ശ്രീശുക ഉവാച - കാലാത്മനാ ഭഗവതാ ശക്രദര്പം ജിഘാംസതാ । പ്രോക്തം നിശമ്യ നന്ദാദ്യാഃ സാധ്വഗൃഹ്ണന്ത തദ്വചഃ
ശ്രീശുകന് പറഞ്ഞു: കാലസ്വരൂപനായ ഭഗവാന് ഇന്ദ്രന്റെ അഭിമാനം തകർക്കാന് പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകള് കേട്ടു, നന്ദനും മറ്റുള്ളവരും അതിനെ സാദ്ധ്യമായത് പോലെ അംഗീകരിച്ചു.
തഥാ ച വ്യദധുഃ സര്വം യഥാഽഽഹ മധുസൂദനഃ । വാചയിത്വാ സ്വസ്ത്യയനം തദ് ദ്രവ്യേണ ഗിരിദ്വിജാന്
അങ്ങനെ, മധുസൂദനന് പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ചെയ്തു; ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൊണ്ട് മംഗളവചനങ്ങള് പാടിച്ചു, ആ സാധനങ്ങള് മലക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്കും ഉപയോഗിച്ചു.
ഉപഹൃത്യ ബലീന് സമ്യഗ് സര്വാന് ആദൃതാ യവസം ഗവാമ് । ഗോധനാനി പുരസ്കൃത്യ ഗിരിം ചക്രുഃ പ്രദക്ഷിണമ്
എല്ലാ ബലികളും യഥാവിധി അർപ്പിച്ച്, പശുക്കള്ക്ക് ആദരവോടെ യവം നല്കി, പശുക്കളെ മുന്നില് നിര്ത്തി മലയെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
അനാംസ്യനഡുദ്യുക്താനി തേ ചാരുഹ്യ സ്വലങ്കൃതാഃ । ഗോപ്യശ്ച കൃഷ്ണവീര്യാണി ഗായന്ത്യഃ സദ്വിജാശിഷഃ
നന്നായി അലങ്കരിച്ച കാളകള് ചേര്ത്ത വണ്ടികളില് കയറി, സ്ത്രീകള് കൃഷ്ണന്റെ വീര്യങ്ങള് പാടി, സദ്വിജന്മാരുടെ അനുഗ്രഹം സ്വീകരിച്ചു.
കൃഷ്ണസ്ത്വന്യതമം രൂപം ഗോപവിശ്രമ്ഭണം ഗതഃ । ശൈലോഽസ്മീതി ബ്രുവന് ഭൂരി ബലിമാദദ് ബൃഹദ്വപുഃ
കൃഷ്ണന് മറ്റൊരു രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ഗോപ്പന്മാരുടെ വിശ്വാസം ഉറപ്പാക്കി, 'ഞാനാണ് ഈ മല' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച്, വലിയ രൂപത്തില് ധാരാളം ബലികള് സ്വീകരിച്ചു.
തസ്മൈ നമോ വ്രജജനൈഃ സഹ ചക്രേഽഽത്മനാഽഽത്മനേ । അഹോ പശ്യത ശൈലോഽസൌ രൂപീ നോഽനുഗ്രഹം വ്യധാത്
വ്രജജനങ്ങളോടൊപ്പം കൃഷ്ണന് അവനു തന്നെ നമസ്കാരം ചെയ്തു; 'ഇവിടെ ഈ മല രൂപംകൊണ്ട് പ്രത്യക്ഷമായി, നമ്മെ അനുഗ്രഹിച്ചു' എന്ന് പറഞ്ഞു.
ഏഷോഽവജാനതോ മര്ത്യാന് കാമരൂപീ വനൌകസഃ । ഹന്തി ഹ്യസ്മൈ നമസ്യാമഃ ശര്മണേ ആത്മനോ ഗവാമ്
ഇവൻ ഇച്ഛാനുസൃതമായി രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നു; അവനെ അവമതിക്കുന്ന മനുഷ്യരെ അവൻ നശിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ കാളകളും ഞങ്ങളുമൊക്കെ രക്ഷിക്കണമെന്നു അവനോടു പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു.
