ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

തതസ്താവങ്‌ഗരാഗേണ സ്വവര്ണേതരശോഭിനാ । സമ്പ്രാപ്തപരഭാഗേന ശുശുഭാതേഽനുരഞ്ജിതൌ

അവരെ അവരുടെ സ്വഭാവനിറം വിട്ട് മറ്റൊരു നിറത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ലേപം അലങ്കരിച്ചപ്പോൾ, മറ്റൊരാളിൽ നിന്നുള്ള ഭാഗം ലഭിച്ചവരായി ഇരുവരും കൂടുതൽ മനോഹരരായി തെളിഞ്ഞു.

പ്രസന്നോ ഭഗവാന് കുബ്ജാം ത്രിവക്രാം രുചിരാനനാമ് । ഋജ്വീം കര്തും മനശ്ചക്രേ ദര്ശയന് ദര്ശനേ ഫലമ്

ഭഗവാൻ സന്തോഷത്തോടെ, മനോഹരമുഖമുള്ള കുബ്ജയെ നേരെ ആക്കാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു; തന്റെ ദർശനഫലം കാണിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു അതു്.

പദ്‍ഭ്യാമാക്രമ്യ പ്രപദേ ദ്ര്യങ്‌ഗുല്യുത്താന പാണിനാ । പ്രഗൃഹ്യ ചിബുകേഽധ്യാത്മം ഉദനീനമദച്യുതഃ

അവളുടെ കാലുകളിൽ തന്റെ കാലുകൾ വച്ച്, കൈയുടെ വിരലുകൾ ഉയർത്തി ചിബുക്കിൽ പിടിച്ച്, അച്യുതൻ അവളെ നേരെനിറുത്തി ഉയർത്തി.

സാ തദര്ജുസമാനാങ്‌ഗീ ബൃഹച്ഛ്രോണിപയോധരാ । മുകുന്ദസ്പര്ശനാത് സദ്യോ ബഭൂവ പ്രമദോത്തമാ

മുകുന്ദന്റെ സ്പർശം കൊണ്ടു തന്നെ, അവളുടെ ശരീരം നേരായും സുന്ദരമായും മാറി, വിശാലമായ കമരും പുഷ്ടമായ വക്ഷസ്സും ഉള്ള ഉത്തമവധുവായി അവൾ ഉടൻ മാറി.

തതോ രൂപഗുണൌദാര്യ സംപന്നാ പ്രാഹ കേശവമ് । ഉത്തരീയാന് തമകൃഷ്യ സ്മയന്തീ ജാതഹൃച്ഛയാ

അവൾ, സൗന്ദര്യവും ഗുണവും ഉദാരതയും ലഭിച്ചവളായി, കൃഷ്ണന്റെ മേൽവസ്ത്രം പിടിച്ചു, ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹം ഉണർന്നതോടെ പുഞ്ചിരിച്ച് കേശവനോട് പറഞ്ഞു.

ഏഹി വീര ഗൃഹം യാമോ ന ത്വാം ത്യക്തുമിഹോത്സഹേ । ത്വയോന്മഥിതചിത്തായാഃ പ്രസീദ പുരുഷര്ഷഭ

വീരാ, വരൂ, നമുക്ക് എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം; നിന്നെ വിട്ട് ഞാൻ കഴിയില്ല. നീ എന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം ഉണർത്തിയിരിക്കുന്നു — പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ദയവായി എന്നോടു ദയ കാണിക്കൂ.

ഏവം സ്ത്രിയാ യാച്യമാനഃ കൃഷ്ണോ രാമസ്യ പശ്യതഃ । മുഖം വീക്ഷ്യാനുഗാനാം ച പ്രഹസന് താമുവാച ഹ

അങ്ങനെ സ്ത്രീ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ബാലരാമനും അനുയായികളും നോക്കിനിൽക്കേ, കൃഷ്ണൻ പുഞ്ചിരിച്ച് അവളോട് പറഞ്ഞു.

ഏഷ്യാമി തേ ഗൃഹം സുഭ്രു പുംസാമാധിവികര്ശനമ് । സാധിതാര്ഥോഽഗൃഹാണാം നഃ പാന്ഥാനാം ത്വം പരായണമ്

സുന്ദരഭ്രുവാളേ, പുരുഷന്മാരുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്നവളേ, ഞാൻ നിന്റെ വീട്ടിൽ വരാം. ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയായാൽ, ഞങ്ങൾ യാത്രക്കാരായ ഞങ്ങൾക്ക് നീ ആശ്രയമായിരിക്കും.

വിസൃജ്യ മാധ്വ്യാ വാണ്യാ താം വ്രജന് മാര്ഗേ വണിക്പഥൈഃ । നാനോപായനതാമ്ബൂല സ്രഗ്ഗന്ധൈഃ സാഗ്രജോഽര്ചിതഃ

മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു അവളെ വിട്ട്, കൃഷ്ണൻ വ്യാപാരികളുടെ വഴി വഴി ബാലരാമനോടൊപ്പം നടന്നു. പലരും വിവിധ സമ്മാനങ്ങൾ, താംബൂലം, പുഷ്പമാല, സുഗന്ധങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ടുവന്ന് ആദരിച്ചു.

തദ്ദര്ശനസ്മരക്ഷോഭാദ് ആത്മാനം നാവിദന് സ്ത്രിയഃ । വിസ്രസ്തവാസഃകബര വലയാ ലേഖ്യമൂര്തയഃ

അവനെ കണ്ടും ഓർമ്മിച്ചും ഉണർന്ന ആകുലതയിൽ, സ്ത്രീകൾക്ക് തങ്ങളെയെന്താണെന്നു പോലും അറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; വസ്ത്രവും മുടിയും വളകളും ഇടിഞ്ഞ്, അവർ വരച്ച ചിത്രങ്ങളുപോലെ ആയിരുന്നു.

തതഃ പൌരാന് പൃച്ഛമാനോ ധനുഷഃ സ്ഥാനമച്യുതഃ । തസ്മിന് പ്രവിഷ്ടോ ദദൃശേ ധനുരൈന്ദ്രം ഇവാദ്‍ഭുതമ്

അച്യുതൻ നഗരവാസികളോടു വില്ലിന്റെ സ്ഥലം ചോദിച്ചു, അകത്തു കയറി, അത്ഭുതകരമായ, ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലുപോലെയുള്ള വില്ല് കണ്ടു.

പുരുഷൈര്ബഹുഭിര്ഗുപ്തം അര്ചിതം പരമര്ദ്ധിമത് । വാര്യമാണോ നൃഭിഃ കൃഷ്ണഃ പ്രസഹ്യ ധനുരാദദേ

അവിടം അനേകം ആളുകൾ കാവൽ കാത്തു, പൂജിച്ചും മഹത്തായ തേജസ്സോടെ നില്ക്കുന്ന വില്ല് കാവൽക്കാരുടെ തടസ്സം അവഗണിച്ച് കൃഷ്ണൻ ബലമായി എടുക്കുകയായിരുന്നു.

( വംശസ്ഥാ ) കരേണ വാമേന സലീലമുദ്‌ധൃതം സജ്യം ച കൃത്വാ നിമിഷേണ പശ്യതാമ് । നൃണാം വികൃഷ്യ പ്രബഭഞ്ജ മധ്യതോ യഥേക്ഷുദണ്ഡം മദകര്യുരുക്രമഃ

ഇടത് കൈ കൊണ്ട് കളിയായി വില്ല് എളുപ്പത്തിൽ എടുത്തു, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അതു കെട്ടി, എല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കേ, ആ വില്ല് വലിച്ച് മധ്യത്തിൽ പിളർത്തി. ആന ഉണക്കൊല്ല് പൊട്ടിക്കുന്നതുപോലെ ഉരുക്രമൻ അതു ചെയ്തു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ധനുഷോ ഭജ്യമാനസ്യ ശബ്ദഃ ഖം രോദസീ ദിശഃ । പൂരയാമാസ യം ശ്രുത്വാ കംസസ്ത്രാസമുപാഗമത്

വില്ല് പൊട്ടുമ്പോൾ ഉണർന്ന ശബ്ദം ആകാശവും ഭൂമിയും എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറച്ചു; ആ ശബ്ദം കേട്ട് കംസന് ഭയം പിടിച്ചു.

