ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭഗവദ്ദര്ശനാഹ്ലാദ ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണഃ । പുലകചിതാങ്‌ഗ ഔത്കണ്ഠ്യാത് സ്വാഖ്യാനേ നാശകന് നൃപ

പ്രഭുവിനെ കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ കണ്ണുനീരും രോമാഞ്ചവും നിറഞ്ഞ ശരീരവും, അതിയായ ആകാംക്ഷയിൽ തന്റെ പേര് പോലും പറയാൻ കഴിയാതെ നിന്നു, രാജാവേ.

ഭഗവാന് തമഭിപ്രേത്യ രഥാങ്‌ഗാങ്‌കിതപാണിനാ । പരിരേഭേഽഭ്യുപാകൃഷ്യ പ്രീതഃ പ്രണതവത്സലഃ

ഭഗവാൻ, രഥചക്രത്തിന്റെ അടയാളം കൈയിൽ ഉള്ളവൻ, അവന്റെ അടുത്തേയ്ക്ക് വന്നു, സ്നേഹത്തോടെ ചേർത്ത് അങ്കത്തേയ്ക്ക് ചേർത്തു; ഭക്തരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനാണ് അദ്ദേഹം.

സങ്‌കര്ഷണശ്ച പ്രണതം ഉപഗുഹ്യ മഹാമനാഃ । ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണീ അനയത് സാനുജോ ഗൃഹമ്

സങ്കർഷണനും, മഹാത്മാവായവൻ, നമസ്കരിച്ചവനെ അങ്കത്തേയ്ക്ക് ചേർത്ത്, കൈ പിടിച്ച്, സഹോദരനോടൊപ്പം വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

പൃഷ്ട്വാഥ സ്വാഗതം തസ്മൈ നിവേദ്യ ച വരാസനമ് । പ്രക്ഷാല്യ വിധിവത് പാദൌ മധുപര്കാര്ഹണമാഹരത്

ശുഭാശംസകൾ ചോദിച്ച്, ആദരപൂർവ്വം ഉത്തമാസനം നൽകി, പാദങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിച്ച്, പതിവുപോലെ മധുപർക്കം അർപ്പിച്ചു.

നിവേദ്യ ഗാം ചാതിഥയേ സംവാഹ്യ ശ്രാന്തമാദൃതഃ । അന്നം ബഹുഗുണം മേധ്യം ശ്രദ്ധയോപാഹരദ് വിഭുഃ

അഥിതിക്ക് ഒരു പശുവു സമർപ്പിച്ചു, ക്ഷീണിച്ച അവന്റെ ശരീരം ആദരപൂർവ്വം മസാജ് ചെയ്തു, ഭക്തിയോടെ ശുദ്ധവും സമൃദ്ധിയുമുള്ള അന്നം നൽകിയു.

തസ്മൈ ഭുക്തവതേ പ്രീത്യാ രാമഃ പരമധര്മവിത് । മഖവാസൈര്ഗന്ധമാല്യൈഃ പരാം പ്രീതിം വ്യധാത് പുനഃ

അവൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിനുശേഷം, ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാമൻ, യാഗങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സുഗന്ധവും പുഷ്പമാലകളും നൽകി, വീണ്ടും അതിയായ സ്നേഹത്തോടെ ആദരിച്ചു.

പപ്രച്ഛ സത്കൃതം നന്ദഃ കഥം സ്ഥ നിരനുഗ്രഹേ । കംസേ ജീവതി ദാശാര്ഹ സൌനപാലാ ഇവാവയഃ

നന്ദൻ ആദരപൂർവ്വം അക്രൂരനോടു ചോദിച്ചു: കംസൻ ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ദയയില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് നിങ്ങൾ എങ്ങനെ കഴിയുന്നു ദാശാർഹാ? ഞങ്ങൾ ക്രൂരനായ ഒരു യജമാനന്റെ കീഴിലുള്ള പശുപാലകർ പോലെയല്ലേ?

യോഽവധീത് സ്വസ്വസുസ്തോകാന് ക്രോശന്ത്യാ അസുതൃപ് ഖലഃ । കിം നു സ്വിത്തത്പ്രജാനാം വഃ കുശലം വിമൃശാമഹേ

തന്റെ സഹോദരിമാരുടെ മക്കളെ, അമ്മമാർ വിലപിക്കുമ്പോഴും, കൊല്ലുന്ന ആ ദുഷ്ടൻ ഉള്ളപ്പോൾ, നിങ്ങൾക്കും നിങ്ങളുടെ ജനങ്ങൾക്കും എങ്ങനെ ക്ഷേമം ഉണ്ടാകുമെന്നു ഞങ്ങൾ സംശയിക്കുന്നു.

ഇത്ഥം സൂനൃതയാ വാചാ നന്ദേന സുസഭാജിതഃ । അക്രൂരഃ പരിപൃഷ്ടേന ജഹാവധ്വപരിശ്രമമ്

ഇങ്ങനെ നന്ദൻ സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ച് ആദരിച്ചപ്പോൾ, അക്രൂരൻ ചോദിച്ച കാര്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം പറയുമ്പോൾ യാത്രയുടെ ക്ഷീണം മറന്നു.

ശ്രീകൃഷ്ണബലരാമയോര്മഥുരായാം പ്രതി പ്രസ്ഥാനം വിരഹകാതര ഗോപീനാം കരുണോദ്‌ഗാരഃ കാലിംദ്യാം അക്രൂരകര്തൃകം ഭഗവദ്‌ധാമ ദര്ശനം ച - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) സുഖോപവിഷ്ടഃ പര്യങ്‌കേ രമകൃഷ്ണോരുമാനിതഃ । ലേഭേ മനോരഥാന് സര്വാന് പന്പഥി യാന് സ ചകാര ഹ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: രാമനും കൃഷ്ണനും ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, അക്രൂരൻ സുഖമായി കിടക്കയിൽ ഇരുന്നു യാത്രയിൽ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ലഭിച്ചു.

കിമലഭ്യം ഭഗവതി പ്രസന്നേ ശ്രീനികേതനേ । തഥാപി തത്പരാ രാജന് ന ഹി വാഞ്ഛന്തി കിഞ്ചന

ഭാഗ്യത്തിന്റെ വാസസ്ഥാനം ആയ ഭഗവാൻ പ്രസന്നനായാൽ എന്താണ് പ്രാപിക്കാനാകാത്തത്? എങ്കിലും, രാജാവേ, ഭഗവാനിൽ ഭക്തിയുള്ളവർക്ക് ഒന്നും ആഗ്രഹമില്ല.

സായംതനാശനം കൃത്വാ ഭഗവാന് ദേവകീസുതഃ । സുഹൃത്സു വൃത്തം കംസസ്യ പപ്രച്ഛാന്യച്ചികീര്ഷിതമ്

സന്ധ്യാ ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം, ദേവകിയുടെ പുത്രനായ ഭഗവാൻ സുഹൃത്തുക്കളോട് കംസന്റെ പ്രവൃത്തികളും പുതിയ ഉദ്ദേശങ്ങളും ചോദിച്ചു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - താത സൌമ്യാഗതഃ കച്ചിത് സ്വാഗതം ഭദ്രമസ്തു വഃ । അപി സ്വജ്ഞാതിബന്ധൂനാം അനമീവമനാമയമ്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയനായ അക്രൂരാ, സ്നേഹപൂർവ്വം വന്നതിൽ സ്വാഗതം. നിങ്ങൾക്കും നിങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കൾക്കും എല്ലാ ദോഷങ്ങളും രോഗങ്ങളും ഇല്ലാതെ സുഖമാണോ?

കിം നു നഃ കുശലം പൃച്ഛേ ഏധമാനേ കുലാമയേ । കംസേ മാതുലനാമ്ന്യങ്‌ഗ സ്വാനാം നസ്തത്പ്രജാസു ച

നമ്മുടെ കുടുംബം കഷ്ടത അനുഭവിക്കുമ്പോഴും, കംസൻ, നമ്മുടെ അമ്മാവൻ, നമ്മെയും നമ്മുടെ ജനങ്ങളെയും ഭരിക്കുമ്പോഴും, ഞാൻ എങ്ങനെ നമ്മുടെ ക്ഷേമം ചോദിക്കാനാകും?

അഹോ അസ്മദഭൂദ് ഭൂരി പിത്രോര്വൃജിനമാര്യയോഃ । യദ്ധേതോഃ പുത്രമരണം യദ്ധേതോര്ബന്ധനം തയോഃ

അയ്യോ, ഞങ്ങളുടെ കാരണത്താൽ എന്റെ മഹാനായ അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും മേൽ എത്രയും വലിയ ദു:ഖം സംഭവിച്ചു! ഞങ്ങളുടെ പേരിൽ അവരുടെ മക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ഞങ്ങളുടെ പേരിൽ ഇരുവരും തടവിൽ അടയ്ക്കപ്പെട്ടു.

