ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പരിവേഷയന്ത്യസ്തദ്ധിത്വാ പായയന്ത്യഃ ശിശൂന് പയഃ । ശുശ്രൂഷന്ത്യഃ പതീന് കാശ്ചിദ് അശ്നന്ത്യോഽപാസ്യ ഭോജനമ്

ചിലർ ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്നതിനിടയിൽ ജോലി ഉപേക്ഷിച്ചു; ചിലർ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് പാൽ കൊടുക്കുന്നതിനിടയിൽ അവരെ വിട്ടുപോയി; മറ്റുചിലർ ഭർത്താക്കന്മാരെ സേവിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെയായിരുന്നു പുറപ്പെട്ടത്.

ലിമ്പന്ത്യഃ പ്രമൃജന്ത്യോഽന്യാ അഞ്ജന്ത്യഃ കാശ്ച ലോചനേ । വ്യത്യസ്തവസ്ത്രാഭരണാഃ കാശ്ചിത് കൃഷ്ണാന്തികം യയുഃ

ചിലർ ഉണക്കുവാനോ കഴുകാനോ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, മറ്റുചിലർ കണ്ണിൽ കാജൽ ഇടുമ്പോൾ, വസ്ത്രവും ആഭരണവും അശുദ്ധമായി, അവർ കൃഷ്ണന്റെ അടുത്തേക്ക് ഓടി.

താ വാര്യമാണാഃ പതിഭിഃ പിതൃഭിഃ ഭ്രാതൃബന്ധുഭിഃ । ഗോവിന്ദാപഹൃതാത്മാനോ ന ന്യവര്തന്ത മോഹിതാഃ

ഭർത്താക്കന്മാരും പിതാക്കളും സഹോദരന്മാരും ബന്ധുക്കളും തടഞ്ഞിട്ടും, ഗോവിന്ദൻ അവരുടെ മനസ്സു കവർന്നതിനാൽ, അവർ ആരും തടയാനായില്ല, മായയിൽ പെട്ടുപോയവരായിരുന്നു.

അന്തര്ഗൃഹഗതാഃ കാശ്ചിദ് ഗോപ്യോഽലബ്ധവിനിര്ഗമാഃ । കൃഷ്ണം തദ്‍ഭാവനായുക്താ ദധ്യുര്മീലിതലോചനാഃ

ചില ഗോപികൾ വീടിനകത്ത് നിന്നു പുറത്തു വരാൻ കഴിയാതിരുന്നതിനാൽ, കൃഷ്ണനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച്, കണ്ണടച്ച് അവനെ ചിന്തിച്ചു.

ദുഃസഹപ്രേഷ്ഠവിരഹ തീവ്രതാപധുതാശുഭാഃ । ധ്യാനപ്രാപ്താച്യുതാശ്ലേഷ നിര്വൃത്യാ ക്ഷീണമങ്‌ഗലാഃ

പ്രിയനുമായി വേർപാടിന്റെ അത്യന്തം സഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത വേദനയിൽ തളർന്ന അവർ, അതിവിശേഷമായ കഷ്ടപ്പാടിലൂടെ എല്ലാ ദുഷ്പ്രഭാവങ്ങളും കഴുകിക്കളഞ്ഞു; ധ്യാനത്തിലൂടെ അച്യുതനുമായി ഏകതയിൽ ലയിച്ചപ്പോൾ, ആ ആനന്ദത്തിൽ അവരുടെ എല്ലാ ദുർദൈവങ്ങളും അകന്നു.

തമേവ പരമാത്മാനം ജാരബുദ്ധ്യാപി സങ്‌ഗതാഃ । ജഹുര്ഗുണമയം ദേഹം സദ്യഃ പ്രക്ഷീണബന്ധനാഃ

പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം, പ്രേമികഭാവത്തിൽ പോലും, അവർ ചേർന്നപ്പോൾ, ഗുണങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ശരീരം ഉടൻ ഉപേക്ഷിച്ചു; അവരുടെ ബന്ധങ്ങൾ അതിവേഗം അകന്നു.

ശ്രീപരീക്ഷിദുവാച - കൃഷ്ണം വിദുഃ പരം കാന്തം ന തു ബ്രഹ്മതയാ മുനേ । ഗുണപ്രവാഹോപരമഃ താസാം ഗുണധിയാം കഥമ്

ശ്രീപരീക്ഷിതൻ ചോദിച്ചു: മുനിവരേ, വ്രജസ്ത്രീകൾ കൃഷ്ണനെ പരമപ്രിയനായി മാത്രം അറിഞ്ഞു, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായി അല്ല; ഗുണങ്ങളിൽ മനസ്സ് നിർത്തിയവർക്കു എങ്ങനെ ഗുണങ്ങളുടെ പ്രവാഹം നിലയ്ക്കാനാകും?

ശ്രീശുക ഉവാച - ഉക്തം പുരസ്താദ് ഏതത്തേ ചൈദ്യഃ സിദ്ധിം യഥാ ഗതഃ । ദ്വിഷന്നപി ഹൃഷീകേശം കിമുതാധോക്ഷജപ്രിയാഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇതു മുമ്പ് ഞാൻ പറഞ്ഞതാണല്ലോ—ചെദ്യനായ ശിശുപാലനും എങ്ങനെ മോക്ഷം ലഭിച്ചുവെന്ന്. ഹൃഷീകേശനോടു വെറുപ്പുള്ളവനും മോക്ഷം നേടി, അപ്പോൾ അദ്ധോക്ഷജനോടു പ്രിയം പുലർത്തുന്നവർക്ക് എത്രയോ അധികം ലഭിക്കും.

നൃണാം നിഃശ്രേയസാര്ഥായ വ്യക്തിര്ഭഗവതോ നൃപ । അവ്യയസ്യാപ്രമേയസ്യ നിര്ഗുണസ്യ ഗുണാത്മനഃ

ജനങ്ങളുടെ പരമമംഗളത്തിനായി, മഹാരാജാവേ, അക്ഷയം, അളക്കാനാകാത്തത്, ഗുണങ്ങൾക്ക് അതീതൻ, എന്നാൽ എല്ലാ ഗുണങ്ങളുടെയും ആധാരമായ ഭഗവാൻ തന്നെ സ്വയം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

കാമം ക്രോധം ഭയം സ്നേഹം ഐക്യം സൌഹൃദമേവ ച । നിത്യം ഹരൌ വിദധതോ യാന്തി തന്മയതാം ഹി തേ

ആശ, കോപം, ഭയം, സ്‌നേഹം, ഐക്യം, സൗഹൃദം—ഇവയെല്ലാം നിരന്തരം ഹരിയിലേക്കു നയിക്കുന്നവർ, ഒടുവിൽ അവനിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നു.

ന ചൈവം വിസ്മയഃ കാര്യോ ഭവതാ ഭഗവത്യജേ । യോഗേശ്വരേശ്വരേ കൃഷ്ണേ യത ഏതദ് വിമുച്യതേ

ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത് കണ്ടു നിങ്ങൾ അത്ഭുതപ്പെടേണ്ടതില്ല; യോഗശക്തികളുടെ യജമാനനായ അജനായ കൃഷ്ണനാൽ തന്നെയാണ് ഇങ്ങനെയുള്ള മോക്ഷം സാധ്യമാകുന്നത്.

താ ദൃഷ്ട്വാന്തികമായാതാ ഭഗവാന് വ്രജയോഷിതഃ । അവദദ് വദതാം ശ്രേഷ്ഠോ വാചഃ പേശൈര്വിമോഹയന്

വ്രജയുവതികളെ സമീപത്തേക്ക് വരുന്നത് കണ്ടു, വാക്കുകളിൽ ഏറ്റവും പ്രഭാവശാലിയായ ഭഗവാൻ, മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവരുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിച്ചു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - സ്വാഗതം വോ മഹാഭാഗാഃ പ്രിയം കിം കരവാണി വഃ । വ്രജസ്യാനാമയം കച്ചിദ് ബ്രൂതാഗമനകാരണമ്

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: സ്വാഗതം, മഹാഭാഗ്യവതികളേ! ഞാൻ നിങ്ങൾക്കായി എന്ത് ചെയ്യണം? വ്രജയിൽ എല്ലാം സുഖമാണോ? നിങ്ങൾ വന്നതിന്റെ കാര്യം പറയൂ.

രജന്യേഷാ ഘോരരൂപാ ഘോരസത്ത്വനിഷേവിതാ । പ്രതിയാത വ്രജം നേഹ സ്ഥേയം സ്ത്രീഭിഃ സുമധ്യമാഃ

ഈ രാത്രി ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ, ക്രൂരജന്തുക്കൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സുന്ദരിയായ സ്ത്രീകളേ, നിങ്ങൾ വ്രജയിലേക്കു മടങ്ങൂ, ഇവിടെ നിൽക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല.

മാതരഃ പിതരഃ പുത്രാ ഭ്രാതരഃ പതയശ്ച വഃ । വിചിന്വന്തി ഹ്യപശ്യന്തോ മാ കൃഢ്വം ബന്ധുസാധ്വസമ്

നിങ്ങളുടെ അമ്മമാർ, അച്ചന്മാർ, മക്കൾ, സഹോദരന്മാർ, ഭർത്താക്കന്മാർ—എല്ലാവരും നിങ്ങളെ തിരയുകയാണ്, കാണാൻ കഴിയാതെ വിഷമിക്കുന്നു; ബന്ധുക്കൾക്ക് വിഷമം ഉണ്ടാക്കരുത്.

ദൃഷ്ടം വനം കുസുമിതം രാകേശ കരരഞ്ജിതമ് । യമുനാ അനിലലീലൈജത് തരുപല്ലവശോഭിതമ്

നിങ്ങൾ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ചന്ദ്രനാൽ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ, യമുനയുടെ കാറ്റ് ഇളം ഇലയിലേയ്ക്ക് വീശുന്ന ഈ വനം കണ്ടു കഴിഞ്ഞു.

തദ് യാത മാ ചിരം ഗോഷ്ഠം ശുശ്രൂഷധ്വം പതീന് സതീഃ । ക്രന്ദന്തി വത്സാ ബാലാശ്ച താന് പായയത ദുഹ്യത

ഇനി വൈകാതെ, ഉടൻ തന്നെ ഗോപുരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, ഭർത്താക്കന്മാരെ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുക; കിടാക്കിടാർ, കുട്ടികൾ—allവരും കരയുന്നു—പോയ് അവരെ പാലിക്കുകയും, പശുക്കളെ പാൽകുടിക്കുകയും ചെയ്യൂ.

അഥവാ മദഭിസ്നേഹാദ് ഭവത്യോ യന്ത്രിതാശയാഃ । ആഗതാ ഹ്യുപപന്നം വഃ പ്രീയന്തേ മയി ജന്തവഃ

അല്ലെങ്കിൽ, എന്നിലേക്കുള്ള അതീവ സ്‌നേഹത്തിൽ ആകർഷിതരായി നിങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നതായിരിക്കാം; അതു സ്വാഭാവികമാണ്, എല്ലാ ജീവികളും എന്നിലേക്കാണ് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നത്.

ഭര്തുഃ ശുശ്രൂഷണം സ്ത്രീണാം പരോ ധര്മോ ഹ്യമായയാ । തദ്‍ബന്ധൂനാം ച കല്യാണഃ പ്രജാനാം ചാനുപോഷണമ്

സ്ത്രീകൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മം ഭർത്താവിനെ സത്യസന്ധമായി സേവിക്കുക, ബന്ധുക്കളെ സംരക്ഷിക്കുക, മക്കളെ പോഷിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്.

ദുഃശീലോ ദുര്ഭഗോ വൃദ്ധോ ജഡോ രോഗ്യധനോഽപി വാ । പതിഃ സ്ത്രീഭിര്ന ഹാതവ്യോ ലോകേപ്സുഭിരപാതകീ

ഭർത്താവ് ദുഷ്ടസ്വഭാവക്കാരനായാലും, ദുർദൈവശാലിയായാലും, വയസ്സായാലും, മന്ദബുദ്ധിയായാലും, രോഗിയായാലും, ദരിദ്രനായാലും, ഈ ലോകത്തിൽ പുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിക്കാനാവില്ല.

അസ്വര്ഗ്യമയശസ്യം ച ഫല്ഗു കൃച്ഛ്രം ഭയാവഹമ് । ജുഗുപ്സിതം ച സര്വത്ര ഹ്യൌപപത്യം കുലസ്ത്രിയഃ

കുടുംബസ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവല്ലാത്ത പുരുഷനുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് സ്വർഗ്ഗം നൽകുന്നില്ല, അപകീർത്തിയും, അല്പവും, കഷ്ടവും, ഭയവും മാത്രം നൽകുന്നു; എല്ലായിടത്തും അത് നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു.

ശ്രവണാദ് ദര്ശനാദ് ധ്യാനാദ് മയി ഭാവോഽനുകീര്തനാത് । ന തഥാ സന്നികര്ഷേണ പ്രതിയാത തതോ ഗൃഹാന്

എന്നെ കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നതിലും, കാണുന്നതിലും, ധ്യാനിക്കുന്നതിലും, പാടുന്നതിലും ഭക്തി ഉണരുന്നു; ശരീരസാന്നിധ്യം അത്ര പ്രധാനമല്ല. അതിനാൽ, നിങ്ങൾ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങൂ.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഇതി വിപ്രിയമാകര്ണ്യ ഗോപ്യോ ഗോവിന്ദഭാഷിതമ് । വിഷണ്ണാ ഭഗ്നസങ്‌കല്പാഃ ചിന്താമാപുര്ദുരത്യയാമ്

ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഗോവിന്ദന്റെ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ ഗോപികൾ നിരാശരായി, അവരുടെ എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും തകർന്നുപോയി, അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, അതിജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത വേദനയിൽ ആകുലരായി.

ശ്രീഗോപ്യ ഊചുഃ । മൈവം വിഭോഽര്ഹതി ഭവാന് ഗദിതും നൃശംസം സന്ത്യജ്യ സര്വവിഷയാംസ്തവ പാദമൂലമ് । ഭക്താ ഭജസ്വ ദുരവഗ്രഹ മാ ത്യജാസ്മാന് ദേവോ യഥാഽഽദിപുരുഷോ ഭജതേ മുമുക്ഷൂന്

ഗോപികൾ പറഞ്ഞു: ദയവായി ഇങ്ങനെ ക്രൂരമായി സംസാരിക്കരുതേ, പ്രഭോ! അതു നിനക്ക് യോജിക്കുന്നതല്ല. ഞങ്ങൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് നിന്റെ പാദങ്ങൾക്കു സമീപം എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഭക്തരായ ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം, ദയവായി ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്. മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെ ആദിപുരുഷൻ എപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കാത്തതുപോലെ.

യത്പത്യപത്യസുഹൃദാം അനുവൃത്തിരങ്‌ഗ സ്ത്രീണാം സ്വധര്മ ഇതി ധര്മവിദാ ത്വയോക്തമ് । അസ്ത്വേവമേതദുപദേശപദേ ത്വയീശേ പ്രേഷ്ഠോ ഭവാംസ്തനുഭൃതാം കില ബന്ധുരാത്മാ

സ്ത്രീകളുടെ ധർമ്മം ഭർത്താവിനെയും മക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും സേവിക്കലാണെന്ന് നീ ധർമ്മജ്ഞനായി പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്. എന്നാൽ, പ്രഭോ, നീ തന്നെയാണ് സകലർക്കും പ്രിയനും, ജീവികൾക്കു ബന്ധുവും ആത്മാവുമാണ്. അതിനാൽ നിന്റെ ഉപദേശം ശരിയായാലും, ഞങ്ങൾക്കു നീയാണ് ഏറ്റവും പ്രിയൻ.

കുര്വന്തി ഹി ത്വയി രതിം കുശലാഃ സ്വ ആത്മന് നിത്യപ്രിയേ പതിസുതാദിഭിരാര്തിദൈഃ കിമ് । തന്നഃ പ്രസീദ പരമേശ്വര മാ സ്മ ഛിന്ദ്യാ ആശാം ധൃതാം ത്വയി ചിരാദരവിന്ദനേത്ര

നിത്യപ്രിയനായ നിനക്കാണ് ജ്ഞാനികൾ സ്നേഹം അർപ്പിക്കുന്നത്. ദു:ഖം നൽകുന്ന ഭർത്താവും മകനും മറ്റുള്ളവരും എന്തിനാണ്? അതിനാൽ, പരമേശ്വരാ, ദയവായി ഞങ്ങൾക്കു ദയ കാണിക്കുക, കമലനയനാ, നീയിലേക്കുള്ള ഞങ്ങളുടെ ഈ ദീർഘകാല പ്രതീക്ഷ നശിപ്പിക്കരുത്.

ചിത്തം സുഖേന ഭവതാപഹൃതം ഗൃഹേഷു യന്നിര്വിശത്യുത കരാവപി ഗൃഹ്യകൃത്യേ । പാദൌ പദം ന ചലതസ്തവ പാദമൂലാദ് യാമഃ കഥം വ്രജമഥോ കരവാമ കിം വാ

നിനക്ക് സന്തോഷത്തോടെ വിട്ടുകൊടുത്ത മനസ്സ് ഇനി വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങുന്നില്ല, കൈകൾ വീട്ടുപണികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നില്ല. കാലുകൾ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറുന്നില്ല. അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ വ്രജയിലേക്ക് പോകും, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?

സിഞ്ചാങ്‌ഗ നസ്ത്വദധരാമൃതപൂരകേണ ഹാസാവലോകകലഗീതജഹൃച്ഛയാഗ്നിമ് । നോ ചേദ് വയം വിരഹജാഗ്നി ഉപയുക്തദേഹാ ധ്യാനേന യാമ പദയോഃ പദവീം സഖേ തേ

പ്രിയനേ, നിന്റെ അധരാമൃതം, ചിരിയും ദൃഷ്ടിയും മധുരഗാനവും കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ ആനന്ദത്തിൽ നനയിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, വേർപാടിന്റെ തീയിൽ ദഹിച്ചുകൊണ്ട്, ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ധ്യാനത്തിലൂടെ നിന്റെ പാദസന്നിധിയിൽ എത്തും, സഖാവേ.