ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തതഃ പൌരാന് പൃച്ഛമാനോ ധനുഷഃ സ്ഥാനമച്യുതഃ । തസ്മിന് പ്രവിഷ്ടോ ദദൃശേ ധനുരൈന്ദ്രം ഇവാദ്‍ഭുതമ്

അച്യുതൻ നഗരവാസികളോടു വില്ലിന്റെ സ്ഥലം ചോദിച്ചു, അകത്തു കയറി, അത്ഭുതകരമായ, ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലുപോലെയുള്ള വില്ല് കണ്ടു.

പുരുഷൈര്ബഹുഭിര്ഗുപ്തം അര്ചിതം പരമര്ദ്ധിമത് । വാര്യമാണോ നൃഭിഃ കൃഷ്ണഃ പ്രസഹ്യ ധനുരാദദേ

അവിടം അനേകം ആളുകൾ കാവൽ കാത്തു, പൂജിച്ചും മഹത്തായ തേജസ്സോടെ നില്ക്കുന്ന വില്ല് കാവൽക്കാരുടെ തടസ്സം അവഗണിച്ച് കൃഷ്ണൻ ബലമായി എടുക്കുകയായിരുന്നു.

( വംശസ്ഥാ ) കരേണ വാമേന സലീലമുദ്‌ധൃതം സജ്യം ച കൃത്വാ നിമിഷേണ പശ്യതാമ് । നൃണാം വികൃഷ്യ പ്രബഭഞ്ജ മധ്യതോ യഥേക്ഷുദണ്ഡം മദകര്യുരുക്രമഃ

ഇടത് കൈ കൊണ്ട് കളിയായി വില്ല് എളുപ്പത്തിൽ എടുത്തു, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അതു കെട്ടി, എല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കേ, ആ വില്ല് വലിച്ച് മധ്യത്തിൽ പിളർത്തി. ആന ഉണക്കൊല്ല് പൊട്ടിക്കുന്നതുപോലെ ഉരുക്രമൻ അതു ചെയ്തു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ധനുഷോ ഭജ്യമാനസ്യ ശബ്ദഃ ഖം രോദസീ ദിശഃ । പൂരയാമാസ യം ശ്രുത്വാ കംസസ്ത്രാസമുപാഗമത്

വില്ല് പൊട്ടുമ്പോൾ ഉണർന്ന ശബ്ദം ആകാശവും ഭൂമിയും എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറച്ചു; ആ ശബ്ദം കേട്ട് കംസന് ഭയം പിടിച്ചു.

തദ് രക്ഷിണഃ സാനുചരം കുപിതാ ആതതായിനഃ । ഗൃഹീതുകാമാ ആവവ്രുഃ ഗൃഹ്യതാം വധ്യതാമിതി

അപ്പോൾ, അതിന്റെ കാവൽക്കാരും കൂട്ടരും, കോപത്തോടെ, പിടിക്കൂ, കൊല്ലൂ എന്ന് വിളിച്ചു, അവനെ പിടിച്ച് കൊല്ലാൻ ഓടി വന്നു.

അഥ താന് ദുരഭിപ്രായാന് വിലോക്യ ബലകേശവൌ । ക്രുദ്ധൌ ധന്വന ആദായ ശകലേ താംശ്ച ജഘ്നതുഃ

അവരുടെ ദുഷ്ടഹൃദയങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി ബാലരാമനും കൃഷ്ണനും കോപത്തോടെ വില്ലിന്റെ തുണ്ടുകൾ എടുത്തു അവരെ അടിച്ചു കൊല്ലുകയായിരുന്നു.

ബലം ച കംസപ്രഹിതം ഹത്വാ ശാലാമുഖാത്തതഃ । നിഷ്ക്രമ്യ ചേരതുര്ഹൃഷ്ടൌ നിരീക്ഷ്യ പുരസമ്പദഃ

കംസൻ അയച്ച സൈന്യത്തെ തകർത്തശേഷം, അവർ സന്തോഷത്തോടെ മന്ദപത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി നഗരത്തിന്റെ ഭംഗി ആസ്വദിച്ചു നടക്കുകയായിരുന്നു.

തയോസ്തദദ്‍ഭുതം വീര്യം നിശാമ്യ പുരവാസിനഃ । തേജഃ പ്രാഗല്ഭ്യം രൂപം ച മേനിരേ വിബുധോത്തമൌ

അവരുടെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യവും പ്രകാശവും ധൈര്യവും രൂപവും കണ്ട നഗരവാസികൾ, ഇവരെ ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരെന്നു കരുതി.

തയോര്വിചരതോഃ സ്വൈരം ആദിത്യോഽസ്തമുപേയിവാന് । കൃഷ്ണരാമൌ വൃതൌ ഗോപൈഃ പുരാച്ഛകടമീയതുഃ

അവർ ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു; കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ഗോപന്മാരോടൊപ്പം നഗരത്തിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടെ രഥത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

( വസംതതിലകാ ) ഗോപ്യോ മുകുന്ദവിഗമേ വിരഹാതുരാ യാ ആശാസതാശിഷ ഋതാ മധുപുര്യഭൂവന് । സംപശ്യതാം പുരുഷഭൂഷണഗാത്രലക്ഷ്മീം ഹിത്വേതരാന് നു ഭജതശ്ചകമേഽയനം ശ്രീഃ

മുകുന്ദനെ കാണാനാവാതെ ദുഃഖിതരായിരുന്ന ഗോപികൾ, മധുരയിൽ നിന്ന് ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങൾ ആശംസിച്ചു; പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്റെ സൗന്ദര്യം നോക്കി, ലക്ഷ്മി മറ്റൊന്നും ആഗ്രഹിക്കാതെ അവനേ മാത്രം ഇഷ്ടപ്പെട്ടു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അവനിക്താങ്‌ഘ്രിയുഗലൌ ഭുക്ത്വാ ക്ഷീരോപസേചനമ് । ഊഷതുസ്താം സുഖം രാത്രിം ജ്ഞാത്വാ കംസചികീര്ഷിതമ്

അവരുടെ കാലുകൾ കഴുകി, പാലിൽ കലർത്തിയ ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, കംസന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, ആ രാത്രി സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ചു.

കംസസ്തു ധനുഷോ ഭങ്‌ഗം രക്ഷിണാം സ്വബലസ്യ ച । വധം നിശമ്യ ഗോവിന്ദ രാമവിക്രീഡിതം പരമ്

വില്ല് തകർന്നതും, തന്റെ സൈന്യം നശിച്ചതും, ഗോവിന്ദനും രാമനും നടത്തിയ അത്ഭുതകരമായ കളികളും കേട്ട കംസൻ അതിയായി വിഷമിച്ചു.

ദീര്ഘപ്രജാഗരോ ഭീതോ ദുര്നിമിത്താനി ദുര്മതിഃ । ബഹൂന്യചഷ്ടോഭയഥാ മൃത്യോര്ദൌത്യകരാണി ച

ഉറങ്ങാതെ ഭയത്താൽ വലയുന്ന മനസ്സോടെ, ദുഷ്പ്രതികൂല സൂചനകൾ കണ്ടു, മരണത്തിന്റെ അടുക്കുവരവ് സൂചിപ്പിക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യവും ഭ്രമവും നിറഞ്ഞ അനേകം ലക്ഷണങ്ങൾ അവൻ പറഞ്ഞു.

അദര്ശനം സ്വശിരസഃ പ്രതിരൂപേ ച സത്യപി । അസത്യപി ദ്വിതീയേ ച ദ്വൈരൂപ്യം ജ്യോതിഷാം തഥാ

അവൻ തന്റെ പ്രതിബിംബത്തിൽ തല കാണാതിരിക്കുകയും, ചിലപ്പോൾ ഇരട്ടയായി കാണുകയും, നക്ഷത്രങ്ങളിലും വ്യത്യാസം കാണുകയും ചെയ്തു.

ഛിദ്രപ്രതീതിശ്ഛായായാം പ്രാണഘോഷാനുപശ്രുതിഃ । സ്വര്ണപ്രതീതിര്വൃക്ഷേഷു സ്വപദാനാമദര്ശനമ്

തന്റെ നിഴലിൽ പൊക്കിളുകൾ കാണുകയും, സ്വയം ശ്വാസം കേൾക്കാതിരിക്കുകയും, മരങ്ങളിൽ പൊന്നു കാണുകയും, തൻ്റെ കാൽപ്പാടുകൾ കാണാതാവുകയും ചെയ്തു.

സ്വപ്നേ പ്രേതപരിഷ്വങ്‌ഗഃ ഖരയാനം വിഷാദനമ് । യായാന്നലദമാല്യേകഃ തൈലാഭ്യക്തോ ദിഗമ്ബരഃ

സ്വപ്നത്തിൽ, അവൻ മരിച്ചവരെ അണക്കുകയും, കഴുതപ്പുറത്ത് സഞ്ചരിക്കുകയും, ദുഃഖിതനാവുകയും, നളദമാല്യങ്ങൾ ധരിക്കുകയും, എണ്ണ പുരട്ടുകയും, നഗ്നനായി നടന്നുനടക്കുകയും ചെയ്തു.

അന്യാനി ചേത്ഥം ഭൂതാനി സ്വപ്നജാഗരിതാനി ച । പശ്യന് മരണസന്ത്രസ്തോ നിദ്രാം ലേഭേ ന ചിന്തയാ

ഇങ്ങനെ സ്വപ്നത്തിലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിലും അന്യമായ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടു, മരണഭയത്തിൽ വിറെച്ചു, അവൻ ഉരങ്ങാൻ കഴിയാതെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി.

വ്യുഷ്ടായാം നിശി കൌരവ്യ സൂര്യേ ചാദ്‍ഭ്യഃ സമുത്ഥിതേ । കാരയാമാസ വൈ കംസോ മല്ലക്രീഡാമഹോത്സവമ്

രാത്രി കഴിഞ്ഞ് സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, കംസൻ വലിയ ഒരു മല്ല് മത്സരോത്സവം നടത്താൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.

ആനര്ചുഃ പുരുഷാ രങ്‌ഗം തൂര്യഭേര്യശ്ച ജഘ്നിരേ । മഞ്ചാശ്ചാലങ്‌കൃതാഃ സ്രഗ്ഭിഃ പതാകാചൈലതോരണൈഃ

പുരുഷന്മാർ അരങ്ങ് അലങ്കരിച്ചു, തുര്യവും മദ്ധളവും മുഴങ്ങി, മഞ്ചങ്ങൾ പുഷ്പമാലകളും പതാകകളും വസ്ത്രങ്ങളും തോറണങ്ങളുമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.

തേഷു പൌരാ ജാനപദാ ബ്രഹ്മക്ഷത്രപുരോഗമാഃ । യഥോപജോഷം വിവിശൂ രാജാനശ്ച കൃതാസനാഃ

അവിടെ നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയന്മാരുടെ നേതാക്കളും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനമനുസരിച്ച് പ്രവേശിച്ചു, രാജാക്കന്മാർ സിംഹാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.

കംസഃ പരിവൃതോഽമാത്യൈ രാജമഞ്ച ഉപാവിശത് । മണ്ഡലേശ്വരമധ്യസ്ഥോ ഹൃദയേന വിദൂയതാ

മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട കംസൻ, പ്രദേശാധിപതിമാരുടെ മദ്ധ്യേ, രാജമഞ്ചത്തിൽ ഇരുന്നു, ഹൃദയം ഉല്ലാസമില്ലാതെ.

വാദ്യമാനേസു തൂര്യേഷു മല്ലതാലോത്തരേഷു ച । മല്ലാഃ സ്വലങ്‌കൃതാഃ ദൃപ്താഃ സോപാധ്യായാഃ സമാവിശന്

തുര്യങ്ങളും മദ്ധളങ്ങളും മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച, അഭിമാനത്തോടെ അധ്യാപകരോടൊപ്പം മല്ലന്മാർ അരങ്ങിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

ചാണൂരോ മുഷ്ടികഃ കൂതഃ ശലസ്തോശല ഏവ ച । ത ആസേദുരുപസ്ഥാനം വല്ഗുവാദ്യപ്രഹര്ഷിതാഃ

ചാണൂരൻ, മുഷ്ടികൻ, കൂതൻ, ശാലൻ, തോഷലൻ എന്നിവർ മധുരമായ സംഗീതം കേട്ട് സന്തോഷത്തോടെ അരങ്ങിലേക്ക് സമീപിച്ചു.

നന്ദഗോപാദയോ ഗോപാ ഭോജരാജസമാഹുതാഃ । നിവേദിതോപായനാസ്തേ ഏകസ്മിന് മഞ്ച ആവിശന്

നന്ദന്‍ മുഖ്യനായ ഗോപ്പന്മാരെ, ഭൂജരാജാവ് വിളിച്ചു വരുത്തി. അവര്‍ സമ്മാനങ്ങള്‍ സമര്‍പ്പിച്ച് എല്ലാവരും ഒരേ വേദിയില്‍ കയറി.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ മല്ലരങോപവര്ണനം നാമ ദ്വിചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യഭാഗത്തിലുള്ള മല്ലരംഗത്തിന്റെ വിവരണമായ ഇരുപത്തിരണ്ടാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

കുവലയാപീഡവധഃ; ഭഗവതോ മല്ലശാഖായാം പ്രവേശഃ; ചാണൂരേണസഹ സംവാദശ്ച - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) അഥ കൃഷ്ണശ്ച രാമശ്ച കൃതശൌചൌ പരന്തപ । മല്ലദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷം ശ്രുത്വാ ദ്രഷ്ടുമുപേയതുഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവരേ, അന്ന് കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ശുദ്ധി ആചരിച്ചു, മല്ലരംഗത്ത് മുഴങ്ങുന്ന മൃദംഗങ്ങളുടെ ശബ്ദം കേട്ട് കാണാനായി അവിടെ എത്തി.

രങ്‌ഗദ്വാരം സമാസാദ്യ തസ്മിന് നാഗമവസ്ഥിതമ് । അപശ്യത്കുവലയാപീഡം കൃഷ്ണോഽമ്ബഷ്ഠപ്രചോദിതമ്

അവരില്‍ കൃഷ്ണന്‍ വേദിയുടെ വാതിലില്‍ എത്തി, ആനക്കാരന്‍ ഉണര്‍ത്തിയ കുവലയാപീഡം അവിടെ കാത്തുനില്‍ക്കുന്നത് കണ്ടു.

ബദ്ധ്വാ പരികരം ശൌരിഃ സമുഹ്യ കുടിലാലകാന് । ഉവാച ഹസ്തിപം വാചാ മേഘനാദഗഭീരയാ

ശൗരി തന്റെ അരപ്പട്ടി കെട്ടി, വളഞ്ഞ മുടി മാറ്റി, ഇടിമുഴങ്ങുന്ന പോലെ ആഴമുള്ള ശബ്ദത്തില്‍ ആനക്കാരനോട് പറഞ്ഞു.

അമ്ബഷ്ഠാമ്ബഷ്ഠ മാര്ഗം നൌ ദേഹ്യപക്രമ മാ ചിരമ് । നോ ചേത്സകുഞ്ജരം ത്വാദ്യ നയാമി യമസാദനമ്

ആനക്കാരാ, ഞങ്ങള്‍ക്ക് വഴി കൊടുക്കൂ, വൈകിക്കരുത്. അല്ലെങ്കില്‍ ഇന്ന് നിന്നെയും ആനയെയും മരണലോകത്തേക്ക് അയക്കും.