ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കരീന്ദ്രസ്തമഭിദ്രുത്യ കരേണ തരസാഗ്രഹീത് । കരാദ് വിഗലിതഃ സോഽമും നിഹത്യാങ്‌ഘ്രിഷ്വലീയത

ആനയുടെ രാജാവ് കൃഷ്ണനിലേക്ക് ഓടി, തണ്ടുകൊണ്ട് ശക്തിയായി പിടിച്ചു. പക്ഷേ, കൃഷ്ണന്‍ അതില്‍ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞ്, അതിനെ അടിച്ച് കാലടിയില്‍ കയറി.

സങ്‌ക്രുദ്ധസ്തമചക്ഷാണോ ഘ്രാണദൃഷ്ടിഃ സ കേശവമ് । പരാമൃശത് പുഷ്കരേണ സ പ്രസഹ്യ വിനിര്ഗതഃ

കോപം നിറഞ്ഞ ആ ആന കേശവനെ നോക്കി, മൂക്കുകൊണ്ട് സ്പര്‍ശിച്ചു, പക്ഷേ കൃഷ്ണന്‍ അതിന്റെ പിടിയില്‍ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.

പുച്ഛേ പ്രഗൃഹ്യാതിബലം ധനുഷഃ പഞ്ചവിംശതിമ് । വിചകര്ഷ യഥാ നാഗം സുപര്ണ ഇവ ലീലയാ

കൃഷ്ണന്‍ ആനയുടെ വാല്‍ പിടിച്ച് അതിനെ ഇരുപത്തഞ്ച് ധനുസ് ദൂരം വലിച്ചു, അതുപോലെ ഗരുഡന്‍ പാമ്പിനെ കളിയോടെ വലിക്കുന്നതുപോലെ.

സ പര്യാവര്തമാനേന സവ്യദക്ഷിണതോഽച്യുതഃ । ബഭ്രാമ ഭ്രാമ്യമാണേന ഗോവത്സേനേവ ബാലകഃ

അച്യുതന്‍ ആനയെ ഇടതും വലതും തിരിച്ച്, ഒരു കുട്ടി പശുവിന്റെ കിടാവിനെ ചുറ്റുന്നതുപോലെ അതിനെ ചുറ്റിച്ചു.

തതോഽഭിമഖമഭ്യേത്യ പാണിനാഽഽഹത്യ വാരണമ് । പ്രാദ്രവന് പാതയാമാസ സ്പൃശ്യമാനഃ പദേ പദേ

പിന്നീട് നേരെ മുന്നോട്ട് ചെന്നു, കയ്യോടെ ആനയെ അടിച്ചു, ഓരോ ചുവടിലും സ്പര്‍ശിച്ച് അതിനെ വീഴ്ത്തി.

സ ധാവന് ക്രീഡയാ ഭൂമൌ പതിത്വാ സഹസോത്ഥിതഃ । തം മത്വാ പതിതം ക്രുദ്ധോ ദന്താഭ്യാം സോഽഹനത് ക്ഷിതിമ്

ആന കളിയോടെ ഓടി നിലത്ത് വീണു, ഉടനെ എഴുന്നേറ്റു. വീണെന്ന് കരുതി, കോപത്തോടെ കുരിശാല്‍ നിലം തറച്ചു.

സ്വവിക്രമേ പ്രതിഹതേ കുംജരേന്ദ്രോഽത്യമര്ഷിതഃ । ചോദ്യമാനോ മഹാമാത്രൈഃ കൃഷ്ണമഭ്യദ്രവദ് രുഷാ

തന്റെ ശക്തി തടയപ്പെട്ടതറിഞ്ഞ ആ വലിയ ആന, ആനക്കാരന്മാര്‍ ഉണര്‍ത്തിയതോടെ, കൃഷ്ണനെതിരെ ക്രോധത്തോടെ ഓടി.

തമാപതന്തമാസാദ്യ ഭഗവാന് മധുസൂദനഃ । നിഗൃഹ്യ പാണിനാ ഹസ്തം പാതയാമാസ ഭൂതലേ

അത് കൃഷ്ണനിലേക്ക് ഓടിയപ്പോൾ, ഭഗവാൻ മധുസൂദനന്‍ അതിന്റെ തണ്ട് പിടിച്ച് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.

പതിതസ്യ പദാഽഽക്രമ്യ മൃഗേന്ദ്ര ഇവ ലീലയാ । ദന്തമുത്പാട്യ തേനേഭം ഹസ്തിപാംശ്ചാഹനദ്ധരിഃ

വീണ ആനയുടെ മേല്‍ സിംഹം കളിയോടെ കയറുന്നതുപോലെ കൃഷ്ണന്‍ കാല്‍വെച്ച്, അതിന്റെ ദന്തം പിഴുതി, ആ ദന്തം കൊണ്ട് ആനക്കാരനെ അടിച്ചു.

മൃതകം ദ്വിപമുത്സൃജ്യ ദന്തപാണിഃ സമാവിശത് । അംസന്യസ്തവിഷാണോഽസൃങ്‌ മദബിന്ദുഭിരങ്‌കിതഃ । വിരൂഢസ്വേദകണികാ വദനാമ്ബുരുഹോ ബഭൌ

മരിച്ച ആനയെ അവിടെ വിട്ട്, കയ്യില്‍ ദന്തം പിടിച്ച്, അതിനെ തോളില്‍ വച്ചുകൊണ്ട്, രക്തവും മദവും തുള്ളിയുള്ള മുഖം വിയര്‍പ്പിന്റെ തുള്ളികളോടെ കൃഷ്ണന്‍ പ്രകാശിച്ചു.

വൃതൌ ഗോപൈഃ കതിപയൈഃ ബലദേവജനാര്ദനൌ । രങ്‌ഗം വിവിശതൂ രാജന് ഗജദന്തവരായുധൌ

കുറച്ച് ഗോപ്പന്മാരുടെ കൂടെ, ബാലരാമനും ജനാര്‍ദ്ദനനും ആനയുടെ ദന്തം ആയുധമാക്കി വേദിയില്‍ കയറി, രാജാവേ.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഹതം കുവലയാപീഡം ദൃഷ്ട്വാ താവപി ദുര്ജയൌ । കംസോ മനസ്വ്യപി തദാ ഭൃശമുദ്വിവിജേ നൃപ

കുവലയാപീഡനെ കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ടപ്പോൾ, അത്രയും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരായിരുന്ന ആ ഇരുവരെയും കണ്ടു, മനസ്സുറ്റ കംസനും അതിവിശേഷം ഭയപ്പെട്ടു.

( മിശ്ര ) തൌ രേജതൂ രങ്‌ഗഗതൌ മഹാഭുജൌ വിചിത്രവേഷാഭരണസ്രഗമ്ബരൌ । യഥാ നടാവുത്തമവേഷധാരിണൌ മനഃ ക്ഷിപന്തൌ പ്രഭയാ നിരീക്ഷതാമ്

വലിയ ഭുജങ്ങൾ ഉള്ള ആ ഇരുവരും, വൈവിധ്യമാർന്ന വസ്ത്രങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും പുഷ്പമാലകളും ധരിച്ച്, അരങ്ങിൽ കയറിയപ്പോൾ, ഉത്തമനടന്മാർ പോലെ മനോഹരമായ വേഷത്തിൽ, അവരെ കാണുന്നവരുടെ മനസ്സാക്ഷിയെ പ്രകാശത്തോടെ ആകർഷിച്ചു.

നിരീക്ഷ്യ താവുത്തമപൂരുഷൌ ജനാ മഞ്ചസ്ഥിതാ നാഗരരാഷ്ട്രകാ നൃപ । പ്രഹര്ഷവേഗോത്കലിതേക്ഷണാനനാഃ പപുര്ന തൃപ്താ നയനൈസ്തദാനനമ്

രാജാവേ, ആ ഉത്തമപുരുഷന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, മഞ്ചത്തിൽ ഇരുന്ന നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും, ആനന്ദത്തിന്റെ ഉല്ലാസത്തിൽ കണ്ണുകളും മുഖവും തിളങ്ങി, അവരുടെ മുഖങ്ങൾ നോക്കാൻ കണ്ണുകൾക്ക് തൃപ്തിയുണ്ടാകാതെ നോക്കി.

( അനുഷ്ടുപ് ) പിബന്ത ഇവ ചക്ഷുര്ഭ്യാം ലിഹന്ത ഇവ ജിഹ്വയാ । ജിഘ്രന്ത ഇവ നാസാഭ്യാം ശ്ലിഷ്യന്ത ഇവ ബാഹുഭിഃ

അവർ കണ്ണുകൊണ്ട് കുടിച്ചുപോലെയും, നാവുകൊണ്ട് ചവച്ചുപോലെയും, മൂക്കുകൊണ്ട് വാസനയെടുത്തുപോലെയും, കൈകളാൽ അണച്ചുപോലെയും ആയിരുന്നു.

ഊചുഃ പരസ്പരം തേ വൈ യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ് । തദ് രൂപഗുണമാധുര്യ പ്രാഗല്ഭ്യസ്മാരിതാ ഇവ

അവർ പരസ്പരം കണ്ടതും കേട്ടതും അനുസ്മരിച്ച്, അവന്റെ രൂപവും ഗുണവും മാധുര്യവും ധൈര്യവും വീണ്ടും ഓർമ്മപ്പെടുത്തി സംസാരിച്ചു.

ഏതൌ ഭഗവതഃ സാക്ഷാത് ഹരേര്നാരായണസ്യ ഹി । അവതീര്ണാവിഹാംശേന വസുദേവസ്യ വേശ്മനി

ഇവരിരുവരും സാക്ഷാൽ ഭഗവാൻ ഹരിയായ നാരായണന്റെ ഭാഗാവതാരമായി വസുദേവന്റെ വീട്ടിൽ ജനിച്ചവരാണ്.

ഏഷ വൈ കില ദേവക്യാം ജാതോ നീതശ്ച ഗോകുലമ് । കാലമേതം വസന് ഗൂഢോ വവൃധേ നന്ദവേശ്മനി

ഇവൻ ദേവകിയിൽ ജനിച്ച്, പിന്നീട് ഗോകുലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, ഈ കാലം മുഴുവൻ ഒളിച്ചിരുത്തി, നന്ദന്റെ വീട്ടിൽ വളർന്നു.

പൂതനാനേന നീതാന്തം ചക്രവാതശ്ച ദാനവഃ । അര്ജുനൌ ഗുഹ്യകഃ കേശീ ധേനുകോഽന്യേ ച തദ്വിധാഃ

പൂതനയെ അവൻ നശിപ്പിച്ചു; ചക്രവാത് എന്ന ദാനവനും കൊല്ലപ്പെട്ടു; അർജുനൻ എന്ന ഗുഹ്യകനും, കേശിയും, ധേനുകനും മറ്റു ദാനവന്മാരും അവനാൽ സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.

ഗാവഃ സപാലാ ഏതേന ദാവാഗ്നേഃ പരിമോചിതാഃ । കാലിയോ ദമിതഃ സര്പ ഇന്ദ്രശ്ച വിമദഃ കൃതഃ

കാളിയൻ എന്ന പാമ്പിനെ അവൻ കീഴടക്കി; പശുക്കളെയും കാവലുകാരെയും കാട്ടുതീയിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചു; ഇന്ദ്രന്റെ അഹങ്കാരം തകർത്തു.

സപ്താഹമേകഹസ്തേന ധൃതോഽദ്രിപ്രവരോഽമുനാ । വര്ഷവാതാശനിഭ്യശ്ച പരിത്രാതം ച ഗോകുലമ്

ഏക കൈകൊണ്ട് ഏഴു ദിവസം വലിയ പർവതം പിടിച്ചു നിർത്തി, മഴയും കാറ്റും ഇടിമിന്നലും നിന്ന് ഗോകുലത്തെ രക്ഷിച്ചു.

ഗോപ്യോഽസ്യ നിത്യമുദിത ഹസിതപ്രേക്ഷണം മുഖമ് । പശ്യന്ത്യോ വിവിധാംസ്താപാന് തരന്തി സ്മാശ്രമം മുദാ

ഗോപികൾ അവന്റെ ചിരിയോടുകൂടിയ കണ്ണുനോട്ടം നിറഞ്ഞ മുഖം നിരന്തരം കാണുമ്പോൾ, എത്രയോ കഷ്ടപ്പാടുകളും ക്ഷീണവും സന്തോഷത്തോടെ അതിജീവിച്ചു.

വദന്ത്യനേന വംശോഽയം യദോഃ സുബഹുവിശ്രുതഃ । ശ്രിയം യശോ മഹത്വം ച ലപ്സ്യതേ പരിരക്ഷിതഃ

ഇവനാൽ ഈ പ്രശസ്തമായ യദുകുലം കൂടുതൽ കീര്ത്തിയും ഐശ്വര്യവും മഹത്വവും നേടും, അവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ.

അയം ചാസ്യാഗ്രജഃ ശ്രീമാന് രാമഃ കമലലോചനഃ । പ്രലമ്ബോ നിഹതോ യേന വത്സകോ യേ ബകാദയഃ

ഇവൻ അവന്റെ മൂത്തസഹോദരൻ, കമലനയനനായ ശ്രീരാമൻ; പ്രലമ്പൻ, വത്സകൻ, ബകൻ തുടങ്ങിയവരെ അവൻ സംഹരിച്ചു.

ജനേഷ്വേവം ബ്രുവാണേഷു തൂര്യേഷു നിനദത്സു ച । കൃഷ്ണരാമൌ സമാഭാഷ്യ ചാണൂരോ വാക്യമബ്രവീത്

ജനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുകയും, വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ചാണൂരൻ കൃഷ്ണനോടും രാമനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ഹേ നന്ദസൂനോ ഹേ രാമ ഭവന്തൌ വീരസംമതൌ । നിയുദ്ധകുശലൌ ശ്രുത്വാ രാജ്ഞാഽഽഹൂതൌ ദിദൃക്ഷുണാ

നന്ദന്റെ മകന്മാരേ, രാമാ, നിങ്ങൾ വീരന്മാർ എന്ന് എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്നു; മല്ലയുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായി രാജാവിന്റെ ആഹ്വാനപ്രകാരം ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.

പ്രിയം രാജ്ഞഃ പ്രകുര്വത്യഃ ശ്രേയോ വിന്ദന്തി വൈ പ്രജാഃ । മനസാ കര്മണാ വാചാ വിപരീത മതോഽന്യഥാ

രാജാവിന്റെ ഇഷ്ടം നിറവേറ്റുമ്പോൾ ജനങ്ങൾ മനസ്സിലും വാക്കിലും പ്രവർത്തിയിലും ക്ഷേമം നേടുന്നു; അതിന്റെ വിപരീതം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഫലം വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും.

നിത്യം പ്രമുദിതാ ഗോപാ വത്സപാലാ യഥാ സ്ഫുടമ് । വനേഷു മല്ലയുദ്ധേന ക്രീഡന്തശ്ചാരയന്തി ഗാഃ

ഗോപരും കാളകാവലുകാരും എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ, കാട്ടിൽ പശുക്കളെ മേയിക്കാൻ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ തുറന്നുപറഞ്ഞ് മല്ലയുദ്ധം കളിച്ചിരുന്നത് പതിവായിരുന്നു.