ദിഷ്ട്യാദ്യ ദര്ശനം സ്വാനാം മഹ്യം വഃ സൌമ്യ കാങ്‌ക്ഷിതമ് । സഞ്ജാതം വര്ണ്യതാം താത തവാഗമനകാരണമ്

ഇന്ന് ഭാഗ്യവശാൽ ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം ആളുകളെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു, ഞാൻ അതിനായി എത്ര ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു! സ്നേഹമുള്ളവാ, നീ വന്നതിന്റെ കാരണം പറയൂ.

ശ്രീശുക ഉവാച - പൃഷ്ടോ ഭഗവതാ സര്വം വര്ണയാമാസ മാധവഃ । വൈരാനുബന്ധം യദുഷു വസുദേവവധോദ്യമമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാൻ ചോദിച്ചതിനാൽ മാധവൻ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു—യദുക്കളുടെ തമ്മിലുള്ള വൈരവും, വസുദേവനെ കൊല്ലാൻ കംസൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതും.

യത്സന്ദേശോ യദര്ഥം വാ ദൂതഃ സമ്പ്രേഷിതഃ സ്വയമ് । യദുക്തം നാരദേനാസ്യ സ്വജന്മാനകദുന്ദുഭേഃ

അക്രൂരൻ സ്വയം ദൂതനായി അയക്കപ്പെട്ട സന്ദേശവും ഉദ്ദേശവും, അനകദുണ്ടുഭിയുടെ മകന്റെ ജനനത്തെക്കുറിച്ച് നാരദൻ കംസനോട് പറഞ്ഞതും വിശദീകരിച്ചു.

ശ്രുത്വാക്രൂരവചഃ കൃഷ്ണോ ബലശ്ച പരവീരഹാ । പ്രഹസ്യ നന്ദം പിതരം രാജ്ഞാ ദിഷ്ടം വിജജ്ഞതുഃ

അക്രൂരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ശത്രുക്കളുടെ വീരന്മാരെ ജയിക്കുന്ന കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ചിരിച്ചു, രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ നന്ദൻ അച്ഛനോട് അറിയിച്ചു.

ഗോപാന് സമാദിശത് സോഽപി ഗൃഹ്യതാം സര്വഗോരസഃ । ഉപായനാനി ഗൃഹ്ണീധ്വം യുജ്യന്താം ശകടാനി ച

അവൻ പശുപാലന്മാരോട് പറഞ്ഞു: എല്ലാ പാലും പാൽപൊതികളും ശേഖരിക്കൂ. സമ്മാനങ്ങൾ ഒരുക്കൂ, കാറുകൾ കെട്ടി തയ്യാറാക്കൂ.

യാസ്യാമഃ ശ്വോ മധുപുരീം ദാസ്യാമോ നൃപതേ രസാന് । ദ്രക്ഷ്യാമഃ സുമഹത്പര്വ യാന്തി ജാനപദാഃ കില । ഏവമാഘോഷയത്ക്ഷത്രാ നന്ദഗോപഃ സ്വഗോകുലേ

നാളെ നാം മധുരാപുരിയിലേക്ക് പോകും, രാജാവിന് നമ്മുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ അർപ്പിക്കും, വലിയ ഉത്സവം കാണും; ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ അവിടെ പോകുന്നു എന്നല്ലോ. ഇങ്ങനെ നന്ദഗോപൻ തന്റെ ഗോപുരത്തിൽ എല്ലാവർക്കും അറിയിച്ചു.

ഗോപ്യസ്താസ്തദ് ഉപശ്രുത്യ ബഭൂവുര്വ്യഥിതാ ഭൃശമ് । രാമകൃഷ്ണൌ പുരീം നേതും അക്രൂരം വ്രജമാഗതമ്

ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, പശുപാലകസ്ത്രികൾ വളരെ ദു:ഖിതരായി; രാമനും കൃഷ്ണനും നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ അക്രൂരൻ വ്രജത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.

കാശ്ചിത് തത്കൃതഹൃത്താപ ശ്വാസമ്ലാനമുഖശ്രിയഃ । സ്രംസദ്‌ദുദ്ദുകൂലവലയ കേശഗ്രംഥ്യശ്ച കാശ്ചന

ചിലർ ഇതുകൊണ്ട് മനസ്സിൽ ദു:ഖം അനുഭവിച്ച്, ആഹ്‌വാസം കൊണ്ടു മുഖം മങ്ങിയവരായി; ചിലർ വസ്ത്രവും വളയും മുടിയണിയും ഇടയിൽ തന്നെ വീണുപോയി.

അന്യാശ്ച തദനുധ്യാന നിവൃത്താശേഷവൃത്തയഃ । നാഭ്യജാനന് ഇമം ലോകം ആത്മലോകം ഗതാ ഇവ

മറ്റുചിലർ അവനെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയിൽ മുഴുകി, എല്ലാ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചു; അവർ ഈ ലോകം മറന്ന്, തങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ ലോകത്തേക്ക് കടന്നുപോയവരായി.

സ്മരന്ത്യശ്ചാപരാഃ ശൌരേഃ അനുരാഗസ്മിതേരിതാഃ । ഹൃദിസ്പൃശശ്ചിത്രപദാ ഗിരഃ സംമുമുഹുഃ സ്ത്രിയഃ

ശൗരിയുടെ സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിച്ചും പറഞ്ഞതും ഓർമ്മിച്ചപ്പോൾ, ഹൃദയം സ്പർശിച്ച ആ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ടു ആ സ്ത്രീകൾ മുഴുവൻ അമ്പരന്ന് പോയി.

ഗതിം സുലലിതാം ചേഷ്ടാം സ്നിഗ്ധഹാസാവലോകനമ് । ശോകാപഹാനി നര്മാണി പ്രോദ്ദാമചരിതാനി ച

അവരുടെ മനസ്സിൽ അവന്റെ സുന്ദരമായ നടപ്പും, ഇളകുന്ന ചലനങ്ങളും, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിച്ചുനോക്കിയതും, ദു:ഖം മാറ്റിയ തമാശകളും, കളിയാട്ടങ്ങളുമൊക്കെ ഓർമ്മയായി.

ചിന്തയന്ത്യോ മുകുന്ദസ്യ ഭീതാ വിരഹകാതരാഃ । സമേതാഃ സങ്‌ഘശഃ പ്രോചുഃ അശ്രുമുഖ്യോഽച്യുതാശയാഃ

മുകുന്ദനെ ഓർത്ത്, വേർപാടിന്റെ ഭയത്തിലും വേദനയിലും ആ സ്ത്രീകൾ കൂട്ടമായി ചേരുകയും, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീർ വീഴ്ത്തി, അച്യുതനിൽ മനസ്സ് ആകൃഷ്ടരായി തമ്മിൽ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു.

ശ്രീഗോപ്യ ഊചുഃ - ( മിശ്ര ) അഹോ വിധാതസ്തവ ന ക്വചിദ് ദയാ സംയോജ്യ മൈത്ര്യാ പ്രണയേന ദേഹിനഃ । താംശ്ചാകൃതാര്ഥാന് വിയുനങ്‌ക്ഷ്യപാര്ഥകം വിക്രീഡിതം തേഽര്ഭകചേഷ്ടിതം യഥാ

സ്ത്രീകൾ പറഞ്ഞു: സൃഷ്ടാവേ, നീ എത്ര ക്രൂരനാണ്! ജീവികൾക്ക് സൗഹൃദവും സ്നേഹവും നൽകിയാണ് നീ ചേർക്കുന്നത്, പക്ഷേ അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റാതെ തന്നെ വേർപെടുത്തുന്നു. കുട്ടികളുടെ കളിപ്പാട്ടം പിടിച്ചുപറിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.

യസ്ത്വം പ്രദര്ശ്യാസിതകുന്തലാവൃതം മുകുന്ദവക്ത്രം സുകപോലമുന്നസമ് । ശോകാപനോദസ്മിതലേശസുന്ദരം കരോഷി പാരോക്ഷ്യമസാധു തേ കൃതമ്

നീ ഞങ്ങൾക്ക് മുകുന്ദന്റെ കറുത്ത മുടിയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മുഖവും, മനോഹരമായ കണങ്ങളും ഉയർന്ന മൂക്കും, ദു:ഖം അകറ്റുന്ന പുഞ്ചിരിയുമൊക്കെയുള്ള മുഖം കാണിച്ചുവെച്ചു. പിന്നെ അവനെ ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് ദൂരെയാക്കി. ഇതൊന്നും ശരിയല്ല.