ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ശ്രീശുക ഉവാച - ഏവമാദിശ്യ ചാക്രൂരം മന്ത്രിണശ്ച വിഷൃജ്യ സഃ । പ്രവിവേശ ഗൃഹം കംസഃ തഥാക്രൂരഃ സ്വമാലയമ്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ അക്രൂരനോട് നിർദ്ദേശം നൽകി മന്ത്രിമാരെ വിട്ടയച്ചു. പിന്നെ കംസൻ തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് കടന്നു. അക്രൂരനും തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.

കേശിവധഃ; നാരദകൃതം ഭഗവതസ്തവനം നിലായന ക്രീഡായാം വ്യോമാസുരവധശ്ച ശ്രീശുക ഉവാച - ( മിശ്ര ) കേശീ തു കംസപ്രഹിതഃ ഖുരൈര്മഹീം മഹാഹയോ നിര്ജരയന്മനോജവഃ । സടാവധൂതാഭ്രവിമാനസങ്‌കുലം കുര്വന്നഭോ ഹേഷിതഭീഷിതാഖിലഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ കംസൻ അയച്ച കേശി എന്ന മഹാശക്തിയുള്ള കുതിര, മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിൽ ഓടി കാളകളാൽ ഭൂമിയെ ചവിട്ടി, കുരുടിയുടെ താടികൾ ആകാശം കുലുക്കി, കുരുത്തിയ കുരുത്തിയ neigh ചെയ്യുന്നത് കേട്ട് എല്ലാവരും ഭയപ്പെട്ടു.

വിശാലനേത്രോ വികടാസ്യകോടരോ ബൃഹദ്‌ഗലോ നീലമഹാമ്ബുദോപമഃ । ദുരാശയഃ കംസഹിതം ചികീര്ഷുഃ വ്രജം സ നമ്ദസ്യ ജഗാമ കമ്പയന്

വലിയ കണ്ണുകളും ഭയങ്കരമായ വായും വൻ കഴുത്തും കറുത്ത വലിയ മേഘംപോലെയും ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ കംസയ്ക്ക് സഹായം ചെയ്യാനാഗ്രഹിച്ചും, ആ കുതിര നന്ദന്റെ വൃന്ദാവനത്തിലേക്ക് പോയി, അതു മുഴുവൻ നടുങ്ങിച്ചു.

തം ത്രാസയന്തം ഭഗവാന് സ്വഗോകുലം തദ്ധേഷിതൈര്വാലവിഘൂര്ണിതാമ്ബുദമ് । ആത്മാനമാജൌ മൃഗയന്തമഗ്രണീഃ ഉപാഹ്വയത് സ വ്യനദന് മൃഗേന്ദ്രവത്

അവൻ കുരുത്തിയ neigh ഉം വാലിന്റെ ആലയത്തിൽ ആകാശം കുലുക്കിയും കൃഷ്ണന്റെ സ്വന്തം ഗോപുരത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, ഗോപന്മാരുടെ നേതാവായ ഭഗവാൻ അവനെ വിളിച്ചു, സിംഹം പോലെ ഗർജിച്ചു.

സ തം നിശാമ്യാഭിമുഖോ മഖേന ഖം പിബന്നിവാഭ്യദ്രവദത്യമര്ഷണഃ । ജഘാന പദ്‍ഭ്യാമരവിന്ദലോചനം ദുരാസദശ്ചണ്ഡജവോ ദുരത്യയഃ

യജ്ഞം നടത്തുകയായിരുന്നവനെ നേരിട്ട് കണ്ട്, ആ ക്രോധത്താൽ കത്തിയവൻ ആകാശം കുടിക്കാനായി ഓടിയെത്തുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ അതിരില്ലാതെ കൃഷ്ണനെ കാൽകൊണ്ടു അടിച്ചു. ആ കാളയുടെ വേഗം അതിരില്ലാത്തതും ഭയാനകവുമായിരുന്നു.

തദ് വഞ്ചയിത്വാ തമധോക്ഷജോ രുഷാ പ്രഗൃഹ്യ ദോര്ഭ്യാം പരിവിധ്യ പാദയോഃ । സാവജ്ഞമുത്സൃജ്യ ധനുഃശതാന്തരേ യഥോരഗം താര്ക്ഷ്യസുതോ വ്യവസ്ഥിതഃ

അവനെ ക്രോധത്തോടെ വഞ്ചിച്ച്, അദൃശ്യനായ കൃഷ്ണൻ ഇരുകൈകൊണ്ടു പിടിച്ച്, കാലുകളിൽ പിടിച്ചു ചുറ്റി, അവഹാസ്യത്തോടെ ധനുഷ് നൂറ് അകലത്തിൽ വെറുതെ എറിഞ്ഞു. അതുപോലെ ഗരുഡൻ പാമ്പിനെ എറിഞ്ഞുപോലെയായിരുന്നു.

സഃ ലബ്ധസംജ്ഞഃ പുനരുത്ഥിതോ രുഷാ വ്യാദായ കേശീ തരസാഽഽപതദ്ധരിമ് । സോഽപ്യസ്യ വക്ത്രേ ഭുജമുത്തരം സ്മയന് പ്രവേശയാമാസ യഥോരഗം ബിലേ

അവൻ വീണ്ടും ബോധം പിടിച്ച്, ക്രോധത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് വേഗത്തിൽ തുറന്ന വായോടെ കൃഷ്ണനിലേക്ക് ചാടിയപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ പുഞ്ചിരിയോടെ തന്റെ കൈ അവന്റെ വായിൽ പാമ്പ് കുഴിയിൽ കയറുന്നതുപോലെ അകത്താക്കി.

ദന്താ നിപേതുര്ഭഗവദ്‍ഭുജസ്പൃശഃ തേ കേശിനസ്തപ്തമയസ്പൃശോ യഥാ । ബാഹുശ്ച തദ്ദേഹഗതോ മഹാത്മനോ യഥാഽഽമയഃ സംവവൃധേ ഉപേക്ഷിതഃ

ഭഗവാന്റെ കൈ അവന്റെ പല്ലുകളിൽ തൊട്ടപ്പോൾ, ചൂടുള്ള ഇരുമ്പ് തകർന്നുപോലെയായിരുന്നു അവൻ്റെ പല്ലുകൾ വീണുപോയത്. മഹാത്മാവിന്റെ കൈ അവന്റെ ശരീരത്തിനകത്ത് ഇരുമ്പ് കഷണം വളരുന്നതുപോലെ വലുതായി.

സമേധമാനേന സ കൃഷ്ണബാഹുനാ നിരുദ്ധവായുശ്ചരണാംശ്ച വിക്ഷിപന് । പ്രസ്വിന്നഗാത്രഃ പരിവൃത്തലോചനഃ പപാത ലേണ്ഡം വിസൃജന് ക്ഷിതൌ വ്യസുഃ

കൃഷ്ണന്റെ കൈ അകത്ത് വലുതാവുകയും, ശ്വാസം അടഞ്ഞ് കൈകാലുകൾ ഇളക്കി, ശരീരം വിയർപ്പിൽ മുക്കി, കണ്ണുകൾ ചുറ്റി, രക്തം ഛർദിച്ച്, ജീവൻ വിട്ട്, കേശി നിലത്തേക്ക് വീണു.

തദ്ദേഹതഃ കര്കടികാഫലോപമാദ് വ്യസോരപാകൃഷ്യ ഭുജം മഹാഭുജഃ । അവിസ്മിതോഽയത്‍നഹതാരിരുത്സ്മയൈഃ പ്രസൂനവര്ഷൈര്ദിവിഷദ്‌ഭിരീഡിതഃ

കർക്കിടകപ്പഴം പോലെയുള്ള ആ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മഹാബലൻ തന്റെ കൈ പിൻവലിച്ചു. ശത്രുവിനെ എളുപ്പത്തിൽ കൊല്ലുമ്പോഴും അതിൽ അത്ഭുതമോ അഭിമാനമോ ഇല്ലാതെ, ദേവന്മാർ പൂമഴയോടെ കൃഷ്ണനെ ആദരിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ദേവര്ഷിരുപസങ്‌ഗമ്യ ഭാഗവതപ്രവരോ നൃപ । കൃഷ്ണമക്ലിഷ്ടകര്മാണം രഹസ്യേതദഭാഷത

രാജാവേ, ഭഗവതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദേവർഷി അവിടെ എത്തി, പാപമില്ലാത്ത കൃഷ്ണനോട് ഈ രഹസ്യം പറഞ്ഞു.

കൃഷ്ണ കൃഷ്ണാപ്രമേയാത്മന് യോഗേശ ജഗദീശ്വര । വാസുദേവാഖിലാവാസ സാത്വതാം പ്രവര പ്രഭോ

കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, അളവുകിട്ടാത്ത ആത്മാവേ, യോഗശ്രേഷ്ഠനേ, ലോകത്തിന്റെ നാഥനേ, വാസുദേവാ, എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനേ, സാത്വതന്മാരിൽ പ്രധാനനേ, പ്രഭുവേ!

ത്വമാത്മാ സര്വഭൂതാനാം ഏകോ ജ്യോതിരിവൈധസാമ് । ഗൂഢോ ഗുഹാശയഃ സാക്ഷീ മഹാപുരുഷ ഈശ്വരഃ

നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവാണ്, ജ്ഞാനികൾക്കിടയിൽ ഏകപ്രകാശം, ഹൃദയഗുഹയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന സാക്ഷി, മഹാപുരുഷനും ഈശ്വരനും ആകുന്നു.

ആത്മനാഽഽത്മാശ്രയഃ പൂര്വം മായയാ സസൃജേ ഗുണാന് । തൈരിദം സത്യസങ്‌കല്പഃ സൃജസ്യത്സ്യവസീശ്വരഃ

നീ തന്നെയാണ് നിന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ. ആദിയിൽ, മായയാൽ ഗുണങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവയിലൂടെ സത്യസങ്കല്പനായി ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

സ ത്വം ഭൂധരഭൂതാനാം ദൈത്യപ്രമഥരക്ഷസാമ് । അവതീര്ണോ വിനാശായ സാധുനാം രക്ഷണായ ച

അതിനാൽ, ഭൂഭാരമായ ദാനവന്മാരെയും പീഡകരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും നശിപ്പിക്കാനും സന്മാർഗ്ഗികളെയും രക്ഷിക്കാനും നീ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ദിഷ്ട്യാ തേ നിഹതോ ദൈത്യോ ലീലയായം ഹയാകൃതിഃ । യസ്യ ഹേഷിതസന്ത്രസ്താഃ ത്യജന്ത്യനിമിഷാ ദിവമ്

സൗഭാഗ്യവശാൽ, ഈ കാളരൂപിയായ ദാനവൻ കൃഷ്ണന്റെ ലീലയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. അവന്റെ കുരൽ കേട്ട് ഭയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ സ്വർഗം വിട്ടോടിയിരുന്നു.

ചാണൂരം മുഷ്ടികം ചൈവ മല്ലാനന്യാംശ്ച ഹസ്തിനമ് । കംസം ച നിഹതം ദ്രക്ഷ്യേ പരശ്വോഽഹനി തേ വിഭോ

നാളെ അല്ലെങ്കിൽ അതിനുശേഷം, കൃഷ്ണാ, ഞാൻ ചാണൂറിനെയും മുഷ്ടികനെയും മറ്റു മല്ലന്മാരെയും ആനയെയും കംസനെയും നിന്റെ കൈകൊണ്ട് കൊല്ലുന്നത് കാണും.

തസ്യാനു ശങ്‌ഖയവന മുരാണാം നരകസ്യ ച । പാരിജാതാപഹരണം ഇന്ദ്രസ്യ ച പരാജയമ്

അതിന് ശേഷം ശംഖൻ, യവനൻ, മുരൻ, നരകാസുരൻ എന്നിവരുടെ പരാജയം, പാർിജാതം മോഷ്ടിക്കൽ, ഇന്ദ്രന്റെ തോൽവി എന്നിവയും നടക്കും.

ഉദ്വാഹം വീരകന്യാനാം വീര്യശുല്കാദിലക്ഷണമ് । നൃഗസ്യ മോക്ഷണം ശാപാദ് ദ്വാരകായാം ജഗത്പതേ

വീര്യശulkaം മുതലായ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു വീരകന്യകമാരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും, ദ്വാരകയിൽ രാജാവ് നൃഗനെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്, ജഗന്നാഥാ!

സ്യമന്തകസ്യ ച മണേഃ ആദാനം സഹ ഭാര്യയാ । മൃതപുത്രപ്രദാനം ച ബ്രാഹ്മണസ്യ സ്വധാമതഃ

സ്യാമന്തകമണിയും ഭാര്യയുമൊപ്പം നേടുകയും, ബ്രാഹ്മണന്റെ മരിച്ച മകനെ നിന്റെ സ്വസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്തതും.

പൌണ്ഡ്രകസ്യ വധം പശ്ചാത് കാശിപുര്യാശ്ച ദീപനമ് । ദന്തവക്രസ്യ നിധനം ചൈദ്യസ്യ ച മഹാക്രതൌ

പൗണ്ട്രകനെ കൊല്ലുകയും, കാശി നഗരത്തെ കത്തിക്കുകയും, ദന്തവക്രനും ശിശുപാലനും മഹായാഗത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തതും.

യാനി ചാന്യാനി വീര്യാണി ദ്വാരകാമാവസന് ഭവാന് । കര്താ ദ്രക്ഷ്യാമ്യഹം താനി ഗേയാനി കവിഭിര്ഭുവി

ദ്വാരകയിൽ വസിക്കുമ്പോൾ ഭഗവാൻ ചെയ്യുന്ന മറ്റു വീര്യപ്രകടനങ്ങളും ഞാൻ കാണും; ഭൂമിയിൽ കവിൾ അവയെ പാടുന്നു.

അഥ തേ കാലരൂപസ്യ ക്ഷപയിഷ്ണോരമുഷ്യ വൈ । അക്ഷൌഹിണീനാം നിധനം ദ്രക്ഷ്യാമ്യര്ജുനസാരഥേഃ

ഇപ്പോൾ അർജുനൻ രഥസാരഥിയായ് നിലകൊള്ളുന്ന കാലസ്വരൂപനായ ആ മഹാത്മാവിന്റെ കരത്തിൽ ഈ സൈന്യങ്ങളുടെ നാശം ഞാൻ കാണാൻ പോകുന്നു.

( മിശ്ര ) വിശുദ്ധവിജ്ഞാനഘനം സ്വസംസ്ഥയാ സമാപ്തസര്വാര്ഥമമോഘവാഞ്ഛിതമ് । സ്വതേജസാ നിത്യനിവൃത്തമായാ ഗുണപ്രവാഹം ഭഗവന്തമീമഹി

നാം ആ ഭഗവാനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; വിശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തിൽ നിറഞ്ഞവൻ, സ്വഭാവത്തിൽ സ്ഥിരനിലയുള്ളവൻ, എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സഫലമാക്കുന്നവൻ, ആഗ്രഹങ്ങൾ പരാജയപ്പെടാത്തവൻ, തൻറെ മഹത്വം കൊണ്ടു മായയെ അതിജയിച്ചവൻ, ഗുണങ്ങളുടെ പ്രവാഹത്തിന് ഉറവിടമായവൻ.

ത്വാമീശ്വരം സ്വാശ്രയമാത്മമായയാ വിനിര്മിതാശേഷവിശേഷകല്പനമ് । ക്രീഡാര്ഥമദ്യാത്തമനുഷ്യവിഗ്രഹം നതോഽസ്മി ധുര്യം യദുവൃഷ്ണിസാത്വതാമ്

സ്വയം സൃഷ്ടിച്ച മായയാൽ എല്ലാ ഭേദങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ചവനും, വിനോദത്തിനായി മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചവനും, യദു, വൃഷ്ണി, സാത്വതവംശങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം ആയവനും, സർവാശ്രയനായ ഈശ്വരനായി നിന്നെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഏവം യദുപതിം കൃഷ്ണം ഭാഗവതപ്രവരോ മുനിഃ । പ്രണിപത്യാഭ്യനുജ്ഞാതോ യയൌ തദ്ദര്ശനോത്സവഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ യദുപതിയായ കൃഷ്ണനെ ഭക്തശ്രേഷ്ഠനായ മുനി നമസ്കരിച്ചു, അനുമതി വാങ്ങി ആ ദർശനാനന്ദത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ യാത്രയായി.

ഭഗവാനപി ഗോവിന്ദോ ഹത്വാ കേശിനമാഹവേ । പശൂനപാലയത് പാലൈഃ പ്രീതൈര്വ്രജസുഖാവഹഃ

ഭഗവാൻ ഗോവിന്ദൻ യുദ്ധത്തിൽ കേശിയെ സംഹരിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ ഉള്ള പാലക്കളുമായി പശുക്കളെ മേയിച്ചു, വ്രജത്തിൽ സന്തോഷം പകർന്നു.

ഏകദാ തേ പശൂന് പാലാഃന് ചാരയന്തോഽദ്രിസാനുഷു । ചക്രുര്നിലായനക്രീഡാഃ ചോരപാലാപദേശതഃ

ഒരു ദിവസം, പാലക്കൾ പശുക്കളെ മലയുടെ ചരിവുകളിൽ മേയിക്കുമ്പോൾ, അവർ കള്ളന്മാരും രക്ഷകരും എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ച് ഒളിച്ചുകളിയാടി.

തത്രാസന്കതിചിച്ചോരാഃ പാലാശ്ച കതിചിന്നൃപ । മേഷായിതാശ്ച തത്രൈകേ വിജഹ്രുരകുതോഭയാഃ

അവിടെ ചിലർ കള്ളന്മാരായി, ചിലർ പാലക്കാരായി, ചിലർ ആടുകളായി അഭിനയിച്ചു; എല്ലാവരും ഭയമില്ലാതെ സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു.