ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

യോപയാതി ശനൈര്മായാ യോഷിദ് ദേവവിനിര്മിതാ । താമീക്ഷേതാത്മനോ മൃത്യും തൃണൈഃ കൂപമിവാവൃതമ്

ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച മായ, സ്ത്രീയുടെ രൂപത്തിൽ, പതിയെ സമീപിക്കുന്നു. അവളെ, പുല്ലുകൊണ്ട് മറച്ച കിണറുപോലെ, ആത്മാവിന് മരണമായി തിരിച്ചറിയണം.

യാം മന്യതേ പതിം മോഹാന് മന്മായാമൃഷഭായതീമ് । സ്ത്രീത്വം സ്ത്രീസങ്ഗതഃ പ്രാപ്തോ വിത്താപത്യഗൃഹപ്രദമ്

ഭ്രമിച്ച്, പുരുഷൻ അവളെ ഭാര്യയെന്നു കരുതുന്നു; എന്നാൽ അവൾ എന്റെ മായ, പശുവിന്റെ രൂപത്തിൽ വന്നവൾ. സ്ത്രീകളുമായി ചേർന്ന് ജീവിച്ചാൽ, അവൻ സ്ത്രീഭാവം പ്രാപിച്ചു, ധനം, മക്കൾ, വീടെന്നിങ്ങനെയുള്ള ബന്ധങ്ങളിൽ കുടുങ്ങുന്നു.

താം ആത്മനോ വിജാനീയാത് പത്യപത്യഗൃഹാത്മകമ് । ദൈവോപസാദിതം മൃത്യും മൃഗയോര്ഗായനം യഥാ

ഭർത്താവും മക്കളും വീടും എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപത്തിൽ അവളെ കാണുമ്പോൾ, അവളെ ദൈവം അയച്ച മരണമായി മനസ്സിലാക്കണം. എങ്ങനെയോ, വേട്ടക്കാരന്റെ പാട്ട് മൃഗങ്ങൾക്ക് മരണമാണ്.

ദേഹേന ജീവഭൂതേന ലോകാത് ലോകമനുവ്രജന് । ഭുഞ്ജാന ഏവ കര്മാണി കരോത്യവിരതം പുമാന്

ജീവൻ ഉള്ള ശരീരത്തോടെ, മനുഷ്യൻ ലോകത്തിൽ നിന്ന് ലോകത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവൻ നിരന്തരം പ്രവർത്തികളും അതിന്റെ ഫലങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നു.

ജീവോ ഹ്യസ്യാനുഗോ ദേഹോ ഭൂതേന്ദ്രിയമനോമയഃ । തന്നിരോധോഽസ്യ മരണം ആവിര്ഭാവസ്തു സമ്ഭവഃ

ഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ് എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിതമായ ഈ ശരീരം ജീവനെ പിന്തുടരുന്നു. അതിന്റെ ലയമാണ് മരണവും, അതിന്റെ ഉദയമാണ് ജനനവും.

ദ്രവ്യോപലബ്ധിസ്ഥാനസ്യ ദ്രവ്യേക്ഷായോഗ്യതാ യദാ । തത്പഞ്ചത്വം അഹംമാനാദ് ഉത്പത്തിര്ദ്രവ്യദര്ശനമ്

ദ്രവ്യത്തെ കാണാനുള്ള ഉപാധിയും, അതു കാണാനുള്ള ശേഷിയും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അതാണ് ലയം. 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ദ്രവ്യങ്ങളെ കാണുമ്പോൾ ഉദിക്കുന്നു, അതാണ് ജനനം.

യഥാക്ഷ്ണോര്ദ്രവ്യാവയവ ദര്ശനായോഗ്യതാ യദാ । തദൈവ ചക്ഷുഷോ ദ്രഷ്ടുഃ ദ്രഷ്ടൃത്വായോഗ്യതാനയോഃ

കണ്ണോ അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളോ കാണാനുള്ള യോഗ്യത നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, കാണുന്നവന്റെ ദർശനശേഷിയും അവസാനിക്കുന്നു. ഇരുവരും അയോഗ്യരായാൽ ദർശനം അവസാനിക്കുന്നു.

തസ്മാന്ന കാര്യഃ സന്ത്രാസോ ന കാര്പണ്യം ന സമ്ഭ്രമഃ । ബുദ്ധ്വാ ജീവഗതിം ധീരോ മുക്തസങ്ഗശ്ചരേദിഹ

അതിനാൽ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല, ദു:ഖിക്കേണ്ടതുമില്ല, ആശങ്കപ്പെടേണ്ടതുമില്ല. ജീവന്റെ യാത്ര മനസ്സിലാക്കി, ബന്ധങ്ങൾ വിട്ട്, ധീരനായവൻ ഈ ലോകത്ത് ജീവിക്കണം.

സമ്യഗ്ദര്ശനയാ ബുദ്ധ്യാ യോഗവൈരാഗ്യയുക്തയാ । മായാവിരചിതേ ലോകേ ചരേന്ന്യസ്യ കലേവരമ്

സമ്യക്ദർശനവും യോഗവും വൈരാഗ്യവും ഉള്ള ബുദ്ധിയോടെ, ഈ മായാമയമായ ലോകത്തിൽ, ശരീരത്തെ കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെ ജീവിക്കണം.

ഭഗവതഃ പ്രാദുര്ഭാവഃ ഗോപീനാം ആശ്വാസനം ച - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഇതി ഗോപ്യഃ പ്രഗായന്ത്യഃ പ്രലപന്ത്യശ്ച ചിത്രധാ । രുരുദുഃ സുസ്വരം രാജന് കൃഷ്ണദര്ശനലാലസാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ഗോപികൾ വിവിധ രീതിയിൽ പാടി, വേദനയോടെ സംസാരിച്ച്, കൃഷ്ണനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.

താസാമാവിരഭൂച്ഛൌരിഃ സ്മയമാനമുഖാമ്ബുജഃ । പീതാമ്ബരധരഃ സ്രഗ്വീ സാക്ഷാന്മന്മഥമന്മഥഃ

അപ്പോൾ ഹരി അവർക്കിടയിൽ പ്രത്യക്ഷനായി. പീതാംബരം ധരിച്ചും, പുഷ്പമാല അണിഞ്ഞും, പുഞ്ചിരിയോടെ, മന്മഥനെയും മയക്കിക്കുന്നവനായി അദ്ദേഹം അവിടെ നിന്നു.

തം വിലോക്യാഗതം പ്രേഷ്ഠം പ്രീത്യുത്ഫുല്ലദൃശോഽബലാഃ । ഉത്തസ്ഥുര്യുഗപത് സര്വാഃ തന്വഃ പ്രാണമിവാഗതമ്

പ്രിയപ്പെട്ടവൻ തിരിച്ചെത്തിയതിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഗോപികളുടെ കണ്ണുകൾ സന്തോഷത്തിൽ വിരിഞ്ഞു. അവരൊക്കെയും ഒരുമിച്ച് എഴുന്നേറ്റു, ജീവൻ തന്നെ ശരീരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയതുപോലെ.

കാചിത് കരാമ്ബുജം ശൌരേഃ ജഗൃഹേഽഞ്ജലിനാ മുദാ । കാചിദ് ദധാര തദ്‍ബാഹും അംസേ ചന്ദനരൂഷിതമ്

ഒരുത്തി സന്തോഷത്തോടെ ഹരിയുടെ കമലാകാരമായ കൈ അഞ്ജലിയിൽ പിടിച്ചു. മറ്റൊരുത്തി ചന്ദനമണയുന്ന അവന്റെ കൈത്തണ്ടു തനിക്കു മേൽ ചുമർത്തി.

കാചിദ് അഞ്ജലിനാഗൃഹ്ണാത് തന്വീ താമ്ബൂലചര്വിതമ് । ഏകാ തദങ്‌ഘ്രികമലം സന്തപ്താ സ്തനയോരധാത്

ഒരു സുന്ദരിയായ ഗോപിക അവൻ ചവച്ച താമ്പൂലത്തണ്ടു അഞ്ജലിയിൽ എടുത്തു. മറ്റൊരുത്തി, കാത്തിരിപ്പിന്റെ ചൂടിൽ, അവന്റെ കമലപാദം തൻ്റെ നെഞ്ചിനിടയിൽ വെച്ചു.

ഏകാ ഭ്രുകുടിമാബധ്യ പ്രേമസംരമ്ഭവിഹ്വലാ । ഘ്നന്തീവൈക്ഷത് കടാക്ഷേപൈഃ സന്ദഷ്ടദശനച്ഛദാ

ഒരുത്തി, പ്രേമത്തിന്റെ ആവേശത്തിൽ വിറയുന്നവളായി, കണികെട്ടു കണ്പിളർത്തി, ചുണ്ടിനടിയിൽ പല്ലുകൾ കടിച്ചു, കണ്മുന്നിൽ നിന്ന് വെട്ടിച്ച് കാഴ്ചകൊണ്ട് തല്ലുന്നപോലെ നോക്കി.

അപരാനിമിഷദ് ദൃഗ്ഭ്യാം ജുഷാണാ തന്മുഖാമ്ബുജമ് । ആപീതമപി നാതൃപ്യത് സന്തസ്തച്ചരണം യഥാ

മറ്റൊരു ഗോപിക, കൺപിളർച്ചയില്ലാതെ കൃഷ്ണന്റെ മുഖകമലത്തെ നോക്കി; അതു കണ്ടാൽ പോലും തൃപ്തിയില്ല, ജ്ഞാനികൾ കൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങൾക്കു എത്ര കണ്ടാലും മതിയാവാത്തതുപോലെ.

തം കാചിന്നേത്രരന്ധ്രേണ ഹൃദികൃത്യ നിമീല്യ ച । പുലകാങ്‌ഗ്യുപഗുഹ്യാസ്തേ യോഗീവാനന്ദസമ്പ്ലുതാ

മറ്റൊരു ഗോപിക, കൺതുറന്ന് കൃഷ്ണനെ ഹൃദയത്തിൽ ആലിംഗനം ചെയ്തു, കണ്ണടച്ച് അവനെ മനസ്സിൽ നിറുത്തി, അവളുടെ ശരീരത്തിൽ രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞു, യോഗിക്ക് അനുഭവിക്കുന്ന ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകി.

സര്വാസ്താഃ കേശവാലോക പരമോത്സവനിര്വൃതാഃ । ജഹുര്വിരഹജം താപം പ്രാജ്ഞം പ്രാപ്യ യഥാ ജനാഃ

എല്ലാവരും കേശവനെ കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു; ജ്ഞാനികൾ ജ്ഞാനം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ദുഃഖം വിട്ടുപോകുന്നതുപോലെ, അവർ വേർപാടിന്റെ വേദന മറന്നു.

താഭിര്വിധൂതശോകാഭിഃ ഭഗവാനച്യുതോ വൃതഃ । വ്യരോചതാധികം താത പുരുഷഃ ശക്തിഭിര്യഥാ

ദുഃഖം വിട്ട ഗോപികമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അച്യുതൻ, അവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രകാശിച്ചു; ശക്തികൾകൊണ്ട് ശക്തനായ മനുഷ്യൻപോലെ.

താഃ സമാദായ കാലിന്ദ്യാ നിര്വിശ്യ പുലിനം വിഭുഃ । വികസത്കുന്ദമന്ദാര സുരഭ്യനിലഷട്പദമ്

കൃഷ്ണൻ അവരെ കൂട്ടി യമുനയുടെ മണൽക്കരയിലേക്ക് കടന്നു, അവിടെ കുന്ദപൂവും മന്ദാരപൂവും വിരിഞ്ഞു, സുഗന്ധമുള്ള കാറ്റും തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചലും നിറഞ്ഞു.

ശരച്ചന്ദ്രാംശുസന്ദോഹ ധ്വസ്തദോഷാതമഃ ശിവമ് । കൃഷ്ണായാ ഹസ്തതരലാ ചിതകോമലവാലുകമ്

ശരദ്കാലചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ അന്ധകാരം നീക്കി, അവിടം ശുഭമായിരുന്നു; കൃഷ്ണന്റെ കൈകളുടെ ചലനവും, മൃദുവും തെളിയുമായ മണലും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

( മിശ്ര ) തദ്ദര്ശനാഹ്ലാദവിധൂതഹൃദ്രുജോ മനോരഥാന്തം ശ്രുതയോ യഥാ യയുഃ । സ്വൈരുത്തരീയൈഃ കുചകുങ്‌കുമാങ്‌കിതൈഃ അചീക്ലൃപന്നാസനമാത്മബന്ധവേ

കൃഷ്ണനെ കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ അവരുടെ ഹൃദയത്തിലെ വേദന മാറി; വേദങ്ങൾ ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതുപോലെ, അവർ സ്വന്തം മുകളുടുപ്പുകൾ, കുഞ്ചുമം ചാർത്തിയവ, പ്രിയനു ഇരിപ്പിടമാക്കി ഒരുക്കി.

തത്രോപവിഷ്ടോ ഭഗവാന് സ ഈശ്വരോ യോഗേശ്വരാന്തര്ഹൃദി കല്പിതാസനഃ । ചകാസ ഗോപീപരിഷദ്‍ഗതോഽര്ചിതഃ ത്രൈലോക്യലക്ഷ്മ്യേകപദം വപുര്ദധത്

അവിടെ ഇരുന്ന ഭഗവാൻ, സർവ്വാധിപൻ, യോഗിമാരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്നേഹാസനം സ്വീകരിച്ചു, ഗോപികകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ആരാധനയോടെ തിളങ്ങി, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഏക ആധാരമായ രൂപം ധരിച്ചു.

സഭാജയിത്വാ തമനങ്‌ഗദീപനം സഹാസലീലേക്ഷണവിഭ്രമഭ്രുവാ । സംസ്പര്ശനേനാങ്‌കകൃതാങ്‌ഘ്രിഹസ്തയോഃ സംസ്തുത്യ ഈഷത്കുപിതാ ബഭാഷിരേ

പ്രേമം ഉണർത്തുന്നവനായി കൃഷ്ണനെ ആദരിച്ച്, ചിരിയും കളിയുള്ള കണ്മുന്നുകളും ഭാവമുള്ള ക眉കളും കൊണ്ട്, അവന്റെ കാൽ മടിയിൽ വച്ച് സ്പർശിച്ചു; അവനെ സ്തുതിച്ച്, അല്പം കൃത്രിമം കോപം കാണിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.

ശ്രീഗോപ്യ ഊചുഃ - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഭജതോഽനുഭജന്ത്യേക ഏക ഏതദ്വിപര്യയമ് । നോഭയാംശ്ച ഭജന്ത്യേക ഏതന്നോ ബ്രൂഹി സാധു ഭോഃ

ഗോപികമാർ പറഞ്ഞു: ഒരാൾ സ്നേഹിച്ചാൽ മറുപടി സ്നേഹവും ഒരാളിൽ നിന്ന് കിട്ടും; മറ്റൊരാൾ അതിന് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറും; ചിലർ ആരെയും സ്നേഹിക്കില്ല. ഇതിൽ ശരിയായത് ഏതാണ് എന്ന് ദയവായി പറയൂ.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - മിഥോ ഭജന്തി യേ സഖ്യഃ സ്വാര്ഥൈകാന്തോദ്യമാ ഹി തേ । ന തത്ര സൌഹൃദം ധര്മഃ സ്വാര്ഥാര്ഥം തദ്ധി നാന്യഥാ

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പരസ്പരം സ്വാർത്ഥം കൊണ്ട് സ്നേഹിക്കുന്നവർ സുഹൃത്തുക്കളാണ്; എന്നാൽ അവിടെ യഥാർത്ഥ സ്നേഹമോ ധർമ്മമോ ഇല്ല, കാരണം അതെല്ലാം സ്വാർത്ഥത്തിനായാണ്.

ഭജന്ത്യഭജതോ യേ വൈ കരുണാഃ പിതരോ യഥാ । ധര്മോ നിരപവാദോഽത്ര സൌഹൃദം ച സുമധ്യമാഃ

സ്നേഹിക്കാത്തവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവർ, മാതാപിതാക്കളെപ്പോലെ, നിർദോഷമായി പെരുമാറുന്നു; അവിടെ സ്നേഹവും ധർമ്മവും ഉത്തമമാണ്.

ഭജതോഽപി ന വൈ കേചിദ് ഭജന്ത്യഭജതഃ കുതഃ । ആത്മാരാമാ ഹ്യാപ്തകാമാ അകൃതജ്ഞാ ഗുരുദ്രുഹഃ

ചിലർ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ പോലും സ്നേഹിക്കാറില്ല, പിന്നെ സ്നേഹിക്കാത്തവരെ എങ്ങനെ സ്നേഹിക്കും? അവർ സ്വയം തൃപ്തരായവരും, ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവരും, കൃതജ്ഞതയില്ലാത്തവരും, മൂപ്പന്മാരെ അപമാനിക്കുന്നവരുമാണ്.

( മിശ്ര ) നാഹം തു സഖ്യോ ഭജതോഽപി ജന്തൂന് ഭജാമ്യമീഷാമനുവൃത്തിവൃത്തയേ । യഥാധനോ ലബ്ധധനേ വിനഷ്ടേ തച്ചിന്തയാന്യന്നിഭൃതോ ന വേദ

എന്നാൽ ഞാൻ, സഖികളേ, എന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ പോലും അവരുടെ ഭക്തിക്കായി സ്നേഹിക്കാറില്ല; ദരിദ്രൻ ധനം കിട്ടി നഷ്ടമായപ്പോൾ അതിന്റെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി മറ്റൊന്നും അറിയാതെ പോകുന്നതുപോലെ.