ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അക്രൂരകൃതാ ഭഗവത് സ്തുതി - ശ്രീഅക്രൂര ഉവാച - ( മിശ്ര ) നതോഽസ്മ്യഹം ത്വാഖിലഹേതുഹേതും നാരായണം പൂരുഷമാദ്യമവ്യയമ് । യന്നാഭിജാതാദരവിന്ദകോഷാദ് ബ്രഹ്മാഽഽവിരാസീദ് യത ഏഷ ലോകഃ

ശ്രീഅക്രൂരൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ കാരണങ്ങൾക്കും കാരണമായ, നാരായണനായ, ആദിപുരുഷനായ, അക്ഷയനായ നിന്നെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. നിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നുള്ള താമരയിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചു, അവനിൽ നിന്നാണ് ഈ ലോകം ഉൽഭവിച്ചത്.

ഭൂസ്തോയമഗ്നിഃ പവനം ഖമാദിഃ മഹാനജാദിര്മന ഇന്ദ്രിയാണി । സര്വേന്ദ്രിയാര്ഥാ വിബുധാശ്ച സര്വേ യേ ഹേതവസ്തേ ജഗതോഽങ്‌ഗഭൂതാഃ

ഭൂമി, ജലം, അഗ്‌നി, വായു, ആകാശം, മഹത്ത്വം, അവ്യക്തം, മനസ്സ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, ദേവന്മാർ—ഇവയെല്ലാം ഈ ലോകത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്, പ്രഭോ.

നൈതേ സ്വരൂപം വിദുരാത്മനസ്തേ ഹ്യജാദയോഽനാത്മതയാ ഗൃഹീതാഃ । അജോഽനുബദ്ധഃ സ ഗുണൈരജായാ ഗുണാത് പരം വേദ ന തേ സ്വരൂപമ്

ഇവയെല്ലാം, അവ്യക്തം മുതലായവ, നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയുന്നില്ല, കാരണം അവയെല്ലാം ആത്മാവല്ലാത്തതായാണ് ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നത്. അജൻ എന്ന ജനനം ഇല്ലാത്തവനും, ഗുണങ്ങളിൽ ബന്ധിച്ചവനും, ഗുണങ്ങൾക്ക് അതീതമായത് മാത്രമേ അറിയൂ, നിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം അവനറിയില്ല.

( അനുഷ്ടുപ് ) ത്വാം യോഗിനോ യജന്ത്യദ്ധാ മഹാപുരുഷമീശ്വരമ് । സാധ്യാത്മം സാധിഭൂതം ച സാധിദൈവം ച സാധവഃ

യോഗികൾ നേരിട്ട് മഹാപുരുഷനായ, ഈശ്വരനായ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു; ആത്മാവിലെയും, ജീവികളിലെയും, ദേവതകളിലെയും സത്ത്വത്വമായി നിന്നെ സന്മാർഗ്ഗികൾ ആരാധിക്കുന്നു.

ത്രയ്യാ ച വിദ്യയാ കേചിത് ത്വാം വൈ വൈതാനികാ ദ്വിജാഃ । യജന്തേ വിതതൈര്യജ്ഞൈഃ നാനാരൂപാമരാഖ്യയാ

ചില ബ്രാഹ്മണന്മാർ, വേദമാർഗ്ഗം അനുസരിച്ച്, ത്രയീവിദ്യയാലും, വിവിധയാഗങ്ങളാലും, പല രൂപങ്ങളിലെയും പേരുകളിലെയും യാഗങ്ങളാൽ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.

ഏകേ ത്വാഖിലകര്മാണി സന്ന്യസ്യോപശമം ഗതാഃ । ജ്ഞാനിനോ ജ്ഞാനയജ്ഞേന യജന്തി ജ്ഞാനവിഗ്രഹമ്

മറ്റുചിലർ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ശാന്തതയിലേക്കുയർന്ന്, വിജ്ഞാനയാഗം വഴി വിജ്ഞാനസ്വരൂപനായ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.

അന്യേ ച സംസ്കൃതാത്മാനോ വിധിനാഭിഹിതേന തേ । യജന്തി ത്വന്മയാസ്ത്വാം വൈ ബഹുമൂര്ത്യേകമൂര്തികമ്

മറ്റുചിലർ, മനസ്സു ശുദ്ധീകരിച്ച്, നിർദ്ദേശിച്ച രീതികൾ പാലിച്ച്, പല രൂപങ്ങളിലുമുള്ള ഒരേയൊരു രൂപനായ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നു.

ത്വാമേവാന്യേ ശിവോക്തേന മാര്ഗേണ ശിവരൂപിണമ് । ബഹ്വാചാര്യവിഭേദേന ഭഗവന് സമുപാസതേ

ചിലർ ശിവൻ ഉപദേശിച്ച മാർഗ്ഗം അനുസരിച്ച്, ശിവസ്വരൂപിയായ ഭഗവാനെ, പല ഗുരുക്കന്മാരുടെ ഉപദേശങ്ങൾ പ്രകാരം, വിവിധ രീതിയിൽ ആരാധിക്കുന്നു.

സര്വ ഏവ യജന്തി ത്വാം സര്വദേവമയേശ്വരമ് । യേഽപ്യന്യദേവതാഭക്താ യദ്യപ്യന്യധിയഃ പ്രഭോ

എല്ലാവരും, ദേവന്മാരെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈശ്വരനായ നിന്നെ തന്നെ ആരാധിക്കുന്നു; മറ്റുദേവതകളെ ഭജിക്കുന്നവരും, മനസ്സു വേറെയായിരുന്നാലും, പ്രഭോ, നിന്നിലേക്കാണ്.

യഥാദ്രിപ്രഭവാ നദ്യഃ പര്ജന്യാപൂരിതാഃ പ്രഭോ । വിശന്തി സര്വതഃ സിന്ധും തദ്വത്ത്വാം ഗതയോഽന്തതഃ

പർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച നദികൾ, മഴയാൽ നിറഞ്ഞ്, എല്ലായിടത്തുനിന്നും സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ, എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളും അവസാനം നിന്നിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്.

സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ഭവതഃ പ്രകൃതേര്ഗുണാഃ । തേഷു ഹി പ്രാകൃതാഃ പ്രോതാ ആബ്രഹ്മസ്ഥാവരാദയഃ

സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഗുണങ്ങൾ നിന്റെ പ്രകൃതിയിലുണ്ട്; ഇവയിൽ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ചലനമില്ലാത്തവരേയ്ക്കും എല്ലാ ജീവികളും ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

( മിശ്ര ) തുഭ്യം നമസ്തേഽസ്ത്വവിഷക്തദൃഷ്ടയേ സര്വാത്മനേ സര്വധിയാം ച സാക്ഷിണേ । ഗുണപ്രവാഹോഽയമവിദ്യയാ കൃതഃ പ്രവര്തതേ ദേവനൃതിര്യഗാത്മസു

അനാസക്തമായ ദൃഷ്ടിയുള്ളവനേ, എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവേ, എല്ലായിടത്തുമുള്ള മനസ്സുകളുടെ സാക്ഷിയേ, നിന്നെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. അജ്ഞാനത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഈ ഗുണങ്ങളുടെ പ്രവാഹം ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും മൃഗങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു.

അഗ്നിര്മുഖം തേഽവനിരങ്‌ഘ്രിരീക്ഷണം സൂര്യോ നഭോ നാഭിരഥോ ദിശഃ ശ്രുതിഃ । ദ്യൌഃ കം സുരേന്ദ്രാസ്തവ ബാഹവോഽര്ണവാഃ കുക്ഷിര്മരുത് പ്രാണബലം പ്രകല്പിതമ്

പ്രഭുവേ, അഗ്നിയാണ് നിന്റെ വായ്, ഭൂമി നിന്റെ കാലുകൾ, സൂര്യൻ നിന്റെ കണ്ണ്, ആകാശം നിന്റെ നാഭി, രഥം നിന്റെ ഹൃദയം, ദിശകൾ നിന്റെ ചെവി, ദ്യുൽക്കളം നിന്റെ തല, ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും നിന്റെ കൈകൾ, സമുദ്രങ്ങൾ നിന്റെ വയറ്, കാറ്റ് നിന്റെ ശ്വാസം, ശക്തി നിന്റെ ബലം എന്നിങ്ങനെയാണ്.

രോമാണി വൃക്ഷൌഷധയഃ ശിരോരുഹാ । മേഘാഃ പരസ്യാസ്ഥിനഖാനി തേഽദ്രയഃ । നിമേഷണം രാത്ര്യഹനീ പ്രജാപതിഃ മേഢ്രസ്തു വൃഷ്ടിസ്തവ വീര്യമിഷ്യതേ

വൃക്ഷങ്ങളും ഔഷധികളും നിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ, തലമുടി ചെടികളും പച്ചപ്പുമാണ്. മേഘങ്ങൾ നിന്റെ അസ്ഥികളും നഖങ്ങളും, പർവതങ്ങൾ നിന്റെ പല്ലുകൾ, കണ്ണടയ്ക്കൽ പകലും രാത്രിയും, പ്രജാപതി നിന്റെ മനസ്സ്, മഴ നിന്റെ രേകം, വീര്യം നിനക്കാണ്.

