ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

യഥാ ഹി ഭാനോരുദയോ നൃചക്ഷുഷാം തമോ നിഹന്യാന്ന തു സദ് വിധത്തേ । ഏവം സമീക്ഷാ നിപുണാ സതീ മേ ഹന്യാത്തമിസ്രം പുരുഷസ്യ ബുദ്ധേഃ

സൂര്യന്‍ ഉദിച്ചാല്‍ മനുഷ്യരുടെ കണ്ണിന് ഇരുണ്ടിരുട്ട് അകറ്റപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ അതു സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. അങ്ങനെ തന്നെ എന്റെ സൂക്ഷ്മമായ വിവേകം മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധിയിലെ അജ്ഞാനാന്ധകാരം അകറ്റുന്നു.

ഏഷ സ്വയംജ്യോതിരജോഽപ്രമേയോ മഹാനുഭൂതിഃ സകലാനുഭൂതിഃ । ഏകോഽദ്വിതീയോ വചസാം വിരാമേ യേനേഷിതാ വാഗസവശ്ചരന്തി

സ്വയം പ്രകാശമായ, ജനനമില്ലാത്ത, അളക്കാനാകാത്ത ഈ ആത്മാവാണ് മഹാനുഭവം, എല്ലായാനുഭവവും. രണ്ടാമൊന്നുമില്ലാത്ത ഏകത്വം, വാക്ക് അവസാനിക്കുമ്പോള്‍ വാക്കിനെയും പ്രാണനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ഇതുതന്നെ.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഏതാവാന് ആത്മസമ്മോഹോ യദ് വികല്പസ്തു കേവലേ । ആത്മന്നൃതേ സ്വമാത്മാനം അവലമ്ബോ ന യസ്യ ഹി

ശുദ്ധമായതില്‍ വ്യത്യാസം കാണുന്ന മനോഭാവം തന്നെയാണ് ആത്മാഭ്രമം. ആത്മാവിന് പുറത്ത് സ്വയം ആശ്രയിക്കാനുള്ള മറ്റൊന്നുമില്ല.

യന്നാമാകൃതിഭിര്ഗ്രാഹ്യം പഞ്ചവര്ണമബാധിതമ് । വ്യര്ഥേനാപ്യര്ഥവാദോഽയം ദ്വയം പണ്ഡിതമാനിനാമ്

പേര് രൂപങ്ങളാല്‍ പിടിക്കപ്പെടുന്ന, അഞ്ചു വകഭേദങ്ങളുള്ളതും തര്‍ക്കരഹിതവുമായതും, അര്‍ത്ഥമില്ലെങ്കിലും പ്രശംസയാണിത്. ഇങ്ങനെ ഇരട്ടത്വം സ്വയം ജ്ഞാനിയെന്നു കരുതുന്നവര്‍ക്കാണ്.

യോഗിനോഽപക്വയോഗസ്യ യുഞ്ജതഃ കായ ഉത്ഥിതൈഃ । ഉപസര്ഗൈര്വിഹന്യേത തത്രായം വിഹിതോ വിധിഃ

പൂര്‍ണമായിട്ടില്ലാത്ത യോഗത്തില്‍ ഏര്‍പ്പെട്ടിരിക്കുന്ന യോഗിക്ക് ശരീരത്തില്‍ നിന്നുള്ള തടസ്സങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകാം. അതിനായാണ് ഈ നിയമം നിര്‍ദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.

യോഗധാരണയാ കാംശ്ചിദ് ആസനൈര്ധാരണാന്വിതൈഃ । തപോമന്ത്രൌഷധൈഃ കാംശ്ചിദ് ഉപസര്ഗാന് വിനിര്ദഹേത്

യോഗധാരണയുടെ ശക്തിയാൽ ചിലർ ആശനങ്ങൾക്കും ധാരണയ്ക്കുമൊപ്പം ദു:ഖങ്ങൾ അകറ്റുന്നു; മറ്റുചിലർ തപസ്സും മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്നു.

കാംശ്ചിത് മമാനുധ്യാനേന നാമസങ്കീര്തനാദിഭിഃ । യോഗേശ്വരാനുവൃത്ത്യാ വാ ഹന്യാദ് അശുഭദാന്ഛനൈഃ

ചിലർ എന്നിൽ ധ്യാനം ചെയ്യുകയും, എന്റെ നാമം ജപിക്കുകയും, അത്തരം ഭക്തിപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുകയും, യോഗശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ വഴി പിന്തുടരുകയും ചെയ്ത് ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ അകറ്റുന്നു.