ഇത്യദ്രിഗോദ്വിജമഖം വാസുദേവപ്രചോദിതാഃ । യഥാ വിധായ തേ ഗോപാ സഹകൃഷ്ണാ വ്രജം യയുഃ
ഇങ്ങനെ വാസുദേവന്റെ പ്രേരണയാൽ, കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ഗോപന്മാർ പർവതത്തിനും പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും യജ്ഞത്തിനും വേണ്ട ചടങ്ങുകൾ നിർവഹിച്ചു, ശേഷം വ്രജത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇതി ശ്രീമദ്ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ ചതുര്വിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പാരമഹംസ്യ സംഹിതയുടെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യപകുതിയിലെ ഇരുപത്തുനാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
മാമാത്മാനം സ്വയംജ്യോതിഃ സര്വഭൂതഗുഹാശയമ് । ആത്മന്യേവാത്മനാ വീക്ഷ്യ വിശോകോഽഭയമൃച്ഛസി
എനിക്ക് തന്നെയാണ് സ്വയം പ്രകാശമുള്ള ആത്മാവ്, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ. നീ സ്വയം എന്നെ നിന്റെ ഉള്ളിൽ അനുഭവിച്ചാൽ, നീ ദുഃഖവും ഭയവും അതിജയിക്കും.
മാത്ര ആധ്യാത്മികീം വിദ്യാം ശമനീം സര്വകര്മണാമ് । വിതരിഷ്യേ യയാ ചാസൌ ഭയം ചാതിതരിഷ്യതി
അമ്മേ, എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾക്കും ശാന്തി നൽകുന്ന ആത്മവിദ്യ ഞാൻ നിന്നെ പഠിപ്പിക്കും; അതിലൂടെ നീ ഭയം അതിക്രമിക്കും.
മൈത്രേയ ഉവാച - ഏവം സമുദിതസ്തേന കപിലേന പ്രജാപതിഃ । ദക്ഷിണീകൃത്യ തം പ്രീതോ വനമേവ ജഗാമ ഹ
മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ കപിലൻ പറഞ്ഞതോടെ, പ്രജാപതി സന്തോഷത്തോടെ അവനെ വലതുഭാഗം ചുറ്റി വനംപുറത്തേക്ക് പോയി.
വ്രതം സ ആസ്ഥിതോ മൌനം ആത്മൈകശരണോ മുനിഃ । നിഃസങ്ഗോ വ്യചരത് ക്ഷോണീം അനഗ്നിരനികേതനഃ
അവൻ മൗനവ്രതം സ്വീകരിച്ചു, ആത്മാവിൽ മാത്രം ആശ്രയം വെച്ചു, ബന്ധങ്ങളില്ലാതെ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു; തീയും സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലവും ഇല്ലാതെ.
മനോ ബ്രഹ്മണി യുഞ്ജാനോ യത്തത് സദസതഃ പരമ് । ഗുണാവഭാസേ വിഗുണ ഏകഭക്ത്യാനുഭാവിതേ
അവൻ മനസ്സിനെ സദാസത്തിനെക്കാൾ അതീതമായ, ഗുണങ്ങൾ കാണുന്നുവെങ്കിലും സ്വയം ഗുണരഹിതമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഏകഭക്തിയോടെ ലയിപ്പിച്ചു.
നിരഹങ്കൃതിര്നിര്മമശ്ച നിര്ദ്വന്ദ്വഃ സമദൃക് സ്വദൃക് । പ്രത്യക്പ്രശാന്തധീര്ധീരഃ പ്രശാന്തോര്മിരിവോദധിഃ
അഹങ്കാരമില്ലാതെ, എന്റെതെന്ന ഭാവമില്ലാതെ, ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, എല്ലാം സമദർശനത്തോടെ, ആത്മാവിനെ തന്നെ കാണുന്നവൻ, ഉള്ളിൽ സമാധാനത്തോടെ, ധൈര്യത്തോടെ, തരംഗങ്ങളില്ലാത്ത സമുദ്രംപോലെ.
വാസുദേവേ ഭഗവതി സര്വജ്ഞേ പ്രത്യഗാത്മനി । പരേണ ഭക്തിഭാവേന ലബ്ധാത്മാ മുക്തബന്ധനഃ
സർവ്വജ്ഞനായ ഭഗവാൻ വാസുദേവനിൽ പരമഭക്തിയോടെ, അവൻ ആത്മാവിനെ കണ്ടെത്തി, ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.
