ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

മൈത്രേയ ഉവാച - ഏവം സമുദിതസ്തേന കപിലേന പ്രജാപതിഃ । ദക്ഷിണീകൃത്യ തം പ്രീതോ വനമേവ ജഗാമ ഹ

മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ കപിലൻ പറഞ്ഞതോടെ, പ്രജാപതി സന്തോഷത്തോടെ അവനെ വലതുഭാഗം ചുറ്റി വനംപുറത്തേക്ക് പോയി.

വ്രതം സ ആസ്ഥിതോ മൌനം ആത്മൈകശരണോ മുനിഃ । നിഃസങ്ഗോ വ്യചരത് ക്ഷോണീം അനഗ്നിരനികേതനഃ

അവൻ മൗനവ്രതം സ്വീകരിച്ചു, ആത്മാവിൽ മാത്രം ആശ്രയം വെച്ചു, ബന്ധങ്ങളില്ലാതെ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു; തീയും സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലവും ഇല്ലാതെ.

മനോ ബ്രഹ്മണി യുഞ്ജാനോ യത്തത് സദസതഃ പരമ് । ഗുണാവഭാസേ വിഗുണ ഏകഭക്ത്യാനുഭാവിതേ

അവൻ മനസ്സിനെ സദാസത്തിനെക്കാൾ അതീതമായ, ഗുണങ്ങൾ കാണുന്നുവെങ്കിലും സ്വയം ഗുണരഹിതമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഏകഭക്തിയോടെ ലയിപ്പിച്ചു.

നിരഹങ്കൃതിര്നിര്മമശ്ച നിര്ദ്വന്ദ്വഃ സമദൃക് സ്വദൃക് । പ്രത്യക്പ്രശാന്തധീര്ധീരഃ പ്രശാന്തോര്മിരിവോദധിഃ

അഹങ്കാരമില്ലാതെ, എന്റെതെന്ന ഭാവമില്ലാതെ, ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, എല്ലാം സമദർശനത്തോടെ, ആത്മാവിനെ തന്നെ കാണുന്നവൻ, ഉള്ളിൽ സമാധാനത്തോടെ, ധൈര്യത്തോടെ, തരംഗങ്ങളില്ലാത്ത സമുദ്രംപോലെ.

വാസുദേവേ ഭഗവതി സര്വജ്ഞേ പ്രത്യഗാത്മനി । പരേണ ഭക്തിഭാവേന ലബ്ധാത്മാ മുക്തബന്ധനഃ

സർവ്വജ്ഞനായ ഭഗവാൻ വാസുദേവനിൽ പരമഭക്തിയോടെ, അവൻ ആത്മാവിനെ കണ്ടെത്തി, ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.

ആത്മാനം സര്വഭൂതേഷു ഭഗവന്തം അവസ്ഥിതമ് । അപശ്യത്സര്വഭൂതാനി ഭഗവത്യപി ചാത്മനി

അവൻ ഭഗവാനെ എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവായി കാണുകയും, എല്ലാ ജീവികളെയും ഭഗവാനിൽ തന്നെ കാണുകയും ചെയ്തു.

ഇച്ഛാദ്വേഷവിഹീനേന സര്വത്ര സമചേതസാ । ഭഗവദ്‍ഭക്തിയുക്തേന പ്രാപ്താ ഭാഗവതീ ഗതിഃ

ഇച്ഛയും ദ്വേഷവും വിട്ട്, എല്ലായിടത്തും സമചിത്തനായി, ഭഗവാനോടു ഭക്തിയോടെ, അവൻ ഭഗവത്ഭവം പ്രാപിച്ചു.

സ്ഫുരത്കിരീടവലയ ഹാരനൂപുരമേഖലമ് । ശങ്‌ഖചക്രഗദാപദ്മ മാലാമണ്യുത്തമര്ദ്ധിമത്

തിളങ്ങുന്ന കിരീടം, വളകൾ, മാല, നൂപുരം, കട്ടിബന്ധം എന്നിവ ധരിച്ച്; ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, താമര, പുഷ്പമാല, ഉത്തമ രത്നങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, പരമമായ മഹിമയോടെ.

സിംഹസ്കന്ധത്വിഷോ ബിഭ്രത് സൌഭഗ ഗ്രീവകൌസ്തുഭമ് । ശ്രിയാനപായിന്യാ ക്ഷിപ്ത നികഷാശ്മോരസോല്ലസത്

സിംഹത്തിന്റെ ഭുജങ്ങൾപോലെയുള്ള ഭാവം, സൗഭാഗ്യപൂർണ്ണമായ കഴുത്തിൽ കൗസ്തുഭമണിയുമായി, അക്ഷയമായ ശ്രീയോടെ, കനകത്തൊപ്പമുള്ള പ്രകാശത്തോടെ.

പൂരരേചകസംവിഗ്ന വലിവല്ഗുദലോദരമ് । പ്രതിസങ്‌ക്രാമയദ് വിശ്വം നാഭ്യാവര്തഗഭീരയാ

ശ്വാസം അകത്തും പുറത്തും പോകുമ്പോൾ വയറിൽ മൂന്നു വരകൾ തെളിഞ്ഞു, ആഴമുള്ള നാഭികുഴിയിൽ നിന്ന് സകലലോകവും ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.

ശ്യാമശ്രോണ്യധിരോചിഷ്ണു ദുകൂലസ്വര്ണമേഖലമ് । സമചാര്വങ്‌ഘ്രിജങ്‌ഘോരു നിമ്നജാനുസുദര്ശനമ്

കറുത്ത അരയിൽ പൊൻ കട്ടിബന്ധം കൂടിയ പച്ചമഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, തുല്യമായും മനോഹരമായും രൂപം കൊണ്ടിരിക്കുന്ന തണ്ടുകളും മുട്ടുകളും കാൽപ്പാദങ്ങളും.

പദാ ശരത്പദ്മപലാശരോചിഷാ നഖദ്യുഭിര്നോഽന്തരഘം വിധുന്വതാ । പ്രദര്ശയ സ്വീയമപാസ്തസാധ്വസം പദം ഗുരോ മാര്ഗഗുരുസ്തമോജുഷാമ്

ശരത്കാലത്തിലെ താമരപ്പൂവുപോലെയും അതിന്റെ ഇലകളുപോലെയും തിളങ്ങുന്ന പാദങ്ങൾ, നഖങ്ങൾ പ്രകാശം പകർന്നു, ഉള്ളിലെ അന്ധകാരം നീക്കുന്നു; ഗുരുവേ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് കടക്കാൻ വഴികാട്ടുന്ന നിന്റെ പാദങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് കാണിക്കണമേ.

(അനുഷ്ടുപ്) ഏതദ് രൂപമനുധ്യേയം ആത്മശുദ്ധിമഭീപ്സതാമ് । യദ്‍ഭക്തിയോഗോഽഭയദഃ സ്വധര്മമനുതിഷ്ഠതാമ്

ആത്മശുദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഈ രൂപത്തിൽ ധ്യാനം നടത്തണം; ഭക്തിയോഗം സ്വീകരിക്കുന്നവർക്കും സ്വധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർക്കും ഭയം ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

ഭവാന് ഭക്തിമതാ ലഭ്യോ ദുര്ലഭഃ സര്വദേഹിനാമ് । സ്വാരാജ്യസ്യാപ്യഭിമത ഏകാന്തേനാത്മവിദ്‍ഗതിഃ

ഭക്തിയുള്ളവർക്കാണ് നിങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്നത്; എല്ലാ ജീവികൾക്കും അത്ര എളുപ്പം നേടാൻ കഴിയില്ല. ആത്മസംരംഭം പോലും, നിർവ്യാജഭക്തിയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തേക്കാൾ വലിയതല്ല.

തം ദുരാരാധ്യമാരാധ്യ സതാമപി ദുരാപയാ । ഏകാന്തഭക്ത്യാ കോ വാഞ്ഛേത് പാദമൂലം വിനാ ബഹിഃ

സത്യസന്ധരായവർക്കും എളുപ്പത്തിൽ സമീപിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവനെ നിർവ്യാജഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ, അവന്റെ പാദസന്നിധി ഒഴികെ മറ്റെന്തിനെയും ആഗ്രഹിക്കാൻ ആരുമുണ്ടാകില്ല.

യത്ര നിര്വിഷ്ടമരണം കൃതാന്തോ നാഭിമന്യതേ । വിശ്വം വിധ്വംസയന് വീര്യ ശൌര്യവിസ്ഫൂര്ജിതഭ്രുവാ

അവിടെ, മരണത്തെ കുറിച്ച് അകലം വയ്ക്കുന്നവരോട്, ജീവൻ അവസാനിപ്പിക്കുന്ന യമൻ പോലും തന്റെ ശക്തിയും ഭയങ്കരമായ കണ്പൊട്ടിയും കൊണ്ട് ലോകം നശിപ്പിച്ചാലും സമീപിക്കില്ല.

ക്ഷണാര്ധേനാപി തുലയേ ന സ്വര്ഗം നാപുനര്ഭവമ് । ഭഗവത് സങ്‌ഗിസങ്‌ഗസ്യ മര്ത്യാനാം കിമുതാശിഷഃ

ഭഗവാന്റെ ഭക്തരോടൊപ്പം ഒരു നിമിഷത്തിന്റെ പാതി സമയമെങ്കിലും ചെലവിടുന്നത് സ്വർഗ്ഗത്തേക്കാളും മോക്ഷത്തേക്കാളും വലിയതാണ്; പിന്നെ മറ്റുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങളെന്ത് പറയണം!

അഥാനഘാങ്‌ഘ്രേസ്തവ കീര്തിതീര്ഥയോഃ അന്തര്ബഹിഃസ്നാനവിധൂതപാപ്മനാമ് । ഭൂതേഷ്വനുക്രോശസുസത്ത്വശീലിനാം സ്യാത്സങ്‌ഗമോഽനുഗ്രഹ ഏഷ നസ്തവ

അതിനാൽ, പാപരഹിതനായവനേ, നിങ്ങളുടെ കീർത്തിയുടെ തിരുത്തിൽ അകത്തും പുറത്തും കുളിച്ച് പാപങ്ങൾ കഴുകിയ, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ള ശുദ്ധസ്വഭാവമുള്ളവരുമായി ഞങ്ങൾക്ക് സൽസംഗം ലഭിക്കട്ടെ; ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ അനുഗ്രഹം.

ന യസ്യ ചിത്തം ബഹിരര്ഥവിഭ്രമം തമോഗുഹായാം ച വിശുദ്ധമാവിശത് । യദ്‍ഭക്തിയോഗാനുഗൃഹീതമഞ്ജസാ മുനിര്വിചഷ്ടേ നനു തത്ര തേ ഗതിമ്

ബാഹ്യവസ്തുക്കളാൽ മനസ്സ് ചിതറാത്തവനും, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ട ഗുഹയിൽ പ്രവേശിക്കാത്തവനും, ഭക്തിയുടെയും യോഗത്തിന്റെയും അനുഗ്രഹത്തിൽ മനസ്സ് ശുദ്ധമായവനും, അത്തരം മുനികൾ തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗം കാണുന്നു.

(അനുഷ്ടുപ്) യത്രേദം വ്യജ്യതേ വിശ്വം വിശ്വസ്മിന് അവഭാതി യത് । തത്ത്വം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിഃ ആകാശമിവ വിസ്തൃതമ്

ഈ ലോകം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും അതിലൂടെ ലോകം പ്രകാശിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അതേ സത്യം, പരബ്രഹ്മം, പരമജ്യോതി, ആകാശം പോലെ വിശാലമാണ്.

യോ മായയേദം പുരുരൂപയാസൃജദ് ബിഭര്തി ഭൂയഃ ക്ഷപയത്യവിക്രിയഃ । യദ്‍ഭേദബുദ്ധിഃ സദിവാത്മദുഃസ്ഥയാ ത്വമാത്മതന്ത്രം ഭഗവന്പ്രതീമഹി

നിങ്ങൾ തന്നെയാണ്, നിങ്ങളുടെ മായയാൽ അനേകം രൂപങ്ങളുള്ള ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുകയും, സംരക്ഷിക്കുകയും, വീണ്ടും ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ; മനസ്സിന്റെ അസ്ഥിരത കൊണ്ടാണ് ഭേദബുദ്ധി ഉണ്ടാകുന്നത്; ഭഗവാനേ, സ്വതന്ത്രനായ നിങ്ങളെയാണ് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നത്.

ക്രിയാകലാപൈരിദമേവ യോഗിനഃ ശ്രദ്ധാന്വിതാഃ സാധു യജന്തി സിദ്ധയേ । ഭൂതേന്ദ്രിയാന്തഃകരണോപലക്ഷിതം വേദേ ച തന്ത്രേ ച തേ ഏവ കോവിദാഃ

വിശ്വാസത്തോടെ, യോഗികൾ വിവിധ കർമ്മങ്ങളിലൂടെ സിദ്ധി നേടാൻ നിങ്ങളെ മാത്രം ആരാധിക്കുന്നു; എല്ലാ ജീവികളിലും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലും, മനസ്സിലും നിങ്ങളെ കാണുന്നു; വേദത്തിലും തന്ത്രത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ നിങ്ങളെ അങ്ങനെ അറിയുന്നു.

ത്വമേക ആദ്യഃ പുരുഷഃ സുപ്തശക്തിഃ തയാ രജഃസത്ത്വതമോ വിഭിദ്യതേ । മഹാനഹം ഖം മരുദഗ്നിവാര്ധരാഃ സുരര്ഷയോ ഭൂതഗണാ ഇദം യതഃ

നിങ്ങളാണ് ആദിപുരുഷൻ, നിങ്ങളുടെ ശക്തി സുഷുപ്തിയിലുണ്ട്; അതിനാൽ രജസ്, സത്ത്വം, തമസ് എന്നിങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ വേർതിരിക്കുന്നു; മഹത്ത്വം, അഹം, ആകാശം, വായു, അഗ്‌നി, ജലം, ഭൂമി, ദേവതകൾ, ഋഷികൾ, എല്ലാ ഭൂതങ്ങളും നിങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.

സൃഷ്ടം സ്വശക്ത്യേദമനുപ്രവിഷ്ടഃ ചതുര്വിധം പുരമാത്മാംശകേന । അഥോ വിദുസ്തം പുരുഷം സന്തമന്തഃ ഭുങ്‌ക്തേ ഹൃഷീകൈര്മധു സാരഘം യഃ

നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ ഈ സൃഷ്ടിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, നാലുവിധമായ ശരീരങ്ങളിൽ ആത്മാവിന്റെ ഭാഗമായി വസിക്കുന്നു; അങ്ങനെ, ഹൃദയത്തിൽ വസിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ രസം ആസ്വദിക്കുന്ന ആ പുരുഷനെയാണ് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നത്.

സ ഏഷ ലോകാനതിചണ്ഡവേഗോ വികര്ഷസി ത്വം ഖലു കാലയാനഃ । ഭൂതാനി ഭൂതൈരനുമേയതത്ത്വോ ഘനാവലീര്വായുരിവാവിഷഹ്യഃ

കാലത്തിന്റെ അതിവേഗമായ രഥമായ്, നിങ്ങൾ ലോകങ്ങളെ അതിരൂക്ഷമായി വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നു; ഭൂതങ്ങൾ, അവയുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കേണ്ടതായവ, മേഘക്കൂട്ടങ്ങൾ പോലെയാണ്; നിങ്ങൾ അതിനെ അതിക്രമിക്കുന്ന കാറ്റുപോലെയാണ്, അതിനെ എതിരിടാൻ കഴിയില്ല.

പ്രമത്തമുച്ചൈരിതി കൃത്യചിന്തയാ പ്രവൃദ്ധലോഭം വിഷയേഷു ലാലസമ് । ത്വമപ്രമത്തഃ സഹസാഭിപദ്യസേ ക്ഷുല്ലേലിഹാനോഽഹിരിവാഖുമന്തകഃ

പ്രവൃത്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകളിൽ മുഴുകി, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ അത്യന്തം ആസക്തരായി, ആളുകൾ ഉന്മാദത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ എപ്പോഴും ജാഗരൂകനായി, പാമ്പ് എലിയെ പിടിക്കുന്നപോലെ, അപ്രതീക്ഷിതമായി അവരെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു, മരണമേ.

കസ്ത്വത്പദാബ്ജം വിജഹാതി പണ്ഡിതോ യസ്തേഽവമാനവ്യയമാനകേതനഃ । വിശങ്‌കയാസ്മദ്‍ഗുരുരര്ചതി സ്മ യദ് വിനോപപത്തിം മനവശ്ചതുര്ദശ

മഹത്വത്തിന്റെയും വിനയത്തിന്റെയും ആലയം ആയ നിങ്ങളുടെ പാദപദ്മം ഉപേക്ഷിക്കാൻ ജ്ഞാനികൾക്ക് എങ്ങനെയാകും? ഭയക്കൊണ്ട്, പതനം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ, നമ്മുടെ ഗുരുക്കന്മാരായ പതിനാലു മനുക്കളും നിങ്ങളെ ആരാധിച്ചു.

(അനുഷ്ടുപ്) അഥ ത്വമസി നോ ബ്രഹ്മന് പരമാത്മന് വിപശ്ചിതാമ് । വിശ്വം രുദ്രഭയധ്വസ്തം അകുതശ്ചിദ്‍ഭയാ ഗതിഃ

അതുകൊണ്ട്, ബ്രഹ്മനേ, പരമാത്മാവേ, ജ്ഞാനികൾക്കുള്ള ആശ്രയമായ്, രുദ്രന്റെ ഭയത്തിൽ ലോകം വിറയക്കുന്നപ്പോൾ, നിങ്ങൾക്ക് യാതൊരു ഭയവും ഇല്ലാത്ത അഭയം തന്നെയാണ്.

ഇദം ജപത ഭദ്രം വോ വിശുദ്ധാ നൃപനന്ദനാഃ । സ്വധര്മമനുതിഷ്ഠന്തോ ഭഗവതി അര്പിതാശയാഃ

രാജകുമാരന്മാരേ, നിങ്ങൾ ശുദ്ധരായി, സ്വധർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ച്, മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഭഗവാനിൽ സമർപ്പിച്ച്, ഇതു ജപിക്കുവിൻ; നിങ്ങൾക്ക് സകലമംഗളവും ഉണ്ടാകട്ടെ.