ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ഭഗവാന് മഹാകാരുണികോ ഹരിഃ । ദര്ശയാമാസ ലോകം സ്വം ഗോപാനാം തമസഃ പരമ്

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച മഹാകാരുണികനായ ഹരിഭഗവാന്‍ ആ കുരുന്ന് കാവല്‍ക്കാരന്മാര്‍ക്ക് തനിക്കുള്ളതായ, അന്ധകാരത്തിന് അപ്പുറമുള്ള ലോകം കാണിച്ചു.

സത്യം ജ്ഞാനമനന്തം യദ് ബ്രഹ്മ ജ്യോതിഃ സനാതനമ് । യദ്ധി പശ്യന്തി മുനയോ ഗുണാപായേ സമാഹിതാഃ

സത്യവും ജ്ഞാനവും അനന്തതയും ആയ ബ്രഹ്മം, ശാശ്വതമായ പ്രകാശം, ഗുണങ്ങള്‍ ഇല്ലാതാകുമ്പോള്‍ സമാധാനത്തോടെ മുനികള്‍ കാണുന്നതാണത്.

തേ തു ബ്രഹ്മഹ്രദം നീതാ മഗ്നാഃ കൃഷ്ണേന ചോദ്‌ധൃതാഃ । ദദൃശുര്ബ്രഹ്മണോ ലോകം യത്രാക്രൂരോഽധ്യഗാത് പുരാ

അവര്‍ ബ്രഹ്മഹൃദയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, കൃഷ്ണന്‍ അവരെ മുങ്ങിച്ചിട്ട് വീണ്ടും ഉയര്‍ത്തി. അക്രൂരന്‍ മുമ്പ് പോയ ബ്രഹ്മലോകം അവര്‍ കണ്ടു.

നന്ദാദയസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ പരമാനന്ദനിവൃതാഃ । കൃഷ്ണം ച തത്രച്ഛന്ദോഭിഃ സ്തൂയമാനം സുവിസ്മിതാഃ

നന്ദനും മറ്റു ഗോപന്മാരും ആ സ്ഥലം കണ്ടു പരമാനന്ദത്തില്‍ മുങ്ങി, അത്ഭുതത്തോടെ അവിടെ കൃഷ്ണനെ വേദമന്ത്രങ്ങളാല്‍ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ അഷ്ടാവിംശോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പരമഹംസന്മാരുടെ ശാസ്ത്രമായ മഹാപുരാണം ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യപാദത്തിലെ ഇരുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

ജ്ഞാനം വിവേകോ നിഗമസ്തപശ്ച പ്രത്യക്ഷമൈതിഹ്യമഥാനുമാനമ് । ആദ്യന്തയോരസ്യ യദേവ കേവലം കാലശ്ച ഹേതുശ്ച തദേവ മധ്യേ

ജ്ഞാനം, വിവേകം, ശാസ്ത്രം, തപസ്സു, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം, പാരമ്പര്യകഥകള്‍, അനുമാനം — ഇവയുടെ ആദിയിലും അവസാനത്തിലും എന്താണോ നിലനിൽക്കുന്നത്, കാലവും കാരണംതന്നെയും, അതാണ് നടുവിലും നിലനിൽക്കുന്നത്.

യഥാ ഹിരണ്യം സ്വകൃതം പുരസ്താത് പശ്ചാച്ച സര്വസ്യ ഹിരണ്മയസ്യ । തദേവ മധ്യേ വ്യവഹാര്യമാണം നാനാപദേശൈരഹമസ്യ തദ്വത്

സ്വയം ഉണ്ടാക്കിയ സ്വര്‍ണ്ണം മുമ്പും പിന്നെയും സ്വര്‍ണ്ണം നിറഞ്ഞതായിരിക്കും. അതുപോലെ, പല പേരുകളിലും ഇടയില്‍ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുമ്പോഴും, ഞാനാണ് അതിന്റെ സാരാംശം.

വിജ്ഞാനമേതത് ത്രിയവസ്ഥമങ്ഗ ഗുണത്രയം കാരണകാര്യകര്തൃ । സമന്വയേന വ്യതിരേകതശ്ച യേനൈവ തുര്യേണ തദേവ സത്യമ്

പ്രിയനായവനേ, ഈ വിജ്ഞാനം മൂന്നു നിലകളിലായി, മൂന്നു ഗുണങ്ങളായ കാരണവും ഫലവും കര്‍ത്താവും ചേര്‍ന്നതാണ്. അവയുടെ ഐക്യത്തിലും വേര്‍പാടിലും, അതിനപ്പുറം നാലാമത്തെ അവസ്ഥയിലേ ഉള്ളത് മാത്രമാണ് സത്യം.

ന യത്പുരസ്താദ് ഉത യന്ന പശ്ചാന് മധ്യേ ച തന്ന വ്യപദേശമാത്രമ് । ഭൂതം പ്രസിദ്ധം ച പരേണ യദ് യത് തദേവ തത് സ്യാദിതി മേ മനീഷാ

അത് മുമ്പില്ല, പിന്നിടില്ല, ഇടയിലും ഇല്ലെങ്കില്‍ അതെല്ലാം പേരിനുവേണ്ടിയാണ്. പരമന്‍ സത്യമായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതെന്താണോ അതു മാത്രമാണ് സത്യം എന്നാണു എന്റെ മനസ്സിലാക്കല്‍.

അവിദ്യമാനോഽപ്യവഭാസതേ യോ വൈകാരികോ രാജസസര്ഗ ഏഷഃ । ബ്രഹ്മ സ്വയം ജ്യോതിരതോ വിഭാതി ബ്രഹ്മേന്ദ്രിയാര്ഥാത്മവികാരചിത്രമ്

ഇല്ലാത്തതും എങ്കിലും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നതും രാജസ ഗുണത്തില്‍ നിന്നുള്ള രൂപാന്തരമാണ്. സ്വയം പ്രകാശമായ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും വിഷയങ്ങളും മനസ്സും അവയുടെ മാറ്റങ്ങളും എന്നിങ്ങനെ അത്ഭുതമായ ഭേദങ്ങളായി തിളങ്ങുന്നത്.

ഏവം സ്ഫുടം ബ്രഹ്മവിവേകഹേതുഭിഃ । പരാപവാദേന വിശാരദേന । ഛിത്ത്വാഽഽത്മസന്ദേഹമുപാരമേത । സ്വാനന്ദതുഷ്ടോഽഖിലകാമുകേഭ്യഃ

ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മത്തെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയുന്ന വിവേകവും എതിര്‍വാദങ്ങളെ നന്നായി തള്ളിക്കളയാനുള്ള കഴിവും ഉപയോഗിച്ച് ആത്മസന്ദേഹത്തെ മുറിച്ച്, സ്വാന്തസുഖത്തില്‍ തൃപ്തനായി, എല്ലാ ഇഷ്ടവിഷയങ്ങളോടും അനാസക്തനായി ശാന്തനാകണം.

നാത്മാ വപുഃ പാര്ഥിവമിന്ദ്രിയാണി ദേവാ ഹ്യസുര്വായുര്ജലമ് ഹുതാശഃ । മനോഽന്നമാത്രം ധിഷണാ ച സത്ത്വമ് അഹങ്കൃതിഃ ഖം ക്ഷിതിരര്ഥസാമ്യമ്

ആത്മാവ് ഭൂമിയില്‍ നിന്നുള്ള ശരീരമോ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോ അല്ല. ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ വായുവോ വെള്ളമോ അഗ്നിയോ അല്ല. മനസ്സ് ഭക്ഷ്യത്തില്‍ നിന്നുള്ളതും ബുദ്ധി സത്ത്വവും അഹങ്കാരം ആകാശവും ഭൂമി പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ സമതുല്യതയും ആണു.

സമാഹിതൈഃ കഃ കരണൈര്ഗുണാത്മഭി ര്ഗുണോ ഭവേന്മത്സുവിവിക്തധാമ്നഃ । വിക്ഷിപ്യമാണൈരുത കിം നു ദൂഷണം । ഘനൈരുപേതൈര്വിഗതൈ രവേഃ കിമ്

ഗുണങ്ങളാല്‍ നിര്‍മ്മിതമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങള്‍ എങ്ങനെ വ്യക്തമായി വേര്‍തിരിച്ചിരിക്കുന്ന ആ ആത്മാവിനെ ബാധിക്കും? അവ അശാന്തമായാലും അതില്‍ എന്ത് ദോഷം? മേഘങ്ങള്‍ വന്നാലും പോയാലും സൂര്യനെ ബാധിക്കാത്തതുപോലെ.

യഥാ നഭോ വായ്വനലാമ്ബുഭൂഗുണൈ ര്ഗതാഗതൈര്വര്തുഗുണൈര്ന സജ്ജതേ । തഥാക്ഷരം സത്ത്വരജസ്തമോമലൈ രഹംമതേഃ സംസൃതിഹേതുഭിഃ പരമ്

വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി എന്നിവയുടെ ഗുണങ്ങള്‍ വരികയും പോകികയും ചെയ്താലും ആകാശം അവയോട് ചേര്‍ന്നില്ലേപോലെ, അക്ഷരമായ ആത്മാവും സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നീ മനസ്സിന്റെ സഞ്ചാരകാരണങ്ങളാല്‍ ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

തഥാപി സങ്ഗഃ പരിവര്ജനീയോ ഗുണേഷു മായാരചിതേഷു താവത് । മദ്‍ഭക്തിയോഗേന ദൃഢേന യാവദ് രജോ നിരസ്യേത മനഃകഷായഃ

എന്നിരുന്നാലും, മായയാല്‍ സൃഷ്ടിച്ച ഗുണങ്ങളോടുള്ള ബന്ധം ഒഴിവാക്കണം. എന്റെ ഭക്തിയോഗം ഉറപ്പുള്ളതാകുമ്പോള്‍ മനസ്സിലെ രജസിന്റെ മലിനത്വം മാറുംവരെ.

കുയോഗിനോ യേ വിഹിതാന്തരായൈ ര്മനുഷ്യഭൂതൈസ്ത്രിദശോപസൃഷ്ടൈഃ । തേ പ്രാക്തനാഭ്യാസബലേന ഭൂയോ യുഞ്ജന്തി യോഗം ന തു കര്മതന്ത്രമ്

ദേവന്മാരോ മനുഷ്യരോ സൃഷ്ടിച്ച തടസ്സങ്ങളാല്‍ തടയപ്പെടുന്ന കുപഥയോഗികള്‍ പഴയ അഭ്യാസത്തിന്റെ ശക്തിയാല്‍ വീണ്ടും യോഗം ചെയ്യുന്നു, എന്നാല്‍ കര്‍മ്മമാര്‍ഗ്ഗപ്രകാരം അല്ല.

കരോതി കര്മ ക്രിയതേ ച ജന്തുഃ കേനാപ്യസൌ ചോദിത ആനിപതാത് । ന തത്ര വിദ്വാന് പ്രകൃതൌ സ്ഥിതോഽപി നിവൃത്തതൃഷ്ണഃ സ്വസുഖാനുഭൂത്യാ

ജന്തു കര്‍മ്മം ചെയ്യുന്നു, കര്‍മ്മം നടക്കുന്നു, എന്തോ ഒരു കാരണത്താലോ വിധിയാലോ. എന്നാല്‍ ജ്ഞാനി പ്രകൃതിയില്‍ നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും തൃഷ്ണ വിട്ട് സ്വന്തം ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു.

