്ഞഃ സഭ്യദോഷാന് അനുസ്മരന് । അബ്രുവന് വിബ്രുവന്നജ്ഞോ നരഃ കില്ബിഷമശ്നുതേ

സമൂഹത്തിലെ അംഗങ്ങളുടെ ദോഷങ്ങൾ ഓർത്തുകൊണ്ട്, ഒരു ജ്ഞാനി സഭയിൽ പ്രവേശിക്കരുത്; സംസാരിച്ചാലും മൗനം പാലിച്ചാലും, അജ്ഞാനിക്ക് പാപം ഉണ്ടാകും.

വല്ഗതഃ ശത്രുമഭിതഃ കൃഷ്ണസ്യ വദനാമ്ബുജമ് । വീക്ഷ്യതാം ശ്രമവാര്യുപ്തം പദ്മകോശമിവാമ്ബുഭിഃ

കൃഷ്ണൻ ശത്രുവിനെ നേരിട്ട് പോരാടുമ്പോൾ, അവന്റെ മുഖം വിയർപ്പിൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അത് വെള്ളത്തിൽ നനഞ്ഞതുപോലുള്ള താമരപ്പൂവുപോലെയാണ്.

കിം ന പശ്യത രാമസ്യ മുഖമാതാമ്രലോചനമ് । മുഷ്ടികം പ്രതി സാമര്ഷം ഹാസസംരമ്ഭശോഭിതമ്

നിങ്ങൾക്ക് രാമന്റെ മുഖം കാണുന്നില്ലേ? അതിൽ താമ്രനിറമുള്ള കണ്ണുകളും, ക്രോധം കലർന്ന ചിരിയും, മുഷ്ടികനെ നേരിടുമ്പോൾ അതിന്റെ ഭംഗിയും തെളിഞ്ഞു കാണാം.

( വസംതതിലകാ ) പുണ്യാ ബത വ്രജഭുവോ യദയം നൃലിങ്‌ഗ ഗൂഢഃ പുരാണപുരുഷോ വനചിത്രമാല്യഃ । ഗാഃ പാലയന്സഹബലഃ ക്വണയംശ്ച വേണും വിക്രീദയാഞ്ചതി ഗിരിത്രരമാര്ചിതാങ്‌ഘ്രിഃ

എത്ര ഭാഗ്യവാനാണ് വ്രജഭൂമി! ഇവിടെ മനുഷ്യരൂപത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പുരാതനപുരുഷൻ, കാടിലെ പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, ബാലരാമനോടൊപ്പം പശുക്കളെ മേയിച്ചു, വേണു വായിച്ച്, ഗിരിരാജന്റെ പ്രിയങ്കരിയായ ദേവിയുടെ പാദപൂജയോടെ, അനേകം ക്രീടകളിൽ ആസ്വദിക്കുന്നു.

ഗോപ്യസ്തപഃ കിമചരന് യദമുഷ്യ രൂപം ലാവണ്യസാരമസമോര്ധ്വമനന്യസിദ്ധമ് । ദൃഗ്ഭിഃ പിബന്ത്യനുസവാഭിനവം ദുരാപമ് ഏകാന്തധാമ യശസഃ ശ്രീയ ഐശ്വരസ്യ

വ്രജത്തിലെ ഗോപികൾ എന്ത് തപസ്സാണ് ചെയ്തതെന്ന് അറിയില്ല; അവർക്കു ഈ അപൂർവമായ, സൌന്ദര്യത്തിന്റെ സാരമായ, തുല്യരില്ലാത്ത, ഓരോ നിമിഷവും പുതുമയുള്ള, ലഭിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായ, മഹത്വത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും കേന്ദ്രമായ രൂപം കണ്ണുകളാൽ ആസ്വദിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.

യാ ദോഹനേഽവഹനനേ മഥനോപലേപ പ്രേങ്‌ഖേങ്‌ഖനാര്ഭരുദിതോ-ക്ഷണമാര്ജനാദൌ । ഗായന്തി ചൈനമനുരക്തധിയോഽശ്രുകണ്ഠ്യോ ധന്യാ വ്രജസ്ത്രിയ ഉരുക്രമചിത്തയാനാഃ

വളരെ ഭാഗ്യവതികളാണ് വ്രജത്തിലെ സ്ത്രീകൾ. അവരുടെ മനസ്സ് ഉരുക്രമനിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവർ പശുവിനെ പാൽകുടിക്കുമ്പോഴും, ചാണകം ശേഖരിക്കുമ്പോഴും, വെണ്ണയടിക്കുമ്പോഴും, നിലം പുരട്ടുമ്പോഴും, കുഞ്ഞുങ്ങളെ തൂക്കുമ്പോഴും, വീട് വൃത്തിയാക്കുമ്പോഴും, കണ്ണുനിറയുന്ന വാക്കുകളിൽ അവനെ പാടുന്നു.

