ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഇതി ഗോഗോകുലപതിം ഗോവിന്ദമഭിഷിച്യ സഃ । അനുജ്ഞാതോ യയൌ ശക്രോ വൃതോ ദേവാദിഭിര്ദിവമ്

ഇങ്ങനെ പശുക്കളുടെയും ഗോപുരത്തിന്റെയും നാഥനായ ഗോവിന്ദനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത ശേഷം, ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇന്ദ്രൻ അവന്റെ അനുമതിയോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

ദുര്ഗാം വിനായകം വ്യാസം വിഷ്വക്സേനം ഗുരൂന് സുരാന് । സ്വേ സ്വേ സ്ഥാനേ ത്വഭിമുഖാന് പൂജയേത് പ്രോക്ഷണാദിഭിഃ

ദുർഗ്ഗയെ, വിനായകനെ, വ്യാസനെ, വിശ്വക്സേനനെ, ഗുരുമാരെയും ദേവന്മാരെയും ഓരോരുത്തരെയും അവരുടെ ദിശയിലായി, പ്രോക്ഷണം മുതലായ അർപ്പണങ്ങളോടെ ആരാധിക്കണം.

ചന്ദനോശീരകര്പൂര കുങ്കുമാഗുരുവാസിതൈഃ । സലിലൈഃ സ്നാപയേന്മന്ത്രൈഃ നിത്യദാ വിഭവേ സതി

ചന്ദനം, ഉഷീരം, കർപ്പൂരം, കുങ്കുമം, അഗുരു, സുഗന്ധജലങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്, മന്ത്രങ്ങളോടെ പ്രതിമയെ പ്രതിദിനം സ്നാനിപ്പിക്കണം, സാധ്യമായാൽ.

സ്വര്ണഘര്മാനുവാകേന മഹാപുരുഷവിദ്യയാ । പൌരുഷേണാപി സൂക്തേന സാമഭീ രാജനാദിഭിഃ

സ്വർണഘർമൻ സൂക്തം, മഹാപുരുഷവിദ്യ, പൗരുഷസൂക്തം, സാമഗാനങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്, രാജാവേ, ആചാരങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.

വസ്ത്രോപവീതാഭരണ പത്രസ്രഗ്ഗന്ധലേപനൈഃ । അലങ്കുര്വീത സപ്രേമ മദ്‍ഭക്തോ മാം യഥോചിതമ്

വസ്ത്രം, ഉപവീതം, ആഭരണങ്ങൾ, ഇലമാലകൾ, സുഗന്ധതൈലങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട്, എന്റെ ഭക്തൻ പ്രേമപൂർവ്വം എന്നെ യോഗ്യമായ വിധത്തിൽ അലങ്കരിക്കണം.

പാദ്യം ആചമനീയം ച ഗന്ധം സുമനസോഽക്ഷതാന് । ധൂപദീപോപഹാര്യാണി ദദ്യാന്മേ ശ്രദ്ധയാര്ചകഃ

പാദ്യജലം, ആചമനജലം, സുഗന്ധം, പൂക്കൾ, അക്ഷതം, ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം എന്നിവ ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവൻ അർപ്പിക്കണം.

ഗുഡപായസസര്പീംഷി ശഷ്കുല്യാപൂപമോദകാന് । സംയാവദധിസൂപാംശ്ച നൈവേദ്യം സതി കല്പയേത്

ശർക്കരപായസം, നെയ്യ്, ശസ്കുലി, അപ്പം, മോദകം, സംയാവം, തൈരും സൂപ്പും തുടങ്ങിയ നൈവേദ്യങ്ങൾ സാധ്യമായാൽ ഒരുക്കണം.

അഭ്യങ്ഗോന്മര്ദനാദര്ശ ദന്തധാവാഭിഷേചനമ് । അന്നാദ്യഗീതനൃത്യാദി പര്വണി സ്യുരുതാന്വഹമ്

തൈലം പുരടിക്കൽ, മസാജ്, കണ്ണാടി, പല്ലുതേക്കൽ, സ്നാനം, അന്നം, പാനം, പാട്ട്, നൃത്തം എന്നിവ ദിവസവും ഉത്സവദിനങ്ങളിലും നടത്തണം.