കേചിദ് ദേഹമിമം ധീരാഃ സുകല്പം വയസി സ്ഥിരമ് । വിധായ വിവിധോപായൈഃ അഥ യുഞ്ജന്തി സിദ്ധയേ

ചില ബുദ്ധിമാന്മാർ ഈ ശരീരം യൗവനത്തിൽ തന്നെ ഉറപ്പുള്ളതും നന്നായതുമായതാക്കുന്നു; പിന്നെ വിവിധ മാർഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സിദ്ധി നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

ന ഹി തത് കുശലാദൃത്യം തദായാസോ ഹ്യപാര്ഥകഃ । അന്തവത്ത്വാത് ശരീരസ്യ ഫലസ്യേവ വനസ്പതേഃ

പക്ഷേ, അത്തരത്തിലുള്ള കഴിവ് വലിയതല്ല; ആ പരിശ്രമം ഫലപ്രദമല്ല, കാരണം ശരീരം നശ്വരമാണ്, മരത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾപോലെ.

യോഗം നിഷേവതോ നിത്യം കായശ്ചേത് കല്പതാമിയാത് । തത് ശ്രദ്ദധ്യാന്ന മതിമാന് യോഗമുത്സൃജ്യ മത്പരഃ

യോഗം സ്ഥിരമായി അഭ്യസിച്ച് ശരീരം ദീർഘായുസ്സിനായി അനുയോജ്യമായാൽ പോലും, ബുദ്ധിമാന്മാർ അതിൽ വിശ്വാസം വെക്കരുത്; യോഗം ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നിൽ മനസ്സു നിർത്തണം.

യോഗചര്യാമിമാം യോഗീ വിചരന് മദപാശ്രയഃ । നാന്തരായൈര്വിഹന്യേത നിഃസ്പൃഹഃ സ്വസുഖാനുഭൂഃ

യോഗി എന്നിൽ ആശ്രയം വെച്ച് ഈ യോഗപദ്ധതി പിന്തുടരുമ്പോൾ, അവൻ ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാതെ, സ്വന്തം ആനന്ദം അനുഭവിച്ച്, തടസ്സങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കോലമാകുന്നില്ല.

അജാനതീ പ്രിയതമം യദോപരതമങ്‌ഗനാ । സുസ്ഥിരാസനമാസാദ്യ യഥാപൂര്വമുപാചരത്

പ്രിയപ്പെട്ടവൻ വിട്ടുപോയെന്നു അറിയാതെ, ആ സ്ത്രീ ഉറപ്പോടെ ഇരുന്ന്, മുമ്പുപോലെ തന്നെ പെരുമാറുന്നു.

യദാ നോപലഭേതാങ്ഘ്രൌ ഊഷ്മാണം പത്യുരര്ചതീ । ആസീത് സംവിഗ്നഹൃദയാ യൂഥഭ്രഷ്ടാ മൃഗീ യഥാ

ഭർത്താവിന്റെ കാലിൽ താപം അനുഭവിക്കാതെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ, അവൾ ഭയത്തോടെയും വിഷാദഹൃദയത്തോടെയും ഇരിക്കുന്നു; കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട മാൻപോലെ.

ആത്മാനം ശോചതീ ദീനം അബന്ധും വിക്ലവാശ്രുഭിഃ । സ്തനൌ ആസിച്യ വിപിനേ സുസ്വരം പ്രരുരോദ സാ

ആ സ്ത്രീ ദു:ഖത്തോടെ, ആരുമില്ലാത്തതിന്റെ നിരാശയോടെ, കണ്ണീരൊഴുക്കി, കാട്ടിൽ തന്നെ നെഞ്ചിൽ അമർത്തി, ഉച്ചത്തിൽ കരയുകയായിരുന്നു.

ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ രാജര്ഷേ ഇമാം ഉദധിമേഖലാമ് । ദസ്യുഭ്യഃ ക്ഷത്രബന്ധുഭ്യോ ബിഭ്യതീം പാതുമര്ഹസി

എഴുന്നേൽക്കൂ, എഴുന്നേൽക്കൂ രാജർഷേ! കടലാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ദേശം കള്ളന്മാരെയും ദുഷ്ടക്ഷത്രിയരെയും ഭയന്ന് നിന്റെ സംരക്ഷണം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ഏവം വിലപന്തീ ബാലാ വിപിനേഽനുഗതാ പതിമ് । പതിതാ പാദയോര്ഭര്തൂ രുദത്യശ്രൂണ്യവര്തയത്

ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട്, ആ ബാലിക കാട്ടിൽ ഭർത്താവിനെ പിന്തുടർന്നു; ഭർത്താവിന്റെ കാലിൽ വീണു, അവൾ കണ്ണുനീർ ഒഴുക്കി.

ചിതിം ദാരുമയീം ചിത്വാ തസ്യാം പത്യുഃ കലേവരമ് । ആദീപ്യ ചാനുമരണേ വിലപന്തീ മനോ ദധേ

അവൾ മരച്ചിത നിർമ്മിച്ച്, ഭർത്താവിന്റെ ശരീരം അതിൽ വെച്ചു; ഭർത്താവിനൊപ്പം മരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ച്, വിലപിച്ചുകൊണ്ട് മനസ്സു ഉറപ്പിച്ചു.

തത്ര പൂര്വതരഃ കശ്ചിത് സഖാ ബ്രാഹ്മണ ആത്മവാന് । സാന്ത്വയന്വല്ഗുനാ സാമ്നാ താമാഹ രുദതീം പ്രഭോ

അവിടെ, പഴയ സുഹൃത്ത് ആയ ആത്മജ്ഞാനിയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, മൃദുവായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, പ്രഭോ.

ബ്രാഹ്മണ ഉവാച - കാ ത്വം കസ്യാസി കോ വായം ശയാനോ യസ്യ ശോചസി । ജാനാസി കിം സഖായം മാം യേനാഗ്രേ വിചചര്ഥ ഹ

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നീ ആരാണ്? ആരുടെ ആണു നീ? ഇവിടെ കിടക്കുന്ന ഈയാൾ ആരാണ്, നീ ആരാണ് ദു:ഖിക്കുന്നത്? ഒരിക്കൽ നീ എന്നെ സുഹൃത്ത് എന്ന് അറിഞ്ഞിരുന്നോ?

അപി സ്മരസി ചാത്മാനം അവിജ്ഞാതസഖം സഖേ । ഹിത്വാ മാം പദമന്വിച്ഛന് ഭൌമഭോഗരതോ ഗതഃ

സുഹൃത്തെ, നീ നിന്നെ ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? ഞാൻ അറിയപ്പെടാത്ത സുഹൃത്ത് ആയിരുന്നില്ലേ? എന്നെ വിട്ട്, ഭൂമിയിലെ ആനന്ദങ്ങളിൽ ലയിച്ച്, മറ്റൊരു സ്ഥലം തേടിപ്പോയില്ലേ?

ഹംസാവഹം ച ത്വം ചാര്യ സഖായൌ മാനസായനൌ । അഭൂതാമന്തരാ വൌകഃ സഹസ്രപരിവത്സരാന്

ആര്യേ, നീയും ഞാനും മനസ്സിന്റെ തടാകത്തിൽ താമസിച്ച ഹംസകൾ ആയിരുന്നു; ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ നമ്മൾക്ക് വേർപാട് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

സ ത്വം വിഹായ മാം ബന്ധോ ഗതോ ഗ്രാമ്യമതിര്മഹീമ് । വിചരന് പദമദ്രാക്ഷീഃ കയാചിന് നിര്മിതം സ്ത്രിയാ

പക്ഷേ, സ്നേഹിതാ, നീ എന്നെ വിട്ട്, ലോകമനസ്സോടെ ഭൂമിയിൽ ചെന്നു; അവിടെയൊരു സ്ത്രീ സൃഷ്ടിച്ച സ്ഥലത്ത് സഞ്ചരിച്ച് നീ അതിനെ കണ്ടു.

