ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അദ്യ ധ്രുവം തത്ര ദൃശോ ഭവിഷ്യതേ ദാശാര്ഹഭോജാന്ധക വൃഷ്ണിസാത്വതാമ് । മഹോത്സവഃ ശ്രീരമണം ഗുണാസ്പദം ദ്രക്ഷ്യന്തി യേ ചാധ്വനി ദേവകീസുതമ്

ഇന്ന് ദശാർഹന്മാർക്കും ഭോജന്മാർക്കും അന്ധകർക്കും വൃഷ്ണികൾക്കും സാത്വതന്മാർക്കും വലിയ ഉത്സവമായിരിക്കും. വഴി കൂടെ പോകുന്നവർക്ക് ദേവകീസുതന്റെ സകല ഗുണങ്ങളുടെയും ആകർഷണമായ ശ്രീരാമണനെ കാണാൻ സാധിക്കും.

മൈതദ്വിധസ്യാകരുണസ്യ നാമ ഭൂദ് അക്രൂര ഇത്യേതദതീവ ദാരുണഃ । യോഽസാവനാശ്വാസ്യ സുദുഃഖിതം ജനം പ്രിയാത്പ്രിയം നേഷ്യതി പാരമധ്വനഃ

ഇങ്ങനെ കരുണയില്ലാത്തവനാണ് അകൃൂരൻ എന്ന പേര് ലഭിക്കേണ്ടത്! ഞങ്ങളുടെ വലിയ ദു:ഖത്തിൽ ഒരു ആശ്വാസവാക്ക് പോലും പറയാതെ, ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനെ ദൂരെയാക്കുന്നവൻ എത്ര ക്രൂരനാണ്!

അനാര്ദ്രധീരേഷ സമാസ്ഥിതോ രഥം തമന്വമീ ച ത്വരയന്തി ദുര്മദാഃ । ഗോപാ അനോഭിഃ സ്ഥവിരൈരുപേക്ഷിതം ദൈവം ച നോഽദ്യ പ്രതികൂലമീഹതേ

കരുണയില്ലാത്ത മനസ്സോടെ അവൻ രഥത്തിൽ കയറി. ഉന്മാദികളായവർ അവനെ വേഗത്തിൽ പോകാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. മുതിർന്നവരാൽ അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഗോപന്മാർ കാളവണ്ടികളുമായി പിന്തുടരുന്നു. ഇന്ന് ദൈവം തന്നെ ഞങ്ങൾക്കെതിരെ തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

നിവാരയാമഃ സമുപേത്യ മാധവം കിം നോഽകരിഷ്യന് കുലവൃദ്ധബാന്ധവാഃ । മുകുന്ദസങ്‌ഗാന്നിമിഷാര്ധദുസ്ത്യജാദ് ദൈവേന വിധ്വംസിതദീനചേതസാമ്

നാം ചേർന്ന് മാധവനെ തടയാൻ പോകാം! മുകുന്ദനിൽ നിന്ന് ഒരു നിമിഷം പോലും വേർപാടു സഹിക്കാനാവാത്ത ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ്, ദൈവം കൊണ്ട് തകർന്നപ്പോൾ, കുടുംബവൃദ്ധരും ബന്ധുക്കളും എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?

( വസംതതിലകാ ) യസ്യാനുരാഗലലിതസ്മിതവല്ഗുമന്ത്ര ലീലാവലോകപരിരമ്ഭണരാസഗോഷ്ഠാമ് । നീതാഃ സ്മ നഃ ക്ഷണമിവ ക്ഷണദാ വിനാ തം ഗോപ്യഃ കഥം ന്വതിതരേമ തമോ ദുരന്തമ്

അവന്റെ സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയും, മനോഹരമായ വാക്കുകളും, കളിയാട്ട കണ്മുന്നുകളും, അളവില്ലാത്ത ആലിംഗനങ്ങളും, രാസലീലയുടെ ആനന്ദവും കൊണ്ടു ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയം ആകൃഷ്ടമായ ഗോപികൾ, അവനില്ലാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും ഈ അനന്തമായ ഇരുണ്ട വേർപാട് എങ്ങനെ കടന്നുപോകും?

യോഽഹ്നഃ ക്ഷയേ വ്രജമനന്തസഖഃ പരീതോ ഗോപൈര്വിശന് ഖുരരജശ്ഛുരിതാലകസ്രക് । വേണും ക്വണന് സ്മിതകടാക്ഷനിരീക്ഷണേന ചിത്തം ക്ഷിണോത്യമുമൃതേ നു കഥം ഭവേമ

ദിവസം അവസാനിക്കുമ്പോൾ അനന്തന്റെ സുഹൃത്ത്, ഗോപന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കാളകളുടെ കുതിരപ്പൊടിയിൽ തലമുടി മൂടപ്പെട്ട്, വേണു വായിച്ച്, പുഞ്ചിരിയോടെ കൺചിമ്മലോടെ വ്രജത്തിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ, അവനെ ഇല്ലാതെ ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ ജീവിക്കും?

