ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കിഞ്ചിത്കിഞ്ചിത് ശകൃന് മുഞ്ചന് മൂത്രയന് സ്തബ്ധലോചനഃ । യസ്യ നിര്ഹ്രാദിതേനാങ്‌ഗ നിഷ്ഠുരേണ ഗവാം നൃണാമ്

അവൻ അല്പം അല്പം മലമൊഴിക്കുകയും മൂത്രം ഒഴിക്കുകയും, കണ്ണുകൾ ഉരുണ്ടു നിൽക്കുകയും ചെയ്തു. അവന്റെ ഭയങ്കരമായ കൂവൽ പശുക്കളെയും മനുഷ്യരെയും ഭയപ്പെടുത്തി.

പതന്ത്യകാലതോ ഗര്ഭാഃ സ്രവന്തി സ്മ ഭയേന വൈ । നിര്വിശന്തി ഘനാ യസ്യ കകുദ്യചലശങ്‌കയാ

ഭയത്താൽ ഗർഭിണികൾക്ക് കാലമാകുന്നതിന് മുമ്പ് ഗർഭം വീണു. മേഘങ്ങൾ അവന്റെ കുന്തിനെ പർവ്വതം എന്ന് കരുതി പടര്ന്നു പോയി.

തം തീക്ഷ്ണശൃങ്‌ഗമുദ്വീക്ഷ്യ ഗോപ്യോ ഗോപാശ്ച തത്രസുഃ । പശവോ ദുദ്രുവുര്ഭീതാ രാജന് സംത്യജ്യ ഗോകുലമ്

അവന്റെ മൂർച്ചയുള്ള കൊമ്പ് കണ്ടു, ഗോപികളും ഗോപന്മാരും ഭയത്തിൽ വിറച്ചു. പശുക്കൾ ഭയന്ന്, ഗോക്കുലം വിട്ട് ഓടി.

കൃഷ്ണ കൃഷ്ണേതി തേ സര്വേ ഗോവിന്ദം ശരണം യയുഃ । ഭഗവാനപി തദ്വീക്ഷ്യ ഗോകുലം ഭയവിദ്രുതമ്

അവരെല്ലാവരും 'കൃഷ്ണാ! കൃഷ്ണാ!' എന്ന് വിളിച്ചു, ഗോവിന്ദനിൽ അഭയം തേടി. ഗോക്കുലം ഭയത്തിൽ വിറക്കുന്നത് കണ്ട് ഭഗവാൻ അതു ശ്രദ്ധിച്ചു.

മാ ഭൈഷ്ടേതി ഗിരാശ്വാസ്യ വൃഷാസുരമുപാഹ്വയത് । ഗോപാലൈഃ പശുഭിര്മന്ദ ത്രാസിതൈഃ കിമസത്തമ

അവൻ 'ഭയപ്പെടേണ്ട' എന്ന് വചനംകൊണ്ട് അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പശുക്കളും ഗോപന്മാരും ഭയത്തിൽ വിറക്കുമ്പോൾ, വൃഷഭാസുരനെ വിളിച്ചു: 'അസത്തേ, ഇതെന്താണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചു.

ബലദര്പഹാഹം ദുഷ്ടാനാം ത്വദ്വിധാനാം ദുരാത്മനാമ് । ഇത്യാസ്ഫോട്യാച്യുതോഽരിഷ്ടം തലശബ്ദേന കോപയന്

അച്യുതൻ കൈയാൽ നിലം അടിച്ചു വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി, അരിഷ്ടനെ പ്രകോപിപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ പോലുള്ള ദുഷ്ടന്മാരുടെ അഹങ്കാരം ഞാൻ തകർക്കുന്നവനാണ്.'

സഖ്യുരംസേ ഭുജാഭോഗം പ്രസാര്യാവസ്ഥിതോ ഹരിഃ । സോഽപ്യേവം കോപിതോഽരിഷ്ടഃ ഖുരേണാവനിമുല്ലിഖന് । ഉദ്യത്പുച്ഛഭ്രമന്മേഘഃ ക്രുദ്ധഃ കൃഷ്ണമുപാദ്രവത്

ഹരി തന്റെ സുഹൃത്തിന്റെ തോളിൽ കൈ വച്ച് നിന്നു കാത്തുനിന്നു. അപ്പോൾ അരിഷ്ടൻ കോപത്തോടെ കുരുവാൽ നിലം ചുരണ്ടി, വാലു മേഘം പോലെ ചുറ്റി ഉയർത്തി, ക്രോധത്തോടെ കൃഷ്ണനെതിരെ ഓടിയെത്തി.

അഗ്രന്യസ്തവിഷാണാഗ്രഃ സ്തബ്ധാസൃഗ് ലോചനോഽച്യുതമ് । കടാക്ഷിപ്യാദ്രവത് തൂര്ണ് ഇന്ദ്രമുക്തോഽശനിര്യഥാ

കൂർത്ത കൊമ്പുകൾ മുന്നോട്ട് നീട്ടി, കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് അച്യുതനെ വക്രദൃഷ്ടിയോടെ നോക്കി, അരിഷ്ടൻ ഇന്ദ്രൻ വിടുന്ന ഇടിയുപമയായി വേഗത്തിൽ അവനെതിരെ പാഞ്ഞു.

ഗൃഹീത്വാ ശൃങ്‌ഗയോസ്തം വാ അഷ്ടാദശ പദാനി സഃ । പ്രത്യപോവാഹ ഭഗവാന് ഗജഃ പ്രതിഗജം യഥാ

ഭഗവാൻ അവനെ കൊമ്പുകളിൽ പിടിച്ചു, പതിനെട്ടു പടികൾ പിന്നോട്ട് നീങ്ങി, ആന മറ്റൊരു ആനയെ പിൻവലിക്കുന്നതുപോലെ അവനെ വലിച്ചിഴച്ചു.

സോഽപവിദ്ധോ ഭഗവതാ പുനരുത്ഥായ സത്വരമ് । ആപതത് സ്വിന്നസര്വാങ്‌ഗോ നിഃശ്വസന് ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ

ഭഗവാൻ അവനെ തള്ളിയതോടെ അരിഷ്ടൻ വേഗത്തിൽ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു, ശരീരം മുഴുവൻ വിയർപ്പിൽ തൂങ്ങി, കഠിനമായി ശ്വസിച്ച് ക്രോധത്തിൽ മുങ്ങി വീണ്ടും ആക്രമിച്ചു.

( മിശ്ര ) തം ആപതന്തം സ നിഗൃഹ്യ ശൃങ്‌ഗയോഃ പദാ സമാക്രമ്യ നിപാത്യ ഭൂതലേ । നിഷ്പീഡയാമാസ യഥാഽഽര്ദ്രമമ്ബരം കൃത്വാ വിഷാണേന ജഘാന സോഽപതത്

ആക്രമിച്ചു വരുന്ന അരിഷ്ടനെ കൃഷ്ണൻ കൊമ്പുകളിൽ പിടിച്ചു, കാലുകൊണ്ട് അമർത്തി നിലത്തിടിച്ചു, ഉരുകിയ വസ്ത്രം പിഴിയുന്നതുപോലെ ഞെക്കി, കൊമ്പുകൊണ്ട് അടിച്ചു; അപ്പോൾ അരിഷ്ടൻ വീണു.

അസൃഗ് വമന് മൂത്രശകൃത് സമുത്സൃജന് ക്ഷിപംശ്ച പാദാനനവസ്ഥിതേക്ഷണഃ । ജഗാമ കൃച്ഛ്രം നിര്‌ഋതേരഥ ക്ഷയം പുഷ്പൈഃ കിരന്തോ ഹരിമീഡിരേ സുരാഃ

അരിഷ്ടൻ രക്തം ഊറിച്ചു, മൂത്രവും മലവും പുറത്തുവിട്ടു, കാലുകൾ ചിതറി, കണ്ണുകൾ സ്ഥിരമല്ലാതെ, വലിയ വേദന അനുഭവിച്ചു, അവസാനം മരണത്തെത്തിച്ചു. ദേവന്മാർ കൃഷ്ണനു പൂക്കൾ വിരിച്ചു സ്തുതിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഏവം കുകുദ്മിനം ഹത്വാ സ്തൂയമാനഃ ദ്വിജാതിഭിഃ । വിവേശ ഗോഷ്ഠം സബലോ ഗോപീനാം നയനോത്സവഃ

ഇങ്ങനെ കുകുദ്മിനെന്ന കാളദാനവനെ സംഹരിച്ച്, ദ്വിജന്മാർ കൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ചു. ബാലരാമനോടൊപ്പം ഗോപുരത്തിൽ കയറി, ഗോപികൾക്ക് കാഴ്ചയുടെ ഉത്സവമായി.

അരിഷ്ടേ നിഹതേ ദൈത്യേ കൃഷ്ണേനാദ്‍ഭുതകര്മണാ । കംസായാഥാഹ ഭഗവാന് നാരദോ ദേവദര്ശനഃ

കൃഷ്ണൻ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തിയാൽ ദാനവനായ അരിഷ്ടനെ സംഹരിച്ചപ്പോൾ, ദേവന്മാരെ കാണുന്ന ദിവ്യശിഷ്യൻ നാരദൻ കംസനോട് അറിയിക്കാൻ പോയി.

യശോദായാഃ സുതാം കന്യാം ദേവക്യാഃ കൃഷ്ണമേവ ച । രാമം ച രോഹിണീപുത്രം വസുദേവേന ബിഭ്യതാ

യശോദയുടെ മകളെയും, ദേവകിയുടെ മകനായ കൃഷ്ണനെയും, രോഹിണിയുടെ മകനായ രാമനെയും ഭയപ്പെട്ട വസുദേവൻ കംസനോട് ഏല്പിച്ചു എന്ന് നാരദൻ പറഞ്ഞു.

ന്യസ്തൌ സ്വമിത്രേ നന്ദേ വൈ യാഭ്യാം തേ പുരുഷാ ഹതാഃ । നിശമ്യ തദ്‍ഭോജപതിഃ കോപാത് പ്രചലിതേന്ദ്രിയഃ

വസുദേവൻ അവരെ തന്റെ സുഹൃത്ത് നന്ദനോട് ഏൽപ്പിച്ചു; അവരാൽ നിന്റെ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഇത് കേട്ട भोजരാജാവ് ക്രോധത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അലയുന്നു—

നിശാതമസിമാദത്ത വസുദേവജിഘാംസയാ നിവാരിതോ നാരദേന തത്സുതൌ മൃത്യുമാത്മനഃ

വസുദേവനെ കൊല്ലാൻ ഉഗ്രമായ വാൾ എടുത്തു; എന്നാൽ നാരദൻ തടഞ്ഞു, ആ രണ്ടു മക്കളാണ് കംസന്റെ മരണകാരണമെന്നു വെളിപ്പെടുത്തി.

ജ്ഞാത്വാ ലോഹമയൈഃ പാശൈഃ ബബന്ധ സഹ ഭാര്യയാ । പ്രതിയാതേ തു ദേവര്ഷൌ കംസ ആഭാഷ്യ കേശിനമ്

ഇത് മനസ്സിലാക്കി, കംസൻ വസുദേവനെയും ഭാര്യയെയും ഇരുമ്പ് ചങ്ങലയിൽ കെട്ടി; ദേവശിഷ്യൻ പുറത്ത് പോയപ്പോൾ, കംസൻ കേശിനെ വിളിച്ചു സംസാരിച്ചു.

പ്രേഷയാമാസ ഹന്യേതാം ഭവതാ രാമകേശവൌ । തതോ മുഷ്ടികചാണൂര ശലതോശലകാദികാന്

കംസൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ പോയി രാമനെയും കേശവനെയും കൊല്ലുക; പിന്നെ മുഷ്ടികനും ചാണൂരനും ശലനും തോഷലനും മറ്റുള്ളവരെയും അയയ്ക്കുക.'

അമാത്യാന് ഹസ്തിപാംശ്ചൈവ സമാഹൂയാഹ ഭോജരാട് । ഭോ ഭോ നിശമ്യതാമേതദ് വീരചാണൂരമുഷ്ടികൌ

ഭോജരാജാവ് മന്ത്രിമാരെയും ആനക്കാരെയും വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: 'എല്ലാവരും കേൾക്കൂ, ഇവരാണ് വീരന്മാരായ ചാണൂരും മുഷ്ടികനും.'

നന്ദവ്രജേ കിലാസാതേ സുതാവാനകദുന്ദുഭേഃ । രാമകൃഷ്ണൌ തതോ മഹ്യം മൃത്യുഃ കില നിദര്ശിതഃ

'നന്ദന്റെ ഗോവിലാസത്തിൽ ആനകദുണ്ടുഭിയുടെ രണ്ടു മക്കളായ രാമനും കൃഷ്ണനും താമസിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് എന്റെ മരണമാണ് അവരുടെ കൈയിൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടത്.'

ഭവദ്‍ഭ്യാമിഹ സമ്പ്രാപ്തൌ ഹന്യേതാം മല്ലലീലയാ । മഞ്ചാഃ ക്രിയന്താം വിവിധാ മല്ലരങ്‌ഗപരിശ്രിതാഃ । പൌരാ ജാനപദാഃ സര്വേ പശ്യന്തു സ്വൈരസംയുഗമ്

'നിങ്ങൾ ഇരുവരും ഇവരെ ഇവിടെ മല്ലയുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലണം; വിവിധ വേദികൾ ഒരുക്കി മല്ലരംഗം ചുറ്റി, നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും എല്ലാവരും അവരുടെ യുദ്ധം കാണട്ടെ.'

മഹാമാത്ര ത്വയാ ഭദ്ര രങ്‌ഗദ്വാര്യുപനീയതാമ് । ദ്വിപഃ കുവലയാപീഡോ ജഹി തേന മമാഹിതൌ

'മഹാമാത്രാ, നീ ദയവായി രംഗദ്വാരത്ത് ആനയായ കുവലയാപീഡനെ കൊണ്ടുവരിക; അവൻ അവിടെ എന്റെ ശത്രുക്കളെ കൊല്ലട്ടെ.'

ആരഭ്യതാം ധനുര്യാഗഃ ചതുര്ദശ്യാം യഥാവിധി । വിശസന്തു പശൂന് മേധ്യാന് ഭൂതരാജായ മീഢുഷേ

നാല്പതിയഞ്ചാം ദിവസം വിധിപ്രകാരം വില്ല് യാഗം ആരംഭിക്കട്ടെ. ശുദ്ധമായ മൃഗങ്ങളെ ഭൂതങ്ങളുടെ നാഥനും അനുഗ്രഹദായകനുമായ ദൈവത്തിന് അർപ്പിക്കാനായി കൊണ്ടുവരിക.

ഇത്യാജ്ഞാപ്യാര്ഥതന്ത്രജ്ഞ ആഹൂയ യദുപുങ്‌ഗവമ് । ഗൃഹീത്വാ പാണിനാ പാണിം തതോഽക്രൂരമുവാച ഹ

ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശം നൽകി കാര്യത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനെ വിളിച്ചു, യദുകുലത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവന്റെ കൈ പിടിച്ചു, അക്രൂരനോടു പറഞ്ഞു.

ഭോ ഭോ ദാനപതേ മഹ്യം ക്രിയതാം മൈത്രമാദൃതഃ । നാന്യസ്ത്വത്തോ ഹിതതമോ വിദ്യതേ ഭോജവൃഷ്ണിഷു

ദാനശീലനായോരു മഹാനേ, ദയവായി ആദരവോടെ എന്നോടു സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കണം. ഭോജരും വൃശ്ണികളും തമ്മിൽ നിന്നേക്കാൾ കൂടുതൽ ഉപകാരസ്നേഹമുള്ളവൻ ആരുമില്ല.

അതസ്ത്വാമാശ്രിതഃ സൌമ്യ കാര്യഗൌരവസാധനമ് । യഥേന്ദ്രോ വിഷ്ണുമാശ്രിത്യ സ്വാര്ഥമധ്യഗമദ് വിഭുഃ

അതിനാൽ, സൌമ്യനേ, പ്രധാനമായ കാര്യങ്ങൾ സാധിക്കാനുള്ള കഴിവ് നിന്നിലുണ്ടെന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ വിഷ്ണുവിൽ ആശ്രയമിട്ടു തനിക്കാവശ്യമായതു നേടിയതുപോലെ ഞാൻ നിന്നിൽ ആശ്രയമിടുന്നു.

ഗച്ഛ നന്ദവ്രജം തത്ര സുതൌ ആവാനകദുന്ദുഭേഃ । ആസാതേ തൌ ഇഹാനേന രഥേനാനയ മാ ചിരമ്

നീ നന്ദന്റെ വൃന്ദാവനത്തിലേക്കു പോവുക. അവിടെ അനകദുണ്ടുഭിയുടെ രണ്ടു മക്കളും താമസിക്കുന്നു. ഈ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി അവരെ ഉടൻ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.

നിസൃഷ്ടഃ കില മേ മൃത്യുഃ ദേവൈര്വൈകുണ്ഠസംശ്രയൈഃ । താവാനയ സമം ഗോപൈഃ നന്ദാദ്യൈഃ സാഭ്യുപായനൈഃ

വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവന്മാർ എന്റെ മരണത്തെ അയച്ചിരിക്കുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ആ രണ്ടു പേരെയും, നന്ദൻമാർക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഗോപന്മാരെയും അവരുടെ സമ്മാനങ്ങളോടുകൂടി ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.