ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

( മിശ്ര ) തതോഽനുരക്തൈഃ പശുപൈഃ പരിശ്രിതോ രാജന് സ്വഗോഷ്ഠം സബലോഽവ്രജദ്ധരിഃ । തഥാവിധാന്യസ്യ കൃതാനി ഗോപികാ ഗായന്ത്യ ഈയുര്മുദിതാ ഹൃദിസ്പൃശഃ

അതിനുശേഷം, ഹരിയും ബലരാമനും സ്‌നേഹപൂർവ്വം ചുറ്റപ്പെട്ട പശുക്കരുത്തുകാരോടൊപ്പം തങ്ങളുടെ ഗോശാലയിലേക്ക് മടങ്ങി. അതേസമയം, ഗോപികൾ കൃഷ്ണന്റെ അത്ഭുതപ്രവൃത്തികൾ പാടി, ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ അവരെ പിന്തുടർന്നു.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ പഞ്ചവിംശോഽധ്യായഃ

ഇതോടെ ശ്രീമദ്‌ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിന്റെ ആദ്യപകുതിയിലെ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

ഗുണസങ്ഗം വിനിര്ധൂയ മാം ഭജന്തു വിചക്ഷണാഃ। നിഃസങ്ഗോ മാം ഭജേദ്വിദ്വാനപ്രമത്തോ ജിതേന്ദ്രിയഃ

സ്വഭാവഗുണങ്ങളോടുള്ള ആസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച്, ബുദ്ധിമാന്മാർ എന്നെ ഭജിക്കണം; ആസക്തിയില്ലാതെ, ജ്ഞാനത്തോടും ഇന്ദ്രിയജയത്തോടും കൂടിയവൻ ശ്രദ്ധയോടെ എന്നെ ഭജിക്കണം.

രജസ്തമശ്ചാഭിജയേത്സത്ത്വസംസേവയാ മുനിഃ। സത്ത്വം ചാഭിജയേദ്യുക്തോ നൈരപേക്ഷ്യേണ ശാന്തധീഃ। സമ്പദ്യതേ ഗുണൈര്മുക്തോ ജീവോ ജീവം വിഹായ മാമ്

മുനിവൻ സത്വഗുണം വളർത്തി, രാജസവും തമസവും ജയിക്കും; പിന്നെ, നിരാശയോടെ മനസ്സിൽ സമാധാനം പുലർത്തി, സത്വഗുണവും അതിജയിച്ച്, ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായ ആത്മാവ്, വ്യക്തിത്വം വിട്ട് എന്നെ പ്രാപിക്കും.

ജീവോ ജീവവിനിര്മുക്തോ ഗുണൈശ്ചാശയസമ്ഭവൈഃ। മയൈവ ബ്രഹ്മണാ പൂര്ണോ ന ബഹിര്നാന്തരശ്ചരേത്

മറ്റു ജീവികളിൽ നിന്നും ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനത്തോടെ, ആത്മാവ് എന്നിൽ, പരിപൂർണ്ണമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ, ഒന്നാകുന്നു; അത്തരം ആത്മാവ് പുറത്തോ അകത്തോ ചലിക്കാറില്ല.

അഥോ വിഭൂതിം മമ മായാവിനസ്താം ഐശ്വര്യമഷ്ടാങ്ഗമനുപ്രവൃത്തമ് । ശ്രിയം ഭാഗവതീം വാസ്പൃഹയന്തി ഭദ്രാം പരസ്യ മേ തേഽശ്നുവതേ തു ലോകേ

എന്റെ മായാവിശേഷങ്ങളെയും എട്ട് വിധമായ ഐശ്വര്യങ്ങളെയും അറിയുന്നവർക്ക്, ഭാഗ്യദേവിയുടെ ഭാഗ്യവും ആഗ്രഹമില്ല; അത്തരം ഭക്തർ ഈ ലോകത്ത് എന്റെ പരമാവസ്ഥയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്.

ന കര്ഹിചിന്മത്പരാഃ ശാന്തരൂപേ നങ്ക്ഷ്യന്തി നോ മേഽനിമിഷോ ലേഢി ഹേതിഃ । യേഷാമഹം പ്രിയ ആത്മാ സുതശ്ച സഖാ ഗുരുഃ സുഹൃദോ ദൈവമിഷ്ടമ്

എന്നിൽ സമർപ്പിതരായി, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ളവരെ കാലത്തിന്റെ ആയുധം തൊടുകയില്ല; അവർക്ക് ഞാൻ ആത്മാവുപോലെയും പുത്രനായി, സുഹൃത്ത്, ഗുരു, ദൈവം എന്നിങ്ങനെയും പ്രിയനാണ്.

ഇമം ലോകം തഥൈവ അമും ആത്മാനം ഉഭയായിനമ് । ആത്മാനം അനു യേ ചേഹ യേ രായഃ പശവോ ഗൃഹാഃ

ഈ ലോകവും, പരലോകവും, അവയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആത്മാവും, ഇവിടെ സ്വന്തമെന്നു കരുതുന്ന സമ്പത്ത്, പശുക്കൾ, വീടുകൾ—എല്ലാം—

വിസൃജ്യ സര്വാന് അന്യാംശ്ച മാമേവം വിശ്വതോമുഖമ് । ഭജന്തി അനന്യയാ ഭക്ത്യാ താന്മൃത്യോരതിപാരയേ

എല്ലാവരെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, എന്നെ മാത്രം, സർവ്വവ്യാപിയായവനെ, അനന്യഭക്തിയോടെ ഭജിക്കുന്നവരെ ഞാൻ മരണത്തെ അതിജീവിപ്പിച്ചു രക്ഷിക്കും.

നാന്യത്ര മദ്‍ഭഗവതഃ പ്രധാനപുരുഷേശ്വരാത് । ആത്മനഃ സര്വഭൂതാനാം ഭയം തീവ്രം നിവര്തതേ

എന്നിൽ, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ പരമേശ്വരനിൽ ഒഴികെ, ആത്മാവിന്റെ അത്യന്തം ഭയത്തിന് ആശ്വാസം മറ്റൊരിടത്തും ഇല്ല.

മദ്‍ഭയാദ് വാതി വാതോഽയം സൂര്യസ്തപതി മദ്‍ഭയാത് । വര്ഷതീന്ദ്രോ ദഹത്യഗ്നിഃ മൃത്യുശ്ചരതി മദ്‍ഭയാത്

എന്റെ ഭയത്താൽ കാറ്റ് വീശുന്നു, സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നു, ഇന്ദ്രൻ മഴവർഷിക്കുന്നു, അഗ്നി കത്തുന്നു, മരണൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ജ്ഞാനവൈരാഗ്യയുക്തേന ഭക്തിയോഗേന യോഗിനഃ । ക്ഷേമായ പാദമൂലം മേ പ്രവിശന്തി അകുതോഭയമ്

ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഉള്ള യോഗികൾ ഭക്തിയോഗം വഴി ഭയരഹിതമായ എന്റെ പാദസന്നിധിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ക്ഷേമം പ്രാപിക്കുന്നു.

ഏതാവാന് ഏവ ലോകേഽസ്മിന് പുംസാം നിഃശ്രേയസോദയഃ । തീവ്രേണ ഭക്തിയോഗേന മനോ മയ്യര്പിതം സ്ഥിരമ്

ഈ ലോകത്ത് മനുഷ്യർക്കുള്ള പരമോന്നതമായ ക്ഷേമം ഇതാണ്—തീവ്രമായ ഭക്തിയോടെ മനസ്സിനെ എന്നിൽ സ്ഥിരമായി ഏകാഗ്രമാക്കുക.

സപ്തോപരി കൃതാ ദ്വാരഃ പുരസ്തസ്യാസ്തു ദ്വേ അധഃ । പൃഥഗ് വിഷയഗത്യര്ഥം തസ്യാം യഃ കശ്ചനേശ്വരഃ

ഏഴു വാതിലുകൾ മുകളിലായി, രണ്ട് മുന്നിൽ, രണ്ട് കീഴിൽ—ഇവയെല്ലാം ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തി നടക്കാൻ വേണ്ടി; അവയിൽ ഒരു പ്രഭു വസിക്കുന്നു, രാജാവേ.

പഞ്ച ദ്വാരസ്തു പൌരസ്ത്യാ ദക്ഷിണൈകാ തഥോത്തരാ । പശ്ചിമേ ദ്വേ അമൂഷാം തേ നാമാനി നൃപ വര്ണയേ

ഇവയിൽ അഞ്ചു വാതിലുകൾ കിഴക്കോട്ട്, ഒന്ന് തെക്കോട്ട്, ഒന്ന് വടക്കോട്ട്, രണ്ട് പടിഞ്ഞാറോട്ട്; ഇവയുടെ പേരുകൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം, രാജാവേ.

ഖദ്യോതാഽഽവിര്മുഖീ ച പ്രാഗ് ദ്വാരാവേകത്ര നിര്മിതേ । വിഭ്രാജിതം ജനപദം യാതി താഭ്യാം ദ്യുമത്സഖഃ

കാടാനിരം പോലെ, കിഴക്കോട്ട് ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച രണ്ടു വാതിലുകളിലൂടെ ദ്യുമത്സഖൻ യാത്രചെയ്യുന്നു; അവയിലൂടെ അവൻ ജനപദം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.

നലിനീ നാലിനീ ച പ്രാഗ് ദ്വാരൌ ഏകത്ര നിര്മിതേ । അവധൂതസഖസ്താഭ്യാം വിഷയം യാതി സൌരഭമ്

നളിനി, നാളിനി എന്ന പേരിലുള്ള രണ്ടു കിഴക്കൻ വാതിലുകൾ ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു; അവയിലൂടെ അവധൂതസഖൻ സുഗന്ധമുള്ള ദേശത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.

മുഖ്യാ നാമ പുരസ്താദ് ദ്വാഃ തയാഽഽപണബഹൂദനൌ । വിഷയൌ യാതി പുരരാഡ് രസജ്ഞവിപണാന്വിതഃ

മുഖ്യാ എന്ന വാതിൽ മുന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനരികിൽ പല കടകളും ഭക്ഷ്യനൗകകളും ഉണ്ട്. അതുവഴി രുചി അറിയുന്ന വ്യാപാരികളോടൊപ്പം നഗരാധിപൻ ദേശത്തേക്ക് കടക്കുന്നു.

പിതൃഹൂര്നൃപ പുര്യാ ദ്വാഃ ദക്ഷിണേന പുരഞ്ജനഃ । രാഷ്ട്രം ദക്ഷിണപഞ്ചാലം യാതി ശ്രുതധരാന്വിതഃ

രാജാവേ, പിതൃഹൂ എന്ന പേരിലുള്ള ദക്ഷിണ വാതിലിലൂടെ പുരഞ്ജൻ ദക്ഷിണപാഞ്ചാല ദേശത്തേക്ക് ശ്രുതധരന്മാരോടൊപ്പം പ്രവേശിക്കുന്നു.

ദേവഹൂര്നാമ പുര്യാ ദ്വാ ഉത്തരേണ പുരഞ്ജനഃ । രാഷ്ട്രം ഉത്തരപഞ്ചാലം യാതി ശ്രുതധരാന്വിതഃ

ദേവഹൂ എന്ന പേരിലുള്ള വടക്കൻ വാതിലിലൂടെ പുരഞ്ജൻ വടക്കൻ പാഞ്ചാല രാജ്യത്തിലേക്ക് ശ്രുതധരന്മാരോടൊപ്പം കടക്കുന്നു.

ആസുരീ നാമ പശ്ചാദ് ദ്വാഃ തയാ യാതി പുരഞ്ജനഃ । ഗ്രാമകം നാമ വിഷയം ദുര്മദേന സമന്വിതഃ

ആസുരി എന്ന പടിഞ്ഞാറൻ വാതിലിലൂടെ പുരഞ്ജൻ ഗ്രാമക എന്ന ദേശത്തേക്ക് അഹങ്കാരത്തോടൊപ്പം കടക്കുന്നു.

നിര്‌ഋതിര്നാമ പശ്ചാദ് ദ്വാഃ തയാ യാതി പുരഞ്ജനഃ । വൈശസം നാമ വിഷയം ലുബ്ധകേന സമന്വിതഃ

നിരൃതി എന്ന പേരിലുള്ള പടിഞ്ഞാറൻ വാതിലിലൂടെ പുരഞ്ജൻ വൈശസ എന്ന പ്രദേശത്തേക്ക് ലോഭത്തോടൊപ്പം കടക്കുന്നു.

അന്ധാവമീഷാം പൌരാണാം നിര്വാക് പേശസ്കൃതാവുഭൌ । അക്ഷണ്വതാമധിപതിഃ താഭ്യാം യാതി കരോതി ച

അന്ധ, അവമീഷാ എന്ന പേരിലുള്ള നഗരവാതിലുകൾ ഇരുവരും മിണ്ടാതെയും ചതുരും ആണു; കാഴ്ചയുള്ള അവരുടെ അധിപൻ അവയിലൂടെ കടന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

സ യര്ഹ്യന്തഃപുരഗതോ വിഷൂചീനസമന്വിതഃ । മോഹം പ്രസാദം ഹര്ഷം വാ യാതി ജായാത്മജോദ്‍ഭവമ്

അവൻ അകത്തു പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, വിഷൂചിയോടൊപ്പം ഭാര്യയും മക്കളും ഉണ്ടാക്കുന്ന മോഹം, സന്തോഷം, ആനന്ദം എന്നിവ അനുഭവിക്കുന്നു.

ഏവം കര്മസു സംസക്തഃ കാമാത്മാ വഞ്ചിതോഽബുധഃ । മഹിഷീ യദ് യദ് ഈഹേത തത്തദ് ഏവാന്വവര്തത

ഇങ്ങനെ, പ്രവൃത്തികളിൽ മുഴുകി, ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ്, വഞ്ചിതനും അജ്ഞാനിയും ആയവൻ, ഭാര്യ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതിനെ പിന്തുടരുന്നു.

ക്വചിത്പിബന്ത്യാം പിബതി മദിരാം മദവിഹ്വലഃ । അശ്നന്ത്യാം ക്വചിദശ്നാതി ജക്ഷത്യാം സഹ ജക്ഷിതി

ചിലപ്പോഴൊക്കെ, അവൾ മദ്യം കുടിക്കുമ്പോൾ അവനും കുടിക്കുന്നു, മദത്തിൽ മയങ്ങി; അവൾ ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ അവനും ഭക്ഷിക്കുന്നു, അവൾ ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ അവനുമവളോടൊപ്പം ആസ്വദിക്കുന്നു.

ക്വചിദ്‍ഗായതി ഗായന്ത്യാം രുദത്യാം രുദതി ക്വചിത് । ക്വചിദ് ഹസന്ത്യാം ഹസതി ജല്പന്ത്യാമനു ജല്പതി

ചിലപ്പോൾ അവൾ പാടുമ്പോൾ അവനും പാടുന്നു; അവൾ കരയുമ്പോൾ അവനും കരയുന്നു; ചിലപ്പോൾ അവൾ ചിരിക്കുമ്പോൾ അവനും ചിരിക്കുന്നു; അവൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ അവനും മറുപടി പറയുന്നു.

ക്വചിദ് ധാവതി ധാവന്ത്യാം തിഷ്ഠന്ത്യാമനു തിഷ്ഠതി । അനു ശേതേ ശയാനായാം അന്വാസ്തേ ക്വചിദാസതീമ്

ചിലപ്പോൾ അവൾ ഓടുമ്പോൾ അവനും ഓടുന്നു; അവൾ നില്ക്കുമ്പോൾ അവനും നില്ക്കുന്നു; അവൾ കിടക്കുമ്പോൾ അവനും അവളുടെ അടുത്ത് കിടക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ ഇരുന്ന് കൂടെ ഇരിക്കുന്നു.

ക്വചിത് ശ്രൃണോതി ശ്രൃണ്വന്ത്യാം പശ്യന്ത്യാമനു പശ്യതി । ക്വചിത് ജിഘ്രതി ജിഘ്രന്ത്യാം സ്പൃശന്ത്യാം സ്പൃശതി ക്വചിത്

ചിലപ്പോൾ അവൾ കേൾക്കുമ്പോൾ അവനും കേൾക്കുന്നു; അവൾ നോക്കുമ്പോൾ അവനും നോക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ അവൾ മണക്കുമ്പോൾ അവനും മണക്കുന്നു; അവൾ തൊടുമ്പോൾ അവനും തൊടുന്നു.