തിഷ്ഠന്തമാസീനമുത വ്രജന്തം ശയാനമുക്ഷന്തമദന്തമന്നമ് । സ്വഭാവമന്യത് കിമപീഹമാനം ആത്മാനമാത്മസ്ഥമതിര്ന വേദ

നില്ക്കുമ്പോഴും ഇരിക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും കിടക്കുമ്പോഴും ഒഴിക്കുമ്പോഴും ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും ആത്മാവ് ഏത് നിലയിലായാലും, ആത്മാവില്‍ നിലകൊള്ളുന്ന മനസ്സ് അതിനെ വേറൊന്നായി അറിയുന്നില്ല.

യദി സ്മ പശ്യത്യസദിന്ദ്രിയാര്ഥം നാനാനുമാനേന വിരുദ്ധമന്യത് । ന മന്യതേ വസ്തുതയാ മനീഷീ സ്വാപ്നം യഥോത്ഥായ തിരോദധാനമ്

ഇന്ദ്രിയങ്ങള്‍ കാണുന്ന അസത്യമായ ഒരു വസ്തുവിനെ പലവിധം വിചാരിച്ചാലും, അതിന് വിപരീതമായതും കാണുമ്പോള്‍ ജ്ഞാനികള്‍ അതിനെ യാഥാര്‍ത്ഥ്യമെന്നു കരുതുന്നില്ല. സ്വപ്നം ഉണര്‍ന്നാല്‍ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ.

പൂര്വം ഗൃഹീതം ഗുണകര്മചിത്രമ് അജ്ഞാനമാത്മന്യവിവിക്തമങ്ഗ । നിവര്തതേ തത്പുനരീക്ഷയൈവ ന ഗൃഹ്യതേ നാപി വിസൃജ്യ ആത്മാ

മുന്‍പ് അജ്ഞാനത്താല്‍ ആത്മാവില്‍ വേര്‍തിരിക്കപ്പെടാതെ ചേര്‍ന്ന ഗുണങ്ങളും കര്‍മ്മങ്ങളുമുള്ള രൂപം, നിരീക്ഷണത്തിലൂടെ തന്നെ അകറ്റപ്പെടുന്നു. ആത്മാവ് പിടിക്കപ്പെടുന്നതുമല്ല ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതുമല്ല.

യഥാ ഹി ഭാനോരുദയോ നൃചക്ഷുഷാം തമോ നിഹന്യാന്ന തു സദ് വിധത്തേ । ഏവം സമീക്ഷാ നിപുണാ സതീ മേ ഹന്യാത്തമിസ്രം പുരുഷസ്യ ബുദ്ധേഃ

സൂര്യന്‍ ഉദിച്ചാല്‍ മനുഷ്യരുടെ കണ്ണിന് ഇരുണ്ടിരുട്ട് അകറ്റപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ അതു സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. അങ്ങനെ തന്നെ എന്റെ സൂക്ഷ്മമായ വിവേകം മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധിയിലെ അജ്ഞാനാന്ധകാരം അകറ്റുന്നു.

ഏഷ സ്വയംജ്യോതിരജോഽപ്രമേയോ മഹാനുഭൂതിഃ സകലാനുഭൂതിഃ । ഏകോഽദ്വിതീയോ വചസാം വിരാമേ യേനേഷിതാ വാഗസവശ്ചരന്തി

സ്വയം പ്രകാശമായ, ജനനമില്ലാത്ത, അളക്കാനാകാത്ത ഈ ആത്മാവാണ് മഹാനുഭവം, എല്ലായാനുഭവവും. രണ്ടാമൊന്നുമില്ലാത്ത ഏകത്വം, വാക്ക് അവസാനിക്കുമ്പോള്‍ വാക്കിനെയും പ്രാണനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ഇതുതന്നെ.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഏതാവാന് ആത്മസമ്മോഹോ യദ് വികല്പസ്തു കേവലേ । ആത്മന്നൃതേ സ്വമാത്മാനം അവലമ്ബോ ന യസ്യ ഹി

ശുദ്ധമായതില്‍ വ്യത്യാസം കാണുന്ന മനോഭാവം തന്നെയാണ് ആത്മാഭ്രമം. ആത്മാവിന് പുറത്ത് സ്വയം ആശ്രയിക്കാനുള്ള മറ്റൊന്നുമില്ല.

യന്നാമാകൃതിഭിര്ഗ്രാഹ്യം പഞ്ചവര്ണമബാധിതമ് । വ്യര്ഥേനാപ്യര്ഥവാദോഽയം ദ്വയം പണ്ഡിതമാനിനാമ്

പേര് രൂപങ്ങളാല്‍ പിടിക്കപ്പെടുന്ന, അഞ്ചു വകഭേദങ്ങളുള്ളതും തര്‍ക്കരഹിതവുമായതും, അര്‍ത്ഥമില്ലെങ്കിലും പ്രശംസയാണിത്. ഇങ്ങനെ ഇരട്ടത്വം സ്വയം ജ്ഞാനിയെന്നു കരുതുന്നവര്‍ക്കാണ്.

യോഗിനോഽപക്വയോഗസ്യ യുഞ്ജതഃ കായ ഉത്ഥിതൈഃ । ഉപസര്ഗൈര്വിഹന്യേത തത്രായം വിഹിതോ വിധിഃ

പൂര്‍ണമായിട്ടില്ലാത്ത യോഗത്തില്‍ ഏര്‍പ്പെട്ടിരിക്കുന്ന യോഗിക്ക് ശരീരത്തില്‍ നിന്നുള്ള തടസ്സങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകാം. അതിനായാണ് ഈ നിയമം നിര്‍ദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.

യോഗധാരണയാ കാംശ്ചിദ് ആസനൈര്ധാരണാന്വിതൈഃ । തപോമന്ത്രൌഷധൈഃ കാംശ്ചിദ് ഉപസര്ഗാന് വിനിര്ദഹേത്

യോഗധാരണയുടെ ശക്തിയാൽ ചിലർ ആശനങ്ങൾക്കും ധാരണയ്ക്കുമൊപ്പം ദു:ഖങ്ങൾ അകറ്റുന്നു; മറ്റുചിലർ തപസ്സും മന്ത്രങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്നു.

കാംശ്ചിത് മമാനുധ്യാനേന നാമസങ്കീര്തനാദിഭിഃ । യോഗേശ്വരാനുവൃത്ത്യാ വാ ഹന്യാദ് അശുഭദാന്ഛനൈഃ

ചിലർ എന്നിൽ ധ്യാനം ചെയ്യുകയും, എന്റെ നാമം ജപിക്കുകയും, അത്തരം ഭക്തിപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുകയും, യോഗശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ വഴി പിന്തുടരുകയും ചെയ്ത് ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ അകറ്റുന്നു.

കേചിദ് ദേഹമിമം ധീരാഃ സുകല്പം വയസി സ്ഥിരമ് । വിധായ വിവിധോപായൈഃ അഥ യുഞ്ജന്തി സിദ്ധയേ

ചില ബുദ്ധിമാന്മാർ ഈ ശരീരം യൗവനത്തിൽ തന്നെ ഉറപ്പുള്ളതും നന്നായതുമായതാക്കുന്നു; പിന്നെ വിവിധ മാർഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സിദ്ധി നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

ന ഹി തത് കുശലാദൃത്യം തദായാസോ ഹ്യപാര്ഥകഃ । അന്തവത്ത്വാത് ശരീരസ്യ ഫലസ്യേവ വനസ്പതേഃ

പക്ഷേ, അത്തരത്തിലുള്ള കഴിവ് വലിയതല്ല; ആ പരിശ്രമം ഫലപ്രദമല്ല, കാരണം ശരീരം നശ്വരമാണ്, മരത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾപോലെ.