ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

( അനുഷ്ടുപ് ) അവനിക്താങ്‌ഘ്രിയുഗലൌ ഭുക്ത്വാ ക്ഷീരോപസേചനമ് । ഊഷതുസ്താം സുഖം രാത്രിം ജ്ഞാത്വാ കംസചികീര്ഷിതമ്

അവരുടെ കാലുകൾ കഴുകി, പാലിൽ കലർത്തിയ ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, കംസന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, ആ രാത്രി സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ചു.

കംസസ്തു ധനുഷോ ഭങ്‌ഗം രക്ഷിണാം സ്വബലസ്യ ച । വധം നിശമ്യ ഗോവിന്ദ രാമവിക്രീഡിതം പരമ്

വില്ല് തകർന്നതും, തന്റെ സൈന്യം നശിച്ചതും, ഗോവിന്ദനും രാമനും നടത്തിയ അത്ഭുതകരമായ കളികളും കേട്ട കംസൻ അതിയായി വിഷമിച്ചു.

ദീര്ഘപ്രജാഗരോ ഭീതോ ദുര്നിമിത്താനി ദുര്മതിഃ । ബഹൂന്യചഷ്ടോഭയഥാ മൃത്യോര്ദൌത്യകരാണി ച

ഉറങ്ങാതെ ഭയത്താൽ വലയുന്ന മനസ്സോടെ, ദുഷ്പ്രതികൂല സൂചനകൾ കണ്ടു, മരണത്തിന്റെ അടുക്കുവരവ് സൂചിപ്പിക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യവും ഭ്രമവും നിറഞ്ഞ അനേകം ലക്ഷണങ്ങൾ അവൻ പറഞ്ഞു.

അദര്ശനം സ്വശിരസഃ പ്രതിരൂപേ ച സത്യപി । അസത്യപി ദ്വിതീയേ ച ദ്വൈരൂപ്യം ജ്യോതിഷാം തഥാ

അവൻ തന്റെ പ്രതിബിംബത്തിൽ തല കാണാതിരിക്കുകയും, ചിലപ്പോൾ ഇരട്ടയായി കാണുകയും, നക്ഷത്രങ്ങളിലും വ്യത്യാസം കാണുകയും ചെയ്തു.

ഛിദ്രപ്രതീതിശ്ഛായായാം പ്രാണഘോഷാനുപശ്രുതിഃ । സ്വര്ണപ്രതീതിര്വൃക്ഷേഷു സ്വപദാനാമദര്ശനമ്

തന്റെ നിഴലിൽ പൊക്കിളുകൾ കാണുകയും, സ്വയം ശ്വാസം കേൾക്കാതിരിക്കുകയും, മരങ്ങളിൽ പൊന്നു കാണുകയും, തൻ്റെ കാൽപ്പാടുകൾ കാണാതാവുകയും ചെയ്തു.

സ്വപ്നേ പ്രേതപരിഷ്വങ്‌ഗഃ ഖരയാനം വിഷാദനമ് । യായാന്നലദമാല്യേകഃ തൈലാഭ്യക്തോ ദിഗമ്ബരഃ

സ്വപ്നത്തിൽ, അവൻ മരിച്ചവരെ അണക്കുകയും, കഴുതപ്പുറത്ത് സഞ്ചരിക്കുകയും, ദുഃഖിതനാവുകയും, നളദമാല്യങ്ങൾ ധരിക്കുകയും, എണ്ണ പുരട്ടുകയും, നഗ്നനായി നടന്നുനടക്കുകയും ചെയ്തു.

അന്യാനി ചേത്ഥം ഭൂതാനി സ്വപ്നജാഗരിതാനി ച । പശ്യന് മരണസന്ത്രസ്തോ നിദ്രാം ലേഭേ ന ചിന്തയാ

ഇങ്ങനെ സ്വപ്നത്തിലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിലും അന്യമായ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടു, മരണഭയത്തിൽ വിറെച്ചു, അവൻ ഉരങ്ങാൻ കഴിയാതെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി.

വ്യുഷ്ടായാം നിശി കൌരവ്യ സൂര്യേ ചാദ്‍ഭ്യഃ സമുത്ഥിതേ । കാരയാമാസ വൈ കംസോ മല്ലക്രീഡാമഹോത്സവമ്

രാത്രി കഴിഞ്ഞ് സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, കംസൻ വലിയ ഒരു മല്ല് മത്സരോത്സവം നടത്താൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.

ആനര്ചുഃ പുരുഷാ രങ്‌ഗം തൂര്യഭേര്യശ്ച ജഘ്നിരേ । മഞ്ചാശ്ചാലങ്‌കൃതാഃ സ്രഗ്ഭിഃ പതാകാചൈലതോരണൈഃ

പുരുഷന്മാർ അരങ്ങ് അലങ്കരിച്ചു, തുര്യവും മദ്ധളവും മുഴങ്ങി, മഞ്ചങ്ങൾ പുഷ്പമാലകളും പതാകകളും വസ്ത്രങ്ങളും തോറണങ്ങളുമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.

തേഷു പൌരാ ജാനപദാ ബ്രഹ്മക്ഷത്രപുരോഗമാഃ । യഥോപജോഷം വിവിശൂ രാജാനശ്ച കൃതാസനാഃ

അവിടെ നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയന്മാരുടെ നേതാക്കളും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനമനുസരിച്ച് പ്രവേശിച്ചു, രാജാക്കന്മാർ സിംഹാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.

കംസഃ പരിവൃതോഽമാത്യൈ രാജമഞ്ച ഉപാവിശത് । മണ്ഡലേശ്വരമധ്യസ്ഥോ ഹൃദയേന വിദൂയതാ

മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട കംസൻ, പ്രദേശാധിപതിമാരുടെ മദ്ധ്യേ, രാജമഞ്ചത്തിൽ ഇരുന്നു, ഹൃദയം ഉല്ലാസമില്ലാതെ.

വാദ്യമാനേസു തൂര്യേഷു മല്ലതാലോത്തരേഷു ച । മല്ലാഃ സ്വലങ്‌കൃതാഃ ദൃപ്താഃ സോപാധ്യായാഃ സമാവിശന്

തുര്യങ്ങളും മദ്ധളങ്ങളും മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച, അഭിമാനത്തോടെ അധ്യാപകരോടൊപ്പം മല്ലന്മാർ അരങ്ങിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

ചാണൂരോ മുഷ്ടികഃ കൂതഃ ശലസ്തോശല ഏവ ച । ത ആസേദുരുപസ്ഥാനം വല്ഗുവാദ്യപ്രഹര്ഷിതാഃ

ചാണൂരൻ, മുഷ്ടികൻ, കൂതൻ, ശാലൻ, തോഷലൻ എന്നിവർ മധുരമായ സംഗീതം കേട്ട് സന്തോഷത്തോടെ അരങ്ങിലേക്ക് സമീപിച്ചു.

നന്ദഗോപാദയോ ഗോപാ ഭോജരാജസമാഹുതാഃ । നിവേദിതോപായനാസ്തേ ഏകസ്മിന് മഞ്ച ആവിശന്

നന്ദന്‍ മുഖ്യനായ ഗോപ്പന്മാരെ, ഭൂജരാജാവ് വിളിച്ചു വരുത്തി. അവര്‍ സമ്മാനങ്ങള്‍ സമര്‍പ്പിച്ച് എല്ലാവരും ഒരേ വേദിയില്‍ കയറി.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ മല്ലരങോപവര്ണനം നാമ ദ്വിചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യഭാഗത്തിലുള്ള മല്ലരംഗത്തിന്റെ വിവരണമായ ഇരുപത്തിരണ്ടാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

കുവലയാപീഡവധഃ; ഭഗവതോ മല്ലശാഖായാം പ്രവേശഃ; ചാണൂരേണസഹ സംവാദശ്ച - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) അഥ കൃഷ്ണശ്ച രാമശ്ച കൃതശൌചൌ പരന്തപ । മല്ലദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷം ശ്രുത്വാ ദ്രഷ്ടുമുപേയതുഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവരേ, അന്ന് കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ശുദ്ധി ആചരിച്ചു, മല്ലരംഗത്ത് മുഴങ്ങുന്ന മൃദംഗങ്ങളുടെ ശബ്ദം കേട്ട് കാണാനായി അവിടെ എത്തി.

രങ്‌ഗദ്വാരം സമാസാദ്യ തസ്മിന് നാഗമവസ്ഥിതമ് । അപശ്യത്കുവലയാപീഡം കൃഷ്ണോഽമ്ബഷ്ഠപ്രചോദിതമ്

അവരില്‍ കൃഷ്ണന്‍ വേദിയുടെ വാതിലില്‍ എത്തി, ആനക്കാരന്‍ ഉണര്‍ത്തിയ കുവലയാപീഡം അവിടെ കാത്തുനില്‍ക്കുന്നത് കണ്ടു.

ബദ്ധ്വാ പരികരം ശൌരിഃ സമുഹ്യ കുടിലാലകാന് । ഉവാച ഹസ്തിപം വാചാ മേഘനാദഗഭീരയാ

ശൗരി തന്റെ അരപ്പട്ടി കെട്ടി, വളഞ്ഞ മുടി മാറ്റി, ഇടിമുഴങ്ങുന്ന പോലെ ആഴമുള്ള ശബ്ദത്തില്‍ ആനക്കാരനോട് പറഞ്ഞു.

അമ്ബഷ്ഠാമ്ബഷ്ഠ മാര്ഗം നൌ ദേഹ്യപക്രമ മാ ചിരമ് । നോ ചേത്സകുഞ്ജരം ത്വാദ്യ നയാമി യമസാദനമ്

ആനക്കാരാ, ഞങ്ങള്‍ക്ക് വഴി കൊടുക്കൂ, വൈകിക്കരുത്. അല്ലെങ്കില്‍ ഇന്ന് നിന്നെയും ആനയെയും മരണലോകത്തേക്ക് അയക്കും.

ഏവം നിര്ഭര്ത്സിതോഽമ്ബഷ്ഠഃ കുപിതഃ കോപിതം ഗജമ് । ചോദയാമാസ കൃഷ്ണായ കാലാന്തക യമോപമമ്

ഇങ്ങനെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ആനക്കാരന്‍ കോപത്തോടെ, അത്രയേറെ ഭയങ്കരനായ ആനയെ കൃഷ്ണനോട് ഉണര്‍ത്തി വിടുകയും ചെയ്തു.

കരീന്ദ്രസ്തമഭിദ്രുത്യ കരേണ തരസാഗ്രഹീത് । കരാദ് വിഗലിതഃ സോഽമും നിഹത്യാങ്‌ഘ്രിഷ്വലീയത

ആനയുടെ രാജാവ് കൃഷ്ണനിലേക്ക് ഓടി, തണ്ടുകൊണ്ട് ശക്തിയായി പിടിച്ചു. പക്ഷേ, കൃഷ്ണന്‍ അതില്‍ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞ്, അതിനെ അടിച്ച് കാലടിയില്‍ കയറി.

സങ്‌ക്രുദ്ധസ്തമചക്ഷാണോ ഘ്രാണദൃഷ്ടിഃ സ കേശവമ് । പരാമൃശത് പുഷ്കരേണ സ പ്രസഹ്യ വിനിര്ഗതഃ

കോപം നിറഞ്ഞ ആ ആന കേശവനെ നോക്കി, മൂക്കുകൊണ്ട് സ്പര്‍ശിച്ചു, പക്ഷേ കൃഷ്ണന്‍ അതിന്റെ പിടിയില്‍ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.

പുച്ഛേ പ്രഗൃഹ്യാതിബലം ധനുഷഃ പഞ്ചവിംശതിമ് । വിചകര്ഷ യഥാ നാഗം സുപര്ണ ഇവ ലീലയാ

കൃഷ്ണന്‍ ആനയുടെ വാല്‍ പിടിച്ച് അതിനെ ഇരുപത്തഞ്ച് ധനുസ് ദൂരം വലിച്ചു, അതുപോലെ ഗരുഡന്‍ പാമ്പിനെ കളിയോടെ വലിക്കുന്നതുപോലെ.

സ പര്യാവര്തമാനേന സവ്യദക്ഷിണതോഽച്യുതഃ । ബഭ്രാമ ഭ്രാമ്യമാണേന ഗോവത്സേനേവ ബാലകഃ

അച്യുതന്‍ ആനയെ ഇടതും വലതും തിരിച്ച്, ഒരു കുട്ടി പശുവിന്റെ കിടാവിനെ ചുറ്റുന്നതുപോലെ അതിനെ ചുറ്റിച്ചു.

തതോഽഭിമഖമഭ്യേത്യ പാണിനാഽഽഹത്യ വാരണമ് । പ്രാദ്രവന് പാതയാമാസ സ്പൃശ്യമാനഃ പദേ പദേ

പിന്നീട് നേരെ മുന്നോട്ട് ചെന്നു, കയ്യോടെ ആനയെ അടിച്ചു, ഓരോ ചുവടിലും സ്പര്‍ശിച്ച് അതിനെ വീഴ്ത്തി.

സ ധാവന് ക്രീഡയാ ഭൂമൌ പതിത്വാ സഹസോത്ഥിതഃ । തം മത്വാ പതിതം ക്രുദ്ധോ ദന്താഭ്യാം സോഽഹനത് ക്ഷിതിമ്

ആന കളിയോടെ ഓടി നിലത്ത് വീണു, ഉടനെ എഴുന്നേറ്റു. വീണെന്ന് കരുതി, കോപത്തോടെ കുരിശാല്‍ നിലം തറച്ചു.

സ്വവിക്രമേ പ്രതിഹതേ കുംജരേന്ദ്രോഽത്യമര്ഷിതഃ । ചോദ്യമാനോ മഹാമാത്രൈഃ കൃഷ്ണമഭ്യദ്രവദ് രുഷാ

തന്റെ ശക്തി തടയപ്പെട്ടതറിഞ്ഞ ആ വലിയ ആന, ആനക്കാരന്മാര്‍ ഉണര്‍ത്തിയതോടെ, കൃഷ്ണനെതിരെ ക്രോധത്തോടെ ഓടി.

തമാപതന്തമാസാദ്യ ഭഗവാന് മധുസൂദനഃ । നിഗൃഹ്യ പാണിനാ ഹസ്തം പാതയാമാസ ഭൂതലേ

അത് കൃഷ്ണനിലേക്ക് ഓടിയപ്പോൾ, ഭഗവാൻ മധുസൂദനന്‍ അതിന്റെ തണ്ട് പിടിച്ച് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.

പതിതസ്യ പദാഽഽക്രമ്യ മൃഗേന്ദ്ര ഇവ ലീലയാ । ദന്തമുത്പാട്യ തേനേഭം ഹസ്തിപാംശ്ചാഹനദ്ധരിഃ

വീണ ആനയുടെ മേല്‍ സിംഹം കളിയോടെ കയറുന്നതുപോലെ കൃഷ്ണന്‍ കാല്‍വെച്ച്, അതിന്റെ ദന്തം പിഴുതി, ആ ദന്തം കൊണ്ട് ആനക്കാരനെ അടിച്ചു.