വിധിനാ വിഹിതേ കുണ്ഡേ മേഖലാഗര്തവേദിഭിഃ । അഗ്നിമാധായ പരിതഃ സമൂഹേത് പാണിനോദിതമ്

നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ, കുണ്ഡത്തിൽ മേഖലയും ഇന്ധനവും വേദിയും ഒരുക്കി, അഗ്‌നി തെളിച്ച് ചുറ്റും കൈകൊണ്ട് സമാഹരിക്കണം.

പരിസ്തീര്യാഥ പര്യുക്ഷേദ് അന്വാധായ യഥാവിധി । പ്രോക്ഷണ്യാഽഽസാദ്യ ദ്രവ്യാണി പ്രോക്ഷ്യാഗ്നൌ ഭാവയേത മാമ്

കുശഗ്രാസ് വിരിച്ച്, വെള്ളം തളിച്ച്, ദ്രവ്യങ്ങൾ നിർദ്ദേശപ്രകാരം വച്ച്, അവ വെള്ളത്തിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച്, അഗ്നിയോടടുത്ത് അവയെ എന്നിൽ അർപ്പിക്കണം.

തപ്തജാമ്ബൂനദപ്രഖ്യം ശങ്ഖചക്രഗദാമ്ബുജൈഃ । ലസച്ചതുര്ഭുജം ശാന്തം പദ്മകിഞ്ജല്കവാസസമ്

കതകം പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്ന, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ കൈകളിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന, നാലു കൈകളും ഉള്ള, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള, താമരപ്പൂവിന്റെ കിരണത്തോടു സമാനമായ വസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന എന്നെ ധ്യാനിക്കണം.

സ്ഫുരത്കിരീടകടക കടിസൂത്രവരാങ്ഗദമ് । ശ്രീവത്സവക്ഷസം ഭ്രാജത് കൌസ്തുഭം വനമാലിനമ്

മുത്തുകിരീടവും കങ്കണങ്ങളും അരപ്പട്ടയും മനോഹരമായ വലയങ്ങളും ധരിച്ച്, ശ്രീവത്സം ചുണ്ടുള്ള വക്ഷസ്സിൽ പ്രകാശിച്ച്, കൗസ്തുഭം രത്നവും വനമാലയും അണിഞ്ഞ്, അതിമനോഹരനായി ദീപ്തിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.

ധ്യായന്നഭ്യര്ച്യ ദാരൂണി ഹവിഷാഭിഘൃതാനി ച । പ്രാസ്യാജ്യഭാഗാവാഘാരൌ ദത്ത്വാ ചാജ്യപ്ലുതം ഹവിഃ

ധ്യാനിച്ച് ആരാധന നടത്തി, ദാരുക്കളും നെയ്യിൽ നനച്ച ഹോമദ്രവ്യങ്ങളും അർപ്പിച്ചു, പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും അർപ്പണങ്ങൾ നൽകി, പിന്നെ നെയ്യിൽ മുക്കിയ ഹോമം സമർപ്പിക്കുന്നു.

അഭ്യര്ച്യാഥ നമസ്കൃത്യ പാര്ഷദേഭ്യോ ബലിം ഹരേത് । മൂലമന്ത്രം ജപേദ് ബ്രഹ്മ സ്മരന്നാരായണാത്മകമ്

ആരാധനയും നമസ്കാരവും ചെയ്തശേഷം, പാർഷദന്മാർക്ക് ബലികൾ അർപ്പിച്ചു, മൂലമന്ത്രം ജപിച്ച്, നാരായണസ്വരൂപമായ ബ്രഹ്മയെ ഓർത്ത് ധ്യാനിക്കുന്നു.

ദത്ത്വാഽഽചമനമുച്ഛേഷം വിഷ്വക്സേനായ കല്പയേത് । മുഖവാസം സുരഭിമത് താമ്ബൂലാദ്യമഥാഹയേത്

ആചമനത്തിനും ശേഷമുള്ള അവശിഷ്ടം വിഷ്വക്സേനനു സമർപ്പിച്ച്, സുഗന്ധമുള്ള പാനങ്ങൾ പോലുള്ള താമ്പൂലാദികൾ mouth-freshener ആയി അർപ്പിക്കുന്നു.

