ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

( വസംതതിലകാ ) ഗോപ്യഃ സ്ഫുരത്പുരടകുണ്ഡലകുന്തലത്വിഡ് ഗണ്ഡശ്രിയാ സുധിതഹാസനിരീക്ഷണേന । മാനം ദധത്യ ഋഷഭസ്യ ജഗുഃ കൃതാനി പുണ്യാനി തത്കരരുഹസ്പര്ശപ്രമോദാഃ

പൊന്നുപോലെയുള്ള കുണ്ഡലവും മുടിയുടെയും പ്രകാശം കണ്മണികളിൽ തെളിഞ്ഞു, മധുരമായ ചിരിയും കണ്ണോട്ടവുംകൊണ്ട് ഗോപികൾ, കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം പാടിക്കൊണ്ട്, അവന്റെ കമലപോലെയുള്ള കൈയുടെ സ്പർശത്തിൽ ഭാഗ്യവതികളായി സന്തോഷിച്ചു.

താഭിര്യുതഃ ശ്രമമപോഹിതുമങ്‌ഗസങ്‌ഗ ഘൃഷ്ടസ്രജഃ സ കുചകുങ്‌കുമരഞ്ജിതായാഃ । ഗന്ധര്വപാലിഭിരനുദ്രുത ആവിശദ് വാ ശ്രാന്തോ ഗജീഭിരിഭരാഡിവ ഭിന്നസേതുഃ

അവരുടെ പുഷ്പമാലകൾ ചിതറുകയും, കുചങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുങ്കുമം കൃഷ്ണന്റെ മേൽ പടരുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ഗന്ധർവരുടെയും കൂട്ടത്തോടെ, ആ സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ കൃഷ്ണൻ കാടിലേക്ക് കടന്നു. ഭാരത്തിൽ തളർന്ന ആന തന്റെ പെണ്ണാനകളോടൊപ്പം തടം തകർത്ത് വെള്ളത്തിൽ കയറുന്നതുപോലെയായിരുന്നു അത്.

സോഽമ്ഭസ്യലം യുവതിഭിഃ പരിഷിച്യമാനഃ പ്രേമ്ണേക്ഷിതഃ പ്രഹസതീഭിരിതസ്തതോഽങ്‌ഗ । വൈമാനികൈഃ കുസുമവര്ഷിഭിരീഡ്യമാനോ രേമേ സ്വയം സ്വരതിരത്ര ഗജേന്ദ്രലീലഃ

അവിടെ, യുവതികൾ കൃഷ്ണനെ വെള്ളത്തിൽ കുളിപ്പിച്ചു, സ്നേഹപൂർവ്വം ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ചുറ്റും നോക്കി. ആകാശത്തിൽ നിന്നുള്ള ദേവതകൾ പുഷ്പങ്ങൾ ചിതറിച്ചു, സ്വയം ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകിയ കൃഷ്ണൻ ആനയുടെ രാജാവിനെപ്പോലെ കളിച്ചു.

( മിശ്ര ) തതശ്ച കൃഷ്ണോപവനേ ജലസ്ഥല പ്രസൂനഗന്ധാനിലജുഷ്ടദിക്തടേ । ചചാര ഭൃങ്‌ഗപ്രമദാഗണാവൃതോ യഥാ മദച്യുദ് ദ്വിരദഃ കരേണുഭിഃ

പിന്നീട് കൃഷ്ണന്റെ തോട്ടത്തിൽ, നിലത്തും വെള്ളത്തിലും, പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം കാറ്റിൽ നിറഞ്ഞു. സന്തോഷം നിറഞ്ഞ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ കൃഷ്ണൻ സഞ്ചരിച്ചു, ഉന്മാദത്തിൽ ആന തന്റെ പെണ്ണാനകളോടൊപ്പം നടക്കുന്നതുപോലെ.

ഏവം ശശാങ്‌കാംശുവിരാജിതാ നിശാഃ സ സത്യകാമോഽനുരതാബലാഗണഃ । സിഷേവ ആത്മന്യവരുദ്ധസൌരതഃ സര്വാഃ ശരത്കാവ്യകഥാരസാശ്രയാഃ

ഇങ്ങനെ, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട രാത്രികളിൽ, സത്യവാനായ കൃഷ്ണൻ സ്നേഹപൂർവ്വം ഗോപികകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ, തന്റെ ആനന്ദം ഉള്ളിൽ അടക്കിക്കൊണ്ട്, ശരത്കാലത്തിന്റെ കവിതാപരമായ രസങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചു.

ശ്രീപരീക്ഷിദുവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) സംസ്ഥാപനായ ധര്മസ്യ പ്രശമായേതരസ്യ ച । അവതീര്ണോ ഹി ഭഗവാനംന് അംശേന ജഗദീശ്വരഃ

ശ്രീപരീക്ഷിത് ചോദിച്ചു: ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കാനും അധർമ്മം ഇല്ലാതാക്കാനും, ലോകനാഥനായ ഭഗവാൻ സ്വയം ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുന്നു.

സ കഥം ധര്മസേതൂനാം വക്താ കര്താഭിരക്ഷിതാ । പ്രതീപമാചരദ് ബ്രഹ്മന് പരദാരാഭിമര്ശനമ്

അപ്പൊ, ബ്രാഹ്മണനേ, ധർമ്മത്തിന്റെ അതിരുകൾ പറയുന്നവനും, പാലിക്കുന്നവനും, സംരക്ഷിക്കുന്നവനും ആയ കൃഷ്ണൻ എങ്ങനെ അന്യസ്ത്രികളെ സ്പർശിക്കുന്നതുപോലുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തു?

ആപ്തകാമോ യദുപതിഃ കൃതവാന് വൈ ജുഗുപ്സിതമ് । കിമഭിപ്രായ ഏതന്നഃ സംശയം ഛിന്ധി സുവ്രത

സ്വയം തൃപ്തനായ യദുകുലപതി അപമാനകരമായ ഒരു പ്രവൃത്തി ചെയ്തു. അതിന് പിന്നിലെ ഉദ്ദേശം എന്താണ്? ദയവായി ഞങ്ങളുടെ സംശയം നീക്കൂ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ.

ശ്രീശുക ഉവാച - ധര്മവ്യതിക്രമോ ദൃഷ്ട ഈശ്വരാണാം ച സാഹസമ് । തേജീയസാം ന ദോഷായ വഹ്നേഃ സര്വഭുജോ യഥാ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാൻമാരിൽ ധർമ്മ ലംഘനവും ധൈര്യപൂർവ്വമായ പ്രവൃത്തികളും കാണാറുണ്ട്. ശക്തന്മാർക്ക് കുറ്റമില്ല, അഗ്നി എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.

നൈതത്സമാചരേജ്ജാതു മനസാപി ഹ്യനീശ്വരഃ । വിനശ്യത്യാചരന്മൌഢ്യാദ് യഥാരുദ്രോഽബ്ധിജം വിഷമ്

ഇതുപോലെയുള്ള പ്രവൃത്തികൾ, സ്വയം നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവർ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്, ചിന്തയിലുപോലും. അജ്ഞാനത്തിൽ അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, രുദ്രൻ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള വിഷം കുടിച്ച് ദു:ഖം അനുഭവിച്ചതുപോലെ, അവർ നശിക്കും.

ഈശ്വരാണാം വചഃ സത്യം തഥൈവാചരിതം ക്വചിത് । തേഷാം യത് സ്വവചോയുക്തം ബുദ്ധിമാംസ്തത് സമാചരേത്

ഭഗവാൻമാരുടെ വാക്കുകളും ചിലപ്പോൾ പ്രവൃത്തികളും സത്യമാണു. എന്നാൽ, അവയുടെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ, യുക്തിയുള്ളവ, അനുസരിക്കണം.

കുശലാചരിതേനൈഷാം ഇഹ സ്വാര്ഥോ ന വിദ്യതേ । വിപര്യയേണ വാനര്ഥോ നിരഹങ്‌കാരിണാം പ്രഭോ

അവരുടെ നന്മയുള്ള പ്രവർത്തികളിൽ സ്വാർത്ഥം ഇല്ല. അതിനാൽ, അഹങ്കാരമില്ലാത്തവർക്കു എതിരായ കാര്യങ്ങൾ സംഭവിച്ചാലും, ദോഷം ഉണ്ടാകില്ല, പ്രഭുവേ.

കിമുതാഖിലസത്ത്വാനാം തിര്യങ്‌ മര്ത്യദിവൌകസാമ് । ഈശിതുശ്ചേശിതവ്യാനാം കുശലാകുശലാന്വയഃ

എന്നാൽ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും — മൃഗങ്ങൾക്കും, മനുഷ്യർക്കും, ദേവന്മാർക്കും — ഭരിക്കുന്നവർക്കും ഭരിക്കപ്പെടുന്നവർക്കും, നല്ലതും ചീത്തയും ബാധകമാണ്.

( വസംതതിലകാ ) യത്പാദപങ്‌കജപരാഗനിഷേവതൃപ്താ യോഗപ്രഭാവവിധുതാഖിലകര്മബന്ധാഃ । സ്വൈരം ചരന്തി മുനയോഽപി ന നഹ്യമാനാഃ തസ്യേച്ഛയാഽഽത്തവപുഷഃ കുത ഏവ ബന്ധഃ

ആയാളുടെ പാദധൂളി ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിച്ചവർക്കും യോഗശക്തിയാൽ എല്ലാ കര്‍മ്മബന്ധങ്ങളും വിട്ടു സ്വതന്ത്രരായി സഞ്ചരിക്കുന്ന മുനികൾക്കും, അവന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ശരീരം ധരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അവർക്കെങ്ങനേയും ബന്ധം ഉണ്ടാകുമോ?

( അനുഷ്ടുപ് ) ഗോപീനാം തത്പതീനാം ച സര്വേഷാമേവ ദേഹിനാമ് । യോഽന്തശ്ചരതി സോഽധ്യക്ഷഃ ക്രീഡനേനേഹ ദേഹഭാക്

ഗോപികൾക്കും അവരുടെ ഭർത്താക്കൾക്കും എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉള്ളിൽ വസിക്കുന്നവനും എല്ലാം കാണുന്നവനും, ഈ ലോകത്ത് ശരീരത്തിൽ കളിക്കുന്നവനും ആണവൻ.

അനുഗ്രഹായ ഭൂതാനാം മാനുഷം ദേഹമാസ്ഥിതഃ । ഭജതേ താദൃശീഃ ക്രീഡ യാഃ ശ്രുത്വാ തത്പരോ ഭവേത്

സകല ജീവികൾക്കും അനുകമ്പ കാണിക്കാനായി, മനുഷ്യശരീരം സ്വീകരിച്ച്, അവൻ അങ്ങനെയുള്ള ലീലകൾ നടത്തുന്നു. ആ കഥകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ ആരും അവനോടു ഭക്തിയോടെ ആകാം.

നാസൂയന് ഖലു കൃഷ്ണായ മോഹിതാസ്തസ്യ മായയാ । മന്യമാനാഃ സ്വപാര്ശ്വസ്ഥാന് സ്വാന് സ്വാന് ദാരാന് വ്രജൌകസഃ

വ്രജവാസികൾ, കൃഷ്ണന്റെ മായയാൽ മോഹിതരായി, കൃഷ്ണനോട് അസൂയ കാണിച്ചില്ല; തങ്ങളോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നവരെ തങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കൾ തന്നെയാണെന്ന് അവർ കരുതി.

ബ്രഹ്മരാത്ര ഉപാവൃത്തേ വാസുദേവാനുമോദിതാഃ । അനിച്ഛന്ത്യോ യയുര്ഗോപ്യഃ സ്വഗൃഹാന് ഭഗവത്പ്രിയാഃ

ബ്രഹ്മയുടെ രാത്രിക്ക് ശേഷം, വസുദേവന്റെ സമ്മതത്തോടെ, ഭഗവാന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഗോപികൾ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹമില്ലാതിരുന്നിട്ടും, തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി.

( വസംതതിലകാ ) വിക്രീഡിതം വ്രജവധൂഭിരിദം ച വിഷ്ണോഃ ശ്രദ്ധാന്വിതോഽനുശ്രൃണുയാദഥ വര്ണയേദ്യഃ । ഭക്തിം പരാം ഭഗവതി പ്രതിലഭ്യ കാമം ഹൃദ്രോഗമാശ്വപഹിനോത്യചിരേണ ധീരഃ

വ്രജവധൂമാരും വിഷ്ണുവും തമ്മിലുള്ള ഈ ലീല ഭക്തിയോടെ ആരെങ്കിലും കേൾക്കുകയോ പറയുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ ഭഗവാനോടുള്ള പരമഭക്തി നേടും; മനസ്സിലുള്ള കാമരോഗം ധീരനായവൻ ഉടൻ തന്നെ നീക്കം ചെയ്യും.

അജഗരമുഖാത് അനന്ദസ്യ മോചനമ്,അജഗരസ്യ പൂര്വവിദ്യാധരപ്രാപ്തി; ശംഖചൂഡ വധഃ । ശ്രീശുക ഉവാച। ഏകദാ ദേവയാത്രായാം ഗോപാലാ ജാതകൌതുകാഃ। അനോഭിരനഡുദ്യുക്തൈഃ പ്രയയുസ്തേഽമ്ബികാവനമ്

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ ദേവയാത്രയുടെ സമയത്ത്, ആനന്ദത്തോടെ ഉത്സുകരായ ഗോപന്മാർ കാളകളെ കെട്ടിയുള്ള കാറുകളിൽ കയറി അംബികാവനത്തിലേക്ക് പോയി.

തത്ര സ്നാത്വാ സരസ്വത്യാം ദേവം പശുപതിം വിഭുമ്। ആനര്ചുരര്ഹണൈര്ഭക്ത്യാ ദേവീം ച ണൃപതേഽമ്ബികാമ്

അവിടെ, സർസ്വതിയിൽ കുളിച്ച്, മഹാശക്തനായ പശുപതിയെ ഭക്തിയോടെ അർപ്പണങ്ങൾ നൽകി ആരാധിച്ചു; രാജാവേ, അംബികാദേവിയെയും ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.

ഗാവോ ഹിരണ്യം വാസാംസി മധു മധ്വന്നമാദൃതാഃ। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദുഃ സര്വേ ദേവോ നഃ പ്രീയതാമിതി

അവരൊക്കെയും ആദരപൂർവ്വം പശുക്കൾ, പൊന്നും വസ്ത്രവും തേനും ഭക്ഷണവും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി, 'ദേവൻ ഞങ്ങളാൽ സന്തോഷിക്കട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.

ഊഷുഃ സരസ്വതീതീരേ ജലം പ്രാശ്യ യതവ്രതാഃ। രജനീം താം മഹാഭാഗാ നന്ദസുനന്ദകാദയഃ

സർസ്വതീ നദിക്കരയിൽ, വെള്ളം കുടിച്ച് വ്രതം പാലിച്ച്, ആ മഹാഭാഗ്യശാലികൾ ആയ നന്ദനും സുനന്ദനും മറ്റുള്ളവരും ആ രാത്രി അവിടെ ചെലവിട്ടു.

കശ്ചിന്മഹാനഹിസ്തസ്മിന്വിപിനേഽതിബുഭുക്ഷിതഃ। യദൃച്ഛയാഗതോ നന്ദം ശയാനമുരഗോഽഗ്രസീത്

ആ കാടിൽ, അത്യന്തം വിശപ്പുള്ള ഒരു വലിയ പാമ്പ്, യാദൃശ്ചികമായി അവിടെ എത്തി, ഉറങ്ങിക്കിടന്ന നന്ദനെ പിടിച്ചു.

സ ചുക്രോശാഹിനാ ഗ്രസ്തഃ കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ മഹാനയമ്। സര്പോ മാം ഗ്രസതേ താത പ്രപന്നം പരിമോചയ

പാമ്പ് പിടിച്ചപ്പോൾ, അവൻ നിലവിളിച്ചു: 'കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, ഇതെന്തൊരു ഭയങ്കരമാണ്! അച്ഛാ, ഒരു പാമ്പ് എന്നെ വിഴുങ്ങുന്നു. ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചു, രക്ഷിക്കണേ.'

തസ്യ ചാക്രന്ദിതം ശ്രുത്വാ ഗോപാലാഃ സഹസോത്ഥിതാഃ। ഗ്രസ്തം ച ദൃഷ്ട്വാ വിഭ്രാന്താഃ സര്പം വിവ്യധുരുല്മുകൈഃ

അവന്റെ നിലവിളി കേട്ട്, ഗോപന്മാർ ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു; അവനെ പാമ്പ് പിടിച്ചിരിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ, അവർ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന ദണ്ഡുകൾ കൊണ്ട് പാമ്പിനെ അടിച്ചു.

അലാതൈര്ദഹ്യമാനോഽപി നാമുഞ്ചത്തമുരങ്ഗമഃ। തമസ്പൃശത്പദാഭ്യേത്യ ഭഗവാന്സാത്വതാം പതിഃ

അഗ്നിക്കൊണ്ടു ചുട്ടെങ്കിലും ആ പാമ്പ് വിട്ടില്ല; അപ്പോൾ സാത്വതരുടെ നാഥനായ ഭഗവാൻ സമീപിച്ചു, തന്റെ കാലുകൾ കൊണ്ട് അതിനെ തൊട്ടു.

സ വൈ ഭഗവതഃ ശ്രീമത്പാദസ്പര്ശഹതാശുഭഃ। ഭേജേ സര്പവപുര്ഹിത്വാ രൂപം വിദ്യാധരാര്ചിതമ്

ഭഗവാന്റെ മഹിമയുള്ള പാദസ്പർശം കൊണ്ട് പാമ്പിന്റെ പാപം ഇല്ലാതായി; പാമ്പിന്റെ രൂപം വിട്ട്, വിദ്യാധരന്മാർ ആദരിക്കുന്ന ദിവ്യശരീരം സ്വീകരിച്ചു.

തമപൃച്ഛദ്ധൃഷീകേശഃ പ്രണതം സമവസ്ഥിതമ്। ദീപ്യമാനേന വപുഷാ പുരുഷം ഹേമമാലിനമ്

ഹൃഷീകേശൻ, അതിവിശിഷ്ടമായ ദിവ്യകാന്തിയോടെ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള മാല ധരിച്ച് നമസ്കരിച്ച് നില്ക്കുന്ന ആ മനുഷ്യനോട് ചോദിച്ചു.