പ്രാതര്വ്രജാദ് വ്രജത ആവിശതശ്ച സായം ഗോഭിഃ സമം ക്വണയതോഽസ്യ നിശമ്യ വേണുമ് । നിര്ഗമ്യ തൂര്ണമബലാഃ പഥി ഭൂരിപുണ്യാഃ പശ്യന്തി സസ്മിതമുഖം സദയാവലോകമ്

പ്രഭാതത്തിലും സായാഹ്നത്തിലും, അവൻ പശുക്കളോടൊപ്പം പുറത്ത് പോകുമ്പോഴും തിരികെ വരുമ്പോഴും, വേണു വായിക്കുന്ന ശബ്ദം കേട്ട്, വലിയ ഭാഗ്യവതികളായ യുവതികൾ പാതയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പുറത്ത് വരുന്നു; അവൻ ചിരിയോടെ, കരുണയോടെ നോക്കുന്ന മുഖം കാണാൻ.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഏവം പ്രഭാഷമാണാസു സ്ത്രീഷു യോഗേശ്വരോ ഹരിഃ । ശത്രും ഹന്തും മനശ്ചക്രേ ഭഗവാന് ഭരതര്ഷഭ

സ്ത്രീകൾ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, യോഗശക്തനായ ഹരിചന്ദ്രൻ മനസ്സിൽ ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കാനായി തീരുമാനിച്ചു.

സഭയാഃ സ്ത്രീഗിരഃ ശ്രുത്വാ പുത്രസ്നേഹശുചാഽഽതുരൌ । പിതരൌ അന്വതപ്യേതാം പുത്രയോരബുധൌ ബലമ്

ഭയത്താൽ നിറഞ്ഞ സ്ത്രീകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, പുത്രസ്നേഹത്തിലും ദുഃഖത്തിലും വേദനിച്ച മാതാപിതാക്കൾ, മക്കളുടെ ശക്തി അറിയാതെ, അവരുടെ പേരിൽ ഏറെ വിഷമിച്ചു.

തൈസ്തൈര്നിയുദ്ധവിധിഭിഃ വിവിധൈരച്യുതേതരൌ । യുയുധാതേ യഥാന്യോന്യം തഥൈവ ബലമുഷ്ടികൌ

നാനാ വിധമായ മല്ലയുദ്ധരീതികൾ ഉപയോഗിച്ച് അച്യുതനും അവന്റെ എതിരാളിയും തമ്മിൽ യുദ്ധം നടത്തി; അതുപോലെ തന്നെ ബാലനും മുഷ്ടികനും തമ്മിലും.

ഭഗവദ്‍ഗാത്രനിഷ്പാതൈഃ വജ്രനീഷ്പേഷനിഷ്ഠുരൈഃ । ചാണൂരോ ഭജ്യമാനാങ്‌ഗോ മുഹുര്ഗ്ലാനിമവാപ ഹ

ഭഗവാന്റെ ശരീരത്തിന്റെ പ്രഹാരങ്ങൾ വജ്രം ചുരണ്ടുന്നതുപോലെ കഠിനമായിരുന്നു; ചാണൂരിന്റെ ശരീരം വീണ്ടും വീണ്ടും തകർന്നുവീണ് അവൻ ക്ഷീണിച്ചു.

സ ശ്യേനവേഗ ഉത്പത്യ മുഷ്ടീകൃത്യ കരാവുഭൌ । ഭഗവന്തം വാസുദേവം ക്രുദ്ധോ വക്ഷസ്യബാധത

കഴുകന്റെ വേഗത്തിൽ ചാണൂരു ചാടിയെത്തി, രണ്ട് കൈകളും മുഷ്ടിയായി ഭഗവാൻ വാസുദേവന്റെ നെഞ്ചിൽ ക്രോധത്തോടെ അടിച്ചു.

നാചലത് തത്പ്രഹാരേണ മാലാഹത ഇവ ദ്വിപഃ । ബാഹ്വോര്നിഗൃഹ്യ ചാണൂരം ബഹുശോ ഭ്രാമയന് ഹരിഃ

ആ പ്രഹാരത്തിൽ ആനയ്ക്ക് പൂവ് വീണതുപോലെ ഭഗവാൻ അശേഷം കറങ്ങുന്നില്ല; ഹരിചന്ദ്രൻ ചാണൂരിന്റെ കൈകൾ പിടിച്ച് പലതവണ ചുറ്റിച്ചു.

