ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അവനിജ്യാങ്‌ഘ്രിയുഗലം ആസീത് ശ്ലോക്യോ ബലിര്മഹാന് । ഐശ്വര്യം അതുലം ലേഭേ ഗതിം ചൈകാന്തിനാം തു യാ

നിങ്ങളുടെ ഇരുകാലുകളും കഴുകിയ ശേഷം മഹാബലി പ്രശംസയ്ക്ക് അർഹനായി, അപാരമായ ഐശ്വര്യവും പരമഭക്തരുടെ ഗതിയും നേടി.

ആപസ്തേഽങ്‌ഘ്ര്യവനേജന്യഃ ത്രീംല്ലോകാന് ശുചയോഽപുനന് । ശിരസാധത്ത യാഃ ശര്വഃ സ്വര്യാതാഃ സഗരാത്മജാഃ

നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങൾ കഴുകിയ ജലം മൂലമൂലകങ്ങൾ ശുദ്ധമായി; ശിവൻ അതു തലയിൽ ധരിച്ചു, സഗരന്റെ പുത്രന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.

ദേവദേവ ജഗന്നാഥ പുണ്യശ്രവണകീര്തന । യദൂത്തമോത്തമഃശ്ലോക നാരായണ നമോഽസ്തു തേ

ദേവദേവ, ലോകനാഥാ, നിങ്ങളുടെ ശ്രവണവും കീർത്തിയും പുണ്യമാണ്; യദുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരായണാ, ഞാൻ നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നു.

ശ്രീഭഗവനുവാച । ആയാസ്യേ ഭവതോ ഗേഹം അഹമാര്യസമന്വിതഃ । യദുചക്രദ്രുഹം ഹത്വാ വിതരിഷ്യേ സുഹൃത്പ്രിയമ്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ആര്യന്മാരോടൊപ്പം നിന്റെ വീട്ടിൽ വരും. യദുകുലത്തിലെ ദുഷ്ടനെ സംഹരിച്ചതിന് ശേഷം, സുഹൃത്തുക്കളെ സന്തോഷിപ്പിക്കും.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഏവമുക്തോ ഭഗവതാ സോഽക്രൂരോ വിമനാ ഇവ । പുരീം പ്രവിഷ്ടഃ കംസായ കര്മാവേദ്യ ഗൃഹം യയൌ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, അക്രൂരൻ മനസ്സിൽ വിഷമത്തോടെ നഗരത്തിൽ കടന്നു, തന്റെ ജോലി കംസനോട് അറിയിച്ചു, പിന്നെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.

അഥാപരാഹ്നേ ഭഗവാന് കൃഷ്ണഃ സങ്‌കര്ഷണാന്വിതഃ । മഥുരാം പ്രാവിശദ് ഗോപൈഃ ദിദൃക്ഷുഃ പരിവാരിതഃ

അപ്പോൾ, ഉച്ച കഴിഞ്ഞ്, ഭഗവാൻ കൃഷ്ണനും സംകർഷണനും, നഗരത്തെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന ഗോപന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മഥുരയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

( മിശ്ര ) ദദര്ശ താം സ്ഫാടികതുങ്ഗ ഗോപുര ദ്വാരാം ബൃഹദ് ഹേമകപാടതോരണാമ് । താമ്രാരകോഷ്ഠാം പരിഖാദുരാസദാം ഉദ്യാന രമ്യോപ വനോപശോഭിതാമ്

അവൻ ആ നഗരം ഉയർന്ന സ്ഫടിക കവാടങ്ങളും, വലിയ പൊൻതൊരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വാതിലുകളും, താമ്രം പൂശിയ മതിലുകളും, കടക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ആഴമുള്ള കുഴികളും, മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങളും കാടുകളും കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്നതും കണ്ടു.

സൌവര്ണശൃങ്‌ഗാടകഹര്മ്യനിഷ്കുടൈഃ ശ്രേണീസഭാഭിഃ ഭവനൈരുപസ്കൃതാമ് । വൈദൂര്യവജ്രാമലനീലവിദ്രുമൈഃ മുക്താഹരിദ്‌ഭിര്വലഭീഷു വേദിഷു

പൊൻതൂണുകളും അങ്കണങ്ങളും, നിരയുള്ള സഭാമന്ദിരങ്ങളും ഭവനങ്ങളും, വൈഡൂര്യം, വജ്രം, തിളങ്ങുന്ന നീലക്കല്ല്, പവഴ്, മുത്ത്, പച്ചക്കല്ല് എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച തൂണുകളും വേദികളും കൊണ്ട് നഗരം ഭംഗിയാർന്നിരുന്നു.

ജുഷ്ടേഷു ജാലാമുഖരന്ധ്രകുട്ടിമേഷു ആവിഷ്ടപാരാവതബര്ഹിനാദിതാമ് । സംസിക്തരഥ്യാപണമാര്ഗചത്വരാം പ്രകീര്ണമാല്യാങ്‌കുരലാജതണ്ഡുലാമ്

ജാലകങ്ങൾ, വാതിലുകൾ, നിലങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പാരാവതങ്ങളും മയിൽപക്ഷികളും നിറഞ്ഞ് ശബ്ദിച്ചിരുന്നതും, തെരുവുകളും ചന്തകളും വഴിത്താരകളും വെള്ളം തളിച്ച് പൂക്കളും ചന്ദനപ്പൊടിയും അരിയും വിതറിയതും ആയിരുന്നു.

ആപൂര്ണകുമ്ഭൈര്ദധിചന്ദനോക്ഷിതൈഃ പ്രസൂനദീപാവലിഭിഃ സപല്ലവൈഃ । സവൃന്ദരമ്ഭാക്രമുകൈഃ സകേതുഭിഃ സ്വലങ്‌കൃതത് ദ്വാരഗൃഹാം സപട്ടികൈഃ

പൂർണ്ണമായ കുമ്പങ്ങൾ തൈരും ചന്ദനവും പുരട്ടി, പൂക്കളും വിളക്കുകളും ഇളം ഇലകളോടെ, വാഴക്കുലകളും പതാകകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച വാതിലുകളും വീടുകളും മനോഹരമായി ഒരുക്കിയിരുന്നു.

താം സമ്പ്രവിഷ്ടൌ വസുദേവനന്ദനൌ വൃതൌ വയസ്യൈര്നരദേവവര്ത്മനാ । ദ്രഷ്ടും സമീയുസ്ത്വരിതാഃ പുരസ്ത്രിയോ ഹര്മ്യാണി ചൈവാരുരുഹുര്നൃപോത്സുകാഃ

വസുദേവന്റെ രണ്ടു മക്കളും കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം രാജമാർഗം വഴി നഗരത്തിൽ കയറിയപ്പോൾ, അവരെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ അതിവേഗം പുറത്ത് വന്ന്, ആവേശത്തോടെ ഭവനങ്ങളുടെ മുകളിൽ കയറി.

കാശ്ചിഗ് വിപര്യഗ്ധൃതവസ്ത്രഭൂഷണാ വിസ്മൃത്യ ചൈകം യുഗലേഷ്വഥാപരാഃ । കൃതൈകപത്രശ്രവണൈകനൂപുരാ നാങ്‌ക്ത്വാ ദ്വിതീയം ത്വപരാശ്ച ലോചനമ്

ചിലർ വസ്ത്രാഭരണങ്ങൾ തെറ്റായി ധരിക്കുകയും, ചിലർ വസ്ത്രം അണിയുന്നത് തന്നെ മറക്കുകയും, ചിലർ ഒരു കാതിൽ മാത്രം കുണുകും ഒരു കാലിൽ മാത്രം നൂപുരവും അണിയുകയും, മറ്റുചിലർ ഒരു കണ്ണിൽ മാത്രം കജൽ ഇടുകയും ചെയ്തു.

അശ്നന്ത്യ ഏകാസ്തദപാസ്യ സോത്സവാ അഭ്യജ്യമാനാ അകൃതോപമജ്ജനാഃ । സ്വപന്ത്യ ഉത്ഥായ നിശമ്യ നിഃസ്വനം പ്രപായയന്ത്യോഽര്ഭമപോഹ്യ മാതരഃ

ചിലർ ഭക്ഷണം അർദ്ധവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് ഉത്സവം മറന്ന്, കുളിക്കാതെയും പുറത്ത് ഓടി; മറ്റുചിലർ ശബ്ദം കേട്ട് ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, കുഞ്ഞുങ്ങളെ മുലയൂട്ടാതെ തന്നെ അമ്മമാർ പോലും പുറത്ത് പോയി.

മനാംസി താസാമരവിന്ദലോചനഃ പ്രഗല്ഭലീലാഹസിതാവലോകനൈഃ । ജഹാര മത്തദ്വിരദേന്ദ്രവിക്രമോ ദൃശാം ദദച്ഛ്രീരമണാത്മനോത്സവമ്

കുമുദനേത്രനായ കൃഷ്ണൻ ധൈര്യപൂർവം കളിയോടെ നോക്കി മൃദുലമായ പുഞ്ചിരിയോടെ അവിടെയുള്ള സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സുകൾ മോഷ്ടിച്ചു; മദം നിറഞ്ഞ ആനപോലെ അവൻ അവരുടെ കണ്ണുകൾക്കും ഹൃദയങ്ങൾക്കും ആനന്ദം നൽകി.

( വസംതതിലകാ ) ദൃഷ്ട്വാ മുഹുഃ ശ്രുതമനുദ്രുതചേതസസ്തം । തത്പ്രേക്ഷണോത്സ്മിതസുധോക്ഷണലബ്ധമാനാഃ । ആനന്ദമൂര്തിമുപഗുഹ്യ ദൃശാത്മലബ്ധം । ഹൃഷ്യത്ത്വചോ ജഹുരനന്തമരിന്ദമാധിമ്

അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ടപ്പോൾ, കേട്ടതുപോലെ മനസ്സു ആകർഷിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾ, അവന്റെ പുഞ്ചിരിയോടെ കണ്ണുകളാൽ ആനന്ദസുരഭി ലഭിച്ചവരായി, കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് ആ ആനന്ദസരൂപത്തെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; ആനന്ദത്തിൽ രോമാഞ്ചംകൊണ്ട അവർ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും മറന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) പ്രാസാദശിഖരാരൂഢാഃ പ്രീത്യുത്ഫുല്ലമുഖാമ്ബുജാഃ । അഭ്യവര്ഷന് സൌമനസ്യൈഃ പ്രമദാ ബലകേശവൌ

സന്തോഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞ മുഖങ്ങളോടെ സ്ത്രീകൾ ഭവനങ്ങളുടെ മുകളിൽ കയറി, കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും മേൽ സുമനസ്സുകളുടെ പൂക്കൾ ചിതറി.

ദധ്യക്ഷതൈഃ സോദപാത്രൈഃ സ്രഗ്ഗന്ധൈരഭ്യുപായനൈഃ । താവാനര്ചുഃ പ്രമുദിതാഃ തത്ര തത്ര ദ്വിജാതയഃ

ആനന്ദത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ തൈരും അക്ഷതയും വെള്ളം നിറച്ച പാത്രങ്ങളും പൂക്കളും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും മറ്റ് ഉപഹാരങ്ങളും കൊണ്ട് അവരെ ആരാധിച്ചു.

ഊചുഃ പൌരാ അഹോ ഗോപ്യഃ തപഃ കിമചരന് മഹത് । യാ ഹ്യേതാവനുപശ്യന്തി നരലോകമഹോത്സവൌ

നഗരവാസികൾ പറഞ്ഞു: അയ്യോ, ആ ഗോപസ്ത്രീകൾ എന്ത് വലിയ തപസ്സാണ് ചെയ്തതെന്ന്, മനുഷ്യലോകത്തിലെ മഹോത്സവമായ ഇവരെ കാണാൻ അവർക്കു കഴിയുന്നു!

രജകം കഞ്ചിദായാന്തം രങ്‌ഗകാരം ഗദാഗ്രജഃ । ദൃഷ്ട്വായാചത വാസാംസി ധൌതാന്യത്യുത്തമാനി ച

അവിടെ പോകുമ്പോൾ, ഗദയുടെ മൂത്ത സഹോദരനായ കൃഷ്ണൻ, ഒരു വസ്ത്രം തേക്കുന്നവനെ സമീപത്തേക്ക് വരുന്നത് കണ്ടു, അവനോട് നല്ല വൃത്തിയുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ചോദിച്ചു.

ദേഹ്യാവയോഃ സമുചിതാനി അങ്‌ഗ വാസാംസി ചാര്ഹതോഃ । ഭവിഷ്യതി പരം ശ്രേയോ ദാതുസ്തേ നാത്ര സംശയഃ

കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: സുഖമേ, ഞങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ തരിക, ഞങ്ങൾ അർഹരാണ്; നിങ്ങൾക്ക് ഇതു കൊടുത്താൽ വലിയ ഭാഗ്യം ലഭിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.

സ യാചിതോ ഭഗവതാ പരിപൂര്ണേന സര്വതഃ । സാക്ഷേപം രുഷിതഃ പ്രാഹ ഭൃത്യോ രാജ്ഞഃ സുദുര്മദഃ

എല്ലാ വിധത്തിലും പൂർണ്ണനായ ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, രാജാവിന്റെ ഭൃത്യൻ അഹങ്കാരത്തോടെ, ദ്വേഷത്തോടെയും പരിഹാസത്തോടെയും മറുപടി പറഞ്ഞു.

ഈദൃശാന്യേവ വാസാംസീ നിത്യം ഗിരിവനേചരാഃ । പരിധത്ത കിമുദ്‌വൃത്താ രാജദ്രവ്യാണ്യഭീപ്സഥ

അവൻ പറഞ്ഞു: ഇത്തരത്തിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ എപ്പോഴും കാട്ടിലും മലകളിലും താമസിക്കുന്നവർക്കാണ്; നിങ്ങൾക്ക് ഇത്ര ധൈര്യമായി രാജാവിന്റെ വസ്ത്രങ്ങൾ വേണ്ടതെന്തിന്?

യാതാശു ബാലിശാ മൈവം പ്രാര്ഥ്യം യദി ജിജീവീഷാ । ബധ്നന്തി ഘ്നന്തി ലുമ്പന്തി ദൃപ്തം രാജകുലാനി വൈ

നിങ്ങൾക്ക് ജീവിക്കാനാഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, കുട്ടികളേ, ഇതുപോലെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ ചോദിക്കേണ്ട. രാജകുലങ്ങൾ അഹങ്കാരത്തോടെ ബന്ധിക്കുകയും, കൊല്ലുകയും, കവർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഏവം വികത്ഥമാനസ്യ കുപിതോ ദേവകീസുതഃ । രജകസ്യ കരാഗ്രേണ ശിരഃ കായാദപാതയത്

അങ്ങനെ അഹങ്കാരത്തോടെ സംസാരിച്ച രാജകനെ കണ്ട് ദേവകിയുടെ മകൻ കോപിച്ചു, കൈകൊണ്ട് രാജകന്റെ തല ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി.

തസ്യാനുജീവിനഃ സര്വേ വാസഃകോശാന് വിസൃജ്യ വൈ । ദുദ്രുവുഃ സര്വതോ മാര്ഗം വാസാംസി ജഗൃഹേഽച്യുതഃ

അവന്റെ അനുചരന്മാർ എല്ലാവരും വസ്ത്രക്കെട്ടുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി. അച്യുതൻ ആ വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തു.

വസിത്വാഽഽത്മപ്രിയേ വസ്ത്രേ കൃഷ്ണഃ സങ്‌കര്ഷണസ്തഥാ । ശേഷാണ്യാദത്ത ഗോപേഭ്യോ വിസൃജ്യ ഭുവി കാനിചിത്

സ്വന്തം ഇഷ്ടമുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച് കൃഷ്ണനും സങ്കർഷണനും ബാക്കിയുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ഗോപന്മാർക്ക് നൽകി, ചിലത് നിലത്ത് വെച്ചു.

തതസ്തു വായകഃ പ്രീതഃ തയോര്വേഷമകല്പയത് । വിചിത്രവര്ണൈശ്ചൈലേയൈഃ ആകല്പൈരനുരൂപതഃ

അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ഒരു വസ്ത്രക്കാരൻ ഇരുവർക്കും വിവിധ നിറങ്ങളിലുള്ള, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ഒരുക്കി.

നാനാലക്ഷണവേഷാഭ്യാം കൃഷ്ണരാമൌ വിരേജതുഃ । സ്വലങ്‌കൃതൌ ബാലഗജൌ പര്വണീവ സിതേതരൌ തസ്യ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് പ്രാദാത് സാരൂപ്യമാത്മനഃ । ശ്രിയം ച പരമാം ലോകേ ബലൈശ്വര്യസ്മൃതീന്ദ്രിയമ്

വിവിധ വേഷങ്ങളിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട കൃഷ്ണനും രാമനും, ഉത്സവത്തിൽ അലങ്കരിച്ച ബാലയാനകളെപ്പോലെ, ഒരാൾ വെളുപ്പും മറ്റാൾ കറുപ്പും ആയി പ്രകാശിച്ചു. ഭഗവാൻ സന്തോഷത്തോടെ അവനു തനിക്കു സമാനമായ രൂപവും, ലോകത്തിൽ പരമശ്രീയും, ബലവും, ഐശ്വര്യവും, സ്മരണശക്തിയും, ഇന്ദ്രിയജയവും അനുഗ്രഹിച്ചു.

തതഃ സുദാമ്നോ ഭവനം മാലാകാരസ്യ ജഗ്മതുഃ । തൌ ദൃഷ്ട്വാ സ സമുത്ഥായ നനാമ ശിരസാ ഭുവി

അതിനുശേഷം അവർ സുദാമൻ എന്ന മാലാകാരന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. അവരെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ എഴുന്നേറ്റ് തല നിലത്ത് വച്ച് നമസ്കരിച്ചു.