ആത്മാനം സര്വഭൂതേഷു ഭഗവന്തം അവസ്ഥിതമ് । അപശ്യത്സര്വഭൂതാനി ഭഗവത്യപി ചാത്മനി
അവൻ ഭഗവാനെ എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവായി കാണുകയും, എല്ലാ ജീവികളെയും ഭഗവാനിൽ തന്നെ കാണുകയും ചെയ്തു.
ഇച്ഛാദ്വേഷവിഹീനേന സര്വത്ര സമചേതസാ । ഭഗവദ്ഭക്തിയുക്തേന പ്രാപ്താ ഭാഗവതീ ഗതിഃ
ഇച്ഛയും ദ്വേഷവും വിട്ട്, എല്ലായിടത്തും സമചിത്തനായി, ഭഗവാനോടു ഭക്തിയോടെ, അവൻ ഭഗവത്ഭവം പ്രാപിച്ചു.
സ്ഫുരത്കിരീടവലയ ഹാരനൂപുരമേഖലമ് । ശങ്ഖചക്രഗദാപദ്മ മാലാമണ്യുത്തമര്ദ്ധിമത്
തിളങ്ങുന്ന കിരീടം, വളകൾ, മാല, നൂപുരം, കട്ടിബന്ധം എന്നിവ ധരിച്ച്; ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, താമര, പുഷ്പമാല, ഉത്തമ രത്നങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, പരമമായ മഹിമയോടെ.
സിംഹസ്കന്ധത്വിഷോ ബിഭ്രത് സൌഭഗ ഗ്രീവകൌസ്തുഭമ് । ശ്രിയാനപായിന്യാ ക്ഷിപ്ത നികഷാശ്മോരസോല്ലസത്
സിംഹത്തിന്റെ ഭുജങ്ങൾപോലെയുള്ള ഭാവം, സൗഭാഗ്യപൂർണ്ണമായ കഴുത്തിൽ കൗസ്തുഭമണിയുമായി, അക്ഷയമായ ശ്രീയോടെ, കനകത്തൊപ്പമുള്ള പ്രകാശത്തോടെ.
പൂരരേചകസംവിഗ്ന വലിവല്ഗുദലോദരമ് । പ്രതിസങ്ക്രാമയദ് വിശ്വം നാഭ്യാവര്തഗഭീരയാ
ശ്വാസം അകത്തും പുറത്തും പോകുമ്പോൾ വയറിൽ മൂന്നു വരകൾ തെളിഞ്ഞു, ആഴമുള്ള നാഭികുഴിയിൽ നിന്ന് സകലലോകവും ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ശ്യാമശ്രോണ്യധിരോചിഷ്ണു ദുകൂലസ്വര്ണമേഖലമ് । സമചാര്വങ്ഘ്രിജങ്ഘോരു നിമ്നജാനുസുദര്ശനമ്
കറുത്ത അരയിൽ പൊൻ കട്ടിബന്ധം കൂടിയ പച്ചമഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, തുല്യമായും മനോഹരമായും രൂപം കൊണ്ടിരിക്കുന്ന തണ്ടുകളും മുട്ടുകളും കാൽപ്പാദങ്ങളും.
പദാ ശരത്പദ്മപലാശരോചിഷാ നഖദ്യുഭിര്നോഽന്തരഘം വിധുന്വതാ । പ്രദര്ശയ സ്വീയമപാസ്തസാധ്വസം പദം ഗുരോ മാര്ഗഗുരുസ്തമോജുഷാമ്
ശരത്കാലത്തിലെ താമരപ്പൂവുപോലെയും അതിന്റെ ഇലകളുപോലെയും തിളങ്ങുന്ന പാദങ്ങൾ, നഖങ്ങൾ പ്രകാശം പകർന്നു, ഉള്ളിലെ അന്ധകാരം നീക്കുന്നു; ഗുരുവേ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് കടക്കാൻ വഴികാട്ടുന്ന നിന്റെ പാദങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് കാണിക്കണമേ.
(അനുഷ്ടുപ്) ഏതദ് രൂപമനുധ്യേയം ആത്മശുദ്ധിമഭീപ്സതാമ് । യദ്ഭക്തിയോഗോഽഭയദഃ സ്വധര്മമനുതിഷ്ഠതാമ്
ആത്മശുദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഈ രൂപത്തിൽ ധ്യാനം നടത്തണം; ഭക്തിയോഗം സ്വീകരിക്കുന്നവർക്കും സ്വധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർക്കും ഭയം ഇല്ലാതാക്കുന്നു.
ഭവാന് ഭക്തിമതാ ലഭ്യോ ദുര്ലഭഃ സര്വദേഹിനാമ് । സ്വാരാജ്യസ്യാപ്യഭിമത ഏകാന്തേനാത്മവിദ്ഗതിഃ
ഭക്തിയുള്ളവർക്കാണ് നിങ്ങൾ ലഭ്യമാകുന്നത്; എല്ലാ ജീവികൾക്കും അത്ര എളുപ്പം നേടാൻ കഴിയില്ല. ആത്മസംരംഭം പോലും, നിർവ്യാജഭക്തിയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തേക്കാൾ വലിയതല്ല.
തം ദുരാരാധ്യമാരാധ്യ സതാമപി ദുരാപയാ । ഏകാന്തഭക്ത്യാ കോ വാഞ്ഛേത് പാദമൂലം വിനാ ബഹിഃ
സത്യസന്ധരായവർക്കും എളുപ്പത്തിൽ സമീപിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവനെ നിർവ്യാജഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ, അവന്റെ പാദസന്നിധി ഒഴികെ മറ്റെന്തിനെയും ആഗ്രഹിക്കാൻ ആരുമുണ്ടാകില്ല.
യത്ര നിര്വിഷ്ടമരണം കൃതാന്തോ നാഭിമന്യതേ । വിശ്വം വിധ്വംസയന് വീര്യ ശൌര്യവിസ്ഫൂര്ജിതഭ്രുവാ
അവിടെ, മരണത്തെ കുറിച്ച് അകലം വയ്ക്കുന്നവരോട്, ജീവൻ അവസാനിപ്പിക്കുന്ന യമൻ പോലും തന്റെ ശക്തിയും ഭയങ്കരമായ കണ്പൊട്ടിയും കൊണ്ട് ലോകം നശിപ്പിച്ചാലും സമീപിക്കില്ല.
ക്ഷണാര്ധേനാപി തുലയേ ന സ്വര്ഗം നാപുനര്ഭവമ് । ഭഗവത് സങ്ഗിസങ്ഗസ്യ മര്ത്യാനാം കിമുതാശിഷഃ
ഭഗവാന്റെ ഭക്തരോടൊപ്പം ഒരു നിമിഷത്തിന്റെ പാതി സമയമെങ്കിലും ചെലവിടുന്നത് സ്വർഗ്ഗത്തേക്കാളും മോക്ഷത്തേക്കാളും വലിയതാണ്; പിന്നെ മറ്റുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങളെന്ത് പറയണം!
അഥാനഘാങ്ഘ്രേസ്തവ കീര്തിതീര്ഥയോഃ അന്തര്ബഹിഃസ്നാനവിധൂതപാപ്മനാമ് । ഭൂതേഷ്വനുക്രോശസുസത്ത്വശീലിനാം സ്യാത്സങ്ഗമോഽനുഗ്രഹ ഏഷ നസ്തവ
അതിനാൽ, പാപരഹിതനായവനേ, നിങ്ങളുടെ കീർത്തിയുടെ തിരുത്തിൽ അകത്തും പുറത്തും കുളിച്ച് പാപങ്ങൾ കഴുകിയ, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ള ശുദ്ധസ്വഭാവമുള്ളവരുമായി ഞങ്ങൾക്ക് സൽസംഗം ലഭിക്കട്ടെ; ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ അനുഗ്രഹം.
ന യസ്യ ചിത്തം ബഹിരര്ഥവിഭ്രമം തമോഗുഹായാം ച വിശുദ്ധമാവിശത് । യദ്ഭക്തിയോഗാനുഗൃഹീതമഞ്ജസാ മുനിര്വിചഷ്ടേ നനു തത്ര തേ ഗതിമ്
ബാഹ്യവസ്തുക്കളാൽ മനസ്സ് ചിതറാത്തവനും, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ട ഗുഹയിൽ പ്രവേശിക്കാത്തവനും, ഭക്തിയുടെയും യോഗത്തിന്റെയും അനുഗ്രഹത്തിൽ മനസ്സ് ശുദ്ധമായവനും, അത്തരം മുനികൾ തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗം കാണുന്നു.