ഉപഗായന് ഗൃണന് നൃത്യന് കര്മാണി അഭിനയന് മമ । മത്കഥാഃ ശ്രാവയന് ശ്രൃണ്വന് മുഹൂര്തം ക്ഷണികോ ഭവേത്

പാടിയും സ്തുതിച്ചും നൃത്തം ചെയ്തും എന്റെ കർമ്മങ്ങൾ അഭിനയിച്ചും, എന്റെ കഥകൾ പറയുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്ത്, ഒരു നിമിഷം മുഴുവൻ ലയിച്ചുപോകുന്നു.

സ്തവൈരുച്ചാവചൈഃ സ്തോത്രൈഃ പൌരാണൈഃ പ്രാകൃതൈരപി । സ്തുത്വാ പ്രസീദ ഭഗവന് ഇതി വന്ദേത ദണ്ഡവത്

ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ സ്തോത്രങ്ങൾ, പുരാണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതും സാധാരണ ഭാഷയിലുമുള്ളതുമായ സ്തുതികൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ച്, 'ദയചെയ്യേണമേ ഭഗവനേ'ന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.

ശിരോ മത്പാദയോഃ കൃത്വാ ബാഹുഭ്യാം ച പരസ്പരമ് । പ്രപന്നം പാഹി മാമീശ ഭീതം മൃത്യുഗ്രഹാര്ണവാത്

തല എന്റെ പാദങ്ങളിൽ വെച്ച്, കൈകൾ തമ്മിൽ ക്രോസ് ചെയ്ത്, 'പ്രഭോ, മരണത്തിന്റെ ഭയാനകമായ കടലിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണമേ; ഞാൻ സമർപ്പിതനാണ്' എന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

ഇതി ശേഷാം മയാ ദത്താം ശിരസ്യാധായ സാദരമ് । ഉദ്വാസയേദ് ചേദ് ഉദ്വാസ്യം ജ്യോതിര്ജ്യോതിഷി തത്പുനഃ

ഇങ്ങനെ ഞാൻ നൽകിയ അവശിഷ്ടം ആദരപൂർവ്വം തലയിൽ വെച്ച്, പൂജ സമാപിപ്പിക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ, അർപ്പണം ദീപത്തിൽ തിരിച്ചുനൽകുകയും, വീണ്ടും പരമജ്യോതിസ്സിൽ അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യണം.

അര്ചാദിഷു യദാ യത്ര ശ്രദ്ധാ മാം തത്ര ചാര്ചയേത് । സര്വഭൂതേഷ്വാത്മനി ച സര്വാത്മാഹം അവസ്ഥിതഃ

പൂജയിലും മറ്റു കർമ്മങ്ങളിലും വിശ്വാസം എവിടെയും എപ്പോഴുമുണ്ടെങ്കിൽ, അവിടെ തന്നെ എന്നെ ആരാധിക്കണം; കാരണം ഞാൻ എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവിലും സർവ്വാത്മാവായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ഏവം ക്രിയായോഗപഥൈഃ പുമാന്വൈദികതാന്ത്രികൈഃ । അര്ചന് ഉഭയതഃ സിദ്ധിം മത്തോ വിന്ദത്യഭീപ്സിതാമ്

ഇങ്ങനെ, വൈദികവും താന്ത്രികവുമായ കർമ്മയോ​ഗപഥങ്ങളിൽ, ആരെങ്കിലും എന്നെ ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ ഇരുവിധത്തിലും ആഗ്രഹിച്ച സിദ്ധി എനിക്ക് നിന്ന് പ്രാപിക്കും.

മദര്ചാം സമ്പ്രതിഷ്ഠാപ്യ മന്ദിരം കാരയേദ് ദൃഢമ് । പുഷ്പോദ്യാനാനി രമ്യാണി പൂജായാത്രോത്സവാശ്രിതാന്

എന്റെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി, ഉറപ്പുള്ള ക്ഷേത്രം പണിയണം; പൂജയ്ക്കും ഉത്സവങ്ങൾക്കുമായി മനോഹരമായ പുഷ്പോദ്യാനങ്ങൾ അവിടെ സൃഷ്ടിക്കണം.

പൂജാദീനാം പ്രവാഹാര്ഥം മഹാപര്വസ്വഥാന്വഹമ് । ക്ഷേത്രാപണപുരഗ്രാമാന് ദത്ത്വാ മത്സാര്ഷ്ടിതാമിയാത്

പൂജാദികൾ തുടർച്ചയായി നടക്കാൻ, മഹോത്സവങ്ങളിലും ദിവസേനയും, നിലങ്ങൾ, കടകൾ, നഗരങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ എന്നിവ സമർപ്പിച്ച്, എന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കണം.

പ്രതിഷ്ഠയാ സാര്വഭൌമം സദ്മനാ ഭുവനത്രയമ് । പൂജാദിനാ ബ്രഹ്മലോകം ത്രിഭിര്മത്സാമ്യതാമിയാത്

പ്രതിഷ്ഠയാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അധികാരമുള്ളവനായി ഭവനം നേടുന്നു; പൂജയിലൂടെ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിച്ച്, മൂന്നു വഴിയിലും എന്നെപ്പോലെ സമത്വം നേടുന്നു.

മാമേവ നൈരപേക്ഷ്യേണ ഭക്തിയോഗേന വിന്ദതി । ഭക്തിയോഗം സ ലഭതേ ഏവം യഃ പൂജയേത മാമ്

നിരപേക്ഷമായ ഭക്തിയോഗം വഴി അവൻ എന്നെ മാത്രം പ്രാപിക്കും; ഇങ്ങനെ ആരെങ്കിലും എന്നെ ആരാധിച്ചാൽ ഭക്തിയോഗം ലഭിക്കും.

യഃ സ്വദത്താം പരൈര്ദത്താം ഹരേത സുരവിപ്രയോഃ । വൃത്തിം സ ജായതേ വിഡ്ഭുഗ് വര്ഷാണാം അയുതായുതമ്

താൻ തന്നതോ മറ്റുള്ളവർ ദേവന്മാർക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും维വൃത്തി维നായി നൽകിയതോ, ആരെങ്കിലും എടുത്താൽ, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ വിച്ഛിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനാകും.

കര്തുശ്ച സാരഥേഹേതോഃ അനുമോദിതുരേവ ച । കര്മണാം ഭാഗിനഃ പ്രേത്യ ഭൂയോ ഭൂയസി തത്ഫലമ്

കർത്താവിന്റെ ഉദ്ദേശത്തിലും അനുമോദനത്തിലും പങ്കാളികളായവർ, ആ കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം മരണത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും വീണ്ടും അനുഭവിക്കും.

വികാലേഽവഗാഹനാദ് വരുണദൂതേന വരുണാലയം നീതസ്യ നംദസ്യ ഭഗവതാ പുനരനയനമ് - ശ്രീശുക ഉവാച - ( അനുഷ്ടുപ് ) ഏകാദശ്യാം നിരാഹാരഃ സമഭ്യര്ച്യ ജനാര്ദനമ് । സ്നാതും നന്ദസ്തു കാലിന്ദ്യാം ദ്വാദശ്യാം ജലമാവിശത്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഏകാദശിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്ത് ജനാർദ്ദനനെ ആരാധിച്ച ശേഷം, ദ്വാദശിയിൽ നന്ദൻ കാലിന്ദിയിൽ കുളിക്കാൻ വെള്ളത്തിൽ കയറി.

തം ഗൃഹീത്വാനയദ് ഭൃത്യോ വരുണസ്യാസുരോഽന്തികമ് । അവജ്ഞായാസുരീം വേലാം പ്രവിഷ്ടമുദകം നിശി

അസുരസ്വഭാവമുള്ള ഒരു വരുണഭൃത്യൻ, രാത്രിയിൽ അസുരരേഖ അവഗണിച്ച് വെള്ളത്തിൽ കയറിയ നന്ദനെ പിടിച്ചു വരുണന്റെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുപോയി.