ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

( മാലിനീ ) ഭവഭയമപഹന്തും ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസാരം നിഗമകൃദ് ഉപജഹ്രേ ഭൃങ്ഗവദ് വേദസാരമ് । അമൃതമുദധിതശ്ചാ പായയദ് ഭൃത്യവര്ഗാന് പുരുഷം ഋഷഭമാദ്യം കൃഷ്ണസംജ്ഞം നതോഽസ്മി

ഭവഭയത്തെ അകറ്റാനും ജ്ഞാനവിജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരം ഭൃത്യന്മാർക്ക് പകർന്നുതരാനും, കമലത്തിൽ നിന്ന് തേൻ എടുക്കുന്ന തേനുപോലെ വേദസാരം എടുത്ത് അമൃതംപോലുള്ള ഉപദേശം നൽകിയ കൃഷ്ണസഞ്ച്ഞനായ ആദിപുരുഷനോടാണ് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നത്.

ഹരിര്ദേഹഭൃതാമാത്മാ സ്വയം പ്രകൃതിരീശ്വരഃ । തത്പാദമൂലം ശരണം യതഃ ക്ഷേമോ നൃണാമിഹ

ഹരി എല്ലാ ജീവികളുടെ ആത്മാവും സ്വയം പ്രകൃതിയുടെ ഇശ്വരനും ആകുന്നു; അവന്റെ പാദസന്നിധിയാണ് ഈ ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു രക്ഷയും സുരക്ഷയും നൽകുന്നത്.

സ വൈ പ്രിയതമശ്ചാത്മാ യതോ ന ഭയമണ്വപി । ഇതി വേദ സ വൈ വിദ്വാന് യോ വിദ്വാന് സ ഗുരുര്ഹരിഃ

അവനാണ് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ആത്മാവ്, അവനിൽ നിന്നു ചെറിയൊരു ഭയവും ഉണ്ടാകുന്നില്ല; ഇത് അറിയുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനി, അത്തരം ജ്ഞാനിയാണ് ഗുരുവായ ഹരി.

നാരദ ഉവാച - പ്രശ്ന ഏവം ഹി സഞ്ഛിന്നോ ഭവതഃ പുരുഷര്ഷഭ । അത്ര മേ വദതോ ഗുഹ്യം നിശാമയ സുനിശ്ചിതമ്

നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാപുരുഷനേ, നിങ്ങളുടെ ചോദ്യം ഇങ്ങനെ ഉത്തരം ലഭിച്ചു; ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയുന്ന ഈ ഗൂഢമായ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

ക്ഷുദ്രം ചരം സുമനസാം ശരണേ മിഥിത്വാ രക്തം ഷഡങ്‌ഘ്രിഗണസാമസു ലുബ്ധകര്ണമ് । അഗ്രേ വൃകാന് അസുതൃപോഽവിഗണയ്യ യാന്തം പൃഷ്ഠേ മൃഗം മൃഗയ ലുബ്ധകബാണഭിന്നമ്

ഒരു ചെറു ജീവി, സുമനസ്സുള്ളവരുടെ സംരക്ഷണം തേടി, ആറു കാലുള്ളവരുടെ മധുരഗാനത്തിൽ കാതുകൊടുത്ത്, മുന്നിൽ നിറയുന്ന തൃപ്തിയില്ലാത്ത ചെന്നായുകളെ ശ്രദ്ധിക്കാതെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു; പിന്നിൽ, വേട്ടക്കാരന്റെ അമ്പിൽ പരിക്കേറ്റ ഒരു മാൻ അവനെ പിന്തുടരുന്നു.

സ ത്വം വിചക്ഷ്യ മൃഗചേഷ്ടിതമാത്മനോഽന്തഃ ചിത്തം നിയച്ഛ ഹൃദി കര്ണധുനീം ച ചിത്തേ । ജഹ്യങ്‌ഗനാശ്രമമസത് തമയൂഥഗാഥം പ്രീണീഹി ഹംസശരണം വിരമ ക്രമേണ

അതിനാൽ, മാനിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ശ്രദ്ധിച്ച്, മനസ്സ് ഹൃദയത്തിൽ കെട്ടിപ്പിടിക്കണം, കുതിരയോടു ചങ്ങല പിടിക്കുന്നവനെപ്പോലെ. സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടവും കൂട്ടത്തിന്റെ ഗാനങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ക്രമേണ ഹംസശരണമായ ഭഗവാന്റെ അടുക്കൽ അഭയം തേടി, സന്തോഷത്തോടെ പിന്മാറണം.

രാജോവാച - (അനുഷ്ടുപ്) ശ്രുതമന്വീക്ഷിതം ബ്രഹ്മന് ഭഗവാന് യദഭാഷത । നൈതജ്ജാനന്തി ഉപാധ്യായാഃ കിം ന ബ്രൂയുര്വിദുര്യദി

രാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഭഗവാൻ പറഞ്ഞത് ഞാൻ കേട്ടും ആലോചിച്ചുമുണ്ട്. ഗുരുക്കന്മാർക്ക് ഇത് അറിയാമെങ്കിൽ അവർ എന്തുകൊണ്ട് ഇതു പഠിപ്പിക്കാറില്ല?

സംശയോഽത്ര തു മേ വിപ്ര സഞ്ഛിന്നസ്തത്കൃതോ മഹാന് । ഋഷയോഽപി ഹി മുഹ്യന്തി യത്ര നേന്ദ്രിയവൃത്തയഃ

ബ്രാഹ്മണനേ, നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് എന്റെ വലിയ സംശയം അകന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എത്താത്തിടത്ത് മഹർഷിമാരും ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആകുന്നു.

കര്മാണ്യാരഭതേ യേന പുമാനിഹ വിഹായ തമ് । അമുത്രാന്യേന ദേഹേന ജുഷ്ടാനി സ യദശ്നുതേ

ഇവിടെ മനുഷ്യൻ ഏത് പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു, ഈ ശരീരം വിട്ട്, മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ അവയുടെ ഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.

ഇതി വേദവിദാം വാദഃ ശ്രൂയതേ തത്ര തത്ര ഹ । കര്മ യത്ക്രിയതേ പ്രോക്തം പരോക്ഷം ന പ്രകാശതേ

വേദം അറിയുന്നവരുടെ ഇടയിൽ ഈ വിഷയത്തിൽ പലവിധ വാദങ്ങൾ കേൾക്കപ്പെടുന്നു; ചെയ്യുന്ന കർമ്മങ്ങൾ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, വ്യക്തമായി കാണാനാവില്ലെന്ന് പറയുന്നു.

നാരദ ഉവാച - യേനൈവാരഭതേ കര്മ തേനൈവാമുത്ര തത്പുമാന് । ഭുങ്‌ക്തേ ഹി അവ്യവധാനേന ലിങ്‌ഗേന മനസാ സ്വയമ്

നാരദൻ പറഞ്ഞു: മനുഷ്യൻ ഏത് കർമ്മം ചെയ്യുന്നു, അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ അവൻ അടുത്ത ജന്മത്തിൽ അതേ മനസ്സും സൂക്ഷ്മശരീരവും കൊണ്ടു തടസ്സമില്ലാതെ അനുഭവിക്കുന്നു.

ശയാനം ഇമം ഉത്സൃജ്യ ശ്വസന്തം പുരുഷോ യഥാ । കര്മാത്മന്യാഹിതം ഭുങ്‌ക്തേ താദൃശേനേതരേണ വാ

ഒരു മനുഷ്യൻ ഉറങ്ങുന്ന, ശ്വാസം എടുക്കുന്ന ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ ആ ശരീരത്തിലോ മറ്റൊന്നിലോ തന്റെ കർമ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.

മമൈതേ മനസാ യദ്യദ് അസൌ അഹം ഇതി ബ്രുവന് । ഗൃഹ്ണീയാത് തത്പുമാന് രാദ്ധം കര്മ യേന പുനര്ഭവഃ

ഈ മനുഷ്യൻ 'ഞാനിതാണ്' എന്ന് മനസ്സിൽ കരുതുന്നതൊക്കെയും, അവൻ ആലോചിച്ച കർമ്മങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പുനർജന്മം അനുഭവിക്കുന്നു.

യഥാനുമീയതേ ചിത്തം ഉഭയൈരിന്ദ്രിയേഹിതൈഃ । ഏവം പ്രാഗ്ദേഹജം കര്മ ലക്ഷ്യതേ ചിത്തവൃത്തിഭിഃ

ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ എങ്ങനെ അനുമാനിക്കാമോ, അതുപോലെ തന്നെ, മുൻജന്മത്തിലെ കർമ്മങ്ങൾ മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചറിയാം.

നാനുഭൂതം ക്വ ചാനേന ദേഹേനാദൃഷ്ടമശ്രുതമ് । കദാചിദ് ഉപലഭ്യേത യദ് രൂപം യാദൃഗാത്മനി

ഈ ശരീരത്തിൽ ഒരിക്കലും അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്തതും, കാണാത്തതും, കേൾക്കാത്തതുമായ രൂപം, ഒരിക്കൽ സ്വയം ഉള്ളിൽ കാണാൻ കഴിയാം.

തേനാസ്യ താദൃശം രാജന് ലിങ്‌ഗിനോ ദേഹസമ്ഭവമ് । ശ്രദ്ധത്സ്വാനനുഭൂതോഽര്ഥോ ന മനഃ സ്പ്രഷ്ടുമര്ഹതി

അതിനാൽ, രാജാവേ, ഈ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ജീവൻ അത്തരം രൂപം നേടുന്നത്. നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്തതെന്തും മനസിന് ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയില്ല.

മന ഏവ മനുഷ്യസ്യ പൂര്വരൂപാണി ശംസതി । ഭവിഷ്യതശ്ച ഭദ്രം തേ തഥൈവ ന ഭവിഷ്യതഃ

മനസ്സാണ് മനുഷ്യന്റെ മുൻകാല രൂപങ്ങളും, വരാനിരിക്കുന്നതും, വരാത്തതും വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്. നിനക്കു ശുഭം നേരുന്നു.

അദൃഷ്ടമശ്രുതം ചാത്ര ക്വചിത് മനസി ദൃശ്യതേ । യഥാ തഥാനുമന്തവ്യം ദേശകാലക്രിയാശ്രയമ്

ഇവിടെ, ചിലപ്പോൾ, കാണാത്തതും കേൾക്കാത്തതുമായത് മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തി എന്നിവ അനുസരിച്ച് നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കണം.

സര്വേ ക്രമാനുരോധേന മനസീന്ദ്രിയഗോചരാഃ । ആയാന്തി ബഹുശോ യാന്തി സര്വേ സമനസോ ജനാഃ

മനസ്സിനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും ലഭ്യമായ എല്ലാ വസ്തുക്കളും ക്രമാനുസൃതമായി പലതവണ വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നു. എല്ലാവർക്കും ഈ അനുഭവം ഒരുപോലെയാണ്.

സത്ത്വൈകനിഷ്ഠേ മനസി ഭഗവത്പാര്ശ്വവര്തിനി । തമശ്ചന്ദ്രമസീവേദം ഉപരജ്യാവഭാസതേ

മനസ്സ് സത്വഗുണത്തിൽ മാത്രം സ്ഥിരമായി, ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഇരുട്ട് ചന്ദ്രന്റെ നിഴൽപോലെ അകറ്റപ്പെടുന്നു, എല്ലാം പ്രകാശിക്കുന്നു.

നാഹം മമേതി ഭാവോഽയം പുരുഷേ വ്യവധീയതേ । യാവദ്‍ബുദ്ധിമനോഽക്ഷാര്ഥ ഗുണവ്യൂഹോ ഹ്യനാദിമാന്

'ഞാൻ', 'എന്റെ' എന്ന ഭാവം മനുഷ്യനിൽ നിലനിൽക്കുന്നത് ബുദ്ധി, മനസ്സ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അനാദികാലഘടന തുടരുന്നത് വരെ മാത്രമാണ്.

സുപ്തിമൂര്ച്ഛോപതാപേഷു പ്രാണായനവിഘാതതഃ । നേഹതേഽഹമിതി ജ്ഞാനം മൃത്യുപ്രജ്വാരയോരപി

ഉറക്കം, മയക്കം, വേദന എന്നിവയിലോ, ശ്വാസം തടസ്സപ്പെടുമ്പോഴോ, മരണവേദനയിലോ പോലും 'ഞാൻ' എന്ന ബോധം ഉണ്ടാകാറില്ല.

ഗര്ഭേ ബാല്യേഽപ്യപൌഷ്കല്യാദ് ഏകാദശവിധം തദാ । ലിങ്‌ഗം ന ദൃശ്യതേ യൂനഃ കുഹ്വാം ചന്ദ്രമസോ യഥാ

ഗർഭത്തിൽക്കും ബാല്യത്തിലും, പൂർണ്ണതയില്ലാത്തതിനാൽ, പതിനൊന്നരൂപത്തിലുള്ള സൂക്ഷ്മശരീരം പ്രകടമാകുന്നില്ല, പുതുചന്ദ്രനിൽ ചന്ദ്രൻ മറഞ്ഞിരിപ്പുപോലെ.

അര്ഥേ ഹി അവിദ്യമാനേഽപി സംസൃതിര്ന നിവര്തതേ । ധ്യായതോ വിഷയാനസ്യ സ്വപ്നേഽനര്ഥാഗമോ യഥാ

വസ്തു ഇല്ലാതിരുന്നാലും, ജന്മമരണചക്രം നിർത്തപ്പെടുന്നില്ല; വിഷയങ്ങൾ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, സ്വപ്നത്തിൽ അവ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിലും ദുർഭാഗ്യം വരുന്നു.

ഏവം പഞ്ചവിധം ലിങ്‌ഗം ത്രിവൃത്ഷോഡശ വിസ്തൃതമ് । ഏഷ ചേതനയാ യുക്തോ ജീവ ഇത്യഭിധീയതേ

ഇങ്ങനെ, അഞ്ചുവിധത്തിലുള്ള സൂക്ഷ്മശരീരം, മൂന്നു, പതിനാറ് വിധങ്ങളായി വികസിച്ച്, ചൈതന്യത്തോടെ ചേർന്നാൽ അതാണ് ജീവൻ എന്നു പറയുന്നത്.

അനേന പുരുഷോ ദേഹാന് ഉപാദത്തേ വിമുഞ്ചതി । ഹര്ഷം ശോകം ഭയം ദുഃഖം സുഖം ചാനേന വിന്ദതി

ഇതിന്റെ വഴി, മനുഷ്യൻ ശരീരം സ്വീകരിക്കുകയും ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; സന്തോഷം, ദു:ഖം, ഭയം, വേദന, സുഖം എന്നിവയും ഇതിലൂടെയാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്.

യഥാ തൃണജലൂകേയം നാപയാത്യപയാതി ച । ന ത്യജേന്മ്രിയമാണോഽപി പ്രാഗ്ദേഹാഭിമതിം ജനഃ

തൃണത്തിലും വെള്ളത്തിലും ഇരിക്കുന്ന ജലൂകുപോലെ, മരിക്കുമ്പോഴും മനുഷ്യൻ ശരീരാഭിമാനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.

അദൃഷ്ടം ദൃഷ്ടവന്നങ്‌ക്ഷേദ്‍ഭൂതം സ്വപ്നവദന്യഥാ । ഭൂതം ഭവദ്‍ഭവിഷ്യച്ച സുപ്തം സര്വരഹോരഹഃ

കാണാത്തത് കാണുന്നതുപോലെ നശിക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് സ്വപ്നംപോലെ വേറേതായി നിലനിൽക്കുന്നു; കഴിഞ്ഞതും, ഇപ്പോഴുള്ളതും, വരാനിരിക്കുന്നതും എല്ലാം പകലും രാത്രിയും ഉറങ്ങുന്നു.