ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പ്രാപ്തം വീക്ഷ്യ ഹൃഷീകേശം ലോകപാലഃ സപര്യയാ । മഹത്യാ പൂജയിത്വാഽഽഹ തദ്ദര്ശനമഹോത്സവഃ

ഹൃഷീകേശന്‍ എത്തിയതറിഞ്ഞ ലോകപാലന്‍ വലിയ ആദരവോടെ അവനെ സ്വീകരിച്ചു, ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു, അവനെ കാണുന്നതിന്റെ മഹോത്സവം ആഘോഷിച്ചു പറഞ്ഞു.

ശ്രീവരുണ ഉവാച - അദ്യ മേ നിഭൃതോ ദേഹോ അദ്യൈവാര്ഥോഽധിഗതഃ പ്രഭോ । ത്വത്പാദഭാജോ ഭഗവന് അവാപുഃ പാരമധ്വനഃ

ശ്രീ വരുണന്‍ പറഞ്ഞു: ഇന്നാണ് എന്റെ മനസ്സ് ശാന്തമായത്; ഇന്നാണ് പ്രഭോ, എന്റെ ലക്ഷ്യം സഫലമായത്. ഭഗവാന്‍, നിന്റെ പാദസേവകര്‍ ജീവിതയാത്രയുടെ അറ്റത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു.

നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ ബ്രഹ്മണേ പരമാത്മനേ । ന യത്ര ശ്രൂയതേ മായാ ലോകസൃഷ്ടിവികല്പനാ

ഭഗവാനെ, പരമാത്മാവേ, ബ്രഹ്മണേ, നമസ്കാരം. അവിടെ മായയും ലോകസൃഷ്ടിയുടെ ഭ്രമവും കേള്‍ക്കപ്പെടുന്നില്ല.

അജാനതാ മാമകേന മൂഢേനാകാര്യവേദിനാ । ആനീതോഽയം തവ പിതാ തദ് ഭവാന് ക്ഷന്തുമര്ഹതി

എന്റെ അജ്ഞാനത്താലും മൂഢത്വത്താലും എന്ത് ചെയ്യരുതെന്നറിയാതെ നിന്റെ അച്ഛനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നുപോയി; ദയവായി ഇതു ക്ഷമിക്കണമേ.

മമാപ്യനുഗ്രഹം കൃഷ്ണ കര്തും അര്ഹസ്യശേഷദൃക് । ഗോവിന്ദ നീയതാമേഷ പിതാ തേ പിതൃവത്സല

എല്ലാം കാണുന്നവനേ കൃഷ്ണാ, എന്നെയും അനുഗ്രഹിക്കണമേ. പിതൃസ്നേഹിയേ, ഗോവിന്ദാ, നിന്റെ അച്ഛനെ തിരികെ കൊണ്ടുപോകട്ടെ.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഏവം പ്രസാദിതഃ കൃഷ്ണോ ഭഗവാന് ഈശ്വരേശ്വരഃ । ആദായാഗാത് സ്വപിതരം ബന്ധൂനാം ചാവഹന് മുദമ്

ശ്രീശുകന്‍ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ കൃപയോടെ അഭ്യര്‍ത്ഥിക്കപ്പെട്ട കൃഷ്ണന്‍, ഭഗവാന്‍, ഇശ്വരന്മാരുടെ ഇശ്വരന്‍, തന്റെ അച്ഛനെ എടുത്തു ബന്ധുക്കള്‍ക്ക് സന്തോഷം നല്‍കി തിരികെ പോയി.

നന്ദസ്ത്വതീന്ദ്രിയം ദൃഷ്ട്വാ ലോകപാലമഹോദയമ് । കൃഷ്ണേ ച സന്നതിം തേഷാം ജ്ഞാതിഭ്യോ വിസ്മിതോഽബ്രവീത്

നന്ദന്‍ ലോകപാലന്റെ അത്ഭുതകരമായ മഹത്വവും കൃഷ്ണനോടുള്ള അവരുടെ ആദരവും കണ്ടു, അത്ഭുതത്തോടെ തന്റെ ബന്ധുക്കളോട് പറഞ്ഞു.

തേ ചൌത്സുക്യധിയോ രാജന് മത്വാ ഗോപാസ്തമീശ്വരമ് । അപി നഃ സ്വഗതിം സൂക്ഷ്മാം ഉപാധാസ്യദധീശ്വരഃ

രാജാവേ, ആ കുരുന്ന് കാവല്‍ക്കാരന്മാര്‍ അത്യന്തം ആസക്തിയോടെ ചിന്തിച്ചു: ഈ ഇശ്വരന്‍ നമ്മുടേതായ ആന്തരിക ഗതിയെ കാണിച്ചുതരുമോ?

ഇതി സ്വാനാം സ ഭഗവാന് വിജ്ഞായാഖിലദൃക് സ്വയമ് । സങ്‌കല്പസിദ്ധയേ തേഷാം കൃപയൈതദചിന്തയത്

തന്റെ ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, അവരുടേതു സഫലമാക്കാന്‍ ദയയോടെ ഭഗവാന്‍ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചു.

ജനോ വൈ ലോക ഏതസ്മിന് അവിദ്യാകാമകര്മഭിഃ । ഉച്ചാവചാസു ഗതിഷു ന വേദ സ്വാം ഗതിം ഭ്രമന്

ഈ ലോകത്തിലെ ജനങ്ങള്‍ അജ്ഞാനവും ആഗ്രഹവും കര്‍മവും കൊണ്ടു ഉന്നതവും താഴ്ന്നതുമായ വഴികളില്‍ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു; അവര്‍ സ്വന്തം ഗതി അറിയുന്നില്ല.

ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ഭഗവാന് മഹാകാരുണികോ ഹരിഃ । ദര്ശയാമാസ ലോകം സ്വം ഗോപാനാം തമസഃ പരമ്

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച മഹാകാരുണികനായ ഹരിഭഗവാന്‍ ആ കുരുന്ന് കാവല്‍ക്കാരന്മാര്‍ക്ക് തനിക്കുള്ളതായ, അന്ധകാരത്തിന് അപ്പുറമുള്ള ലോകം കാണിച്ചു.

സത്യം ജ്ഞാനമനന്തം യദ് ബ്രഹ്മ ജ്യോതിഃ സനാതനമ് । യദ്ധി പശ്യന്തി മുനയോ ഗുണാപായേ സമാഹിതാഃ

സത്യവും ജ്ഞാനവും അനന്തതയും ആയ ബ്രഹ്മം, ശാശ്വതമായ പ്രകാശം, ഗുണങ്ങള്‍ ഇല്ലാതാകുമ്പോള്‍ സമാധാനത്തോടെ മുനികള്‍ കാണുന്നതാണത്.

തേ തു ബ്രഹ്മഹ്രദം നീതാ മഗ്നാഃ കൃഷ്ണേന ചോദ്‌ധൃതാഃ । ദദൃശുര്ബ്രഹ്മണോ ലോകം യത്രാക്രൂരോഽധ്യഗാത് പുരാ

അവര്‍ ബ്രഹ്മഹൃദയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, കൃഷ്ണന്‍ അവരെ മുങ്ങിച്ചിട്ട് വീണ്ടും ഉയര്‍ത്തി. അക്രൂരന്‍ മുമ്പ് പോയ ബ്രഹ്മലോകം അവര്‍ കണ്ടു.

നന്ദാദയസ്തു തം ദൃഷ്ട്വാ പരമാനന്ദനിവൃതാഃ । കൃഷ്ണം ച തത്രച്ഛന്ദോഭിഃ സ്തൂയമാനം സുവിസ്മിതാഃ

നന്ദനും മറ്റു ഗോപന്മാരും ആ സ്ഥലം കണ്ടു പരമാനന്ദത്തില്‍ മുങ്ങി, അത്ഭുതത്തോടെ അവിടെ കൃഷ്ണനെ വേദമന്ത്രങ്ങളാല്‍ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ അഷ്ടാവിംശോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ പരമഹംസന്മാരുടെ ശാസ്ത്രമായ മഹാപുരാണം ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യപാദത്തിലെ ഇരുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

ജ്ഞാനം വിവേകോ നിഗമസ്തപശ്ച പ്രത്യക്ഷമൈതിഹ്യമഥാനുമാനമ് । ആദ്യന്തയോരസ്യ യദേവ കേവലം കാലശ്ച ഹേതുശ്ച തദേവ മധ്യേ

ജ്ഞാനം, വിവേകം, ശാസ്ത്രം, തപസ്സു, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം, പാരമ്പര്യകഥകള്‍, അനുമാനം — ഇവയുടെ ആദിയിലും അവസാനത്തിലും എന്താണോ നിലനിൽക്കുന്നത്, കാലവും കാരണംതന്നെയും, അതാണ് നടുവിലും നിലനിൽക്കുന്നത്.

യഥാ ഹിരണ്യം സ്വകൃതം പുരസ്താത് പശ്ചാച്ച സര്വസ്യ ഹിരണ്മയസ്യ । തദേവ മധ്യേ വ്യവഹാര്യമാണം നാനാപദേശൈരഹമസ്യ തദ്വത്

സ്വയം ഉണ്ടാക്കിയ സ്വര്‍ണ്ണം മുമ്പും പിന്നെയും സ്വര്‍ണ്ണം നിറഞ്ഞതായിരിക്കും. അതുപോലെ, പല പേരുകളിലും ഇടയില്‍ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുമ്പോഴും, ഞാനാണ് അതിന്റെ സാരാംശം.

വിജ്ഞാനമേതത് ത്രിയവസ്ഥമങ്ഗ ഗുണത്രയം കാരണകാര്യകര്തൃ । സമന്വയേന വ്യതിരേകതശ്ച യേനൈവ തുര്യേണ തദേവ സത്യമ്

പ്രിയനായവനേ, ഈ വിജ്ഞാനം മൂന്നു നിലകളിലായി, മൂന്നു ഗുണങ്ങളായ കാരണവും ഫലവും കര്‍ത്താവും ചേര്‍ന്നതാണ്. അവയുടെ ഐക്യത്തിലും വേര്‍പാടിലും, അതിനപ്പുറം നാലാമത്തെ അവസ്ഥയിലേ ഉള്ളത് മാത്രമാണ് സത്യം.

ന യത്പുരസ്താദ് ഉത യന്ന പശ്ചാന് മധ്യേ ച തന്ന വ്യപദേശമാത്രമ് । ഭൂതം പ്രസിദ്ധം ച പരേണ യദ് യത് തദേവ തത് സ്യാദിതി മേ മനീഷാ

അത് മുമ്പില്ല, പിന്നിടില്ല, ഇടയിലും ഇല്ലെങ്കില്‍ അതെല്ലാം പേരിനുവേണ്ടിയാണ്. പരമന്‍ സത്യമായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതെന്താണോ അതു മാത്രമാണ് സത്യം എന്നാണു എന്റെ മനസ്സിലാക്കല്‍.

അവിദ്യമാനോഽപ്യവഭാസതേ യോ വൈകാരികോ രാജസസര്ഗ ഏഷഃ । ബ്രഹ്മ സ്വയം ജ്യോതിരതോ വിഭാതി ബ്രഹ്മേന്ദ്രിയാര്ഥാത്മവികാരചിത്രമ്

ഇല്ലാത്തതും എങ്കിലും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നതും രാജസ ഗുണത്തില്‍ നിന്നുള്ള രൂപാന്തരമാണ്. സ്വയം പ്രകാശമായ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും വിഷയങ്ങളും മനസ്സും അവയുടെ മാറ്റങ്ങളും എന്നിങ്ങനെ അത്ഭുതമായ ഭേദങ്ങളായി തിളങ്ങുന്നത്.

ഏവം സ്ഫുടം ബ്രഹ്മവിവേകഹേതുഭിഃ । പരാപവാദേന വിശാരദേന । ഛിത്ത്വാഽഽത്മസന്ദേഹമുപാരമേത । സ്വാനന്ദതുഷ്ടോഽഖിലകാമുകേഭ്യഃ

ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മത്തെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയുന്ന വിവേകവും എതിര്‍വാദങ്ങളെ നന്നായി തള്ളിക്കളയാനുള്ള കഴിവും ഉപയോഗിച്ച് ആത്മസന്ദേഹത്തെ മുറിച്ച്, സ്വാന്തസുഖത്തില്‍ തൃപ്തനായി, എല്ലാ ഇഷ്ടവിഷയങ്ങളോടും അനാസക്തനായി ശാന്തനാകണം.

നാത്മാ വപുഃ പാര്ഥിവമിന്ദ്രിയാണി ദേവാ ഹ്യസുര്വായുര്ജലമ് ഹുതാശഃ । മനോഽന്നമാത്രം ധിഷണാ ച സത്ത്വമ് അഹങ്കൃതിഃ ഖം ക്ഷിതിരര്ഥസാമ്യമ്

ആത്മാവ് ഭൂമിയില്‍ നിന്നുള്ള ശരീരമോ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോ അല്ല. ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ വായുവോ വെള്ളമോ അഗ്നിയോ അല്ല. മനസ്സ് ഭക്ഷ്യത്തില്‍ നിന്നുള്ളതും ബുദ്ധി സത്ത്വവും അഹങ്കാരം ആകാശവും ഭൂമി പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ സമതുല്യതയും ആണു.

സമാഹിതൈഃ കഃ കരണൈര്ഗുണാത്മഭി ര്ഗുണോ ഭവേന്മത്സുവിവിക്തധാമ്നഃ । വിക്ഷിപ്യമാണൈരുത കിം നു ദൂഷണം । ഘനൈരുപേതൈര്വിഗതൈ രവേഃ കിമ്

ഗുണങ്ങളാല്‍ നിര്‍മ്മിതമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങള്‍ എങ്ങനെ വ്യക്തമായി വേര്‍തിരിച്ചിരിക്കുന്ന ആ ആത്മാവിനെ ബാധിക്കും? അവ അശാന്തമായാലും അതില്‍ എന്ത് ദോഷം? മേഘങ്ങള്‍ വന്നാലും പോയാലും സൂര്യനെ ബാധിക്കാത്തതുപോലെ.

