ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അസ്വര്ഗ്യമയശസ്യം ച ഫല്ഗു കൃച്ഛ്രം ഭയാവഹമ് । ജുഗുപ്സിതം ച സര്വത്ര ഹ്യൌപപത്യം കുലസ്ത്രിയഃ

കുടുംബസ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവല്ലാത്ത പുരുഷനുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് സ്വർഗ്ഗം നൽകുന്നില്ല, അപകീർത്തിയും, അല്പവും, കഷ്ടവും, ഭയവും മാത്രം നൽകുന്നു; എല്ലായിടത്തും അത് നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു.

ശ്രവണാദ് ദര്ശനാദ് ധ്യാനാദ് മയി ഭാവോഽനുകീര്തനാത് । ന തഥാ സന്നികര്ഷേണ പ്രതിയാത തതോ ഗൃഹാന്

എന്നെ കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നതിലും, കാണുന്നതിലും, ധ്യാനിക്കുന്നതിലും, പാടുന്നതിലും ഭക്തി ഉണരുന്നു; ശരീരസാന്നിധ്യം അത്ര പ്രധാനമല്ല. അതിനാൽ, നിങ്ങൾ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങൂ.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഇതി വിപ്രിയമാകര്ണ്യ ഗോപ്യോ ഗോവിന്ദഭാഷിതമ് । വിഷണ്ണാ ഭഗ്നസങ്‌കല്പാഃ ചിന്താമാപുര്ദുരത്യയാമ്

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഗോവിന്ദന്റെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ ഗോപികൾ നിരാശരായി, അവരുടെ എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും തകർന്നുപോയി, അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, അതിജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത വേദനയിൽ ആകുലരായി.

ശ്രീഗോപ്യ ഊചുഃ । മൈവം വിഭോഽര്ഹതി ഭവാന് ഗദിതും നൃശംസം സന്ത്യജ്യ സര്വവിഷയാംസ്തവ പാദമൂലമ് । ഭക്താ ഭജസ്വ ദുരവഗ്രഹ മാ ത്യജാസ്മാന് ദേവോ യഥാഽഽദിപുരുഷോ ഭജതേ മുമുക്ഷൂന്

ഗോപികൾ പറഞ്ഞു: ദയവായി ഇങ്ങനെ ക്രൂരമായി സംസാരിക്കരുതേ, പ്രഭോ! അതു നിനക്ക് യോജിക്കുന്നതല്ല. ഞങ്ങൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് നിന്റെ പാദങ്ങൾക്കു സമീപം എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഭക്തരായ ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം, ദയവായി ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്. മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെ ആദിപുരുഷൻ എപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കാത്തതുപോലെ.

യത്പത്യപത്യസുഹൃദാം അനുവൃത്തിരങ്‌ഗ സ്ത്രീണാം സ്വധര്മ ഇതി ധര്മവിദാ ത്വയോക്തമ് । അസ്ത്വേവമേതദുപദേശപദേ ത്വയീശേ പ്രേഷ്ഠോ ഭവാംസ്തനുഭൃതാം കില ബന്ധുരാത്മാ

സ്ത്രീകളുടെ ധർമ്മം ഭർത്താവിനെയും മക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും സേവിക്കലാണെന്ന് നീ ധർമ്മജ്ഞനായി പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്. എന്നാൽ, പ്രഭോ, നീ തന്നെയാണ് സകലർക്കും പ്രിയനും, ജീവികൾക്കു ബന്ധുവും ആത്മാവുമാണ്. അതിനാൽ നിന്റെ ഉപദേശം ശരിയായാലും, ഞങ്ങൾക്കു നീയാണ് ഏറ്റവും പ്രിയൻ.

കുര്വന്തി ഹി ത്വയി രതിം കുശലാഃ സ്വ ആത്മന് നിത്യപ്രിയേ പതിസുതാദിഭിരാര്തിദൈഃ കിമ് । തന്നഃ പ്രസീദ പരമേശ്വര മാ സ്മ ഛിന്ദ്യാ ആശാം ധൃതാം ത്വയി ചിരാദരവിന്ദനേത്ര

നിത്യപ്രിയനായ നിനക്കാണ് ജ്ഞാനികൾ സ്നേഹം അർപ്പിക്കുന്നത്. ദു:ഖം നൽകുന്ന ഭർത്താവും മകനും മറ്റുള്ളവരും എന്തിനാണ്? അതിനാൽ, പരമേശ്വരാ, ദയവായി ഞങ്ങൾക്കു ദയ കാണിക്കുക, കമലനയനാ, നീയിലേക്കുള്ള ഞങ്ങളുടെ ഈ ദീർഘകാല പ്രതീക്ഷ നശിപ്പിക്കരുത്.

ചിത്തം സുഖേന ഭവതാപഹൃതം ഗൃഹേഷു യന്നിര്വിശത്യുത കരാവപി ഗൃഹ്യകൃത്യേ । പാദൌ പദം ന ചലതസ്തവ പാദമൂലാദ് യാമഃ കഥം വ്രജമഥോ കരവാമ കിം വാ

നിനക്ക് സന്തോഷത്തോടെ വിട്ടുകൊടുത്ത മനസ്സ് ഇനി വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങുന്നില്ല, കൈകൾ വീട്ടുപണികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നില്ല. കാലുകൾ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറുന്നില്ല. അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ വ്രജയിലേക്ക് പോകും, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?

സിഞ്ചാങ്‌ഗ നസ്ത്വദധരാമൃതപൂരകേണ ഹാസാവലോകകലഗീതജഹൃച്ഛയാഗ്നിമ് । നോ ചേദ് വയം വിരഹജാഗ്നി ഉപയുക്തദേഹാ ധ്യാനേന യാമ പദയോഃ പദവീം സഖേ തേ

പ്രിയനേ, നിന്റെ അധരാമൃതം, ചിരിയും ദൃഷ്ടിയും മധുരഗാനവും കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ ആനന്ദത്തിൽ നനയിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, വേർപാടിന്റെ തീയിൽ ദഹിച്ചുകൊണ്ട്, ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ധ്യാനത്തിലൂടെ നിന്റെ പാദസന്നിധിയിൽ എത്തും, സഖാവേ.

യര്ഹ്യമ്ബുജാക്ഷ തവ പാദതലം രമായാ ദത്തക്ഷണം ക്വചിദരണ്യജനപ്രിയസ്യ । അസ്പ്രാക്ഷ്മ തത്പ്രഭൃതി നാന്യസമക്ഷമങ്ഗ സ്ഥാതും ത്വയാഭിരമിതാ ബത പാരയാമഃ

കമലനയനാ, നിന്റെ പാദത്തളങ്ങൾ, ഒരു നിമിഷം പോലും ലക്ഷ്മിക്ക് ലഭിച്ച ആ ഭാഗ്യം, ഞങ്ങൾ സ്പർശിച്ച നിമിഷം മുതൽ, നിനക്ക് ആകർഷിതരായി, മറ്റാരുടെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ നിൽക്കാൻ ഞങ്ങൾക്കാവുന്നില്ല.

ശ്രീര്യത്പദാമ്ബുജരജശ്ചകമേ തുലസ്യാ ലബ്ധ്വാപി വക്ഷസി പദം കില ഭൃത്യജുഷ്ടമ് । യസ്യാഃ സ്വവീക്ഷണ കൃതേഽന്യസുരപ്രയാസഃ തദ്വദ് വയം ച തവ പാദരജഃ പ്രപന്നാഃ

ലക്ഷ്മി തന്നെ നിന്റെ പാദധൂളി ആഗ്രഹിച്ചു, അവൾക്ക് നെഞ്ചിൽ സ്ഥാനം ലഭിച്ചിട്ടും, ഭൃത്യന്മാർ സേവിക്കുന്നതും, അവൾക്ക് അതു മതിയാവുന്നില്ല. നിന്റെ ദൃഷ്ടിക്ക് വേണ്ടി മറ്റുള്ള ദേവതകളും ശ്രമിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഞങ്ങളും നിന്റെ പാദധൂളിയിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചവരാണ്.

