ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ദേഹേന ജീവഭൂതേന ലോകാത് ലോകമനുവ്രജന് । ഭുഞ്ജാന ഏവ കര്മാണി കരോത്യവിരതം പുമാന്

ജീവൻ ഉള്ള ശരീരത്തോടെ, മനുഷ്യൻ ലോകത്തിൽ നിന്ന് ലോകത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവൻ നിരന്തരം പ്രവർത്തികളും അതിന്റെ ഫലങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നു.

ജീവോ ഹ്യസ്യാനുഗോ ദേഹോ ഭൂതേന്ദ്രിയമനോമയഃ । തന്നിരോധോഽസ്യ മരണം ആവിര്ഭാവസ്തു സമ്ഭവഃ

ഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ് എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിതമായ ഈ ശരീരം ജീവനെ പിന്തുടരുന്നു. അതിന്റെ ലയമാണ് മരണവും, അതിന്റെ ഉദയമാണ് ജനനവും.

ദ്രവ്യോപലബ്ധിസ്ഥാനസ്യ ദ്രവ്യേക്ഷായോഗ്യതാ യദാ । തത്പഞ്ചത്വം അഹംമാനാദ് ഉത്പത്തിര്ദ്രവ്യദര്ശനമ്

ദ്രവ്യത്തെ കാണാനുള്ള ഉപാധിയും, അതു കാണാനുള്ള ശേഷിയും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അതാണ് ലയം. 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ദ്രവ്യങ്ങളെ കാണുമ്പോൾ ഉദിക്കുന്നു, അതാണ് ജനനം.

യഥാക്ഷ്ണോര്ദ്രവ്യാവയവ ദര്ശനായോഗ്യതാ യദാ । തദൈവ ചക്ഷുഷോ ദ്രഷ്ടുഃ ദ്രഷ്ടൃത്വായോഗ്യതാനയോഃ

കണ്ണോ അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളോ കാണാനുള്ള യോഗ്യത നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, കാണുന്നവന്റെ ദർശനശേഷിയും അവസാനിക്കുന്നു. ഇരുവരും അയോഗ്യരായാൽ ദർശനം അവസാനിക്കുന്നു.

തസ്മാന്ന കാര്യഃ സന്ത്രാസോ ന കാര്പണ്യം ന സമ്ഭ്രമഃ । ബുദ്ധ്വാ ജീവഗതിം ധീരോ മുക്തസങ്ഗശ്ചരേദിഹ

അതിനാൽ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല, ദു:ഖിക്കേണ്ടതുമില്ല, ആശങ്കപ്പെടേണ്ടതുമില്ല. ജീവന്റെ യാത്ര മനസ്സിലാക്കി, ബന്ധങ്ങൾ വിട്ട്, ധീരനായവൻ ഈ ലോകത്ത് ജീവിക്കണം.

സമ്യഗ്ദര്ശനയാ ബുദ്ധ്യാ യോഗവൈരാഗ്യയുക്തയാ । മായാവിരചിതേ ലോകേ ചരേന്ന്യസ്യ കലേവരമ്

സമ്യക്ദർശനവും യോഗവും വൈരാഗ്യവും ഉള്ള ബുദ്ധിയോടെ, ഈ മായാമയമായ ലോകത്തിൽ, ശരീരത്തെ കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെ ജീവിക്കണം.

ഭഗവതഃ പ്രാദുര്ഭാവഃ ഗോപീനാം ആശ്വാസനം ച - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഇതി ഗോപ്യഃ പ്രഗായന്ത്യഃ പ്രലപന്ത്യശ്ച ചിത്രധാ । രുരുദുഃ സുസ്വരം രാജന് കൃഷ്ണദര്ശനലാലസാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ഗോപികൾ വിവിധ രീതിയിൽ പാടി, വേദനയോടെ സംസാരിച്ച്, കൃഷ്ണനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.

താസാമാവിരഭൂച്ഛൌരിഃ സ്മയമാനമുഖാമ്ബുജഃ । പീതാമ്ബരധരഃ സ്രഗ്വീ സാക്ഷാന്മന്മഥമന്മഥഃ

അപ്പോൾ ഹരി അവർക്കിടയിൽ പ്രത്യക്ഷനായി. പീതാംബരം ധരിച്ചും, പുഷ്പമാല അണിഞ്ഞും, പുഞ്ചിരിയോടെ, മന്മഥനെയും മയക്കിക്കുന്നവനായി അദ്ദേഹം അവിടെ നിന്നു.

തം വിലോക്യാഗതം പ്രേഷ്ഠം പ്രീത്യുത്ഫുല്ലദൃശോഽബലാഃ । ഉത്തസ്ഥുര്യുഗപത് സര്വാഃ തന്വഃ പ്രാണമിവാഗതമ്

പ്രിയപ്പെട്ടവൻ തിരിച്ചെത്തിയതിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഗോപികളുടെ കണ്ണുകൾ സന്തോഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞു. അവരൊക്കെയും ഒരുമിച്ച് എഴുന്നേറ്റു, ജീവൻ തന്നെ ശരീരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയതുപോലെ.

കാചിത് കരാമ്ബുജം ശൌരേഃ ജഗൃഹേഽഞ്ജലിനാ മുദാ । കാചിദ് ദധാര തദ്‍ബാഹും അംസേ ചന്ദനരൂഷിതമ്

ഒരുത്തി സന്തോഷത്തോടെ ഹരിയുടെ കമലാകാരമായ കൈ അഞ്ജലിയിൽ പിടിച്ചു. മറ്റൊരുത്തി ചന്ദനമണയുന്ന അവന്റെ കൈത്തണ്ടു തനിക്കു മേൽ ചുമർത്തി.

കാചിദ് അഞ്ജലിനാഗൃഹ്ണാത് തന്വീ താമ്ബൂലചര്വിതമ് । ഏകാ തദങ്‌ഘ്രികമലം സന്തപ്താ സ്തനയോരധാത്

ഒരു സുന്ദരിയായ ഗോപിക അവൻ ചവച്ച താമ്പൂലത്തണ്ടു അഞ്ജലിയിൽ എടുത്തു. മറ്റൊരുത്തി, കാത്തിരിപ്പിന്റെ ചൂടിൽ, അവന്റെ കമലപാദം തൻ്റെ നെഞ്ചിനിടയിൽ വെച്ചു.

ഏകാ ഭ്രുകുടിമാബധ്യ പ്രേമസംരമ്ഭവിഹ്വലാ । ഘ്നന്തീവൈക്ഷത് കടാക്ഷേപൈഃ സന്ദഷ്ടദശനച്ഛദാ

ഒരുത്തി, പ്രേമത്തിന്റെ ആവേശത്തിൽ വിറയുന്നവളായി, കണികെട്ടു കണ്പിളർത്തി, ചുണ്ടിനടിയിൽ പല്ലുകൾ കടിച്ചു, കണ്മുന്നിൽ നിന്ന് വെട്ടിച്ച് കാഴ്ചകൊണ്ട് തല്ലുന്നപോലെ നോക്കി.

അപരാനിമിഷദ് ദൃഗ്ഭ്യാം ജുഷാണാ തന്മുഖാമ്ബുജമ് । ആപീതമപി നാതൃപ്യത് സന്തസ്തച്ചരണം യഥാ

മറ്റൊരു ഗോപിക, കൺപിളർച്ചയില്ലാതെ കൃഷ്ണന്റെ മുഖകമലത്തെ നോക്കി; അതു കണ്ടാൽ പോലും തൃപ്തിയില്ല, ജ്ഞാനികൾ കൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങൾക്കു എത്ര കണ്ടാലും മതിയാവാത്തതുപോലെ.

തം കാചിന്നേത്രരന്ധ്രേണ ഹൃദികൃത്യ നിമീല്യ ച । പുലകാങ്‌ഗ്യുപഗുഹ്യാസ്തേ യോഗീവാനന്ദസമ്പ്ലുതാ

മറ്റൊരു ഗോപിക, കൺതുറന്ന് കൃഷ്ണനെ ഹൃദയത്തിൽ ആലിംഗനം ചെയ്തു, കണ്ണടച്ച് അവനെ മനസ്സിൽ നിറുത്തി, അവളുടെ ശരീരത്തിൽ രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞു, യോഗിക്ക് അനുഭവിക്കുന്ന ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകി.

സര്വാസ്താഃ കേശവാലോക പരമോത്സവനിര്വൃതാഃ । ജഹുര്വിരഹജം താപം പ്രാജ്ഞം പ്രാപ്യ യഥാ ജനാഃ

എല്ലാവരും കേശവനെ കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു; ജ്ഞാനികൾ ജ്ഞാനം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ദുഃഖം വിട്ടുപോകുന്നതുപോലെ, അവർ വേർപാടിന്റെ വേദന മറന്നു.

താഭിര്വിധൂതശോകാഭിഃ ഭഗവാനച്യുതോ വൃതഃ । വ്യരോചതാധികം താത പുരുഷഃ ശക്തിഭിര്യഥാ

ദുഃഖം വിട്ട ഗോപികമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അച്യുതൻ, അവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രകാശിച്ചു; ശക്തികൾകൊണ്ട് ശക്തനായ മനുഷ്യൻപോലെ.

താഃ സമാദായ കാലിന്ദ്യാ നിര്വിശ്യ പുലിനം വിഭുഃ । വികസത്കുന്ദമന്ദാര സുരഭ്യനിലഷട്പദമ്

കൃഷ്ണൻ അവരെ കൂട്ടി യമുനയുടെ മണൽക്കരയിലേക്ക് കടന്നു, അവിടെ കുന്ദപൂവും മന്ദാരപൂവും വിരിഞ്ഞു, സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റും തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചലും നിറഞ്ഞു.

ശരച്ചന്ദ്രാംശുസന്ദോഹ ധ്വസ്തദോഷാതമഃ ശിവമ് । കൃഷ്ണായാ ഹസ്തതരലാ ചിതകോമലവാലുകമ്

ശരദ്കാലചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ അന്ധകാരം നീക്കി, അവിടം ശുഭമായിരുന്നു; കൃഷ്ണന്റെ കൈകളുടെ ചലനവും, മൃദുവും തെളിയുമായ മണലും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

( മിശ്ര ) തദ്ദര്ശനാഹ്ലാദവിധൂതഹൃദ്രുജോ മനോരഥാന്തം ശ്രുതയോ യഥാ യയുഃ । സ്വൈരുത്തരീയൈഃ കുചകുങ്‌കുമാങ്‌കിതൈഃ അചീക്ലൃപന്നാസനമാത്മബന്ധവേ

കൃഷ്ണനെ കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ അവരുടെ ഹൃദയത്തിലെ വേദന മാറി; വേദങ്ങൾ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതുപോലെ, അവർ സ്വന്തം മുകളുടുപ്പുകൾ, കുഞ്ചുമം ചാർത്തിയവ, പ്രിയനു ഇരിപ്പിടമാക്കി ഒരുക്കി.

തത്രോപവിഷ്ടോ ഭഗവാന് സ ഈശ്വരോ യോഗേശ്വരാന്തര്ഹൃദി കല്പിതാസനഃ । ചകാസ ഗോപീപരിഷദ്‍ഗതോഽര്ചിതഃ ത്രൈലോക്യലക്ഷ്മ്യേകപദം വപുര്ദധത്

അവിടെ ഇരുന്ന ഭഗവാൻ, സർവ്വാധിപൻ, യോഗിമാരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്നേഹാസനം സ്വീകരിച്ചു, ഗോപികകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ആരാധനയോടെ തിളങ്ങി, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഏക ആധാരമായ രൂപം ധരിച്ചു.

സഭാജയിത്വാ തമനങ്‌ഗദീപനം സഹാസലീലേക്ഷണവിഭ്രമഭ്രുവാ । സംസ്പര്ശനേനാങ്‌കകൃതാങ്‌ഘ്രിഹസ്തയോഃ സംസ്തുത്യ ഈഷത്കുപിതാ ബഭാഷിരേ

പ്രേമം ഉണർത്തുന്നവനായി കൃഷ്ണനെ ആദരിച്ച്, ചിരിയും കളിയുള്ള കണ്മുന്നുകളും ഭാവമുള്ള ക眉കളും കൊണ്ട്, അവന്റെ കാൽ മടിയിൽ വച്ച് സ്പർശിച്ചു; അവനെ സ്തുതിച്ച്, അല്പം കൃത്രിമം കോപം കാണിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.

ശ്രീഗോപ്യ ഊചുഃ - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഭജതോഽനുഭജന്ത്യേക ഏക ഏതദ്വിപര്യയമ് । നോഭയാംശ്ച ഭജന്ത്യേക ഏതന്നോ ബ്രൂഹി സാധു ഭോഃ

ഗോപികമാർ പറഞ്ഞു: ഒരാൾ സ്നേഹിച്ചാൽ മറുപടി സ്നേഹവും ഒരാളിൽ നിന്ന് കിട്ടും; മറ്റൊരാൾ അതിന് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറും; ചിലർ ആരെയും സ്നേഹിക്കില്ല. ഇതിൽ ശരിയായത് ഏതാണ് എന്ന് ദയവായി പറയൂ.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - മിഥോ ഭജന്തി യേ സഖ്യഃ സ്വാര്ഥൈകാന്തോദ്യമാ ഹി തേ । ന തത്ര സൌഹൃദം ധര്മഃ സ്വാര്ഥാര്ഥം തദ്ധി നാന്യഥാ

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പരസ്പരം സ്വാർത്ഥം കൊണ്ട് സ്നേഹിക്കുന്നവർ സുഹൃത്തുക്കളാണ്; എന്നാൽ അവിടെ യഥാർത്ഥ സ്നേഹമോ ധർമ്മമോ ഇല്ല, കാരണം അതെല്ലാം സ്വാർത്ഥത്തിനായാണ്.

ഭജന്ത്യഭജതോ യേ വൈ കരുണാഃ പിതരോ യഥാ । ധര്മോ നിരപവാദോഽത്ര സൌഹൃദം ച സുമധ്യമാഃ

സ്നേഹിക്കാത്തവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവർ, മാതാപിതാക്കളെപ്പോലെ, നിർദോഷമായി പെരുമാറുന്നു; അവിടെ സ്നേഹവും ധർമ്മവും ഉത്തമമാണ്.

ഭജതോഽപി ന വൈ കേചിദ് ഭജന്ത്യഭജതഃ കുതഃ । ആത്മാരാമാ ഹ്യാപ്തകാമാ അകൃതജ്ഞാ ഗുരുദ്രുഹഃ

ചിലർ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ പോലും സ്നേഹിക്കാറില്ല, പിന്നെ സ്നേഹിക്കാത്തവരെ എങ്ങനെ സ്നേഹിക്കും? അവർ സ്വയം തൃപ്തരായവരും, ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവരും, കൃതജ്ഞതയില്ലാത്തവരും, മൂപ്പന്മാരെ അപമാനിക്കുന്നവരുമാണ്.

( മിശ്ര ) നാഹം തു സഖ്യോ ഭജതോഽപി ജന്തൂന് ഭജാമ്യമീഷാമനുവൃത്തിവൃത്തയേ । യഥാധനോ ലബ്ധധനേ വിനഷ്ടേ തച്ചിന്തയാന്യന്നിഭൃതോ ന വേദ

എന്നാൽ ഞാൻ, സഖികളേ, എന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ പോലും അവരുടെ ഭക്തിക്കായി സ്നേഹിക്കാറില്ല; ദരിദ്രൻ ധനം കിട്ടി നഷ്ടമായപ്പോൾ അതിന്റെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി മറ്റൊന്നും അറിയാതെ പോകുന്നതുപോലെ.

ഏവം മദര്ഥോജ്ഝിതലോകവേദ സ്വാനാം ഹി വോ മയ്യനുവൃത്തയേഽബലാഃ । മയാപരോക്ഷം ഭജതാ തിരോഹിതം മാസൂയിതും മാര്ഹഥ തത് പ്രിയം പ്രിയാഃ

ഇങ്ങനെ, എന്റെ خاطر നിങ്ങൾ ലോകചര്യയും ശാസ്ത്രങ്ങളുമൊക്കെ ഉപേക്ഷിച്ചു, എന്നെ സേവിക്കാൻ; നിങ്ങൾ നേരിട്ട് എന്നെ ആരാധിച്ചിട്ടും ഞാൻ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ ദയവായി ദുഃഖിക്കരുത്, പ്രിയപ്പെട്ടവരേ.

ന പാരയേഽഹം നിരവദ്യസംയുജാം സ്വസാധുകൃത്യം വിബുധായുഷാപി വഃ । യാ മാഭജന് ദുര്ജരഗേഹശൃങ്‌ഖലാഃ സംവൃശ്ച്യ തദ് വഃ പ്രതിയാതു സാധുനാ

നിങ്ങളുടെ നിർമലമായ ഭക്തിക്ക് ഞാൻ ദേവന്മാരുടെ ആയുസ് കൊണ്ടും പ്രതിഫലം നൽകാൻ കഴിയില്ല; വീട്ടുവളയത്തിന്റെ കഠിനബന്ധങ്ങൾ പൊളിച്ച് എന്നെ സ്നേഹിച്ചവരുടെ സൽക്കർമ്മങ്ങൾ തന്നെയാണ് നിങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫലം.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ രാസക്രീഡായാം ഗോപീസാന്ത്വനം നാമ ദ്വാത്രിംശോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിൽ, പരമഹംസ ശാസ്ത്രത്തിൽ, പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യഭാഗത്തിൽ, രാസക്രീഡയിലെ ഗോപികകളെ ആശ്വസിപ്പിക്കൽ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തിരണ്ടാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.