ശ്രീശുക ഉവാച - ( മിശ്ര ) ഏവം ബ്രുവാണാ വിരഹാതുരാ ഭൃശം വ്രജസ്ത്രിയഃ കൃഷ്ണവിഷക്തമാനസാഃ । വിസൃജ്യ ലജ്ജാം രുരുദുഃ സ്മ സുസ്വരം ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാധവേതി

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, വേർപാടിന്റെ വേദനയിൽ കൃഷ്‌ണനിൽ മനസ്സാക്രമിച്ച്, ലജ്ജ ഒഴിഞ്ഞ്, വ്രജത്തിലെ സ്ത്രീകൾ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു: 'ഗോവിന്ദാ! ദാമോദരാ! മാധവാ!'

( അനുഷ്ടുപ് ) സ്ത്രീണാമേവം രുദന്തീനാം ഉദിതേ സവിതര്യഥ । അക്രൂരശ്ചോദയാമാസ കൃതമൈത്രാദികോ രഥമ്

സ്ത്രീകൾ ഇങ്ങനെ കരയുമ്പോൾ, സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, സൗഹൃദം നിറഞ്ഞ കടമകൾ നിറവേറ്റിയ അകൃൂരൻ രഥം മുന്നോട്ട് ഓടിച്ചു.

ഗോപാസ്തമന്വസജ്ജന്ത നന്ദാദ്യാഃ ശകടൈസ്തതഃ । ആദായോപായനം ഭൂരി കുമ്ഭാന് ഗോരസസമ്ഭൃതാന്

നന്ദനും മറ്റുള്ളവരും നയിച്ച ഗോപന്മാർ, കാളകളിൽ നിന്നുള്ള പലവിധ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിറച്ച വലിയ പാത്രങ്ങൾ കൊണ്ടു, കാളവണ്ടികളിൽ അവരെ പിന്തുടർന്നു.

ഗോപ്യശ്ച ദയിതം കൃഷ്ണം അനുവ്രജ്യാനുരഞ്ജിതാഃ । പ്രത്യാദേശം ഭഗവതഃ കാങ്‌ക്ഷന്ത്യശ്ചാവതസ്ഥിരേ

ആ ഗോപികൾ, തങ്ങളുടെ പ്രിയനായ കൃഷ്ണനിൽ ആകർഷിതരായി, അവനെ പിന്തുടർന്നു. ഭഗവാന്റെ ഒരു സൂചന പ്രതീക്ഷിച്ച് അവർ കാത്തുനിന്നു.

താസ്തഥാ തപ്യതീര്വീക്ഷ്യ സ്വപ്രസ്ഥാണേ യദൂത്തമഃ । സാന്ത്വയാമസ സപ്രേമൈഃ ആയാസ്യ ഇതി ദൌത്യകൈഃ

അവരെ ഇങ്ങനെ ദു:ഖിതരായി കാണുമ്പോൾ, യദുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനായ കൃഷ്ണൻ സ്നേഹപൂർവ്വം ആശ്വസിപ്പിച്ചു; 'ഞാൻ വീണ്ടും വരാം' എന്ന സന്ദേശം ദൂതന്മാർ മുഖാന്തിരം അറിയിച്ചു.

യാവദാലക്ഷ്യതേ കേതുഃ യാവദ്രേണൂ രഥസ്യ ച । അനുപ്രസ്ഥാപിതാത്മാനോ ലേഖ്യാനീവോപലക്ഷിതാഃ

കുതിരവണ്ടിയുടെ പതാകയും പൊടിയും കാണാവുന്നതുവരെ, അവരുടെ മനസ്സിൽ കൃഷ്ണനെ മാത്രം ചിന്തിച്ച്, ചിത്രങ്ങളിൽ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നവരെപ്പോലെ അവർ പിന്തുടർന്നു.

താ നിരാശാ നിവവൃതുഃ ഗോവിന്ദവിനിവര്തനേ । വിശോകാ അഹനീ നിന്യുഃ ഗായന്ത്യഃ പ്രിയചേഷ്ടിതമ്

ഗോവിന്ദൻ തിരികെ വരുമെന്ന പ്രതീക്ഷ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, അവർ മടങ്ങി. ദു:ഖം ഇല്ലാതെ, പ്രിയനുള്ള കൃത്യങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ട് അവർ ദിവസങ്ങൾ കഴിച്ചു.