തദ് രക്ഷിണഃ സാനുചരം കുപിതാ ആതതായിനഃ । ഗൃഹീതുകാമാ ആവവ്രുഃ ഗൃഹ്യതാം വധ്യതാമിതി

അപ്പോൾ, അതിന്റെ കാവൽക്കാരും കൂട്ടരും, കോപത്തോടെ, പിടിക്കൂ, കൊല്ലൂ എന്ന് വിളിച്ചു, അവനെ പിടിച്ച് കൊല്ലാൻ ഓടി വന്നു.

അഥ താന് ദുരഭിപ്രായാന് വിലോക്യ ബലകേശവൌ । ക്രുദ്ധൌ ധന്വന ആദായ ശകലേ താംശ്ച ജഘ്നതുഃ

അവരുടെ ദുഷ്ടഹൃദയങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി ബാലരാമനും കൃഷ്ണനും കോപത്തോടെ വില്ലിന്റെ തുണ്ടുകൾ എടുത്തു അവരെ അടിച്ചു കൊല്ലുകയായിരുന്നു.

ബലം ച കംസപ്രഹിതം ഹത്വാ ശാലാമുഖാത്തതഃ । നിഷ്ക്രമ്യ ചേരതുര്ഹൃഷ്ടൌ നിരീക്ഷ്യ പുരസമ്പദഃ

കംസൻ അയച്ച സൈന്യത്തെ തകർത്തശേഷം, അവർ സന്തോഷത്തോടെ മന്ദപത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി നഗരത്തിന്റെ ഭംഗി ആസ്വദിച്ചു നടക്കുകയായിരുന്നു.

തയോസ്തദദ്‍ഭുതം വീര്യം നിശാമ്യ പുരവാസിനഃ । തേജഃ പ്രാഗല്ഭ്യം രൂപം ച മേനിരേ വിബുധോത്തമൌ

അവരുടെ അത്ഭുതകരമായ വീര്യവും പ്രകാശവും ധൈര്യവും രൂപവും കണ്ട നഗരവാസികൾ, ഇവരെ ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരെന്നു കരുതി.

തയോര്വിചരതോഃ സ്വൈരം ആദിത്യോഽസ്തമുപേയിവാന് । കൃഷ്ണരാമൌ വൃതൌ ഗോപൈഃ പുരാച്ഛകടമീയതുഃ

അവർ ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു; കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ഗോപന്മാരോടൊപ്പം നഗരത്തിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടെ രഥത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

( വസംതതിലകാ ) ഗോപ്യോ മുകുന്ദവിഗമേ വിരഹാതുരാ യാ ആശാസതാശിഷ ഋതാ മധുപുര്യഭൂവന് । സംപശ്യതാം പുരുഷഭൂഷണഗാത്രലക്ഷ്മീം ഹിത്വേതരാന് നു ഭജതശ്ചകമേഽയനം ശ്രീഃ

മുകുന്ദനെ കാണാനാവാതെ ദുഃഖിതരായിരുന്ന ഗോപികൾ, മധുരയിൽ നിന്ന് ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങൾ ആശംസിച്ചു; പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്റെ സൗന്ദര്യം നോക്കി, ലക്ഷ്മി മറ്റൊന്നും ആഗ്രഹിക്കാതെ അവനേ മാത്രം ഇഷ്ടപ്പെട്ടു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അവനിക്താങ്‌ഘ്രിയുഗലൌ ഭുക്ത്വാ ക്ഷീരോപസേചനമ് । ഊഷതുസ്താം സുഖം രാത്രിം ജ്ഞാത്വാ കംസചികീര്ഷിതമ്

അവരുടെ കാലുകൾ കഴുകി, പാലിൽ കലർത്തിയ ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, കംസന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, ആ രാത്രി സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ചു.

കംസസ്തു ധനുഷോ ഭങ്‌ഗം രക്ഷിണാം സ്വബലസ്യ ച । വധം നിശമ്യ ഗോവിന്ദ രാമവിക്രീഡിതം പരമ്

വില്ല് തകർന്നതും, തന്റെ സൈന്യം നശിച്ചതും, ഗോവിന്ദനും രാമനും നടത്തിയ അത്ഭുതകരമായ കളികളും കേട്ട കംസൻ അതിയായി വിഷമിച്ചു.

ദീര്ഘപ്രജാഗരോ ഭീതോ ദുര്നിമിത്താനി ദുര്മതിഃ । ബഹൂന്യചഷ്ടോഭയഥാ മൃത്യോര്ദൌത്യകരാണി ച

ഉറങ്ങാതെ ഭയത്താൽ വലയുന്ന മനസ്സോടെ, ദുഷ്പ്രതികൂല സൂചനകൾ കണ്ടു, മരണത്തിന്റെ അടുക്കുവരവ് സൂചിപ്പിക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യവും ഭ്രമവും നിറഞ്ഞ അനേകം ലക്ഷണങ്ങൾ അവൻ പറഞ്ഞു.

അദര്ശനം സ്വശിരസഃ പ്രതിരൂപേ ച സത്യപി । അസത്യപി ദ്വിതീയേ ച ദ്വൈരൂപ്യം ജ്യോതിഷാം തഥാ

അവൻ തന്റെ പ്രതിബിംബത്തിൽ തല കാണാതിരിക്കുകയും, ചിലപ്പോൾ ഇരട്ടയായി കാണുകയും, നക്ഷത്രങ്ങളിലും വ്യത്യാസം കാണുകയും ചെയ്തു.

ഛിദ്രപ്രതീതിശ്ഛായായാം പ്രാണഘോഷാനുപശ്രുതിഃ । സ്വര്ണപ്രതീതിര്വൃക്ഷേഷു സ്വപദാനാമദര്ശനമ്

തന്റെ നിഴലിൽ പൊക്കിളുകൾ കാണുകയും, സ്വയം ശ്വാസം കേൾക്കാതിരിക്കുകയും, മരങ്ങളിൽ പൊന്നു കാണുകയും, തൻ്റെ കാൽപ്പാടുകൾ കാണാതാവുകയും ചെയ്തു.

സ്വപ്നേ പ്രേതപരിഷ്വങ്‌ഗഃ ഖരയാനം വിഷാദനമ് । യായാന്നലദമാല്യേകഃ തൈലാഭ്യക്തോ ദിഗമ്ബരഃ

സ്വപ്നത്തിൽ, അവൻ മരിച്ചവരെ അണക്കുകയും, കഴുതപ്പുറത്ത് സഞ്ചരിക്കുകയും, ദുഃഖിതനാവുകയും, നളദമാല്യങ്ങൾ ധരിക്കുകയും, എണ്ണ പുരട്ടുകയും, നഗ്നനായി നടന്നുനടക്കുകയും ചെയ്തു.

അന്യാനി ചേത്ഥം ഭൂതാനി സ്വപ്നജാഗരിതാനി ച । പശ്യന് മരണസന്ത്രസ്തോ നിദ്രാം ലേഭേ ന ചിന്തയാ

ഇങ്ങനെ സ്വപ്നത്തിലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിലും അന്യമായ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടു, മരണഭയത്തിൽ വിറെച്ചു, അവൻ ഉരങ്ങാൻ കഴിയാതെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി.

വ്യുഷ്ടായാം നിശി കൌരവ്യ സൂര്യേ ചാദ്‍ഭ്യഃ സമുത്ഥിതേ । കാരയാമാസ വൈ കംസോ മല്ലക്രീഡാമഹോത്സവമ്

രാത്രി കഴിഞ്ഞ് സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, കംസൻ വലിയ ഒരു മല്ല് മത്സരോത്സവം നടത്താൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.

ആനര്ചുഃ പുരുഷാ രങ്‌ഗം തൂര്യഭേര്യശ്ച ജഘ്നിരേ । മഞ്ചാശ്ചാലങ്‌കൃതാഃ സ്രഗ്ഭിഃ പതാകാചൈലതോരണൈഃ

പുരുഷന്മാർ അരങ്ങ് അലങ്കരിച്ചു, തുര്യവും മദ്ധളവും മുഴങ്ങി, മഞ്ചങ്ങൾ പുഷ്പമാലകളും പതാകകളും വസ്ത്രങ്ങളും തോറണങ്ങളുമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.