തന്നഃ പ്രസീദ വൃജിനാര്ദന തേഽന്ഘ്രിമൂലം പ്രാപ്താ വിസൃജ്യ വസതീസ്ത്വദുപാസനാശാഃ । ത്വത്സുന്ദരസ്മിത നിരീക്ഷണതീവ്രകാമ തപ്താത്മനാം പുരുഷഭൂഷണ ദേഹി ദാസ്യമ്

അതിനാൽ, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങളോടു ദയ കാണിക്കണം. നിന്റെ സേവനാശയത്തോടെ ഞങ്ങൾ വീടുകളും എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചു, നിന്റെ പാദസന്നിധിയിൽ എത്തി. മനസ്സിൽ കനൽപോലെ കത്തുന്ന നിന്റെ സുന്ദരമായ ചിരിയും ദൃഷ്ടിയും ആഗ്രഹിച്ച്, പുരുഷശിരോമണേ, ഞങ്ങൾക്കു ദാസ്യഭാഗ്യം നൽകണം.

വീക്ഷ്യാലകാവൃതമുഖം തവ കുണ്ഡലശ്രീ ഗണ്ഡസ്ഥലാധരസുധം ഹസിതാവലോകമ് । ദത്താഭയം ച ഭുജദണ്ഡയുഗം വിലോക്യ വക്ഷഃ ശ്രിയൈകരമണം ച ഭവാമ ദാസ്യഃ

നിന്റെ കേശങ്ങൾ മുഖം ചുറ്റി, കാതിലോലങ്ങൾ കണ്മുട്ടിൽ തിളങ്ങി, ചുണ്ടിന്റെ അമൃതം, ചിരിയും ദൃഷ്ടിയും, ഭയമില്ലാത്തതിന്റെ ഉറപ്പു നൽകുന്ന കൈകൾ, ലക്ഷ്മിയുടെ ഏകവാസസ്ഥലമായ നെഞ്ച്—ഇവയെല്ലാം കണ്ടപ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്കു നിന്റെ ദാസ്യമായിരിക്കാൻ മാത്രമേ ആഗ്രഹമുണ്ടാകൂ.

കാ സ്ത്ര്യങ്‌ഗ തേ കലപദായതമൂര്ച്ഛിതേന സമ്മോഹിതാര്യചരിതാന്ന ചലേത്ത്രിലോക്യാമ് । ത്രൈലോക്യസൌഭഗമിദം ച നിരീക്ഷ്യ രൂപം യദ് ഗോദ്വിജദ്രുമമൃഗാഃ പുലകാന്യബിഭ്രന്

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, നിന്റെ മധുരമായ വാക്കുകളും ദിവ്യകൃത്യങ്ങളും കേട്ട് ആകർഷിതയായ സ്ത്രീ ആരാണ് നിന്നിൽ നിന്ന് മനസ്സു മാറ്റുക? പശുക്കൾക്കും പക്ഷികൾക്കും മരങ്ങൾക്കും മാൻമരങ്ങൾക്കും പോലും ആനന്ദം നൽകുന്ന നിന്റെ ഈ സൗന്ദര്യം കണ്ടാൽ ആരാണ് വിചലിക്കാത്തത്?

വ്യക്തം ഭവാന് വ്രജഭയാര്തിഹരോഽഭിജാതോ ദേവോ യഥാഽഽദിപുരുഷഃ സുരലോകഗോപ്താ । തന്നോ നിധേഹി കരപങ്‌കജമാര്തബന്ധോ തപ്തസ്തനേഷു ച ശിരഃസു ച കിങ്‌കരീണാമ്

നിശ്ചയമായി, ഭയം ദു:ഖം മാറ്റാൻ, ദേവന്മാരുടെ രക്ഷകനായ ആദിപുരുഷനെപ്പോലെ, നീ വ്രജയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദു:ഖിതരുടെ സ്നേഹിതാ, നിന്റെ കമലപോലുള്ള കൈ ഞങ്ങളുടെ കനലുപോലുള്ള കുരുവികളിലും തലകളിലും വയ്ക്കണം.

ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഇതി വിക്ലവിതം താസാം ശ്രുത്വാ യോഗേശ്വരേശ്വരഃ । പ്രഹസ്യ സദയം ഗോപീഃ ആത്മാരാമോഽപ്യരീരമത്

ശുകൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വേദനയോടെയുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, യോഗേശ്വരന്മാരുടെ ഇശ്വരനായ കൃഷ്ണൻ, സ്വയം തൃപ്തനാണെങ്കിലും, ദയയോടെ പുഞ്ചിരിച്ചു, ഗോപികളിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തി.

( മിശ്ര ) താഭിഃ സമേതാഭിരുദാരചേഷ്ടിതഃ പ്രിയേക്ഷണോത്ഫുല്ലമുഖീഭിരച്യുതഃ । ഉദാരഹാസദ്വിജകുന്ദദീധതിഃ വ്യരോചതൈണാങ്‌ക ഇവോഡുഭിര്വൃതഃ

ആ ഗോപികൾക്കിടയിൽ, കൃഷ്ണൻ അവരെ നോക്കിയപ്പോൾ മുഖം പുഷ്പിച്ച, പുഞ്ചിരി ജാതിമല്ലികപൂവുപോലെ തിളങ്ങുന്നവനായി, അവരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ചന്ദ്രൻ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഉപഗീയമാന ഉദ്‍ഗായന് വനിതാശതയൂഥപഃ । മാലാം ബിഭ്രദ് വൈജയന്തീം വ്യചരന് മണ്ഡയന് വനമ്

നൂറുകണക്കിന് സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ, അവർ പാടുമ്പോഴും പാടിക്കൊടുക്കുമ്പോഴും, വൈജയന്തിമാല ധരിച്ച്, കൃഷ്ണൻ വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു, അതിനെ അലങ്കരിച്ചു.

നദ്യാഃ പുലിനമാവിശ്യ ഗോപീഭിര്ഹിമവാലുകമ് । രേമേ തത്തരലാനന്ദ കുമുദാമോദവായുനാ

നദിയുടെ തീരത്ത്, തണുത്ത മണൽ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്, ഗോപികളോടൊപ്പം കൃഷ്ണൻ കയറി, കുമുദപ്പൂവിന്റെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ മൃദുലമായ കാറ്റിൽ ആനന്ദത്തോടെ കായികം നടത്തി.

( വസംതതിലകാ ) ബാഹുപ്രസാരപരിരമ്ഭകരാലകോരു നീവീസ്തനാലഭനനര്മനഖാഗ്രപാതൈഃ । ക്ഷ്വേല്യാവലോകഹസിതൈര്വ്രജസുന്ദരീണാം ഉത്തമ്ഭയന് രതിപതിം രമയാഞ്ചകാര

വിരൽവിരിച്ച കൈകളാൽ അണച്ചും, അങ്കലക്ഷ്യങ്ങൾ ചേർത്തും, കളിയിലൂടെയും, സ്തനബന്ധങ്ങൾ അഴിച്ചും, നഖങ്ങൾ സ്പർശിച്ചും, ചിരിയും കാഴ്ചയും പുഞ്ചിരിയുംകൊണ്ട്, വ്രജസുന്ദരിമാരുടെ മനസ്സിൽ സ്നേഹദേവതയെ ഉണർത്തി, കൃഷ്ണൻ അവരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഏവം ഭഗവതഃ കൃഷ്ണാത് ലബ്ധമാനാ മഹാത്മനഃ । ആത്മാനം മേനിരേ സ്ത്രീണാം മാനിന്യോഽഭ്യധികം ഭുവി

എങ്ങനെങ്കിലും മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച സ്ത്രീകൾ, ഭൂമിയിൽ തന്നെ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവതികളാണെന്ന് അഭിമാനത്തോടെ കരുതുകയായിരുന്നു.

