ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

( മിശ്ര ) സ ത്വം മമൈശ്വര്യമദപ്ലുതസ്യ കൃതാഗസസ്തേഽവിദുഷഃ പ്രഭാവമ് । ക്ഷന്തും പ്രഭോഽഥാര്ഹസി മൂഢചേതസോ മൈവം പുനര്ഭൂന്മതിരീശ മേഽസതീ

അതുകൊണ്ട്, പ്രഭോ, എന്റെ അജ്ഞാനത്തിലും അധികാരത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിലും നിന്നുള്ള പാപം നീ ക്ഷമിക്കണമേ. എന്റെ മനസ്സ് മൂടിയിരുന്നതാണ്; ഇനിയും അത്തരത്തിലുള്ള തെറ്റായ ചിന്തകൾ എനിക്ക് വരരുതേ.

തവാവതാരോഽയമധോക്ഷജേഹ ഭുവോ ഭരാണാം ഉരുഭാരജന്മനാമ് । ചമൂപതീനാമഭവായ ദേവ ഭവായ യുഷ്മത് ചരണാനുവര്തിനാമ്

ഭൂമിയിൽ ഭാരം സൃഷ്ടിച്ച ശക്തരായ ഭരണാധികാരികളെ നീക്കം ചെയ്യാനും, സൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാനും, നിന്റെ പാദങ്ങൾ അനുഗമിക്കുന്നവർക്കു ക്ഷേമം നൽകാനുമാണ്, അദ്ധോക്ഷജാ, നിന്റെ ഈ അവതാരം.

( അനുഷ്ടുപ് ) നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ പുരുഷായ മഹാത്മനേ । വാസുദേവായ കൃഷ്ണായ സാത്വതാം പതയേ നമഃ

നിനക്കു വന്ദനം, മഹാത്മാവായ പരമപുരുഷാ; വാസുദേവനേ, കൃഷ്ണനേ, സാത്വതരുടെ നാഥനേ, നിനക്ക് വീണ്ടും വന്ദനം.

സ്വച്ഛന്ദോപാത്തദേഹായ വിശുദ്ധജ്ഞാനമൂര്തയേ । സര്വസ്മൈ സര്വബീജായ സര്വഭൂതാത്മനേ നമഃ

സ്വേച്ഛയാൽ ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നവനേ, ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനരൂപനേ, എല്ലാറ്റിനും വിതാനേ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

മയേദം ഭഗവന് ഗോഷ്ഠ നാശായാസാരവായുഭിഃ । ചേഷ്ടിതം വിഹതേ യജ്ഞേ മാനിനാ തീവ്രമന്യുനാ

പ്രഭോ, അഹങ്കാരത്തിലും കഠിനമായ കോപത്തിലും ആകൃഷ്ടനായി, യജ്ഞം തടഞ്ഞവരുടെ അഹങ്കാരത്താൽ, ഈ ഗോപുരം നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ തന്നെ ശക്തമായ കാറ്റുകളും ചുഴലിക്കാറ്റുകളും ഉപയോഗിച്ചു.

ത്വയേശാനുഗൃഹീതോഽസ്മി ധ്വസ്തസ്തമ്ഭോ വൃഥോദ്യമഃ । ഈശ്വരം ഗുരുമാത്മാനം ത്വാമഹം ശരണം ഗതഃ

നിന്റെ കൃപയാൽ എന്റെ അഹങ്കാരം അകന്നു, വിഫലമായ ശ്രമം അവസാനിച്ചു; ഞാൻ ഈശ്വരനായി, ഗുരുവായി, ആത്മാവായി നിന്നിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഏവം സങ്‌കീര്തിതഃ കൃഷ്ണോ മഘോനാ ഭഗവാനമുമ് । മേഘഗമ്ഭീരയാ വാചാ പ്രഹസന് ഇദമബ്രവീത്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ മഘവാൻ കൃഷ്ണനെ വാനമ്പാടിയപോലെ വാഴ്ത്തി, ആ ഭാഗവാൻ മേഘഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ പുഞ്ചിരിയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - മയാ തേഽകാരി മഘവന് മഖഭങ്‌ഗോഽനുഗൃഹ്ണതാ । മദനുസ്മൃതയേ നിത്യം മത്തസ്യേന്ദ്രശ്രിയാ ഭൃശമ്

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: മഘവൻ, ഞാൻ നിന്റെ യജ്ഞം തകർക്കുന്നത് നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കാനാണ്; നീ എപ്പോഴും എന്നെ ഓർക്കാനും, ഇന്ദ്രന്റെ മഹിമയിൽ മദ്യപിക്കാതിരിക്കാനുമാണ്.

മാമൈശ്വര്യശ്രീമദാന്ധോ ദണ്ഡപാണിം ന പശ്യതി । തം ഭ്രംശയാമി സമ്പദ്‍ഭ്യോ യസ്യ ചേച്ഛാമ്യനുഗ്രഹമ്

ഐശ്വര്യത്തിലും സമ്പത്തിലും അഹങ്കാരമുള്ളവർ ശിക്ഷയുടെ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവനെ കാണാറില്ല; അവർക്കു ഞാൻ അനുഗ്രഹം കാണിക്കണമെന്നു തോന്നുമ്പോൾ, അവരുടെ സമ്പത്ത് ഞാൻ അകറ്റുന്നു.

ഗമ്യതാം ശക്ര ഭദ്രം വഃ ക്രിയതാം മേഽനുശാസനമ് । സ്ഥീയതാം സ്വാധികാരേഷു യുക്തൈര്വഃ സ്തമ്ഭവര്ജിതൈഃ

ഇപ്പോൾ നീ പോകൂ ശക്രാ; നിങ്ങൾക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ. എന്റെ ഉപദേശം പാലിക്കണം. അഹങ്കാരമില്ലാതെ, യോഗ്യമായ വിധത്തിൽ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളണം.

അഥാഹ സുരഭിഃ കൃഷ്ണം അഭിവന്ദ്യ മനസ്വിനീ । സ്വസന്താനൈരുപാമന്ത്ര്യ ഗോപരൂപിണമീശ്വരമ്

അതിനുശേഷം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, സുരഭി തന്റെ സന്തതികളോടൊപ്പം കൃഷ്ണനെ, ഗോപുരുഷരൂപിയായ ഈശ്വരനെ, സമീപിച്ച് വന്ദിച്ചു.

സുരഭിരുവാച - കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ മഹായോഗിന് വിശ്വാത്മന് വിശ്വസമ്ഭവ । ഭവതാ ലോകനാഥേന സനാഥാ വയമച്യുത

സുരഭി പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, മഹായോഗിനേ, വിശ്വാത്മാവേ, സകലത്തിന്റെ ഉത്ഭവമേ, ലോകനാഥനായ നീയാൽ ഞങ്ങൾ സംരക്ഷിതരായി, അച്യുതാ.

ത്വം നഃ പരമകം ദൈവം ത്വം ന ഇന്ദ്രോ ജഗത്പതേ । ഭവായ ഭവ ഗോവിപ്ര ദേവാനാം യേ ച സാധവഃ

നീയാണു ഞങ്ങളുടെ പരമദൈവം, ഇന്ദ്രൻ അല്ല, ലോകനാഥാ; പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും സജ്ജന്മാർക്കും ക്ഷേമം നൽകാനാണ് നീ ഉള്ളത്.

ഇന്ദ്രം നസ്ത്വാഭിഷേക്ഷ്യാമോ ബ്രഹ്മണാ ചോദിതാ വയമ് । അവതീര്ണോഽസി വിശ്വാത്മമ് ഭൂമേര്ഭാരാപനുത്തയേ

ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രേരണയാൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ, ഇന്ദ്രനേ, അഭിഷേകം ചെയ്യും. ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവായ നീ ഭൂമിയുടെ ഭാരമകറ്റാൻ ഇവിടെ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഏവം കൃഷ്ണമുപാമന്ത്ര്യ സുരഭിഃ പയസാത്മനഃ । ജലൈരാകാശഗങ്‌ഗായാ ഐരാവതകരോദ്‌ധൃതൈഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണനെ ക്ഷണിച്ച ശേഷം, സുരഭി തന്റെ പാൽകൊണ്ടും, ഐരാവതം കൊണ്ടുവന്ന ആകാശഗംഗയുടെ ജലത്താലും കൃഷ്ണനെ സ്നാനം കഴിപ്പിച്ചു.

ഇന്ദ്രഃ സുരര്ഷിഭിഃ സാകം ചോദിതോ ദേവമാതൃഭിഃ । അഭ്യസിഞ്ചത ദാശാര്ഹം ഗോവിന്ദ ഇതി ചാഭ്യധാത്

ഇന്ദ്രൻ, ദേവമാതാക്കളുടെ പ്രേരണയോടെ ദേവർഷിമാരോടൊപ്പം, ദാശാർഹകുലത്തിൽ പിറന്നവനായ ഗോവിന്ദനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.

( മിശ്ര ) തത്രാഗതാസ്തുമ്ബുരുനാരദാദയോ ഗന്ധര്വവിദ്യാധരസിദ്ധചാരണാഃ । ജഗുര്യശോ ലോകമലാപഹം ഹരേഃ സുരാങ്‌ഗനാഃ സംനനൃതുര്മുദാന്വിതാഃ

അവിടെ തുമ്പുരു, നാരദൻ എന്നിവരും, ഗന്ധർവന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണമാർ തുടങ്ങിയവരും എത്തിയപ്പോൾ, ഹരിയുടെ ലോകത്തിലെ മലിനതകൾ നീക്കുന്ന മഹത്വം അവർ പാടുകയും, ദേവതാ സ്ത്രീകൾ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

തം തുഷ്ടുവുര്ദേവനികായകേതവോ വ്യവാകിരന് ചാദ്‍ഭുതപുഷ്പവൃഷ്ടിഭിഃ । ലോകാഃ പരാം നിര്വൃതിമാപ്നുവംസ്ത്രയോ ഗാവസ്തദാ ഗാമനയന് പയോദ്രുതാമ്

ദേവസംഘങ്ങളുടെ നേതാക്കൾ അവനെ സ്തുതിച്ചു, അത്ഭുതകരമായ പുഷ്പവർഷം നടത്തി; മൂന്നു ലോകങ്ങളും പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു, ആ സമയത്ത് പശുക്കൾ പാൽ ഒഴുക്കി.

( അനുഷ്ടുപ് ) നാനാരസൌഘാഃ സരിതോ വൃക്ഷാ ആസന് മധുസ്രവാഃ । അകൃഷ്ടപച്യൌഷധയോ ഗിരയോഽബിഭ്രദുന്മണീന്

വിവിധ നദികളും മരങ്ങളും തേൻ ഒഴുകിച്ചു; കൃഷിയില്ലാതെ ധാന്യങ്ങളും ഔഷധികളും വളർന്നു, പർവതങ്ങൾ വിലയേറിയ രത്നങ്ങൾ ഉരിയാടിച്ചു.

കൃഷ്ണേഽഭിഷിക്ത ഏതാനി സത്ത്വാനി കുരുനന്ദന । നിര്വൈരാണ്യഭവംസ്താത ക്രൂരാണ്യപി നിസര്ഗതഃ

കുരുവംശജനായവനേ, കൃഷ്ണനെ അഭിഷേകം ചെയ്തപ്പോൾ, ക്രൂരസ്വഭാവമുള്ളവരുപോലും എല്ലാ ജീവികളും വൈരാഗ്യം വിട്ടു, പ്രിയനായവനേ.

ഇതി ഗോഗോകുലപതിം ഗോവിന്ദമഭിഷിച്യ സഃ । അനുജ്ഞാതോ യയൌ ശക്രോ വൃതോ ദേവാദിഭിര്ദിവമ്

ഇങ്ങനെ പശുക്കളുടെയും ഗോപുരത്തിന്റെയും നാഥനായ ഗോവിന്ദനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത ശേഷം, ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഇന്ദ്രൻ അവന്റെ അനുമതിയോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

ദുര്ഗാം വിനായകം വ്യാസം വിഷ്വക്സേനം ഗുരൂന് സുരാന് । സ്വേ സ്വേ സ്ഥാനേ ത്വഭിമുഖാന് പൂജയേത് പ്രോക്ഷണാദിഭിഃ

ദുർഗ്ഗയെ, വിനായകനെ, വ്യാസനെ, വിശ്വക്സേനനെ, ഗുരുമാരെയും ദേവന്മാരെയും ഓരോരുത്തരെയും അവരുടെ ദിശയിലായി, പ്രോക്ഷണം മുതലായ അർപ്പണങ്ങളോടെ ആരാധിക്കണം.

ചന്ദനോശീരകര്പൂര കുങ്കുമാഗുരുവാസിതൈഃ । സലിലൈഃ സ്നാപയേന്മന്ത്രൈഃ നിത്യദാ വിഭവേ സതി

ചന്ദനം, ഉഷീരം, കർപ്പൂരം, കുങ്കുമം, അഗുരു, സുഗന്ധജലങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്, മന്ത്രങ്ങളോടെ പ്രതിമയെ പ്രതിദിനം സ്നാനിപ്പിക്കണം, സാധ്യമായാൽ.

സ്വര്ണഘര്മാനുവാകേന മഹാപുരുഷവിദ്യയാ । പൌരുഷേണാപി സൂക്തേന സാമഭീ രാജനാദിഭിഃ

സ്വർണഘർമൻ സൂക്തം, മഹാപുരുഷവിദ്യ, പൗരുഷസൂക്തം, സാമഗാനങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്, രാജാവേ, ആചാരങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.

വസ്ത്രോപവീതാഭരണ പത്രസ്രഗ്ഗന്ധലേപനൈഃ । അലങ്കുര്വീത സപ്രേമ മദ്‍ഭക്തോ മാം യഥോചിതമ്

വസ്ത്രം, ഉപവീതം, ആഭരണങ്ങൾ, ഇലമാലകൾ, സുഗന്ധതൈലങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട്, എന്റെ ഭക്തൻ പ്രേമപൂർവ്വം എന്നെ യോഗ്യമായ വിധത്തിൽ അലങ്കരിക്കണം.

പാദ്യം ആചമനീയം ച ഗന്ധം സുമനസോഽക്ഷതാന് । ധൂപദീപോപഹാര്യാണി ദദ്യാന്മേ ശ്രദ്ധയാര്ചകഃ

പാദ്യജലം, ആചമനജലം, സുഗന്ധം, പൂക്കൾ, അക്ഷതം, ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം എന്നിവ ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവൻ അർപ്പിക്കണം.

ഗുഡപായസസര്പീംഷി ശഷ്കുല്യാപൂപമോദകാന് । സംയാവദധിസൂപാംശ്ച നൈവേദ്യം സതി കല്പയേത്

ശർക്കരപായസം, നെയ്യ്, ശസ്കുലി, അപ്പം, മോദകം, സംയാവം, തൈരും സൂപ്പും തുടങ്ങിയ നൈവേദ്യങ്ങൾ സാധ്യമായാൽ ഒരുക്കണം.

അഭ്യങ്ഗോന്മര്ദനാദര്ശ ദന്തധാവാഭിഷേചനമ് । അന്നാദ്യഗീതനൃത്യാദി പര്വണി സ്യുരുതാന്വഹമ്

തൈലം പുരടിക്കൽ, മസാജ്, കണ്ണാടി, പല്ലുതേക്കൽ, സ്നാനം, അന്നം, പാനം, പാട്ട്, നൃത്തം എന്നിവ ദിവസവും ഉത്സവദിനങ്ങളിലും നടത്തണം.

വിധിനാ വിഹിതേ കുണ്ഡേ മേഖലാഗര്തവേദിഭിഃ । അഗ്നിമാധായ പരിതഃ സമൂഹേത് പാണിനോദിതമ്

നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ, കുണ്ഡത്തിൽ മേഖലയും ഇന്ധനവും വേദിയും ഒരുക്കി, അഗ്‌നി തെളിച്ച് ചുറ്റും കൈകൊണ്ട് സമാഹരിക്കണം.