ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭക്തിം ലബ്ധവതഃ സാധോഃ കിമന്യദ് അവശിഷ്യതേ । മയ്യനന്തഗുണേ ബ്രഹ്മണ്യാനന്ദാനുഭവാത്മനി

ഭക്തി നേടിയ സന്ന്യാസിക്ക്, അനന്തഗുണമുള്ള ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ എന്നിൽ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, ഇനി നേടാനുള്ളത് എന്താണ് ശേഷിക്കുന്നത്?

യഥോപശ്രയമാണസ്യ ഭഗവന്തം വിഭാവസുമ് । ശീതം ഭയം തമോഽപ്യേതി സാധൂന് സംസേവതസ്തഥാ

എങ്ങനെ തീയുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നാൽ തണുപ്പ്, ഭയം, ഇരുട്ട് അകന്നുപോകുന്നുവോ, അങ്ങനെ തന്നെ, സന്തന്മാരുടെ സാന്നിധ്യം തേടുന്നവർക്കും അതുപോലെ അനുഭവം ലഭിക്കും.

നിമജ്ജ്യോന്മജ്ജതാം ഘോരേ ഭവാബ്ധൌ പരമായനമ് । സന്തോ ബ്രഹ്മവിദഃ ശാന്താ നൌര്ദൃഢേവാപ്സു മജ്ജതാമ്

ഭയങ്കരമായ ജനനമരണസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയും ഉയർന്നും നടക്കുന്നവർക്കു, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളായ സമാധാനപരനായ സന്തന്മാർ, വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങുന്നവർക്കുള്ള ഉറപ്പുള്ള ഒരു തോണിപോലെയാണ്.

അന്നം ഹി പ്രാണിനാം പ്രാണ ആര്താനാം ശരണം ത്വഹമ് । ധര്മോ വിത്തം നൃണാം പ്രേത്യ സന്തോഽര്വാഗ് ബിഭ്യതോഽരണമ്

ഭക്ഷണം ജീവികൾക്ക് ജീവൻ തന്നെയാണ്; ഞാൻ കഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കുള്ള ആശ്രയമാണ്; ധർമ്മം മരണത്തിനുശേഷം മനുഷ്യർക്കുള്ള സമ്പത്താണ്; ഈ ലോകത്തിൽ ഭയപ്പെടുന്നവർക്കു സന്തന്മാർ ആശ്രയമാണ്.

സന്തോ ദിശന്തി ചക്ഷൂംഷി ബഹിരര്കഃ സമുത്ഥിതഃ । ദേവതാ ബാന്ധവാഃ സന്തഃ സന്ത ആത്മാഹമേവ ച

സന്തന്മാർ പുറത്ത് ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ കാഴ്ച നൽകുന്നു; ദേവന്മാർ, ബന്ധുക്കൾ, സന്തന്മാർ, ഞാനും—all സന്തന്മാരാണ്.

വൈതസേനസ്തതോഽപ്യേവമ് ഉര്വശ്യാ ലോകനിസ്പൃഹഃ । മുക്തസങ്ഗോ മഹീമേതമ് ആത്മാരാമശ്ചചാര ഹ

ഉർവശിയെക്കഴിഞ്ഞും, ലോകങ്ങളിൽ ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ബന്ധങ്ങൾ വിട്ട്, ആത്മാനന്ദത്തിൽ ലീനനായി, വൈതസേനൻ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.

മൃദുത്വം കഠിനത്വം ച ശൈത്യമുഷ്ണത്വമേവ ച । ഏതത്സ്പര്ശസ്യ സ്പര്ശത്വം തന്മാത്രത്വം നഭസ്വതഃ

മൃദുത്വം, കഠിനത്വം, തണുപ്പ്, ചൂട്—ഇവയെല്ലാം സ്പർശത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളാണ്; ഇവ വായുവിന്റെ സൂക്ഷ്മത്വമാണ്.

ചാലനം വ്യൂഹനം പ്രാപ്തിഃ നേതൃത്വം ദ്രവ്യശബ്ദയോഃ । സര്വേന്ദ്രിയാണാം ആത്മത്വം വായോഃ കര്മാഭിലക്ഷണമ്

ചലനം, കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ, പ്രാപ്തി, വസ്തുക്കളിലും ശബ്ദങ്ങളിലും നേതൃത്വം, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ആന്തരികത—ഇവയാണ് വായുവിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തികൾ.

വായോശ്ച സ്പര്ശതന്മാത്രാദ് രൂപം ദൈവേരിതാദഭൂത് । സമുത്ഥിതം തതസ്തേജഃ ചക്ഷൂ രൂപോപലമ്ഭനമ്

വായുവിന്റെ സ്പർശതന്മാത്രയിൽ നിന്നു, ദൈവിക ശക്തിയാൽ, രൂപം ഉദിച്ചു; അതിനുശേഷം ജ്വാലയും, രൂപം കാണാൻ കണ്ണും ഉദിച്ചു.

ദ്രവ്യാകൃതിത്വം ഗുണതാ വ്യക്തിസംസ്ഥാത്വമേവ ച । തേജസ്ത്വം തേജസഃ സാധ്വി രൂപമാത്രസ്യ വൃത്തയഃ

ദ്രവ്യമായിരിക്കുക, ഗുണമായിരിക്കുക, വ്യക്തിയായി നിലകൊള്ളുക — ഇവയാണ് തീയുടെ ശുദ്ധമായ രൂപത്തിന് ഉള്ള പ്രവർത്തികൾ, ധർമ്മവതിയേ.

ദ്യോതനം പചനം പാനം അദനം ഹിമമര്ദനമ് । തേജസോ വൃത്തയസ്ത്വേതാഃ ശോഷണം ക്ഷുത്തൃഡേവ ച

പ്രകാശം നൽകൽ, പാകം ചെയ്യൽ, ചൂടാക്കൽ, കത്തിക്കൽ, തണുപ്പ് അകറ്റൽ — ഇവയാണ് തീയുടെ പ്രവർത്തികൾ; അതുപോലെ ഉണക്കൽ, വിശപ്പും ദാഹവും ഉണ്ടാക്കലും.

രൂപമാത്രാദ് വികുര്വാണാത് തേജസോ ദൈവചോദിതാത് । രസമാത്രം അഭൂത് തസ്മാത് അമ്ഭോ ജിഹ്വാ രസഗ്രഹഃ

ശുദ്ധമായ രൂപം തീയുടെ ഇടപെടലിൽ ദൈവിക പ്രേരണയാൽ മാറി, അതിൽ നിന്ന് ശുദ്ധമായ രുചി ഉണ്ടായി; അതിൽ നിന്ന് വെള്ളവും, രുചി അനുഭവിക്കാൻ നാവും ഉണ്ടായി.

കഷായോ മധുരസ്തിക്തഃ കട്വമ്ല ഇതി നൈകധാ । ഭൌതികാനാം വികാരേണ രസ ഏകോ വിഭിദ്യതേ

കഷായം, മധുരം, തിക്തം, കട്ടു, പുളി — ഇങ്ങനെ ഭൗതിക ഘടകങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം മൂലം ഒരൊറ്റ രുചി പലതായായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.

ക്ലേദനം പിണ്ഡനം തൃപ്തിഃ പ്രാണനാപ്യായനോന്ദനമ് । താപാപനോദോ ഭൂയസ്ത്വം അമ്ഭസോ വൃത്തയസ്ത്വിമാഃ

നനയ്ക്കൽ, കട്ടിയാക്കൽ, തൃപ്തി, ജീവൻ നിലനിർത്തൽ, പോഷണം, സന്തോഷം, ചൂട് അകറ്റൽ, സമൃദ്ധി — ഇവയാണ് വെള്ളത്തിന്റെ പ്രവർത്തികൾ.

രസമാത്രാദ് വികുര്വാണാത് അമ്ഭസോ ദൈവചോദിതാത് । ഗന്ധമാത്രം അഭൂത് തസ്മാത് പൃഥ്വീ ഘ്രാണസ്തു ഗന്ധഗഃ

ശുദ്ധമായ രുചി വെള്ളത്തിന്റെ ദൈവിക പ്രേരണയിൽ മാറി, അതിൽ നിന്ന് ശുദ്ധമായ ഗന്ധം ഉണ്ടായി; അതിൽ നിന്ന് ഭൂമി, ഗന്ധം അറിയാൻ മൂക്കും ഉണ്ടായി.

കരമ്ഭപൂതിസൌരഭ്യ ശാന്തോഗ്രാമ്ലാദിഭിഃ പൃഥക് । ദ്രവ്യാവയവവൈഷമ്യാദ് ഗന്ധ ഏകോ വിഭിദ്യതേ

ഭൗതിക ഘടകങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം മൂലം ഒരൊറ്റ ഗന്ധം മണ്ണിന്റെ, പുഴുവിന്റെ, സുഗന്ധത്തിന്റെ, മൃദുവിന്റെ, ശക്തിയുടെ, പുളിയുടെ തുടങ്ങിയ പലതായായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.

ഭാവനം ബ്രഹ്മണഃ സ്ഥാനം ധാരണം സദ്വിശേഷണമ് । സര്വസത്ത്വഗുണോദ്‍ഭേദഃ പൃഥിവീവൃത്തിലക്ഷണമ്

സൃഷ്ടിക്ക് അടിസ്ഥാനമായിരിക്കുക, പരമാത്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലമായിരിക്കുക, താങ്ങായി നിലകൊള്ളുക, സത്യമായ വ്യത്യാസം നൽകുക, എല്ലാ ജീവികളിലും ഗുണങ്ങൾ ഉദിക്കാനുള്ള സ്ഥലം — ഇവയാണ് ഭൂമിയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ.

നഭോഗുണവിശേഷോഽര്ഥോ യസ്യ തച്ഛ്രോത്രമുച്യതേ । വായോര്ഗുണവിശേഷോഽര്ഥോ യസ്യ തത്സ്പര്ശനം വിദുഃ

ആകാശത്തിന്റെ പ്രത്യേക ഗുണം അറിയുന്ന ഇന്ദ്രിയം ശ്രവണമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; വായുവിന്റെ പ്രത്യേക ഗുണം അറിയുന്ന ഇന്ദ്രിയം സ്പർശനമെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.

തേജോഗുണവിശേഷോഽര്ഥോ യസ്യ തച്ചക്ഷുരുച്യതേ । അമ്ഭോഗുണവിശേഷോഽര്ഥോ യസ്യ തദ്രസനം വിദുഃ । ഭൂമേര്ഗുണവിശേഷോഽര്ഥോ യസ്യ സ ഘ്രാണ ഉച്യതേ

തീയുടെ പ്രത്യേക ഗുണം അറിയുന്ന ഇന്ദ്രിയം ദൃഷ്ടിയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; വെള്ളത്തിന്റെ പ്രത്യേക ഗുണം അറിയുന്ന ഇന്ദ്രിയം രുചിയെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; ഭൂമിയുടെ പ്രത്യേക ഗുണം അറിയുന്ന ഇന്ദ്രിയം ഘ്രാണമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

പരസ്യ ദൃശ്യതേ ധര്മോ ഹി, അപരസ്മിന് സമന്വയാത് । അതോ വിശേഷോ ഭാവാനാം ഭൂമാവേവോപലക്ഷ്യതേ

ഒരു വസ്തുവിൽ ഗുണം കാണാം, മറ്റൊന്നിൽ കാണില്ല — അവയുടെ സംയോജനത്തിൽ നിന്നാണ്; അതുകൊണ്ട് ഭാവങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം ഭൂമിയിലാണ് വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുന്നത്.

ഏതാന്യസംഹത്യ യദാ മഹദാദീനി സപ്ത വൈ । കാലകര്മഗുണോപേതോ ജഗദാദിരുപാവിശത്

ഈ ഏഴ് ഘടകങ്ങൾ — മഹത്തിൽ തുടങ്ങി — ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന്, കാലവും കര്‍മ്മവും ഗുണങ്ങളും ഉൾക്കൊണ്ടപ്പോൾ, അവ ലോകത്തിന്റെ ആദി രൂപത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

തതസ്തേനാനുവിദ്ധേഭ്യോ യുക്തേഭ്യോഽണ്ഡം അചേതനമ് । ഉത്ഥിതം പുരുഷോ യസ്മാത് ഉദതിഷ്ഠദസൌ വിരാട്

ഇങ്ങനെ ചേർന്നു കയറിയപ്പോൾ, അവയിൽ നിന്ന് ജഡമായ അണ്ടകം ഉദിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് പുരുഷൻ ഉദിച്ചു, അവൻ വിരാട് ആയി ഉയർന്നു.

ഏതദണ്ഡം വിശേഷാഖ്യം ക്രമവൃദ്ധൈര്ദശോത്തരൈഃ । തോയാദിഭിഃ പരിവൃതം പ്രധാനേനാവൃതൈര്ബഹിഃ । യത്ര ലോകവിതാനോഽയം രൂപം ഭഗവതോ ഹരേഃ

ഈ പ്രത്യേക അണ്ടകം, പത്ത് തലങ്ങളായ വെള്ളം മുതലായവ ക്രമത്തിൽ ചുറ്റി, പുറത്തു പ്രധാന tattvam കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിൽ തന്നെയാണ് ഈ ലോകങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി, ഹരിയുടെ രൂപം.

ഹിരണ്മയാദ് അണ്ഡകോശാദ് ഉത്ഥായ സലിലേശയാത് । തമാവിശ്യ മഹാദേവോ ബഹുധാ നിര്ബിഭേദ ഖമ്

പൊന്നുപോലെയുള്ള അണ്ടത്തിന്റെ പുറംവടിയിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന്, വെള്ളത്തിൽ കിടന്ന മഹാദേവൻ അതിൽ പ്രവേശിച്ചു, ആകാശം പലവിധത്തിൽ പിളർത്തി.

നിരഭിദ്യതാസ്യ പ്രഥമം മുഖം വാണീ തതോഽഭവത് । വാണ്യാ വഹ്നിരഥോ നാസേ പ്രാണോഽതോ ഘ്രാണ ഏതയോഃ

ആദ്യമായി അവന്റെ വായ് തുറന്നു, അതിൽ നിന്ന് വാക്ക് ഉണ്ടായി; വാക്കിൽ നിന്ന് തീ, പിന്നെ മൂക്കു, അതിൽ നിന്ന് ശ്വാസം, അവയിൽ നിന്ന് ഘ്രാണം.

ഘ്രാണാത് വായുരഭിദ്യേതാം അക്ഷിണീ ചക്ഷുരേതയോഃ । തസ്മാത്സൂര്യോ ന്യഭിദ്യേതാം കര്ണൌ ശ്രോത്രം തതോ ദിശഃ

ഘ്രാണത്തിൽ നിന്ന് വായു, പിന്നെ കണ്ണുകൾ, അതിൽ നിന്ന് ദൃഷ്ടി, അതിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ; പിന്നെ ചെവികൾ, അതിൽ നിന്ന് ശ്രവണശക്തി, അതിൽ നിന്ന് ദിശകൾ.

നിര്ബിഭേദ വിരാജസ്ത്വഗ് രോമശ്മശ്ര്വാദയസ്തതഃ । തത ഓഷധയശ്ചാസന് ശിശ്നം നിര്ബിഭിദേ തതഃ

വിരാട് ചർമ്മം പിളർത്തി, അതിൽ നിന്ന് രോമം, മുടി മുതലായവ ഉണ്ടായി; അതിനുശേഷം ഔഷധികൾ ഉണ്ടായി, പിന്നെ ജനനേന്ദ്രിയം രൂപപ്പെട്ടു.

രേതസ്തസ്മാദാപ ആസന് നിരഭിദ്യത വൈ ഗുദമ് । ഗുദാദപാനോഽപാനാച്ച മൃത്യുര്ലോകഭയങ്കരഃ

വീരണത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഉരുത്തിരിഞ്ഞു; പിന്നെ കൂദം തുറന്നു. കൂദത്തിൽ നിന്ന് അപാനവായു ഉരുത്തിരിഞ്ഞു; അതിൽ നിന്ന് ലോകത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന മരണം ജനിച്ചു.

ഹസ്തൌ ച നിരഭിദ്യേതാം ബലം താഭ്യാം തതഃ സ്വരാട് । പാദൌ ച നിരഭിദ്യേതാം ഗതിസ്താഭ്യാം തതോ ഹരിഃ

കൈകൾ രൂപം കൊണ്ടു തുറന്നു; അവയിൽ നിന്ന് ശക്തി ഉരുത്തിരിഞ്ഞു, അതിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രൻ ജനിച്ചു. കാലുകൾ രൂപം കൊണ്ടു തുറന്നു; അവയിൽ നിന്ന് സഞ്ചാരം ഉരുത്തിരിഞ്ഞു, അതിൽ നിന്ന് വിഷ്ണു ജനിച്ചു.