താസാം തത് സൌഭഗമദം വീക്ഷ്യ മാനം ച കേശവഃ । പ്രശമായ പ്രസാദായ തത്രൈവാന്തരധീയത

അവരുടെ ഭാഗ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള അഭിമാനം കേശവൻ കണ്ടപ്പോൾ, അവരെ ശമിപ്പിക്കാനും അനുഗ്രഹിക്കാനും അവിടുന്ന് ഉടൻ അദൃശ്യനായി.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ ഏകോന്ത്രിംശോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പരമഹംസന്മാരുടെ ശാസ്ത്രമായ ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യപകുതിയിലെ ഇരുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

( മാലിനീ ) ഭവഭയമപഹന്തും ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസാരം നിഗമകൃദ് ഉപജഹ്രേ ഭൃങ്ഗവദ് വേദസാരമ് । അമൃതമുദധിതശ്ചാ പായയദ് ഭൃത്യവര്ഗാന് പുരുഷം ഋഷഭമാദ്യം കൃഷ്ണസംജ്ഞം നതോഽസ്മി

ഭവഭയത്തെ അകറ്റാനും ജ്ഞാനവിജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരം ഭൃത്യന്മാർക്ക് പകർന്നുതരാനും, കമലത്തിൽ നിന്ന് തേൻ എടുക്കുന്ന തേനുപോലെ വേദസാരം എടുത്ത് അമൃതംപോലുള്ള ഉപദേശം നൽകിയ കൃഷ്ണസഞ്ച്ഞനായ ആദിപുരുഷനോടാണ് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നത്.

ഹരിര്ദേഹഭൃതാമാത്മാ സ്വയം പ്രകൃതിരീശ്വരഃ । തത്പാദമൂലം ശരണം യതഃ ക്ഷേമോ നൃണാമിഹ

ഹരി എല്ലാ ജീവികളുടെ ആത്മാവും സ്വയം പ്രകൃതിയുടെ ഇശ്വരനും ആകുന്നു; അവന്റെ പാദസന്നിധിയാണ് ഈ ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു രക്ഷയും സുരക്ഷയും നൽകുന്നത്.

സ വൈ പ്രിയതമശ്ചാത്മാ യതോ ന ഭയമണ്വപി । ഇതി വേദ സ വൈ വിദ്വാന് യോ വിദ്വാന് സ ഗുരുര്ഹരിഃ

അവനാണ് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ആത്മാവ്, അവനിൽ നിന്നു ചെറിയൊരു ഭയവും ഉണ്ടാകുന്നില്ല; ഇത് അറിയുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനി, അത്തരം ജ്ഞാനിയാണ് ഗുരുവായ ഹരി.

നാരദ ഉവാച - പ്രശ്ന ഏവം ഹി സഞ്ഛിന്നോ ഭവതഃ പുരുഷര്ഷഭ । അത്ര മേ വദതോ ഗുഹ്യം നിശാമയ സുനിശ്ചിതമ്

നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാപുരുഷനേ, നിങ്ങളുടെ ചോദ്യം ഇങ്ങനെ ഉത്തരം ലഭിച്ചു; ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയുന്ന ഈ ഗൂഢമായ കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

ക്ഷുദ്രം ചരം സുമനസാം ശരണേ മിഥിത്വാ രക്തം ഷഡങ്‌ഘ്രിഗണസാമസു ലുബ്ധകര്ണമ് । അഗ്രേ വൃകാന് അസുതൃപോഽവിഗണയ്യ യാന്തം പൃഷ്ഠേ മൃഗം മൃഗയ ലുബ്ധകബാണഭിന്നമ്

ഒരു ചെറു ജീവി, സുമനസ്സുള്ളവരുടെ സംരക്ഷണം തേടി, ആറു കാലുള്ളവരുടെ മധുരഗാനത്തിൽ കാതുകൊടുത്ത്, മുന്നിൽ നിറയുന്ന തൃപ്തിയില്ലാത്ത ചെന്നായുകളെ ശ്രദ്ധിക്കാതെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു; പിന്നിൽ, വേട്ടക്കാരന്റെ അമ്പിൽ പരിക്കേറ്റ ഒരു മാൻ അവനെ പിന്തുടരുന്നു.