പഞ്ചാരാമം നവദ്വാരം ഏകപാലം ത്രികോഷ്ഠകമ് । ഷട്കുലം പഞ്ചവിപണം പഞ്ചപ്രകൃതി സ്ത്രീധവമ്

അവിടെ അഞ്ചു തോട്ടങ്ങൾ, ഒൻപതു വാതിലുകൾ, ഒരു കാവൽക്കാരൻ, മൂന്ന് മുറികൾ, ആറു കുടുംബങ്ങൾ, അഞ്ചു ചന്തകൾ, അഞ്ചു സ്വഭാവങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും സ്ത്രീയുടെ വാസസ്ഥലമാണ്.

പഞ്ചേന്ദ്രിയാര്ഥാ ആരാമാ ദ്വാരഃ പ്രാണാ നവ പ്രഭോ । തേജോഽബന്നാനി കോഷ്ഠാനി കുലമിന്ദ്രിയസങ്‌ഗ്രഹഃ

അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കുള്ള വസ്തുക്കളാണ് ആനന്ദങ്ങൾ; ഒമ്പതു വാതിലുകളാണ് ജീവന്റെ വഴി, പ്രഭോ; അഗ്നിയും അഹാരം കൂടിയിടങ്ങളാണ്; കുടുംബം അങ്ങയുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ കൂട്ടമാണ്.

വിപണസ്തു ക്രിയാശക്തിഃ ഭൂതപ്രകൃതിരവ്യയാ । ശക്ത്യധീശഃ പുമാംസ്ത്വത്ര പ്രവിഷ്ടോ നാവബുധ്യതേ

വിപണിയാണ് പ്രവർത്തനശക്തി; ഭൂതപ്രകൃതി അക്ഷയമാണ്; ശക്തിയുടെ ഉടമയായ പുരുഷൻ ഇവിടം പ്രവേശിച്ചിട്ടും അതറിയുന്നില്ല.

തസ്മിംസ്ത്വം രാമയാ സ്പൃഷ്ടോ രമമാണോഽശ്രുതസ്മൃതിഃ । തത്സങ്‌ഗാദീദൃശീം പ്രാപ്തോ ദശാം പാപീയസീം പ്രഭോ

അവിടെ, രാമയാൽ സ്പർശിക്കപ്പെട്ട് ആനന്ദിച്ചു, ഓർമ്മയും ശ്രവണവും നഷ്ടപ്പെട്ട്, ആ കൂട്ടായ്മ കൊണ്ടു, പ്രഭോ, അങ്ങ് ഇങ്ങനെയൊരു താഴ്ന്ന നിലയിലേക്കാണ് എത്തിയത്.

ന ത്വം വിദര്ഭദുഹിതാ നായം വീരഃ സുഹൃത്തവ । ന പതിസ്ത്വം പുരഞ്ജന്യാ രുദ്ധോ നവമുഖേ യയാ

നീ വിദ്യർഭയുടെ മകളല്ല, ഇവൻ അങ്ങയുടെ സുഹൃത്തുമല്ല; പുരഞ്ജനിയുടെ ഭർത്താവും നീയല്ല, അവൾ ഒമ്പതാം വാതിലിൽ നിന്നു തടഞ്ഞതുപോലെ.

മായാ ഹ്യേഷാ മയാ സൃഷ്ടാ യത്പുമാംസം സ്ത്രിയം സതീമ് । മന്യസേ നോഭയം യദ്വൈ ഹംസൌ പശ്യാവയോര്ഗതിമ്

ഇത് എന്റെ മായയാണ്, ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചത്; അതുകൊണ്ട് നീ പുരുഷനെയും സതിയായ സ്ത്രീയെയും സത്യമായ് കരുതുന്നു; ഇരുവരും യഥാർത്ഥമല്ല, രണ്ട് ഹംസകൾ ഇരുവരുടെയും വഴി നോക്കുന്നതുപോലെ.

അഹം ഭവാന്ന ചാന്യസ്ത്വം ത്വമേവാഹം വിചക്ഷ്വ ഭോഃ । ന നൌ പശ്യന്തി കവയഃ ഛിദ്രം ജാതു മനാഗപി

ഞാൻ തന്നെയാണ് നീയും, നീ വേറൊരാളല്ല; നീ മാത്രമാണ് ഞാൻ—ഇത് മനസ്സിലാക്കണം, സഖാവേ; ജ്ഞാനികൾക്ക് ഞങ്ങള്ക്കിടയിൽ ഒരു പിഴവുമോ ദോഷവുമോ കാണാനാവില്ല.