ഭഗവാനപി സമ്പ്രാപ്തോ രാമാക്രൂരയുതോ നൃപ । രഥേന വായുവേഗേന കാലിന്ദീം അഘനാശിനീമ്

രാജാവേ, ഭഗവാൻ രാമനും അക്രൂരനും കൂടെ കുതിരവണ്ടിയിൽ വേഗത്തിൽ യാത്ര ചെയ്ത്, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന യമുനാനദിയിലേക്കെത്തി.

തത്രോപസ്പൃശ്യ പാനീയം പീത്വാ മൃഷ്ടം മണിപ്രഭമ് । വൃക്ഷഷണ്ഡമുപവ്രജ്യ സരാമോ രഥമാവിശത് അക്രൂരസ്താവുപാമന്ത്ര്യ നിവേശ്യ ച രഥോപരി । കാലിന്ദ്യാ ഹ്രദമാഗത്യ സ്നാനം വിധിവദാചരത്

അവിടെ, ശുദ്ധവും മണിമണലപോലും തെളിയുന്ന വെള്ളം കഴുകി കുടിച്ച്, രാമനോടൊപ്പം വൃക്ഷങ്ങളുടെ തണലിലേക്ക് പോയി, പിന്നെ വണ്ടിയിൽ കയറി. അക്രൂരൻ അവരെ വിടപറഞ്ഞ്, വണ്ടിക്ക് മുകളിൽ ഇരുന്നു, യമുനയുടെ കുളത്തിലേക്ക് ചെന്നു, വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്തു.

നിമജ്ജ്യ തസ്മിന് സലിലേ ജപന് ബ്രഹ്മ സനാതനമ് । താവേവ ദദൃശേഽക്രൂരോ രാമകൃഷ്ണൌ സമന്വിതൌ

അക്രൂരൻ ആ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മം ജപിച്ചപ്പോൾ, രാമനും കൃഷ്ണനും ഒരുമിച്ച് അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.

തൌ രഥസ്ഥൌ കഥമിഹ സുതൌ ആനകദുന്ദുഭേഃ । തര്ഹി സ്വിത് സ്യന്ദനേ ന സ്ത ഇത്യുന്മജ്ജ്യ വ്യചഷ്ട സഃ

'ദേവകിയുടെ മക്കൾ എങ്ങനെ ഇവിടെ വെള്ളത്തിൽ? അവർ വണ്ടിയിൽ ഇരിക്കേണ്ടതല്ലേ?' എന്ന് അക്രൂരൻ വിചാരിച്ചു. പിന്നെ ഉയർന്ന് അവരെ തിരഞ്ഞു.

തത്രാപി ച യഥാപൂര്വം ആസീനൌ പുനരേവ സഃ । ന്യമജ്ജദ് ദര്ശനം യന്മേ മൃഷാ കിം സലിലേ തയോഃ

അവിടെ വീണ്ടും, മുമ്പുപോലെ ഇരിക്കുന്നവരെ കണ്ടു; പിന്നെയും മുങ്ങി, വെള്ളത്തിൽ കണ്ടത് സത്യമായിരുന്നോ എന്നു സംശയിച്ചു.

ഭൂയസ്തത്രാപി സോഽദ്രാക്ഷീത് സ്തൂയമാനമഹീശ്വരമ് । സിദ്ധചാരണഗന്ധര്വൈഃ അസുരൈര്നതകന്ധരൈഃ

പിന്നെയും, അക്രൂരൻ മഹേശ്വരനെ സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അസുരന്മാർ സംഗീതോപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വന്ദിച്ച് പാടുന്നതായി കണ്ടു.

സഹസ്രശിരസം ദേവം സഹസ്രഫണമൌലിനമ് । നീലാമ്ബരം വിസശ്വേതം ശൃങ്‌ഗൈഃ ശ്വേതമിവ സ്ഥിതമ്

അക്രൂരൻ ആയിരം തലകളും ആയിരം പാമ്പിന്റെ ഫണകളും ഉള്ള ദൈവത്തെ, നീലവസ്ത്രം ധരിച്ച്, പർവ്വതശൃംഗങ്ങൾ പോലെ വെള്ളയുള്ളവനെ കണ്ടു.

തസ്യോത്സങ്‌ഗേ ഘനശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ് । പുരുഷം ചതുര്ഭുജം ശാന്തം പദ്മപത്രാരുണേക്ഷണമ്

അവന്റെ മടിയിൽ, മേഘംപോലെയുള്ള കറുത്തവണ്ണം, മഞ്ഞുനൂൽ വസ്ത്രം ധരിച്ച, നാലു കൈകളുള്ള, ശാന്തനും താമരയിലപോലെയുള്ള ചുവപ്പു കണ്ണുള്ളവനെയും കണ്ടു.

ചാരുപ്രസന്നവദനം ചാരുഹാസനിരീക്ഷണമ് । സുഭ്രൂന്നസം ചരുകര്ണം സുകപോലാരുണാധരമ്

അവന്റെ മുഖം മനോഹരവും സമാധാനപരവുമായിരുന്നു; സുന്ദരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ നോക്കുന്നു. ഭ്രൂ, മൂക്ക്, ചെവി, കവിൾ, ചുവന്ന അധരം എല്ലാം ആകർഷകമായിരുന്നു.

പ്രലമ്ബപീവരഭുജം തുങ്‌ഗാംസോരഃസ്ഥലശ്രിയമ് । കമ്ബുകണ്ഠം നിമ്നനാഭിം വലിമത്പല്ലവോദരമ്

അവന്റെ ഭുജങ്ങൾ നീളവും പുഷ്ടിയുമുള്ളത്, നെഞ്ച് വിശാലവും ഭംഗിയുമുള്ളത്, കഴുത്ത് ശംഖംപോലെയും, നാഭി ആഴമുള്ളതും, വയറ് ഇളം ഇലയുപോലെയുള്ള ചുരുളുകളുമുള്ളതുമായിരുന്നു.

ബൃഹത്കതിതതശ്രോണി കരഭോരുദ്വയാന്വിതമ് । ചാരുജാനുയുഗം ചാരു ജങ്‌ഘായുഗലസംയുതമ്

അവന്റെ കിടവും അരവും വലിയതും, കൈകളും മുട്ടുകളും ഭംഗിയുള്ളതും, കാലുകൾ മനോഹരമായ ആകൃതിയിലും ഉണ്ടായിരുന്നു.

തുങ്‌ഗഗുല്ഫാരുണനഖ വ്രാതദീധിതിഭിര്വൃതമ് । നവാങ്‌ഗുല്യങ്‌ഗുഷ്ഠദലൈഃ വിലസത് പാദപങ്‌കജമ്

അവന്റെ കാൽമുട്ടുകൾ ഉയർന്നതും, നഖങ്ങൾ ചുവപ്പും, പ്രകാശം പടർന്നതും, ഒമ്പത് വിരലുകളും അഗ്രഭാഗങ്ങളും ഉള്ള കാൽതാമരപോലെ തിളങ്ങുന്നു.

സുമഹാര്ഹമണിവ്രാത കിരീടകടകാങ്‌ഗദൈഃ । കടിസൂത്രബ്രഹ്മസൂത്ര ഹാരനൂപുരകുണ്ഡലൈഃ

അവൻ വിലമതിക്കാനാകാത്ത രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു: മുടിയണിയൽ, കങ്കണം, വലയം, യജ്ഞോപവീതം, അരക്കയർ, മാല, പാദസരം, കാതിലങ്കാരം.

ഭ്രാജമാനം പദ്മകരം ശങ്‌ഖചക്രഗദാധരമ് । ശ്രീവത്സവക്ഷസം ഭ്രാജത് കൌസ്തുഭം വനമാലിനമ്

അവന്റെ താമരപോലെയുള്ള കൈകൾ തിളങ്ങുന്നു; അവൻ ശംഖും ചക്രവും ഗദയും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. നെഞ്ചിൽ ശ്രീവത്സം, പ്രകാശമുള്ള കൗസ്തുഭം, വനമാലയും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

സുനന്ദനന്ദപ്രമുഖൈഃ പര്ഷദൈഃ സനകാദിഭിഃ । സുരേശൈര്ബ്രഹ്മരുദ്രാദ്യൈഃ നവഭിശ്ച ദ്വിജോത്തമൈഃ

സുനന്ദനും നന്ദനും തുടങ്ങിയ അനുചിതരോടും, സനകാദിമുനികളോടും, ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരോടും, ഒപ്പം ഒൻപത് പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും കൂടെ,

പ്രഹ്രാദനാരദവസു പ്രമുഖൈര്ഭാഗവതോത്തമൈഃ । സ്തൂയമാനം പൃഥഗ്ഭാവൈഃ വചോഭിരമലാത്മഭിഃ

പ്രഹ്ലാദൻ, നാരദൻ, വസു എന്നിവർ തുടങ്ങിയ ഭക്തശ്രേഷ്ഠന്മാർ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവനെ പുകഴ്ത്തി,