ത്വയ്യവ്യയാത്മന് പുരുഷേ പ്രകല്പിതാ ലോകാഃ സപാലാ ബഹുജീവസങ്‌കുലാഃ । യഥാ ജലേ സഞ്ജിഹതേ ജലൌകസോ ഽപ്യുദുമ്ബരേ വാ മശകാ മനോമയേ

അക്ഷയനായ ആത്മാവേ, നിന്റെ ഉള്ളിൽ ലോകങ്ങളും അവയുടെ രക്ഷകരും അനേകം ജീവികളും നിലകൊള്ളുന്നു. വെള്ളത്തിൽ ജീവികൾ കൂടുന്നതുപോലെയും, ഉഡുമ്പരമരത്തിൽ പുഴുക്കൾ ചേരുന്നതുപോലെയും, മനസ്സിൽ ചിന്തകൾ ഉയരുന്നതുപോലെയും.

( അനുഷ്ടുപ് ) യാനി യാനീഹ രൂപാണി ക്രീഡനാര്ഥം ബിഭര്ഷി ഹി । തൈരാമൃഷ്ടശുചോ ലോകാ മുദാ ഗായന്തി തേ യശഃ

നീ ഇവിടെ കളിക്കാനായി എടുക്കുന്ന ഏത് രൂപങ്ങളിലൂടെയും, അവയുടെ സ്പർശത്തിൽ ലോകങ്ങൾ ശുദ്ധിയോടെ സന്തോഷത്തോടെ നിന്റെ മഹത്വം പാടുന്നു.

നമഃ കാരണമത്സ്യായ പ്രലയാബ്ധിചരായ ച । ഹയശീര്ഷ്ണേ നമസ്തുഭ്യം മധുകൈടഭമൃത്യവേ

പ്രളയസമുദ്രത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച ആദിമത്സ്യരൂപമായ നിനക്കു വന്ദനം. കുതിരമുനയുള്ളവനേ, മധു-കൈടഭന്മാരെ സംഹരിച്ചവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.

അകൂപാരായ ബൃഹതേ നമോ മന്ദരധാരിണേ । ക്ഷിത്യുദ്ധാരവിഹാരായ നമഃ സൂകരമൂര്തയേ

അപ്പാരമായവനേ, വലിയവനേ, മന്ദരപർവതം ചുമന്നവനേ, ഭൂമിയെ ഉയർത്തി സംരക്ഷിക്കുന്നവനേ, വരാഹരൂപമായ നിനക്കു വന്ദനം.

നമസ്തേഽദ്‍ഭുതസിംഹായ സാധുലോകഭയാപഹ । വാമനായ നമസ്തുഭ്യം ക്രാന്തത്രിഭുവനായ ച

അത്ഭുതമായ സിംഹരൂപനായവനേ, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ഭയം അകറ്റുന്നവനേ, വാമനനായവനേ, മൂന്നു ലോകവും അളന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.

നമോ ഭൃഗൂണാം പതയേ ദൃപ്തക്ഷത്രവനച്ഛിദേ । നമസ്തേ രഘുവര്യായ രാവണാന്തകരായ ച

ഭൃഗുവിന്റെ അധിപനേ, അഹങ്കാരമുള്ള ക്ഷത്രിയന്മാരെ വനത്തിൽ സംഹരിച്ചവനേ, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, രാവണനെ സംഹരിച്ചവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.

നമസ്തേ വാസുദേവായ നമഃ സങ്‌കര്ഷണായ ച । പ്രദ്യുമ്നായനിരുദ്ധായ സാത്വതാം പതയേ നമഃ

വാസുദേവനേ, നിനക്കു വന്ദനം. സങ്കർഷണനേ, നിനക്കു വന്ദനം. പ്രദ്യുമ്നനും അനിരുദ്ധനും സാത്വതരുടെ അധിപനുമായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.

നമോ ബുദ്ധായ ശുദ്ധായ ദൈത്യദാനവമോഹിനേ । മ്ലേച്ഛപ്രായക്ഷത്രഹന്ത്രേ നമസ്തേ കല്കിരൂപിണേ

ബുദ്ധനായ ശുദ്ധസ്വരൂപിയായവനേ, ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, മ്ലേഛപ്രായക്ഷത്രിയരെ സംഹരിക്കുന്ന കല്കിരൂപിയായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.

ഭഗവന് ജീവലോകോഽയം മോഹിതസ്തവ മായയാ । അഹം മമേത്യസദ്‍ഗ്രാഹോ ഭ്രാമ്യതേ കര്മവര്ത്മസു

ഭഗവനേ, ഈ ജീവലോകം നിന്റെ മായയിൽ ആകൃഷ്ടരായി 'ഞാൻ' എന്നും 'എന്റെ' എന്നും തെറ്റിദ്ധരിച്ച്, കർമ്മത്തിന്റെ വഴികളിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്നു.

അഹം ചാത്മാത്മജാഗാര ദാരാര്ഥസ്വജനാദിഷു । ഭ്രമാമി സ്വപ്നകല്പേഷു മൂഢഃ സത്യധിയാ വിഭോ

ഞാനും എന്റെ ശരീരം, മക്കൾ, വീട്, സമ്പത്ത്, ബന്ധുക്കൾ എന്നിവയിൽ സത്യമായുള്ളതുപോലെ ഭ്രമിച്ച്, സ്വപ്നംപോലെയുള്ള ഈ ലോകത്തിൽ, ഭ്രമിച്ചവനായി ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു, പ്രഭുവേ.

അനിത്യാനാത്മദുഃഖേഷു വിപര്യയമതിര്ഹ്യഹമ് । ദ്വന്ദ്വാരാമസ്തമോവിഷ്ടോ ന ജാനേ ത്വാത്മനഃ പ്രിയമ്

നശ്വരവും ആത്മാവല്ലാത്തതും ദുഃഖകരവുമായ കാര്യങ്ങളിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തി, ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ട മനസ്സോടെ, അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങി, എനിക്ക് ആത്മാവിന് പ്രിയമായത് എന്താണെന്ന് അറിയാനാവുന്നില്ല.

യഥാബുധോ ജലം ഹിത്വാ പ്രതിച്ഛന്നം തദുദ്‍ഭവൈഃ । അഭ്യേതി മൃഗതൃഷ്ണാം വൈ തദ്വത്ത്വാഹം പരാങ്‌മുഖഃ

പുല്ലിനാൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വെള്ളം ഉപേക്ഷിച്ച്, അജ്ഞാനി മരുഭൂമിയിലെ മായാജലത്തെ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ, ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിച്ച്, മായാജാലങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നു.

നോത്സഹേഽഹം കൃപണധീഃ കാമകര്മഹതം മനഃ । രോദ്ധും പ്രമാഥിഭിശ്ചാക്ഷൈഃ ഹ്രിയമാണമിതസ്തതഃ

കാമവും കർമ്മവും കൊണ്ടു തളർന്ന മനസ്സോടെ, എനിക്ക് എന്റെ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്തവയാകയാൽ, അവ മനസ്സിനെ ഇവിടെ നിന്ന് അവിടെക്ക് വലിച്ചിഴക്കുന്നു.

( വസംതതിലകാ ) സോഽഹം തവാങ്‌ഘ്ര്യുപഗതോഽസ്മ്യസതാം ദുരാപം തച്ചാപ്യഹം ഭവദനുഗ്രഹ ഈശ മന്യേ । പുംസോ ഭവേദ് യര്ഹി സംസരണാപവര്ഗഃ ത്വയ്യബ്ജനാഭ സദുപാസനയാ മതിഃ സ്യാത്

ഇങ്ങനെ ഞാൻ അയോഗ്യർക്കു ലഭിക്കാൻ കഴിയാത്ത നിന്റെ പാദസേവനത്തിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇതും നിന്റെ കൃപയാൽ മാത്രമാണ്, ഈശ്വരാ. ഒരുവന്റെ മനസ്സു നിന്റെ സദുപാസനയിൽ അർപ്പിക്കുമ്പോൾ, ജനനമരണചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷം ലഭിക്കും.

( അനുഷ്ടുപ് ) നമോ വിജ്ഞാനമാത്രായ സര്വപ്രത്യയഹേതവേ । പുരുഷേശപ്രധാനായ ബ്രഹ്മണേഽനന്തശക്തയേ

ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനസ്വരൂപനായവനേ, എല്ലാം ഉറപ്പാക്കുന്ന കാരണമായവനേ, പുരുഷനും പ്രകൃതിക്കും അധിപനായവനേ, അനന്തശക്തിയുള്ള ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.