ഭൂപൃഷ്ഠേ പോഥയാമാസ തരസാ ക്ഷീണ ജീവിതമ് । വിസ്രസ്താകല്പകേശസ്രഗ് ഇന്ദ്രധ്വജ ഇവാപതത്

ശക്തിയായി ഭൂമിയിൽ ഇടിച്ചുവീഴ്ത്തി, ജീവൻ തീർന്ന അവന്റെ മുടിയും പുഷ്പമാലയും ചിതറിച്ചു, ഇന്ദ്രന്റെ കൊടി വീഴുന്നതുപോലെ അവൻ നിലത്ത് വീണു.

തഥൈവ മുഷ്ടികഃ പൂര്വം സ്വമുഷ്ട്യാഭിഹതേന വൈ । ബലഭദ്രേണ ബലിനാ തലേനാഭിഹതോ ഭൃശമ്

അതുപോലെ തന്നെ, ശക്തനായ ബാലഭദ്രൻ ആദ്യം തന്റെ മുഷ്ടികയാൽ മുഷ്ടികനെ ശക്തിയായി അടിച്ചു, പിന്നെ തലയാൽ കനത്ത ഒരു പ്രഹാരം നൽകി.

പ്രവേപിതഃ സ രുധിരം ഉദ്‌വമന് മുഖതോഽര്ദിതഃ । വ്യസുഃ പപാതോര്വ്യുപസ്ഥേ വാതാഹത ഇവാങ്‌ഘ്രിപഃ

അവൻ വിറച്ചു, വായിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകി, വേദനയിൽ പെടുന്നു; ജീവൻ വിട്ട്, കാറ്റിൽ വീണു കിടക്കുന്ന വൃക്ഷംപോലെ നിലത്ത് വീണു.

തതഃ കൂടമനുപ്രാപ്തം രാമഃ പ്രഹരതാം വരഃ । അവധീത് ലീലയാ രാജന് സാവജ്ഞം വാമമുഷ്ടിനാ

അതിനുശേഷം, യുദ്ധത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ, കൂഠൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, അവനെ വലതുകൈയുടെ അവജ്ഞാപൂർവമായ ഒരു പ്രഹാരത്തിൽ എളുപ്പത്തിൽ സംഹരിച്ചു, രാജാവേ.

തര്ഹ്യേവ ഹി ശലഃ കൃഷ്ണ പ്രപദാഹതശീര്ഷകഃ । ദ്വിധാ വിദീര്ണസ്തോശലക ഉഭാവപി നിപേതതുഃ

അത് തന്നേ സമയത്ത്, ശലന്റെ തലയ്ക്ക് കൃഷ്ണന്റെ കാലടി വീണു; ശലനും തോഷലകനും ഇരുവരും രണ്ടായി പിളർന്ന് നിലത്ത് വീണു.

ചാണൂരേ മുഷ്ടികേ കൂടേ ശലേ തോശലകേ ഹതേ । ശേഷാഃ പ്രദുദ്രുവുര്മല്ലാഃ സര്വേ പ്രാണപരീപ്സവഃ

ചാണൂരു, മുഷ്ടികൻ, കൂഠൻ, ശലൻ, തോഷലകൻ എന്നിവരെ കൊന്നതോടെ, ശേഷിച്ച എല്ലാ മല്ലന്മാരും ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.

ഗോപാന് വയസ്യാന് ആകൃഷ്യ തൈഃ സംസൃജ്യ വിജഹ്രതുഃ । വാദ്യമാനേഷു തൂര്യേഷു വല്ഗന്തൌ രുതനൂപുരൌ

അവർ ഗോപസുഹൃത്തുക്കളെ കൂട്ടത്തിൽ ചേർത്ത്, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുഴങ്ങുമ്പോൾ, കാൽക്കിണ്ണങ്ങൾ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു.

ജനാഃ പ്രജഹൃഷുഃ സര്വേ കര്മണാ രാമകൃഷ്ണയോഃ । ഋതേ കംസം വിപ്രമുഖ്യാഃ സാധവഃ സാധു സാധ്വിതി

രാമനും കൃഷ്ണനും ചെയ്ത പ്രവൃത്തിയിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു; കംസനെ ഒഴികെ, പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരും ധാർമ്മികരായവരും 'ശബാശ്! ശബാശ്!' എന്ന് ഉല്ലസിച്ചു.