യഥാ നഭോ വായ്വനലാമ്ബുഭൂഗുണൈ ര്ഗതാഗതൈര്വര്തുഗുണൈര്ന സജ്ജതേ । തഥാക്ഷരം സത്ത്വരജസ്തമോമലൈ രഹംമതേഃ സംസൃതിഹേതുഭിഃ പരമ്

വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി എന്നിവയുടെ ഗുണങ്ങള്‍ വരികയും പോകികയും ചെയ്താലും ആകാശം അവയോട് ചേര്‍ന്നില്ലേപോലെ, അക്ഷരമായ ആത്മാവും സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നീ മനസ്സിന്റെ സഞ്ചാരകാരണങ്ങളാല്‍ ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

തഥാപി സങ്ഗഃ പരിവര്ജനീയോ ഗുണേഷു മായാരചിതേഷു താവത് । മദ്‍ഭക്തിയോഗേന ദൃഢേന യാവദ് രജോ നിരസ്യേത മനഃകഷായഃ

എന്നിരുന്നാലും, മായയാല്‍ സൃഷ്ടിച്ച ഗുണങ്ങളോടുള്ള ബന്ധം ഒഴിവാക്കണം. എന്റെ ഭക്തിയോഗം ഉറപ്പുള്ളതാകുമ്പോള്‍ മനസ്സിലെ രജസിന്റെ മലിനത്വം മാറുംവരെ.

കുയോഗിനോ യേ വിഹിതാന്തരായൈ ര്മനുഷ്യഭൂതൈസ്ത്രിദശോപസൃഷ്ടൈഃ । തേ പ്രാക്തനാഭ്യാസബലേന ഭൂയോ യുഞ്ജന്തി യോഗം ന തു കര്മതന്ത്രമ്

ദേവന്മാരോ മനുഷ്യരോ സൃഷ്ടിച്ച തടസ്സങ്ങളാല്‍ തടയപ്പെടുന്ന കുപഥയോഗികള്‍ പഴയ അഭ്യാസത്തിന്റെ ശക്തിയാല്‍ വീണ്ടും യോഗം ചെയ്യുന്നു, എന്നാല്‍ കര്‍മ്മമാര്‍ഗ്ഗപ്രകാരം അല്ല.

കരോതി കര്മ ക്രിയതേ ച ജന്തുഃ കേനാപ്യസൌ ചോദിത ആനിപതാത് । ന തത്ര വിദ്വാന് പ്രകൃതൌ സ്ഥിതോഽപി നിവൃത്തതൃഷ്ണഃ സ്വസുഖാനുഭൂത്യാ

ജന്തു കര്‍മ്മം ചെയ്യുന്നു, കര്‍മ്മം നടക്കുന്നു, എന്തോ ഒരു കാരണത്താലോ വിധിയാലോ. എന്നാല്‍ ജ്ഞാനി പ്രകൃതിയില്‍ നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും തൃഷ്ണ വിട്ട് സ്വന്തം ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു.

തിഷ്ഠന്തമാസീനമുത വ്രജന്തം ശയാനമുക്ഷന്തമദന്തമന്നമ് । സ്വഭാവമന്യത് കിമപീഹമാനം ആത്മാനമാത്മസ്ഥമതിര്ന വേദ

നില്ക്കുമ്പോഴും ഇരിക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും കിടക്കുമ്പോഴും ഒഴിക്കുമ്പോഴും ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും ആത്മാവ് ഏത് നിലയിലായാലും, ആത്മാവില്‍ നിലകൊള്ളുന്ന മനസ്സ് അതിനെ വേറൊന്നായി അറിയുന്നില്ല.

യദി സ്മ പശ്യത്യസദിന്ദ്രിയാര്ഥം നാനാനുമാനേന വിരുദ്ധമന്യത് । ന മന്യതേ വസ്തുതയാ മനീഷീ സ്വാപ്നം യഥോത്ഥായ തിരോദധാനമ്

ഇന്ദ്രിയങ്ങള്‍ കാണുന്ന അസത്യമായ ഒരു വസ്തുവിനെ പലവിധം വിചാരിച്ചാലും, അതിന് വിപരീതമായതും കാണുമ്പോള്‍ ജ്ഞാനികള്‍ അതിനെ യാഥാര്‍ത്ഥ്യമെന്നു കരുതുന്നില്ല. സ്വപ്നം ഉണര്‍ന്നാല്‍ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ.